Table Of ContentRiccardo Manzotti, Tim Parks
Zihnin Ucu Bucağı
Bilinç ve Dünya Bir midir?
RICCARDO MANZOTII: ltalyan filozof, psikolog ve robotik mü
hendisi. 1969'da Parma'dadoğdu. Genova Üniversitesi'nde elek
tronik mühendisliği okudu ve robotik alanında doktora yaptı.
Doktora sonrası araştırmalannı Liralab ve Genova Üniversite
si'nde yürüttü. 2004 yılında yine Genova Üniversitesi'nde felsefe
öğrenimini tamamladı. Northwestern Üniversitesi (Chicago), Tri
nity College (Dublin), KAIST (Kore ileri Bilim ve Teknoloji Enstitü
sü), MiT gibi kurumlarda çalıştı. Özellikle bilinç sorununa ve zi
hinle dünya arasındaki ilişkiye dair sıradışı görüşleriyle tanınan
Manzotti, estetik, sanat algısı, yapay zekA, yapay görüş, hedef
yönelimli robotik ve makine bilinci gibi konulara da eğiliyor. Çok
sayıda makalenin yanı sıra TheS preaMdi ndW:h yC onsciousness
andt heW orlAdre One( Yayılmış Zihin: Bilinç ve Dünya Neden
Birdir, 2018) başlıklı bir kitaba da imza atan yazar, halen Milano'
daki Uluslararası Diller ve Medya Üniversitesi'nde (IULM) kuram
sal felsefe alanında ders veriyor.
TiM PARKS: Romancı, çevirmen ve denemeci. 1954'te Man
chester, lngiltere'de doğdu. Cambridge ve Harvard üniversite
lerinde öğrenim gördü. 1981' den beri ltalya'da yaşıyor. Europa
(1997; Alef 2016), Kade(r19 99; Alef 2016), Cleav(e20r0 6),
Sex isF orbidd(Seekns Yasak, 2013) veP aintDienagt (hÖ lümü
Resmetmek, 2014) başta olmak üzere hemen hepsi çeşitli ülke
lerde yayımlanan birçok roman yazdı. 90'1arda, Kuzey ltalya'
daki hayatı konu alan iki kişisel anlatı kaleme aldı: ltılı.iaNne igh
boursCl talyan Komşular, 1992) ve Anl tılı.iaEnd ucat(iltoalnya n
Eğitimi, 1996). Büyük beğeni toplayan bu kitaplan 2002'de ya
yımlanan A Seasowni tVhe ron(Vae rona ile Bir Mevsim) izledi.
Yazann kurmaca olmayan başlıca eserleri arasında şunlar sayı
labilir: TranslaSttiynl(gÜes l ubu Çevirmek, 1997), MedicMio
ney(M edici Parası, 2005), TeacUhs t oS iStt i(lBi/ze Sakin Sa
kin Oturmayı Öğretin, 2010), /tı/ı.iaWna ys(l talyan Tarzı, 2013),
BenB uradaOnk uyoru(2m0 14; Metis, 2016) ve TheN ovelA:
SurvivSakli (lRiom an: Bir Hayatta Kalma Becerisi, 2015). Parks
halen Uluslararası Diller ve Medya Üniversitesi'nde çeviri ala
nında lisansüstü dersleri veriyor.
Metis Diyaloglar 11
Zihnin Ucu Bucağı
Bilinç ve Dünya Bir midir?
Riccardo Manzotti, Tim Parks
Orijinal Adı:
The Spread Mind:
Could Consciousness and the World Be One?
©Tim Parks ve Riccardo Manzotti, 2016, 2017, 2018
United Agents LLP, Londra ve Anatolialit Ajansı,
lstanbul aracılığıyla yapılan lisans sözleşmesi
temelinde yayımlanmıştır.
©Metis Yayınlan, 2018
Çeviri Eser© ôzde Duygu Gürkan, 2018
ilk Basım: Kasım 2018
Yayıma Hazırlayan: Müge Gürsoy Sökmen
Dizgi ve Baskı öncesi Hazırlık: Metis Yayıncılık Ltd.
Baskı ve Cilt: Yaylacık Matbaacılık Ltd.
Fatih Sanayi Sitesi No.12 Topkapı, lstanbul
Matbaa Sertifika No: 11931
Metis Yayınları
ipek Sokak 5, 34433 Beyoğlu, lstanbul
e-posta: [email protected]
www .metiskitap.com
Yayınevi Sertifika No: 10726
ISBN-13: 978-605-316-143-1
Eserin bütünüyle ya da kısmen fotokopisinin çekilmesi, mekanik ya da elektronik
araçlarla çoğalblması, kopyalanarak internette ya da herhangi bir veri saklama ci
hazında bulundurulması, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun hüküm
lerine aykırıdır ve hak sahiplerinin maddi ve manevi haklarının çiğnenmesi an
lamına geldiği için suç oluşturmaktadır.
Riccardo Manzotti
Tim Parks
UcBuu cağı
Zihnin
BiLiNÇ DÜNYA BiR MiDiR?
VE
Çeviren:
Özde Duygu Gürkan
@})
metis
metis diyaloglar
Theodor W. Adorno, Max Horkheimer
Teori ve Pratik Üzerine Bir Tartışma
Alain Badiou, Elisabeth Roudinesco
Dün Bugün Jacques Lacan Bir Konuşma
Michel Foucault
Güzel Tehlike Söyleşi: Claude Bonnefoy
John Berger, Yücel Göktürk
lstanbul'dan Gelen Telefon Müzik Eşliğinde Bir Söyleşi
Jean-Paul Sartre, Perry Anderson, Ronald Frazer
Quintin Hoare, Simone de Beavoir
Sartre ile Sartre Hakkında
Orhan Koçak, Yücel Göktürk
Turgut Uyar ve başka şeyler A'dan Z'ye Bir Konuşma
Alain Badiou, Jean-Luc Nancy
Alman Felsefesi Üstüne Diyalog Söyleşi: Jan Völker
Claude Levi-Strauss, Didier Eribon
Uzaktan Yakından
Andre Green
Yazı ve Ölüm Söyleşi: Dominique Edde
Jacques Ranciere
Nasıl Bir Zamanda Yaşıyoruz? Söyleşi: Eric Hazan
Riccardo Manzotti, Tim Parks
Zihnin Ucu Bucağı Bilinç ve Dünya Bir midir?
içindekiler
1. BiliKnaçv ramıZnoırnl ukl9a rı
2. BilinRceinng i1 8
3. Bilgi/EnformaKsoykoamnrı ? 27
4. DondurmSao runu37
S. BenE lmam ıyım?4 8
6. KasırgaOnrıtna sınZdiahkii5n 9
7. KafamıDzıışnı ndRaükyia la69r
8. Bedevne B iz8 1
9.D ireksiyKoinmdV aa r?9 0
1 O. BiliTneçs ti10?1
11. BilinKcaitnı laşm1a12s ı
12. SomutB iörr nek1 23
13. PizzaD üşüncDee ney1i3 3
14. Kelimeler Ne1r43e de?
15. BilivneçD ünya1 52
1
Bilinç Kavrammm Zorluklara
Bilinç, bellek, algı ve benzeri konularla ilgili düşüncelerimizi bir
düzene koymak mümkün mü? Gün geçmiyor ki bilgisayarların bi
linçli olup olamayacağına, evrenimizin bir simülasyon olup ol
madığına, zihnin insanlara özgü bir özellik mi yoksa ekmeğe sü
rülmüş yağ gibi evrene yayılmış birf enomen mi olduğuna dair de
taylı bir makaleyle karşılaşmayalım. Birçoğumuz bu konularda
neye inandığımızdan veya inandığımız şeyin filozofların ya da si
nirbilimcilerin onayından geçebileceğinden bile kuşkuluyuz.
Birkaç yıldır filozof. psikolog ve robotik mühendisi Riccardo
Manzotti'yle bu konuları neredeyse her gün konuşuyorum. Niha
yet ona konuşmalarımızı konu odaklı bir dizi diyaloğa dönüştüre
rek bilinç hakkındaki standart görüşleri sunmamızı ve bazı alter
natifler ortaya atmamızı önerdim. Ben kendi adıma, ortaya atılan
çeşitli teorilerin toplumsal içerim/eriyle ilgili bazı fikirlerimi de
eklemek istiyorum, zira bilinç hakkındaki düşüncelerimiz -yani
kim ve ne olduğumuz hakkındaki düşüncelerimiz-birbirimizle ve
dünyayla nasıl ilişki kurduğumuzu kaçınılmaz biçimde etkiler.
Ama ilk önce tanım sorununu ele alacağız.
-Tim Parks
10 ZİHNİN UCU BUCAÖI
•
Tim Parks: Riccardo, "bilinç" dediğimizde ne kastediyoruz? Algı
sal deneyim, bellek, düşünce, düşünce silsilesi veya genel olarak
zihinsel hayattan mı bahsediyoruz?
Riccardo Manzotti: Çoğu insana göre "bilinç" birçok anlama gelir
ve farkındalık, özfarkındalık ve dil aracılığıyla düşünmeyi içerir.
Ama filozoflara ve sinirbilimcilere göre terimin asıl önemli anla
mı, bir şeyler hissetmek ya da bir duygu veya deneyime sahip ol
maktır. Bunu düşünmenin kolay bir yolu, acıyı ele almak. İçgü
düsel olarak hepimiz acı hissetmenin bir şey olduğunu kabul ede
riz. Bir deneyimdir bu. İşte bu yüzden hayvanları incitmek iste
meyiz, çünkü başlarına gelenleri hissettiklerini düşünmek için iyi
nedenlerimiz vardır. Ve kendi başımıza gelenlere dair bu his va
roluşumuzu niteler. Bunun için kullanılan teknik terim "fenome
nal deneyim" veya "bilinçli deneyim" ama açıkçası ikisi de bana
biraz laf kalabalığı gibi geliyor çünkü deneyim her zaman hisset
tiğimiz bir şeydir zaten.
Parks: Hatırladığım kadarıyla David Chalmers -bir noktada on
dan illaki bahsederiz diye düşünüyorum-bilinci içsel bir imge
akışı, "kafanızda oynayan bir film" olarak tanımlamıştı, muhte
melen birçok kişi de ona katılacaktır. Ama sen daha temel bir şey
üzerinden gitmek istiyorsun.
Manzotti: Böyle bir tanım halihazırda bildiğimizden çok daha faz
lasını bildiğimiz izlenimini veriyor: Kafamızda imgeler olduğunu,
bunların sırayla ilerlediğini, imgeyle o imgeyi gözlemleyen biri
(kim?) arasında bir yarılma olduğunu bildiğimizi ima ediyor. Bun
ların hepsi epey sorunlu. Aslına bakılırsa bilincin ne olduğunu bil
miyoruz. Ondan bir sorun olarak bahsetmemizin nedeni de bu.
Bildiğimiz şu ki, gerçekliği deneyimleme yani bize olan şeyleri
