Yeni Dünyalar Eski Metinler: Geleneğin Gücü ve Keşiflerin Yarattığı Şaşkınlık

233 Pages·2004·10.77 MB·Turkish

by  Anthony Grafton

YENiD üNYALAERs,K MiE TiNLER:
GELENECiGNü cüV EK EŞiFLEYRAiRNA TTıŞcAıŞ KlNLlK
KiTYAAPY lN-E47V i
TARiHV EC OGRAFYDAi zi-si19
YENiO ÜNYALARE,S KiM ETiNLER:GELENEGiN VGEÜK CEÜŞ iFLERYiANR AITlŞGAIŞ KlNLlK/ANTHONY GRAFTON,
APRISLH ELFORDV E NANCYS IRAIiSLIE
ÖZGÜN ADI
NEW WORLDSA,N CIENTTE XTST:H EP OWERO F TRADITIOANN D THES HOCKO F DISCOVERY
PUBLISHEBDY A RRANGEMENWTI THH ARWARDU NIVERSIPTRYE SS
©199P2RE,S IDNET AND FELLOWSO F HARWARDC OLLEGE
© 200K4iT,A YPA YlNEVLiT D.
ÇEViREN
FÜSUNS AVCI
YAYINHAA ZlRLAYAN
ZUHALB iLGiN
DÜZELTi
NiH ALB OZTEKiN
KiTATPA SARIMI
YETKiBNA ŞARlBRE,K
TASARlDMA NIŞMALNI G!
BEK
GRAFiUKY GULAMAV EB ASKI
MAS MATBAACILAI.KŞ .
DEREBOYU CAZDA.G RAi ŞM RK.
B BLOKN O:l3 43M9A8SL AK·iSTANBUL
T:( 022182l5)l 9 6
E:1 N FO@ MASMAT.COM.TR
l.B ASlM
OCAK2 00i4ST,A NBUL
ISBN 97857 04-47-8
YAYIYNÖ NETMENi
ÇAGATAANYA Dül
KİTAYPA YINELVTİD .
CİH ANGİ RCA DDESiö,z oGusıo KAG2ıo jı-B
BEYOGL3U4 4İ3S3TA NBUL
T:(0 2!22)9 26 28 6F :( 0 2!22)9 26 28 7
E:ki [email protected]
w:ww w.kitapyayinevi.com
YenDiü nyalar,
EskMie tinler
GeleGnücüve Keğe işnYifl aerrŞaiattnşı kğıı nlık
ANTHONYG RAFTON
APRISLH ELFORVDE N ANCYS IRAISI
ÇEVİREN
FüsuNS Avci
KitapYAYlNEVi

İÇİNDEKİLER
GiRiŞ7
1-SıNlRBLiIR D üNYA:D üŞÜNÜRÜNE VRENi1 6
llGE-ZGiNLEVRE F ATiLHE RP:R ATiAKD AMINE VRENi5 6
llYli-TiRiLTEUNT ARLil8l4K
IVi-LAÇLVAREH ASTALIKLYAERN:iD üNYAB iYOLOJViEsE is KiDü NYAi LiMLE1Ri3 6
V-YENiB iRD üNYA BiLG1i6s5i
SONSÖZ2 12
NOTLAR2 16
KAYNAKÇ2A 19
DiziN2 26

GiRiŞ
Ba tıdlüış ünürrlsesro -ry6ıslola arna sıanrdtaaı rka dıkhlearör nıe mli
gerçeesğkimi e tinlbeurldaeb ileicneaknlceırnvida azng eçtMielteirn.
iloek uyubcuul uşmashıinçıbbnii rç ibmuid, e ğiş-iemniu yguyne r
olarak-decneirzedyeead ne bni kra rşılaşmadiaynii z daeahdh eam eCzi.z ­
viJto sdee A cosçtoaki yeiğ itailmm ıbşiki rş idvier" Indi[eHsi"nA td aları]
dediyğeir itna rihiilnieş ekniö nz gümne tinlebridreinyn aiz mışatınrc;a k,
kendsie yahdaetn eyimleersikniiçfnai ğl ozoiflçleea lni ştfiağreikdn eir :
Indievsa'red ığımda başıma geleŞnalievrref i li oaznolflaat­acağım.
rı"nS ıcKaukş aki"li el gyialziı laorkıunmıub şi roil arEakkv,a tor'a
ulaştığkıamvduar uscıuc adğaay anamayackaeğnıdmiaim nia ndır­
mıştıomy;s taa mt eroslid u(.E kvator'u) ggeüçnteizşği irmviez­de
deydvieK oçb urcugniar diğbiumm iazr aty ınödyal esüişnüed üm
kiı,s ınmiaçkig nü neşçeı ktAırmi.s toteMleetse'oirno lsoıgnviaek a'
felsefgeüslirnneek btaeşnk çaa reymo ktzui;ro an unk urallarına gö­
reb uy erdveeb um evsimhdeerş eyisnı cakktaavnm imagseır ekir­
kenb,e nv e arkadaüşşlüayroırmd uk.
Acostaa'nnlıant oılmdıu kdçraa mathiakt,Öt iad ipaBlude iğ.i timli
Avrupaçloıc,u kluğubnedreaisn k kii taploakruddau klayraınnıılnot lıdcuı­
ğunuf arekt tAir.i stoi:eles'iknı zügrkıkunüş taüyğcaıül nıyzacşaa nabilir
değiıll,ı madnad.Kı l asdiükş üncAec,o sta'knaıhnk ahaalraarsıaı tnıdpkı
masaldkarkail eılnb isegliebgriöi r ünmoelzu yordu.
Acostaö'zneıtni ebduiç ğait ışbmüat ümne ziyetslaehriep çtairrp:ı ­
cıc,a nvleıö ğretEincö in.e mliisseni,e silbloeyArum erikalhıolşanreuıtt ­
mişv eş aşırtıcı sayıdadkabi e ğAevnriukspaiaznlaiın nmıoınlş a ens,k vie
modern iinlsieal ngb iulg iü çlhüi kayedneci an na lıncoık tasoılnuış turur.
Hikayşeö ylerd4i9ry2:ı lıinydeiağ ititmülmAi v rupalsıalğalrab mi lginin
nereodled uğubniul iyorBluab ridleıgn.iy etkkiint oalpa İnn cdielY,'u nan­
lılavreRı onm alılfaerlısnte afrevi,eh e debiyat esveeru lzemrainnlddıeek­
ğeryükis ekb irkaç meosdeerrbdnue l unmaktBauyk diıt.a pylıalrd,ı zların
YENiD üNYALAERs,K MiE TiNLER 7
değişmedyüenny asınidnasna noğlvuend uonğ aneınnb ayavğeıd eğişken
alanlakraıdnatarü me vretnain ımlıTyaonrr,ı 'enlıinnt ianr ivheed oğaya
değiştiansive idri yorTdaur.id höin emlaeyrıer dDıolğaariy.sı ie n cedienn­
ceytee tkeitkm eikç işne malvaers ınıflanydöınrtmeam leprairyçlael ara
böldüleelre:m entmleevrs,i mliekrl,i meltekriil reüyzegna rslaağrl,vı eğyıa
hastableılğiır lseaylegnıd lüanry,a nyıanş anabböillgiervl eei rnis aınr kının
gelişKiomzim.o sbuunç eşiptalriç altaeroırnoiılk a ryaıkl dızglüacr-üıy na
daT anrı'gnüıcnüb -iarr adtau tuyoörrdüum;c aeğkl araınndıı rbaunk ar­
şılıklı ettükmic laenşliıvmle,na ersın elbeirrib irine vbega eğzleıgyeonrl e­
rikna vuşurodlaat rüımö nemloil aylyaörnıe tiyordu.
Buk avramalnalraıy kainş iolkeurm uişn sanloakrudvlıe ;ü niversi­
teleLraitni nicnez ivaseığnidtai lmiZşilheirnddsiüe.nl y alkaürtıü phanele­
rinrianf larıbnidlagkisiyı lneı rlbıuby idlıg;i knaiynn aağğıı rloılkalrAkıa­ k
denivzeY akındooğrut,a çvaemğ o derAnv rupa'Yyidnıde.e a ,r adbai dro ­
ğuv ek uzeyduezkaidk i yarlardans ıbzidloıglğiuıny ionrY daul.n ıuzzc­a
manlarre,s müin iversite unvbaunm ıe toilnalyneolrraiur m layavbei lir
dinsbeill gitneirni mlbeirlienbii lirlerdi.
17y.ü zyıblaışnl arbıinldkgaüi t üphsaınneı rlaaşrhAı.rn tıdı ükn ya­
nınk endigsiibb ii ldgeib üyüvkeç eşitliydii.k aBmieltggaiarnhtiaııns k t ro­
nomlartıenl eskgoöpzllue mlfeirlio,z odfülşaürnıcne vleye arziı ldaernıi,z ci­
leryionl culuiklilela grkiıal yiı tvleha erkiım lerainna tormaip orlaGraılyid­ı.
leGoa lilei, BFarcaovnnec R iesn Dee scarbtiersçk ookn udaan laşamasalar
dau,y gulamagdealnei nn sanlvaeri ıygniö zlemciklietraipnl,a vreed ğain­
timlekirtianpil aradlamnıd şü şünürledradheaanz ö nyarvgeıd loıl ayısıyla
dahgaü veniollidru klgaörrıü şübnidrel eşiyEosrelraiyrnıdiğı ı.gn ellae nek­
seall ınyteır iyneen,gi e rçekvleöe zrg üfni kirdlaeyraen dıdrüaşnü nüers,k i
kafabliıl gidçatheganü venibluliurn uyozridruga;ö, k yüzüvneüi nn savnü ­
cudunun deanreayşsteılr emsaktsiıı bp i limibnüdyeü gke dikler açmışh.
Dahad ab eteYrein,Di ü nyhaa lklarkıenşıfanıy ,ne ıt kiyi itnasrainhliınki n
ved ünyadmaeksik ılbnö lgelİenrciinl 'kdleaksaiin kl ahümzıe rinydaer at­
mışhF.e lsefdeeçl oeğra lmhıeşrbh i;r dia hkae ndkiu ralltaarmıy neır leştir­
mededni ğermienyed aonk uyorEdsuk.ki i tapglüaçrl evreiu nzim anlıkları­
nıy itirdeinktçeel,e ktyaüşealm dyaekril edreiy niit irdqi.yl üezry.oı rlt aları-
8 GiRiŞ
ResiCm.ı
SevIilsliid a(r7y'-üuznyk ıall)e ­
mea ldaınğsıi klEotpyoemldoi­k
giaaede lsıe 1r4i7nS3 ta rsbourg
bamsııdnay earl avnee lement­
levreni ti eli(keldneıt rşaihk ail ­
kak:u rsuı,c ıaskl,vae nk e mli),
mevsim(loaerdrtaihk ail ykaaz:,
ilkhba,kar ıvşes onb)av hesa arl­
gıl(aernıi ç tehkail köaf:k e,
umtua,ğ kıarn lvıeml eılka nkoli)
göstedrieyna girçia çmge.e ç­
mihşa lkkaalianraz taımna,n ın
vei nsabniırrnlb eiroilyablnae ğ ­
lanrııinçi çgee çimşliyğaniın in
sıa rhyierrişaks aılranrmıalnaı
das migeletmeied.rk
nıne ntelektüeklaid,ıv ne year kebka,ğ ımsbıizr
aristooklrdautğk ua dabri örğ retmyeand ab ilim­
segle reçylaepra bni urz mano lduğkua dar kadar
biarm atödreo labiliyBoirrpd ruo.f ebsiölrae r tık
rahatlyıakllnaı,kz üctaü phandeesğiib li,br o tanik
bahçeasnia,t olmaib oratugvöazrlıe,m oelvaibn i r
üniversidteerdvsee rebilvieer sdkii lebriilng isi
ilseı nıkrallım adıkiçnas,a noğlugnöuznl evme
·kaytıutt mkaa pasiytoekos lim adıkbçial,g ignii­n
dereakr tacaiğnıannaı rdı.
Biliamd amlavreıf ilozogfelnairş leyen
bidrü nyadyaa şıyorlFairzdieıkv.ir eneisnk diü ­
şünürlesrainnd ığınçdoakdn a hbaü yüokl duğu­
nuv ed ünyanyıanş aaml anlarAıvnrıunp Aas,y a
veP tolemaioKsu'zuenAy f rikoai koumene'sin-
YENiD üNYALAER,s KMEiT iNLER 9