Zbornik Radova GAFa Broj 26

197 Pages·2011·3.29 MB·English

IZDAVAČ

Građevinsko-arhitektonski fakultet
Niš, Aleksandra Medvedeva 14

ZA IZDAVAČA

dr Dragan Aranđelović, red. prof.

GLAVNI I ODGOVORNI UREDNIK

dr Slaviša Trajković, vanr. prof.

REDAKCIJA

dr Dragoslav Stojić, red. prof.
dr Nikola Cekić, red. prof.
dr Đorđe Đorđević, red. prof.
dr Zoran Grdić, vanr. prof.
dr Branko Turnšek, docent
mr Marina Trajković, asistent

TEHNIČKA OBRADA

mr Milan Gocić
Vladan Nikolić
Mladen Milanović

LEKTOR ZA ENGLESKI JEZIK

Goran Stevanović, diplomirani filolog za engleski jezik i
književnost

Radovi su recenzirani

ISSN 1452-2845

štampa M KOPS CENTAR

Tiraž 200
II
Predgovor

PREDGOVOR

Poštovani čitaoci, podsećanja radi treba reći da je prvi broj
Zbornika izdat 1980. godine. Uprkos najrazličitijim problemima na
koje se u proteklom periodu nailazilo, publikovan je i ovaj 26 po redu
Zbornik, čime se poštuje dinamika izdavanja jednog broja godišnje.
Sadrži petnaest radova iz skoro svih oblasti građevinarstva i
arhitekture. Svi radovi su recenzirani od strane dva priznata
stručnjaka iz odgovarajuće naučne oblasti, odnosno discipline.

Koncepcija časopisa je i ovom prilikom ostala nepromenjena,
kako u pogledu namene i sadržaja, tako i u pogledu tehničke obrade.
Kao i do sada časopis treba da omogući široj naučnoj javnosti uvid u
naućno-istraživački rad Fakulteta čime bi se njegov ugled i ugled
autora više vrednovao, između ostalog i zbog činjenice da su u našoj
zemlji veoma retki fakulteti koji izdaju sopstvene časopise.

Zbornik je dostupan i putem prezentacije preko Interneta u
saradnji sa Narodnom bibliotekom Srbije u punom obimu.

I na kraju, kako je to već običaj, pozivamo sve autore koji se
bave naučno-istraživačkim radom da i u buduće daju svoj doprinos
redovnom izlaženju Zbornika. Ovaj poziv je posebno upućen mladim
saradnicima kojima je Zbornik često i prvi časopis u kojem su
prezentovali svoj naučno-istraživački rad. Pozivamo i njihove starije
kolege i mentore da im u tim nastojanjima pomognu korisnim
savetima.

Dekan

Prof. dr Dragan Aranđelović

III

Sadržaj

SADRŽAJ

dr Borislava Blagojević Hidrološki pristup
dr Dragan Milićević analizama za potrebe ………. 1
dr Olivera Potić prostornog planiranja

dr Borislava Blagojević Hidrološka analiza
Milica Vujisić područja za potrebe ………. 9
dr Olivera Potić prostornog planiranja

mr Milica Marković Donošenje odluka u
dr Jelena Marković projektima upravljanja ………. 17
Branković životnom sredinom

dr Dragan Milićević Definisanje problema i
dr Slobodan Milenković zahteva u procesu razvoja
dr Slaviša Trajković prostornog sistema
podrške odlučivanju za

integralno upravljanje
………. 27
vodnim resursima

mr Aleksandar Milojković Autonomija arhitekture i
Marko Nikolić odnos investitor –
projektant: interakcija ili ………. 41
konflikt

Bojan Milošević Analiza granične nosivosti
dr Marina Mijalković grednih nosača izloženih
mr Žarko Petrović dejstvu promenljivo ………. 53
Mirza Hadžimujović ponovljenog opterećenja

Olivera Nikolić Mobilnost, fleksibilnost i
Vladan Nikolić eksperimentalnost
konstrukcije i forme -
najznačajnije karakteristike
………. 69
savremenih paviljona

Petar Dimitrov Pavlov Application of the new
Svetlana Velkova Lilkova- achievements in the
Markova simulating and measuring
Borislav Nikolov Nakov apparatus for the

Janitza Tzvetanova construction of a stand for

Dancheva Study vibrations of a
………. 81
particle

V
ZBORNIK RADOVA GRAĐEVINSKO-ARHITENKTONSKOG FAKULTETA no.26

dr Mira Petronijević Sustainable development
Marija Nefovska-Danilović of cities: effects of traffic
Srđan Prodanović induced vibration on ………. 91
humans

mr Žarko Petrović Primena teorema
mr Bojan Milošević adaptacije u određivanju
dr Branko Popović sigurnog graničnog
opterećenja kod
………. 101
rešetkastih nosača

Ivan Stanković Informacioni sistemi i
mr Milan Gocić upravljanje znanjem ………. 117
dr Dragan Janković

dr Maja Stanojević Gocić Smernice u nastavi
engleskog jezika
namenjenoj budućim ………. 129
inženjerima

dr Slaviša Trajković Upoređivanje tri
mr Milan Gocić temperaturne metode
dr Dragan Milićević proračuna referentne ………. 139
evapotranspiracije

dr Slavko Zdravković Elastična stabilnost
mr Dragan Zlatkov konstrukcija ………. 147
Dragana Turnić

dr Slavko Zdravković Kategorizacija i
mr Biljana Mladenović bezbednost železničke
Dragana Turnić pruge i objekata duž trase ………. 155
na dejstvo zemljotresa

VI
HIDROLOŠKI PRISTUP ANALIZAMA
ZA POTREBE PROSTORNOG PLANIRANJA

Borislava Blagojević1
Dragan Milićević2
Olivera Potić3

Rezime
Na konkretnom primeru uloge hidrologije u procesu izrade
Regionalnog prostornog plana, pokazane su prostorne i vremenske
specifičnosti od značaja za formiranje hidroloških podloga za ovu namenu.
Istaknuta je važnost planiranja na nivou sliva, nasuprot planiranju u okvirima
administrativnih celina.
Ključne reči: hidrološke podloge, regionalni prostorni plan,
interregionalne veze slivova

1. UVOD
Prostornim planom Republike Srbije postavljena je dugoročna
vizija razvoja Srbije i otvoren put ka razvoju uređenog prostora naše
zemlje. Osnovni ciljevi plana su zaštićeno, uređeno i održivo korišćenje
prirodnog i kulturnog nasleđa, kao i prostorno funkcionalna integrisanost
zemlje i okruženja. On je osnova za izradu svih potrebnih planskih
dokumenata (Regionalni prostorni plan, Prostorni plan jedinica lokalne
samouprave, Prostorni plan područja posebne namene), kao i svih
budućih razvojnih planova u pojedinim oblastima.

1 Borislava Blagojević, dr dipl.inž.građ., asistent, Građevinsko-arhitektonski fakultet
2 Dragan Milićević, dr dipl.inž.građ., asistent, Građevinsko-arhitektonski fakultet
3 Olivera Potić, dr dipl.inž.građ., red. prof., Građevinsko-arhitektonski fakultet
ZBORNIK RADOVA GRAĐEVINSKO-ARHITEKTONSKOG FAKULTETA br. 26
Za potrebe vodoprivrednog razvoja periodično se izrađuje najviši
planski dokument - Vodoprivredna osnova Republike Srbije (VOS).
Sadržaji i ciljevi VOS usklađuju se međusobno sa odrednicama
Prostornog plana Republike Srbije u svim poglavljima koja obrađuju ili
međudisciplinarno tretiraju korišćenje resursa voda i vodnih sistema kao
preduslova daljeg razvoja. VOS u sferi vodoprivrednog planiranja, prema
nivou planskog dokumenta, odgovara Prostornom planu Republike
Srbije.

2. ULOGA HIDROLOGIJE U PROSTORNOM
PLANIRANJU
Obezbedjivanje podloga za pravilno vodoprivredno planiranje
je jedan od glavnih i najopštijih zadataka hidrologije. Hidrološke
podloge u VOS obuhvataju analizu prirodnih činioca: klimatske
karakteristike, režim površinskih i podzemnih voda i bilans voda.
Zakonski okvir za izradu hidroloških podloga nalazi se u
Pravilniku o sadržaju, načinu i postupku izrade planskih dokumenata
[3], Zakonu o vodama [8] i VOS [7]. VOS je vremenski ograničen u
pogledu raspoloživog perioda obrade hidroloških podataka i u
pogledu vremenske ravni za koju je sačinjen. Ova ograničenja jasno
su iskazana u samom dokumentu, sa preporukom da se izvrši
ažuriranje, tj. novelacija podataka nakon 10 godina. Zavisno od
trenutka u kome se izradjuju hidrološke podloge za namene prostornih
planova, potrebno je primeniti saznanja iz važećeg VOS ili ažurirati
podatke i preispitati realizaciju utvrđenih rešenja.
Kod prostornog planiranja nižeg nivoa, u konkretnom slučaju,
Regionalnog prostornog plana (RPP) za područje Nišavskog,
Pirotskog i Topličkog Upravnog okruga [6], potrebno je osmisliti
sadržaj hidroloških podloga koje će omogućiti uvid u područje RPP u
smislu: sagledavanja vizije, preispitivanja principa i formulisanja
preciznijih ciljeva regionalnog prostornog razvoja u oblasti
vodoprivrede i šire. Takođe, hidrološke podloge treba da omoguće
izradu opšte koncepcije i predloga regionalnog prostornog razvoja u
oblasti voda i vodoprivrednih sistema, sa jasnim prioritetima za
korišćenje i namenu prostora za vremensku ravan do 2025. godine.
U pogledu prostornog obuhvata, svaki region poseduje svoje
specifičnosti koje su u većini prirodnih činilaca bitne za donošenje
zaključaka u vezi opšte koncepcije i predloga regionalnog prostornog
2
Hidrološki pristup analizama za potrebe prostornog planiranja
razvoja u povezanim oblastima. Iz tog razloga, teško je propisati opšti
sadržaj podloga koji bi bio univerzalan za svako područje.
Do potrebnog sadržaja hidroloških podloga za potrebe izrade
RPP tri Upravna okruga [6], došlo se na osnovu razmatranja i analize
obuhvata predmetnog područja.

3. ANALIZA OBUHVATA I GRANICA PODRUČJA RPP
SA STANOVIŠTA VODOPRIVREDE

Područje RPP nalazi se na jugoistoku Srbije, između 420 51' i
430, 48' severne geografske širine i 200 57' i 230 03' istočno od
Griniča.
Područje RPP je u najvećoj meri u slivu reke Južne Morave i
obuhvata njen srednji i donji tok. Domen teritorijalnog prostiranja je
uglavno sveden na niško-aleksinački deo doline Južne Morave sa
ražanjskom dolinom, i donjim delom doline reke Moravice, doline Toplice
i Nišave sa Zaplanjem i Barbeškom dolinom, dolinu Lužnice sa
Tegošnicom, severni deo Leskovačke kotline, Svrljišku kotlinu koja
pripada slivu Timoka, kao i deo sliva Rasine oko Blaca.
Obuhvat RPP čini funkcionalno područje na teritoriji tri upravna
okruga sa 14 administrativnih područja opština i administrativnim
područjem grada Niša - na kome je 5 gradskih opština (Slika 1).
Područje RPP podeljeno na slivna područja pogodna za
vodoprivredno razmatranje, obuhvata u najvećoj meri deo sliva reka
Južne Morave, Toplice (skoro u celosti) i Nišave (veći deo). Od
manjih teritorijalno zastupljenih slivnih područja, prisutni su podslivovi
Rasine (Zapadna Morava), Jovanovačke reke (Velika Morava),
Svrljiškog i Trgovačkog Timoka (Timok), Puste reke i Moravice
(Južna Morava). Slika 2 prikazuje usvojenu podelu na podslivove za
potrebe RPP.
Tabela 1 prikazuje interregionalne veze slivova, koje
očiglednije ilustruje Slika 1, u odnosu na intraregionalne veze koje
jasno prikazuje Slika 2. Princip formiranja tabele je zajedničko
prisustvo na površini sliva/podsliva. Tako, primera radi, za sliv
Nišave, koji se graniči sa Zaječarskim UO, isti nije naveden kao
interregionalna veza, zato što površina sliva Nišave ne obuhvata i
Zaječarski UO. Sa stanovišta integralnog korišćenja, uređenja i
zaštita voda, razmatrane veze su veoma bitne zbog položaja
korisnika u smislu uzvodni-nizvodi, koji je u nekim oblastima povoljan
a u nekima nije zbog prisutnog rizika.

3
ZBORNIK RADOVA GRAĐEVINSKO-ARHITEKTONSKOG FAKULTETA br. 26

Slika 1 Odnos položaja sliva reke Južne Morave (vododelnica) i
granica područja RPP

Slika 2 Podela teritorije RPP na podslivove pogodne za vodoprivredno
razmatranje
4