Table Of ContentT.C.
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
YAŞLI HASTAYA EVDE BAKIM
VERENLERİN YAŞAM DOYUMLARI İLE
BAKIM YÜKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ VE
ETKİLEYEN FAKTÖRLER
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Kevser IŞIK
HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI
HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ
DANIŞMAN
PROF. DR. Behice ERCİ
MALATYA-2013
T.C.
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
YAŞLI HASTAYA EVDE BAKIM
VERENLERİN YAŞAM DOYUMLARI İLE
BAKIM YÜKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ VE
ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Kevser IŞIK
Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Behice ERCİ
MALATYA-2013
iii
ONAY SAYFASI
iv
TEŞEKKÜR
Tezimin her a şamasındaki katk ılarından dolay ı dan ışmanım Say ın Prof. Dr.
Behice ERCİ’ye, çalışmam boyunca benden yard ımlarını esirgemeyen Say ın Yrd.
Doç. Dr. Seyhan ÇITLIK SARITA Ş ve Yrd. Doç. Dr. Serdar SARITA Ş’a
çalışmamda desteğini gördüğüm arkadaşım Öğr. Gör. Emine KAPLAN’a, benden
hiçbir zaman sevgi ve desteklerini esirgemeyen ve her zaman yan ımda olan sevgili
annem Zehra I ŞIK ve babam Metin I ŞIK’a, ayr ıca ara ştırmaya kat ılan tüm
katılımcılara sonsuz teşekkür ederim.
Kevser IŞIK
v
ÖZET
Araştırma ya şlı hastaya evde bak ım verenlerin ya şam doyumlar ı ile bak ım
yükleri aras ındaki ili şki ve etkileyen faktörleri belirlemek amac ıyla ili şkisel
tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma, Adıyaman il merkezinde bulunan Ad ıyaman Üniversitesi Eğitim ve
Araştırma Hastanesine bağlı ek 1 binası Evde Bakım Merkezi’ne kayıtlı yaşlı bireye
bakım verenlerin evlerinde Temmuz 2012-Haziran 2013 tarihleri aras ında
yapılmıştır. Ara ştırmanın evrenini Adıyaman Üniversitesi E ğitim ve Ara ştırma
Hastanesi ek 1 binas ı Evde Bak ım Merkezi’ne kay ıtlı olan 65 ya ş ve üzeri ya şlı
hastaya bakım veren 200 bak ım verici olu şturmuş, evrenin tümünün ara ştırmaya
alınması amaçlandığı için örneklem büyüklüğü hesaplaması yapılmayıp herhangi bir
örnekleme yöntemi kullan ılmamıştır. Yaşlı hastaya bak ım veren 160 bak ım verici
araştırmaya katılmıştır.
Veri toplamada ara ştırmacı tarafından olu şturulan bakım veren bireyi tan ıtıcı
anket formu, ya şlıyı tan ıtıcı anket formu, bak ım yükü ölçe ği ve ya şam doyumu
ölçeği kullanılmıştır. Veriler ara ştırmacı tarafından hafta içi 5 i ş günü evde bak ım
ekibi ile birlikte hasta ziyaretleri esnasında yaşlıya bakım veren aile bireyleri ile yüz-
yüze görüşme tekniğiyle toplanmış, görüşme ortalama 20-25 dk. sürmüştür. Verilerin
analizinde say ı, yüzde, Ba ğımsız gruplarda t testi, ANOVA ve Korelasyon
kullanılmıştır.
Araştırmada bak ım vericilerin ço ğunluğunun kad ın ve evli olduklar ı, kız
çocuklarının bakım verdikleri, bak ım yükü ve ya şam doyumlar ının orta düzeyde
olduğu belirlenmiştir.
Cinsiyet, gelir durumu, kronik hastalığın olması, bakımdan memnuniyet, yaşlıya
bakma nedeni ve ya şlının günlük ya şam aktivitelerindeki ba ğımlılık durumunun
bakım yükünü, eğitim düzeyi, çocu ğa sahip olma, ya şlı bireye bakma nedeni gibi
faktörlerin ise ya şam doyumunu etkiledikleri belirlenmi ştir. Bu sonuçlar
doğrultusunda bakım vericilerin yükünü azaltmak ve ya şam doyumlarını arttırmak
için eğitim ve danışmanlık programlarının yaygınlaştırılmasını önerebiliriz.
Anahtar kelimeler: Yaşlı, Bakım Verici, Bakım Yükü, Yaşam Doyumu, Hemşirelik
vi
ABSTRACT
THE RELATIONSHIP BETWEEN THE LIFE SATISFACTION AND CARE
BURDEN OF CAREGIVERS WHO GIVING MAINTENANCE AT HOME
TO ELDER PATIENTS AND THE FACTORS AFFECTING
This relational descriptive research was carried out to determine the
relationship between life satisfaction and care burden in those who give care to an ill
elderly at home and the factors that affect such relationship.
The research was conducted between July 2012 and June 2013 at the homes
of those who were giving care to an elderly who was registered with the Home Care
Center in annex 1 building of Adiyaman University Training and Research Hospital
located in the provincial center of Adiyaman, Turkey. The research population
consisted of 200 caregivers who were giving care to an ill elderly 65 years of age or
older who was registered with the Home Care Center in annex 1 building of
Adiyaman University Training and Research Hospital and since it was aimed at
including the entire population in the research, no calculation of the sample size was
attempted and no sampling method was used. One hundred and sixty caregivers who
were giving care to an ill elderly were included in the research.
In collecting the data, a Questionnaire prepared by the investigator to describe
the caregiver, the caregiver burden scale and the life satisfaction scale were used.
The data were collected by the investigator and the home care team through face-to-
face interviews with the family members giving care to their elderly during home
visits on 5 working days in a week and the interviews lasted 20-25 minutes on the
average. For analyzing the data, percentages, t-test for Independent groups, ANOVA
and Correlations were used.
The majority of the caregivers were observed to be women and married, their
daughters also gave care and their care burden and life satisfaction were at a
moderate level.
Factors such as gender, income status, presence of a chronic disease, care
satisfaction, reason for giving care to the elderly and dependence of the elderly in
daily living activities affected care burden, whereas education level, having children
vii
and the reason for giving care to the elderly affected life satisfaction. In the light of
these results, we can recommend that training and consultancy programs should be
made available to reduce care burden and enhance life satisfaction in caregivers.
Key words: Elderly, Caregiver, Care Burden, Life Satisfaction, Nursing.
viii
İÇİNDEKİLER
ONAY SAYFASI..............................................................................................................iii
TEŞEKKÜR.....................................................................................................................iv
ÖZET.................................................................................................................................v
ABSTRACT......................................................................................................................vi
İÇİNDEKİLER..............................................................................................................viii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.....................................................................x
TABLOLAR DİZİNİ........................................................................................................xi
1. GİRİŞ.............................................................................................................................1
2.GENEL BİLGİLER.......................................................................................................3
2.1. Bakım Yükü.............................................................................................................3
2.1.1. Dünyada ve Türkiye’de Yaşlıya Bakım Verme Durumu.....................................3
2.2. Bakım Verme Yükü..................................................................................................5
2.2.1. Bakım Verme Yükünü Etkileyen Faktörler.........................................................6
2.2.2. Bakım Veren Bireylerin Bakım Yükünü Azaltmada Hemşirenin Rolü................8
2.3. Yaşam Doyumu........................................................................................................8
2.3.1. Yaşam Doyumunu Etkileyen Faktörler...............................................................9
2.4. Bakım Verme Yükü İle Yaşam Doyumu Arasındaki İlişki.......................................10
3.GEREÇ VE YÖNTEM.................................................................................................12
3.1. Araştırmanın Türü..................................................................................................12
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman.....................................................................12
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi..........................................................................12
3.4. Verilerin Toplanması..............................................................................................12
3.4.1. Veri Toplama Araçları.....................................................................................13
3.5. Araştırmanın Değişkenleri......................................................................................14
3.6. Verilerin Değerlendirilmesi.....................................................................................15
3.7. Araştırmanın Etik İlkeleri.......................................................................................15
3.8. Araştırmanın Sınırlılığı ve Genellenebilirliği...........................................................15
4. BULGULAR................................................................................................................16
5. TARTIŞMA.................................................................................................................32
6. SONUÇ VE ÖNERİLER.............................................................................................37
KAYNAKLAR................................................................................................................39
EKLER............................................................................................................................44
EK 1: Bakım Vereni Tanıtıcı Anket Formu...................................................................44
EK 2: Yaşlı Hastayı Tanıtıcı Anket Formu....................................................................46
ix
EK 3: Bakım Verme Yükü Ölçeği (Burden Intervıew)..................................................47
EK 4: Yaşam Doyum Ölçeği...........................................................................................49
EK 5: Etik Kurul Onayı..................................................................................................50
EK 6: İl Sağlık Müdürlüğü İzin......................................................................................51
EK 7: Bakım Verme Yükü Ölçeği İzin...........................................................................52
ÖZGEÇMİŞ....................................................................................................................53
x
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ
DSÖ: Dünya Sağlık Örgütü
TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumu
GYA: Günlük Yaşam Aktiviteleri
BYÖ: Bakım Yükü Ölçeği
YDÖ: Yaşam Doyumu Ölçeği
Description:bakma nedeni ve yaşlının günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık durumunun bakım yükünü, eğitim düzeyi, çocuğa sahip olma, yaşlı bireye bakma
