Table Of ContentSilA
OBRAZU
PRECY%JA
KOWA, Leksykon tematyczny
ABY WIDZIEĆ
POZNAWAĆ
ROZUMIEĆ Jes t to słownik łączący silę oddziaływania obrazu z dokładnością
KOMUNIKOWAĆ
terminologiczną. Został on pomyślany i stworzony, aby pomagać
Silę
użytkownikom w identyfikowaniu i opisywaniu różnych przedmiotów
i zdarzeń, w pełniejszym rozumieniu zjawisk, pojmowaniu sensu prze 25 000 OPISÓW
kazywanych wiadomości lub udzielaniu precyzyjnych informacji. Opublikowany W KAŻDEJ
WERSJI
w kilku wersjach językowych i sprzedawany w ponad stu krajach, Słownik
JllęZYKOWEJ,
wizualny stał się wydawnictwem encyklopedycznym o renomie 3500 ILUSTRACJI
międzynarodowej. Spośród innych tego typu publikacji wyróżnia się jakością l 600 ZAGADNIEŃ
W 28 BLOKACH
ilustracji, bogactwem słownictwa, obfitością cłostarczanych informacji oraz
TEMATYCZNYCH
łatwością posługiwania się.
żagiel drut regulacji wzajemnego połolenia
sail rigging wire __
Tragsegel' Rigg-Stahlseil' ~
voilure' hauban~o~
podpora główna
poprzeczka king post
crossbar ~-- Spannmast~.~
Querstange' ------------ / mci.ł'"
tu be" transversal
nos
kil nose
keel ~--Nase'
Kielstange' nez"
quille'
punkt podwieszenia
hang point
-- Aufhangepunkt"
point• d'ancrage•
trapez
a1rframe
Steuerbugel"
trapezeM
krawędź holująca
LISTA TEMATÓW trailing edge
--- Endkante'
• ASTRONOMIA uprząż bord" de fuite'
• GEOGRAFIA harness ___ _
Gurtwerk'
• KRÓLESTWO ROŚLIN harnais111 torba lotniarza
• KRÓLESTWO ZWIERZĄT -----flight bag
• ISTOTA LUDZKA poprzeczka kontrolna Sfocuhrlraefasuac• k" mit Rettungssystem'
• ROLNICTWO eontroi bar
Lenkstange'
• ARCHITEKTURA
barre' de commande'
• DOM
• WYPOSAŻENIE DOMU
Jeżeli zaclaniem słownika jest opisywanie i nazywanie świata, żaden
• OGRODNICTWO
• MAJSTERKOWANIE z istniejącyelf słowników nie jest w stanie dorównać tej publikacji (. .. )" zakończenie
• UBIORY wingtip
• OZDOBY l KOSMETYKA Le Nouvel Obseroateur, Francja Fbluogu te.l,s dp'aitizlee''
• PRZEDMIOTY OSOBISTEGO UŻYTKU
• KOMUNIKOWANIE SIĘ ,]lustracje bardziej przejrzyste i szczegółowe niż fotografie. Prawdo
• TRANSPORT
WYPOSAŻENIE,BIURA
• poelobnie najbardziej nowatorski i najpiękniejszy
• MUZYKA \
• TWO' RCZE SPĘDZlA NIE CZASU słownik świata."
• SPORT 7be Gazette, Kanada
• GRY
• URZĄDZENIA POMIAROWE
• INSTRUMENTY OPTYCZNE
• ZDROWIE l BEZPIECZEŃSTWO
• ENERGIA
• MASZYNY CIĘŻKIE
• BROŃ
SYMBOLE
Jean-Claude Corbeil • Ariane Archambault
WIELOJĘZYCZNY
WIZUALNY
Leksykon tematyczny
Polski • Angielski • Niemiecki • Francuski
OPRACOWANIE l REDAKCJA NOTA OD WYDAWCY POLSKIEGO
JacquesFortin-wydawca
Jean-Claude Corbeil - redaktor naczelny
Ariane Archambault- zastępca redaktora naczelnego Mamy pr zyjemność zaprezentować Wielojęzyczny słownik wizualny. Jest to
Fran<;ois Fortin - redaktor ilustracji komputerowych pierwsza tego typu publikacja w Polsce, przeznaczona nie tylko dla
Jean-Louis Martin - redaktor artystyczny fachowców, lecz także dla tych wszystkich, którzy chcą posługiwać się
bogatym słownictwem dotyczącym przedmiotów, zdarzeń i zjawisk z róż
ILUSTRACJE KOMPUTEROWE norodnych dziedzin życia.
Polska wersja jest wierna głównej idei słownika, pomyślanego jako
Jacques Perrault
wydawnictwo popularnonaukowe, dlatego też złożone terminy, typowo
Anne Tremblay
specjalistyczne, zostały zastąpione określeniami bardziej zrozumiałymi. Nie znaczy
Jocelyn Gardner to, że nie znajdziemy w słowniku terminologii fachowej-wszak to głównie na niej
Christiane Beauregard opiera się materiał językowy.
Michel Blais Polska wersja językowa różni się nieco od pozostałych, gdyż naszym głównym
Rielle Levesque celem była nie tylko ścisłość terminologiczna, ale także zrozumiałość i przejrzystość
Marc Lalumiere prezentowanego materiału oraz zobrazowanie bogactwa słownictwa. Dlatego też
obok jednoelementowych terminów znajdziemy bardziej rozbudowane - opisowe,
Stephane Roy
gdy dane zjawisko nie jest znane we współczesnej kulturze polskiej lub jest inaczej
Alice Comtois
rozumiane, czy też gdy termin nie jest wystarczający dla zrozumienia zjawiska;
Jean-Yves Ahern
dwuterminowe, gdy istotne wydaje nam się przytoczenie dwu synonimicznych
Benolt Bourdeau terminów (jednego zwykle w nawiasie), ze względu na lepsze zobrazowanie
zjawiska i jego reprezentacji słownej.
OPRACOWANIE DANYCH Wielojęzyczny słownik wizualny jest wyjątkową i nowatorską pozycją na
polskim 1ynku wydawniczym, która w znacznym stopniu wzbogaca dotychczasowe
Daniel Beaulieu
dokonania leksykograficzne.
Yves Ferland
Wydawnictwo WILGA
DOKUMENTACJA
Serge D'Amico
MONTAŻ
Pascal Goyette
Lucie Me Brearty
Martin Langlois Polska wersja Wielojęzycznego słownika wizualnego została opracowana przez Wydawnictwo WILGA
Copyright ©1996 Wydawnictwo WILGA-terminologia polska
ORGANIZACJA PRODUKCJI Wydawnictwo WILGA
ul. Smulikowskiego l /3, 00-389 Warszawa
Tony O'Riley
Tel.: 26-08-82, Fax: 26-06-43
OPRACOWANIE GRAFICZNE
Emmanuel Blanc
Opracowanie haseł
KONCEPCJA GRAFICZNA OKŁADKI mgr Elżbieta Bielawska- Muzyka, prof. Andrzej Bonasewicz- Geografia, mgr Alicja Dmowska- Ubiory, Ozdoby
i kosmetyko, Przedmioty osobistego użytku, Gry, Zdrowie i bezpieczeństwo, Symbole, dr Bolesław Kuca - Wypo
Anne Tremblay
sażenie domu, Energia, dr hab. Mariusz Łapiński - Istota ludzka, mgr Małgorzata Malawska - Królestwo roślin,
Królestwo zwierząt, mgr jarosław Ostrowski- Urządzenia pomiarowe, Instrumenty optyczne, Broń, dr Lech Padee
- Architektura, Dom, Ogrodnictwo, Majsterkowanie, Komunikowanie się, Wyposażenie biura, Twórcze spędzanie
wolnego czasu, dr Marek Poncyliusz- Transport, Maszyny ciężkie, mgr Roman Postek-Architektura, Ubiory, Broń,
dr hab. Andrzej Sołtan -Astronomia, Instrumenty optyczne, dr Franciszek Witkowski- Rolnictwo, zespół- Sport
Tłumaczenie wstępu
Anna Trznadei-Szczepanek
Redakcja
Wydanie oryginalne: Copyright© l 994 Editions Quebec/Amerique Inc. Alicja Dmowska
425, rue Saint-jean Baptiste, Montreal, Quebec H2Y 2Z7. Telefon: (51 4) 393-l 450. Fax: (51 4) 866-2430
Copyright© l 992 Ernst Klett Verlag- terminologia niemiecka.
Korekta
Wszelkie prawa zastrzeżone: książka nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek
inny sposób reprodukowana czy powielana- mechanicznie, fototypicznie, Krystyna Koziorawska
elektronicznie lub mechanicznie- bez zgody wydawcy.
Słownik wizualny, zaprojektowany i zrealizowany przez QuE!bec/Amerique International,
dział wydawnictwa Quebec/Amerique, został wykonany w całości na komputerze Macintosh firmy Apple Computer Inc. t*
Drukowane w Kanadzie ISBN-83-7156-067-2
Printed in Canada
Ol 96
PODZIĘKOWANIA OD WYDAWCY
Twórcy 01yginalnego wydania Słownika pragną wyrazić podziękowania następującym osobom i instytucjom: Niejedno krotnie zdarza nam się zetknąć z przedmiotem, którego nie jesteśmy
w stanie zidentyfikować czy też opisać. Brakuje nam właściwych słów:
określenia "takie coś" i "rzecz" nie zawsze są wystarczające, by udzielić
rozmówcy dokładnej informacji. Często bywa tak, że czytając książkę lub
gazetę, oglądając telewizję albo słuchając radia, odczuwamy potrzebę
A.C Delco Federation quebecoise de tennis Nikon Canada inc.
Administration de la Voie maritime du Federation quebecoise des echecs Northern T elecom Canada ltee zobaczenia "tego czegoś" na własne oczy, aby móc w pełni zrozumieć wydarzenie,
St-Laurent (Normand Dodier) Festival des Mongolfieres du Haut-Richelieu Office de la langue fran~aise du Quebec o którym jest mowa, lub pojąć sens przekazywanych wiadomości. Aby zaradzić
Aerospatiale (France) Fincantieri Naval Shipbuilding Division (Chantal Robinson)
Aerospatiale Canada (ACI) inc. Fisher Scientific Limited Olivetti Systemes et Reseaux Canada ltee tym kłopotom, zaprojektowaliśmy i stworzyliśmy Słownik wizualny, oryginal
Air Canada (Services linguistiques) Ford New-Holland Inc. Ontario Hydro ne wydawnictwo encyklopedyczne, które różni się od tradycyjnych słowników
Air liquide Canada ltee G.E. Astro-Space Division Organisation de I'Aviation civile internationale i encyklopedii.
Amity-Leather Products Company G.T.E Sylvania Canada ltee (O.A.C.I.)
Animat inc. Gadbois, Alain Paterson Darkroom Necessities Słowo jest tu określone za pomocą obrazu. Najważniejsze miejsce zajmują więc
Archambault Musique GAM Pro Plongee Petro-Canada (Calgary) ilustracje, gdyż ich wartość dydaktyczna jest nie do zastąpienia. Ponadto, jak wiemy
Association canadienne de Curling Garde c6tiere canadienne Philips Electronique ltee (Division de l'eclairage)
Association des groupes d' astronomes General Motors du Canada ltee Philips Scientific & Analytical Equipment z doświadczenia, obraz pobudza ciekawość i na długo pozostaje w pamięci.
amateurs ()ean-Marc Richard) Generale Electrique d u Canada (Ateliers Pierre-Olivier Dc€ or Dlatego też dołączyliśmy do słów ilustracje najwyższej jakości, wykonane z całą
Association Internalianale de Signalisation d'lngenierie Dominion, Mony Schinasi) Planetarium Dow (Pierre Lacombe)
Maritime (Marie-Helene Grillet) GIAT lndustries Plastimo precyzją, na jaką pozwala technika komputerowa. Słownik wizualny jest następcą
Atlas Copco Gym Plus Port de Montreal (Affaires publiques) pierwszego wydania jednobarwnego, które ukazało się w roku 1986 i z miejsca
Banque de terminologie du Gouvernement Harrison (198S) inc. Pratt & Whitney Canada inc. zyskało uznanie. Opublikowany w kilku językach i sprzedawany w ponad stu
canadien Hewitt Equipment ltee Quincaillerie A. C. L. inc.
Beli Canada Hippodrome Blue Bonnets (Robert Perez) Radio-Quebec krajach, stał się wydawnictwem encyklopedycznym o renomie międzynarodowej.
Beli Helicapter T ex tron Honeywell ltee Remington Products (Canada) inc. Słownik wizualny ukazał się początkowo na 1ynku francuskojęzycznym w wer
Bellefontaine Hortipro Richard Benoit
Beretta Hughes Aircraft Company Rodriquez Cantieri navali S. p .A. sji francusko-angielskiej. Następnie został opublikowany w innych wersjach
Black & Decker Hydro-Quebec (centre de documentation, Russell Rinfret językowych, we współpracy z wydawcami z innych krajów, którzy wzięli na siebie
Bombardier inc. Anne Crepeau) S.A. Redoute Catalogue (relations exterieures)
Boutique de harnais Pepin IBM Canada ltee Samsanile odpowiedzialność za przetłumaczenie zawartej w nim terminologii na swój ojczysty
British Hovercraft Carporalian Ltd lnstitut de recherche d'Hydro-Quebec (IREQ) Secretariat d'Etat du Canada: Bureau język i zagwarantowali odpowiednią jakość tego przekładu. Słownik wizualny
C. P(laDthiv iNsioonrt ho fA Wmeesritclaannd DAiveirsoiospna ce) OInrtgearnnaistiaotnioanl T(lenlteeclsoamt)m unications Salellile Shelld eC alan atrdaad uction istnieje zatem dziś w następujących wersjach językowych: francuskiej, angielskiej,
Calaritech inc. jardin Botanique de Montreal SIAL Poterie hiszpańskiej, niemieckiej, włoskiej, holenderskiej, duńskiej, norweskiej, japońskiej
Cambridge lnstruments (Canada) Inc. john Deere Limited Ski Nautique Canada i polskiej.
CAMIF (Direction relations exterieures) Johnson & Johnson inc. Smith-Corona (Canada) ltee
Canada Biliard & Bawiing inc. (Bernard Monsec) La Cordee Societe de transport de la Communaute W Wielojęzycznym słowniku wizualnym znajdziemy, oprócz słów francuskich
Canadian Coleman Supply Inc. La Maisan olympique (Sylvia Doucette) Urbaine de Montreal i angielskich z wydania oryginalnego, również terminologię w języku niemieckim
Canadian Kenworth Company Le Beau Voyage Societe Nationale des Chemins de Fer fran~ais i polskim.
Canadien National (Communications Le Coz, Jean-Pierre (S.N.C.F)-Direction de la communication
visuelles, Services linguistiques) Lee Valley Tools Ltd Societe Radio-Canada (Gilles Amyot, Ten nowy słownik, rejestrujący słownictwo dotyczące wszystkich sfer życia
CCaasrpaevanntite Fr,r e]ereasn -LMimairtce e (Gilbert Lemieux) LLeeisc Aa pCpaamreeilrsa orthopediques BBG inc. PPiieerrrree LBaeraoucchaeg)e , Claude L'Herault, codziennego, przeznaczony jest dla każdego, kto pragnie wzbogacić swój zasób
Centre de Tissage Leclerc inc. Les Equipements Chalin ltee Spalding Canada słów i wyrażać się precyzyjnie, by lepiej porozumiewać się z ludźmi. Jest on jedyny
Chromalox inc. Les lnstruments de Musique Twigg inc. Spar Mrospatiale ltee (Helene Lapierre) w swoim rodzaju, a zarazem niezastąpiony jeżeli chodzi o oryginalność, jakość
Clerc, Redjean Les Manufacturiers Draco ltee Sunbeam Corporation (Canada) Limited
Club de planeur Champlain Les Minoteries Ogilvie ltee Teleglobe Canada inc. (Roger Leblanc) ilustracji, ścisłość terminologii, obfitość dostarczanych informacji i łatwość
Club de tir a l'arc de Montreal (Michel Ladouceur) T elesal Canada (Yves Comtois) posługiwania się. Postęp związany z wprowadzaniem nowych technologii oraz
College Jean de Brebeuf (Paui-Emile Tremblay) Les Produits de defense SNC ltee The British Petroleum Company p.l.c.
College militaire royal de Saint-jean Liebherr-Quebec (Photographic services) rozwój sposobów porozumiewania się sprawiły, że dzisiejszy czytelnik musi mieć
Communaute urbaine de Montreal Manac inc. The Coal Association of Canada możliwość uzyskania odpowiednich informacji w sposób szybki, skuteczny
Com(pBaugrenaieu Pdee trtoralinersep oImrt pmereiatrloep loteliet ain) MMaannuuftaacnt ure Leviton du Canada ltee TTihdieblaaunldt Signal Canada Ltd i trafiający w sedno problemu. Bezpośrednie połączenie obrazu ze słowem
Complexe sportif Claude-Robillard Marcoux, Jean-Marie Transports Canada (Les Aeroports de Montreal, zaspokaja tę podwójną potrzebę zdobycia jak najdokładniejszych wiadomości w jak
Control Data Canada ltee Marrazza Musique Gilbert L'Esperance, Koos R. Van der Peijl) najkrótszym czasie.
Cycles Performance Matra Defense (Direction de la communication) liitramar Canada inc
Department of Defense (U.S.) , (Department MAT RA S.A. Universite du Quebec (lnstitut national de Barwny Słownik wizualny łączy siłę oddziaływania obrazu z dokładnością
Detsoofn t he Navy. Office of lnformation) MMaezddiaat eCl anada Univlear sreitceh de urc Qheu esbceiecn taifi Mquoen,t rBeeanl o(Mit oJedaunl)e terminologiczną, dzięki czemu stanowi narzędzie pracy nie mające sobie równych
Direction des constructions navales (France), Mendes inc. (Fran~ois Caron) des arts, Michel Fournier) na rynku wydawniczym. Jest dziełem całego zespołu ludzi. Językoznawcy,
(program mes internationaux) Michelin Varin, Claude terminolodzy, dokumentaliści, korektorzy, ilustratorzy komputerowi, twórcy makiet,
EDnisetrrgibieu taiotonms iTquIIe i ndcu. Canada ltee (Pierre Giguere) MMiInLi sTt rearcey c(aHneandriie Vn adceh elar) Detense nationale VViiall ela dLe. R M. ionnct r(eJeaal n( BBueraeauud ind) u cinema) informatycy, programiści, graficy pracowali wspólnie przez ponad trzy lata
Energie Mines et Ressources Canada (Affaires publiques) Ville de Montreal (Service de l'habitation et wykorzystując swoje doświadczenie zawodowe, by stworzyć to niezwykłe dzieło
(Centre canadien de teledetection) Ministere des transports d u Quebec du developpement urbain) stanowiące cząstkę naszej kultury i dostosowane do zmieniających się potrzeb dnia
Environnement Canada, (Service de (Securite routiere, Signalisation routiere) Ville de Montreal (Service de la prevention
l'environnement Atmospherique, Monette Sport inc. des incendies, Roger Gilbert, Real Audet) dzisiejszego Z pewnością każdy z nas zechce po nie sięgnąć, by pogłębić swą
Gilles Sanscartier) Molo lnternationale Ville de Montreal (Service des travaux publics) wiedzę, lepiej zrozumieć otaczający świat i porozumieć się bez trudu z innymi
FACOM Musee David M. Stewart (Philippe Bulier) Volcano inc.
Federation de patinage de vitesse du Quebec Natation Canada Volkswagen Canada inc. ludźmi.
Fd€ € ration qu€ bc€oise d'escrime National Aeronautics and Space Administration Volvo Canada ltee Jacques Fortin
Federation quebecoise d'halterophilie (N .A. S.A.) Weider wydawca
Federation quebecoise de badminton National Oceanie and Atmospheric Wild Leitz Canada ltee
Federation quebecoise de boxe olympique Administration (NOAA)-National Xerox Canada Inc.
Federation quebecoise decanot camping .Environmental Satellite, Data, and Yamaha Canada Musique ltee
Federation quebecoise de luge et bobsleigh lnformation Service (Frank Lepore)
VI VII
WSTĘP WSTĘP
Niniejsz y słownik jest pierwszą tak wyczerpującą wersją Slownika l. Słowniki językowe wszelkiego rodzaju klasyfikacje: alfabetyczna, tematycz
wizualnego w kolorze. Za pomocą tysięcy szczegółowych Słowniki te mają za zadanie określić znaczenia nadawane na, chronologiczna, według dziedzin itp. Ponieważ jesteśmy
ilustracji określa ponad 25 000 terminów dotyczących około 600 poszczególnym słowom języka ogólnego przez mówiące nim w stanie podzielić naszą cywilizację na niezliczoną ilość
zagadnień. Słownik ten pozwoli Ci na pierwszy rzut oka odnaleźć osoby. kategorii, liczba tego rodzaju wydawnictw jest praktycznie
słownictwo z danej dziedziny nie tylko w jednym, lecz w czterech Zawierają artykuły hasłowe, które składają się z dwóch nieograniczona. Należy również pamiętać, że istnieją dwa
językach: polskim, angielskim, niemieckim i francuskim. podstawowych części: danego słowa, zwanego wyrazem rodzaje encyklopedii: powszechne i specjalistyczne.
hasłowym, oraz definicji znaczeniowej tego słowa. 4. Leksykony, czyli słowniki specjalistyczne
Wyrazy hasłowe to wszystkie słowa, którym towarzyszą Publikacje te są zwykle adresowane do osób posia
OBRAZ l SŁOWO W SŁOWNIKU zdać sobie również sprawę z tego, że język ulega ciągłym objaśnienia leksykograficzne. Stanowią one podstawę dających specyficzne zainteresowania związane z rozwojem
Słownik wizualnyłączy ściśle obraz i słowo. zmianom; i tak np. słownictwo związane z fotografią stało się słownika. Aby łatwiej było z niego korzystać, wyrazy hasłowe nauki i techniki. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie
Obraz ukazuje i analizuje otaczający nas świat: bardziej rozbudowane wskutek automatyzacji aparatów uszeregowane są w porządku alfabetycznym. Tego typu czytelnikom możliwości skutecznego porozumiewania się; cel
przedmioty życia codziennego; przyrodę nieożywioną, szatę fotograficznych. I wreszcie ostatni problem: amatorzy słownik zawiera na ogół słownictwo współczesne typu ten realizują dzięki precyzji i jednolitości zawartej w nich
roślinną i świat zwierzęcy - a więc środowisko przyrodnicze, komputerów osobistych znają się nieco na informatyce, lecz ogólnego oraz wyrazy, które wyszły z użycia, lecz ich terminologii. Istnieje duża dowolność w zakresie metody
w którym rozwija się człowiek, środki techniczne, które służąc dla innych ludzi pozostaje ona nadal czarną magią. znajomość niezbędna jest do zrozumienia dawnych tekstów tworzenia leksykonów, w zależności od stopnia znajomości
pracy i porozumiewaniu się zmieniają nasze życie, broń Podsumowując - Słownik wizualny przytacza lub historii ludzkości, a także słownictwo techniczne w takim przez autorów danej dziedziny wiedzy, liczby haseł, ilości
budzącą nasz niepokój, środki transportu pozwalające specjalistyczne słownictwo używane powszechnie w danej zakresie, w jakim interesuje ono niespecjalistów. W dalszej wersji językowych i sposobu ustalania odpowiedników słów
zapomnieć o istnieniu granic, źródła energii, od których dziedzinie, mając na względzie wymienione zjawiska. części artykułu hasłowego wymienione są kolejno wszystkie w poszczególnych językach (za pomocą zwykłego przekładu
jesteśmy zależni itd. znaczenia danego słowa. Artykuł hasłowy obejmuje na ogół lub poprzez porównanie terminologii każdego z języków).
Obraz spełnia tu konkretną funkcję - służy jako definicja SŁOWNIK, Z KTÓREGO ŁATWO KORZYSTAĆ kategorię gramatyczną słowa, objaśnienia etymologiczne, defi Leksykografia specjalistyczna rozwija się dziś w zawrotnym
poszczególnych słów w tym sensie, że można od razu Ze Słownika wizualnego można korzystać na kilka nicje poszczególnych znaczeń słowa uszeregowane zazwyczaj tempie. Stale przybywa publikacji we wszystkich dziedzinach
zobaczyć, co oznacza każde słowo. Czytelnik może więc sposobów: posługując się listą tematyczną, szczegółowym w porządku chronologicznym oraz informację o społecznym i we wszystkich językach, których zestawienie uznano za
rozpoznać to, czego szuka, i zarazem odnaleźć właściwe spisem treści lub indeksem występujących w nim słów. zastosowaniu słowa lub jego charakterze (potoczne, ludowe, potrzebne.
słowo. Można przeglądać go: wulgarne) na podstawie typologii, którą wciąż jeszcze można 5. Słownik wizualny
Słowa zawarte w Słowniku wizualnym pozwalają Od zjawiska do słowa, gdy rzecz, którą pragniemy określić jako dowolną. Słownik wizualny nastawiony jest na prezentację
nazywać zjawiska świata, w którym żyjemy, za pomocą nazwać, jest nam znana i wiemy dokładnie, o co nam chodzi, Słowniki językowe klasyfikuje się najczęściej w zależności terminologii. Stawia sobie za cel udostępnienie szerokim
precyzyjnych określeń. a nie możemy sobie przypomnieć lub nie znamy właściwego od odbiorców, dla których są przeznaczone, oraz według rzeszom czytelników precyzyjnego słownictwa pozwalającego
Słowa te zostały dobrane w wyniku lektury słowa. Szczegółowy spis treści wymienia wszystkie liczby wyrazów hasłowych, do których należą nie tylko rze nazwać rozmaite elementy rzeczywistości, w której żyjemy na
współczesnych tekstów napisanych przez specjalistów. Jeżeli opracowane zagadnienia w porządku, który jest całkowicie czowniki, lecz również inne części mowy: czasowniki i zaimki, co dzień, oraz wyjaśnienie znaczenia słów za pomocą
zachodziły jakiekolwiek wątpliwości, rozstrzygano je przejrzysty dla czytelnika. Słownik wizualny jest więc przymiotniki i przysłówki, przyimki, spójniki itd. Tak więc ilustracji. Każdy z występujących w nim wyrazów został
odwołując się do ekspertów w danej dziedzinie, a także do jedynym słownikiem pozwalającym odnaleźć nieznane słowo słownik zawierający pięć tysięcy słów przeznaczony jest dla zdefiniowany poprzez swój związek z innymi wyrazami w ob
encyklopedii i słowników językowych. Uczyniono zatem za pomocą jego obrazu. dzieci, ze słownika liczącego piętnaście tysięcy słów korzystać rębie pewnej grupy słów, która z kolei stanowi część coraz to
wszystko, by zagwarantować właściwe użycie każdego słowa. Od słowa do zjawiska, gdy chcemy sprawdzić, co mogą uczniowie szkół podstawowych, natomiast ten, w któ większych całości; tak więc struktura Słownika wizualnego
oznacza dane słowo. Indeks odsyła do wszystkich ilustracji, rym znajdziemy pięćdziesiąt tysięcy słów, zaspokaja potrzeby obejmuje tematy, zagadnienia, pojedyncze przedmioty i części
SŁOWNIK DLA WSZYSTKICH przy których figuruje poszukiwane słowo, ilustracje zaś większości czytelników itd. tych przedmiotów. Poszczególne słowa należą do języka
Słownik wizualny został stworzony z myślą o tych informują, co ono oznacza w poszczególnych wypadkach. 2. Słowniki encyklopedyczne ogólnego lub specjalistycznego, w zależności od tego, jak
wszystkich, którzy w taki czy inny sposób tworzą Od początku do końca, według listy tematycznej. Słowniki te wzbogacają treść słowników językowych o do ujęty jest dany temat. Najważniejszą sprawą jest jednak
współczesną cywilizację, co zmusza ich do znajomości wielu Barwne oznakowania na brzegach stron ułatwiają datkowe informacje dotyczące właściwości, działania lub dokonanie wszechstronnej analizy słownictwa dotyczącego
terminów technicznych i posługiwania się nimi w najróż czytelnikowi dostęp do odpowiedniego rozdziału. historii danej rzeczy, aby ułatwić zrozumienie tych spraw danego zagadnienia, gdyż terminologia ta może okazać się
niejszych dziedzinach życia. Fobieżnie lub zagłębiając się w poszczególne laikowi posiadającemu solidne wykształcenie ogólne lub przydatna, a nawet niezbędna dla osób nie będących
Zaspokaja zatem potrzeby i ciekawość każdego z nas. 1ie dziedziny, gdy szukamy odpowiedników polskich nazw w ję specjaliście pragnącemu sprawdzić zakres znaczeniowy specjalistami w omawianej dziedzinie.
jest przeznaczony wyłącznie dla specjalistów. zykach obcych. Na pierwszy rzut oka widać, że obiekty wyrazu. Znajdziemy w nich dużo więcej terminów Słownik wizualny nie jest encyklopedią co najmniej z dwóch
Stopień szczegółowości zmienia się zależnie od współczesnego świata są dokładnie określone w czterech technicznych, uwzględniających aktualny stan wiedzy i naj powodów: nie opisuje rzeczy, lecz nazywa je, przy czym
zagadnienia. Zamiast analizować wszystkie dziedziny w tym językach. nowsze osiągnięcia techniki. Ważną rolę odgrywa tu unika wyliczania przedmiotów tego samego rodzaju. Nie
szaamgaydmn iestnoipe njieus,t Anaumto rzróyw wnziieę lbi lipsokdie ,u aw apgoęn afadktot, kżae żndiee zk anżicdhe od jeNdan ecj hiylubsitrła ctjri adftoł ,d drulag iecjz, yostde js łporwzay jdeom nsołśocwia ,w ęwd rpoowszaunkiia zazwyczaj obraz będący ilustracją tekstu. Słowniki rejestruje na przykład wszystkich gatunków drzew, lecz
ojessót bs azmnoa cwzn sioe błiea twmienjie jj elsutb pbrazrydszwieoji ćz łsoożboniee. sWłioęwknsizcotśwcoi waniu podniety dla oczu i umysłu. ezanlceyżknlao jpeesdt yocdz lnicez bryó żhnaisąe łs ioęr amzi ięldośzcyi zsaowbaąr toybcjhę twoś nciicąh, ikntfóorra wjegyob icezraęś ctyi psokwłaedgoow ep riz endasztwaawći ckiealżad ąd azn neijc hg.r upy, by wymienić
dotyczące rzeczy ogólnie znanych, takich jak samochody czy SŁOWNIK INNY NIŻ WSZYSTKIE macji, a także od tego, ile miejsca przeznaczono w słowniku Nie jest też słownikiem językowym, ponieważ nie
ubrania, niż terminologię odnoszącą się na przykład do Każdy z nas zna kilka rodzajów słowników i encyklo dla nazw własnych i jak wiele omówiono w nim dziedzin. znajdziemy w nim ani jednej definicji w postaci opisu;
energii atomowej lub satelitów telekomunikacyjnych. Jest pedii. Niekiedy trudno określić, jakie są ich cechy 3. Encyklopedie ponadto zawiera głównie rzeczowniki, a zwłaszcza liczne
także inny aspekt tego problemu: przy opisie szczegółów charakterystyczne i na czym polega odmienność każdej z tych W przeciwieństwie do publikacji należących do terminy wielowyrazowe, w które obfituje każdy rodzaj
anatomicznych ciała ludzkiego należy stosować terminy publikacji. Warto więc zrobić pobieżny przegląd tego rodzaju poprzedniej grupy encyklopedie nie zajmują się językiem. Ich terminologii.
medyczne, choć słowa te wydają się znacznie bardziej wydawnictw, by zorientować się, jakie miejsce zajmuje wśród zadaniem jest opis naukowy, techniczny, czasami także ie jest także zbiorem słowników specjalistycznych, gdyż
skomplikowane niż nazwy owoców czy warzyw. Musimy nich Słownik wizualny. ekonomiczny, historyczny i geograficzny danego zjawiska. unika słów znanych jedynie specjalistom, poprzestając na
Układ haseł może być bardzo różny, gdyż stosowane są terminach stosowanych ogólnie; znawcy poszczególnych
VIII IX
WSTĘP WSTĘP
dziedzin mogą mu więc zarzucić skłonność do zbytnich stopniowo doskonalony. Szczegółowy spis treści jest dyskusji i uzgodnieniu wspólnego stanowiska przez Słowniki terminologiczne nie przeznaczone dla
uproszczeń. ostatecznym wynikiem tego procesu. terminoJoga i redaktora naukowego. specjalistów zaczęły pojawiać się stosunkowo niedawno. Nie
Słownik wizualny jest pierwszym słownikiem, który Prace dokumentacyjne Niektóre bazy terminologiczne, zwłaszcza odnoszące się mogą być zatem projektowane i realizowane na podstawie
przytacza w jednym tomie tysiące słów o charakterze mniej Na podstawie powyższego planu została zgromadzona do dziedzin specjalistycznych, w wypadku których terminolog istniejących od lat wzorców. Specjalista potrafi posługiwać się
lub bardziej specjalistycznym, używanych obecnie odpowiednia dokumentacja, z której autorzy zaczerpnęli łatwiej może się pomylić, zostały skonsultowane ze słownikiem dotyczącym jego dziedziny, gdyż zawarta w nim
powszechnie, gdyż nauka, technika oraz ich wytwory niezbędne informacje na temat słów i pojęć z każdej specjalistami w danej dziedzinie. terminologia jest mu znana, lecz laik jest w zupełnie innej
stanowią część życia codziennego. dziedziny. Warianty terminologiczne sytuacji. Nie ma pojęcia, jak interpretować poszczególne
Takie były założenia polityki wydawniczej, która A oto, począwszy od dokumentów najbardziej godnych Zdarza się niejednokrotnie, że to samo pojęcie lub warianty. Poza tym słowniki językowe w pewnym sensie
doprowadziła do powstania niniejszej publikacji. Liczba zaufania, lista materiałów źródłowych, z których korzystali pojęcia bardzo zbliżone określane są za pomocą rozmaitych kształtują prawidłowe posługiwanie się językiem potocznym,
zawartych w niej słów nie może więc być interpretowana tak autorzy słownika: słów. podczas gdy słowniki specjalistyczne zmuszone są tym
samo jak w wypadku słownika językowego, ponieważ mamy • Artykuły lub publikacje książkowe napisane w języku Jeżeli spojrzeć na to w sposób pragmatyczny, rzecz częściej dokonywać wyboru pomiędzy konkurującymi ze
do czynienia z wyborem podyktowanym przez określoną ojczystym przez odpowiednio wykwalifikowanych przedstawia się następująco: sobą terminami, im młodsza jest dziedzina, której słownictwo
opcję wydawniczą, a poza tym występują tu jedynie specjalistów w danej dziedzinie. Tłumaczenia tych tekstów na • Może zdarzyć się, że jakiś termin został użyty tylko rejestrują.
rzeczowniki stanowiące kwintesencję języka, nie ma inne języki mogą dostarczyć cennych informacji na temat przez jednego autora lub znalazł tylko jedno potwierdzenie w do Przygotowując zatem takie dzieło jak Słownik wizualny
natomiast przymiotników, czasowników, przyimków itp., zastosowania określonego słownictwa, lecz powinno się je kumentacji. Wybiera się wtedy termin częściej stosowany. należy wziąć pod uwagę, jakiego typu reakcje może wywołać
które znajdujemy w tradycyjnych słownikach; przede traktować z należytą ostrożnością. • Terminy techniczne występują często w formie ten nowy rodzaj publikacji.
wszystkim jednak nie bardzo wiadomo, jak liczyć wyrazy • Dokumenty techniczne, na przykład normy krajowe lub złożonej, z dywizem lub przyimkiem albo bez. Powoduje to
złożone! normy ustalone przez Międzynarodową Organizację istnienie co najmniej dwóch rodzajów wariantów WIELOJĘZYCZNA BAZA TERMINOLOGICZNA
Normalizacyjną (ISO), instrukcje obsługi różnych wyrobów, terminologicznych: Wielojęzyczny słownik wizualny objaśnia rzeczywis
ILUSTRACJE KOMPUTEROWE dokumentacja techniczna dostarczona przez producentów, a) Termin techniczny złożony można skrócić pomijając tość w czterech językach: polskim, angielskim, niemieckim
Ilustracje Slownika wizualnego wykonane zostały oficjalne publikacje rządowe itp. jedną lub kilka części, z których się składa, zwłaszcza jeżeli i francuskim.
techniką komputerową, na podstawie najnowszych • Katalogi, teksty handlowe, reklamy w czasopismach kontekst jest całkowicie jasny. Niekiedy termin skrócony W naszej wersji terminologia angielska uwzględnia
dokumentów lub oryginalnych fotografii. specj•a liEstnyccyznkylochp eid pioep ululabr nsyłcohw ndizkiie nennikcayckhl. opedyczne oraz pokrywa się z potocznym określeniem danego pojęcia. W takim roadzmeime,n ngodśyć w ynsotręmpyu jbąr yztnyajcskzineej ri óażmneircye kdaońtsykcizeąjc ez ao rktaogżrdayfimi
Zastosowanie informatyki sprawia, że ilustracje są jednojęzyczne słowniki językowe. wypadku zachowano formę złożoną, jeśli jest ona lub słownictwa.
niezwykle realistyczne, prawie w tym samym stopniu co • Specjalistyczne słowniki jedno-, dwu- lub powszechnie stosowana, pozostawiając czytelnikowi Wersja amerykańska podana jest kursywą po słowie
fotografia; umożliwia również uwydatnienie najważniejszych wielojęzyczne, z których można jednakże korzystać dopiero możliwość skrócenia jej w zależności od kontekstu. używanym w Wielkiej Brytanii, wydrukowanym zawsze
elementów przedmiotu odpowiadających poszczególnym po starannej we1yfikacji ich jakości i wiarygodności. b) Jeden z elementów wyrazu złożonego może posiadać antykwą.
słowom. Precyzja rysunku decyduje o wysokiej jakości • Słowniki językowe dwujęzyczne lub wielojęzyczne. inne, równorzędne formy. Dzieje się tak zwykle w przypadku Terminologia francuska oparta jest na bazie europejskich
Slownika wizualnego jako wydawnictwa leksykograficznego Wykorzystano w sumie cztery do pięciu tysięcy tek synonimów używanych w języku potocznym. Wybiera się norm użycia języka francuskiego.
i encyklopedycznego. Co więcej, technika komputerowa stów źródłowych. Bibliografia selektywna zamieszczona wówczas formę najczęściej występującą. Normy dla terminologii w języku niemieckim
pozwala na niezwykle dokładne umieszczenie strzałek w Słowniku wizualnym obejmuje jedynie dokumentację • Wariant może również powstać w wyniku przemian odpowiadają kryteriom stosowanym przez większość
łączących słowo z nazwanym przez nie elementem, co z zakresu wiedzy ogólnej, z pominięciem źródeł specja języka, który ewoluuje niezależnie od oficjalnej terminologii. wydawnictw niemieckich. Również polska wersja języ
sprawia, że związek pomiędzy słowem a jego odpowied listycznych. Podaje się wtedy formę najnowszą lub najbardziej znaną. kowa nie uwzględnia różnic regionalnych, operując
nikiem na ilustracji jest dla czytelnika całkowicie czytelny. Analiza dokumentów terminologią i słownictwem przyjętym w najnowszych
Terminolog, w poszukiwaniu odrębnych pojęć i odpo ZNAJOMOŚĆ TERMINOLOGII słownikach i encyklopediach.
SŁOWNIK O SOLIDNYCH PODSTAWACH wiadających im słów, przegląda dokumentację dotyczącą Warto także zwrócić uwagę na to, w jakim stopniu Zaden termin zawarty w tym słowniku nie jest rezultatem
Słownik wizualny został stworzony w drodze poszczególnych zagadnień. Analizuje kolejno dzieła różnych użytkownicy słowników obeznani są z warstwą terminolo tłumaczenia - terminy we wszystkich językach zostały
systematycznych i porównawczych badań terminologicznych, autorów. W ten sposób zarysowuje się stopniowo struktura giczną języka w porównaniu z tym, na ile jest im bliska jego opracowane przez znanych specjalistów i zweryfikowane
stosowanych dziś powszechnie przez profesjonalistów pojęciowa każdego zagadnienia: okazuje się, że wszystkie warstwa leksykograficzna. przez większość wydawnictw słownikowych. Dzięki temu
opracowujących tego rodzaju publikacje. źródła nazywają dane pojęcie za pomocą tego samego słowa, Słowniki językowe mają długą tradycję. Są to książki uniknięto błędów językowych często spotykanych w innych
Metodologia ta składa się z kilku etapów logicznie ze lub odwrotnie - istnieje kilka terminów na określenie tego powszechnie znane i akceptowane, po które sięga każdy wielojęzycznych słownikach, a wynikających z dosłownego
sobą powiązanych. A oto zwięzły opis każdego z nich. samego fragmentu rzeczywistości. W takim wypadku począwszy od lat szkolnych. Wszyscy wiedzą, jak posługiwać tłumaczenia.
Określenie treści dzieła terminolog prowadzi badania tak długo, aż uzyska się takim słownikiem i w jaki sposób wykorzystywać Jean-Claude Corbeil
Najpierw autorzy powinni określić dokładnie rozmiary i za wyczerpujące informacje na temat każdego z terminów. informacje, których on dostarcza. Ariane Archambault
wartość dzieła, którego ostateczny kształt zależy od tego, jaki Odnotowuje wszystko wraz z tytułami źródeł, na których się
cel sobie postawili. opierał.
Na wstępie dokonali więc wyboru tematów, których Opracowanie bazy terminologicznej
omówienie uznali za konieczne. Następnie podzielili je na Analiza dokumentacji pozwala zgromadzić wszystkie
dziedziny i poddziedziny, mając stale na uwadze określoną elementy stanowiące bazę terminologiczną. Z każdym
opcję wydawniczą, w myśl której ich celem nie jest pojęciem, wyodrębnionym i zdefiniowanym dzięki ilustracji,
opracowanie encyklopedii ani superspecjalistycznego łączy się termin, za pomocą którego jest ono najczęściej okre
słownika. W ten sposób powstał prowizoryczny spis treści ślane przez najbardziej kompetentnych autorów lub w źród
stanowiący podstawę struktury słownika. Posłużył on jako łach godnych najwyższego zaufania. Jeżeli istnieje kilka
punkt wyjścia do dalszych prac, w trakcie których był konkurencyjnych terminów, wybiera się jeden z nich po
X XI
JAK KORZYSTAĆ ZE SŁOWNIKA JAK KORZYSTAĆ ZE SŁOWNIKA
KATEDRA GOTYCKA
GOTHIC CATHEDRAL
GDTISCHER DOM"
CATHEDRALE' GOTHIQUE
kap~~Yg ~~:p"e~ ---.---- PLAN KATEDRY
TYTUŁ • ----------r Chorscchhaepiete-lllek-'a-ap-xei-all-ele-' - GRUNDPRPLILSAASNN".~~
określa zawartość każdej strony. a3~s~~:~:: "'L.\----··---·------wieniec kaplic
chevet
RadiaablksaipdeioUlee'' cChheovrehta"u pt•
kPoOjaDrzTyY zTagUaŁdn i•e n-ie -z od-po-wie-dni-mi ~ llechVetir'edarensuystnrgeagnpsnattssutueprrmpikreat"" ---- obCejhśaocmriuebm(uaglmaabtinotgr)y" ----- ·--•• apsyda
słowami. deambulatoire" aHpasuep tapsis' • BARWNE OZNAKOWANIE
abside'
TEMAT • -----------+;=ga:: w; odpowiada każdemu tematowi.
·----prezbltenum Pozwala szybko odnaleźć
każdej części słownika jest wyraźnie ~ ~ wieza cChhoeirr" poszukiwane zagadnienie.
zaznaczony na każdej stronie. ~ ~ tower ct~reur"
Można przeglądać słownik od zjawiska <a: <~.> Tutormur"'' --. ·----skrzyiowanienawyitranseptu
do słowa dzięki spisowi treści, który nawa boczna. CVrieorsusningg'
zz aowdiseyrłaa tcezmeamt yd,o t ystturołyn yi ,p ondat kyttóurłeyj łfulSykatiprrnercgbz"-beybubpoootutrgrteoeawsnnys"t · SecitoelnlastceahrisaiW ll e" crois~e'du transept"
pojawia się po raz pierwszy dany tytuł. portal ---------nawaglówna
perch nave
pinakiel Portal• MittelschiW
pionacle porche" ne l '
Fiale'
pinacle"··-
filarpWrziadybepurotctarmuogleweenery"t' - łebra międlzrayvperrzsęes faorcwhe SKlEPIENIE GWIAŻOZISTE KRZYŻDWOG·ŻEfWBVORALOUBWLEET*
arScc"h-ldldobuobol•e;;a".:·_ _________ :v:oo:_::rE':_t-i--==~=-=-~=:-e STRZAŁKA
łączy słowo z tym, co ono oznacza.
"01<1D----1--ł---• OZNACZENIE RODZAJU
f: rodzaj żeński
m: rodzaj męski
n: rodzaj nijaki.
ILUSTRACJA • ------..,. ~~--1-----• KAŻDE SŁOWO
batwna wydobywa w sposób figuruje w indeksie z odsyłaczem do
realistyczny wszystkie potrzebne żebraprzekątniowe stron, na których występuje.
diagonalbutłfess
szczegóły. aKrrce"udziraipgpoen'a l Można przeglądać słownik od słowa
skrzyżowanienawy i trcarnossesipntgu do zjawiska korzystając z indeksu.
Vcireoruisnfge'' '·--CkLaahpdolyrisccchahagepłiteóewl lknaap elle'
arkada chapelle'axiale
arcacle
Aarrckaa ddee'' -- ----cphreozirb itenum
filar Cher"
pillal chreur"
Pfeiler"
176 pilier" 177
XI l Xlll
WYBRANE ŹRÓDŁA SPIS TREŚCI
SŁOWNIKI ASTRONOMIA
• Gage Canadian Dictionary. Toronto: Gage Publishing współrzędne astronomiczne ........................................................................................................ 3
Limited, 1983, 1313 p . współrzędne geograficzne ............................................................................................................. 3
• The New Britannica/Webster Dictionary and Reference Guide. Układ Słoneczny ................................................................................................................................ 4
Chicago, Toronto: Encyclopedia Britannica, 1981, 1505 p.
planety i księżyce, orbity planet
• The Oxford English Dictionary. Second edition. Oxford:
Słońce .................................................................................................................................................. 6
Ciarendon Press, 1989, 20 vol.
• The New Shorter Oxford English Dictionary, 1994, 2 vols. budowa Słońca
• Concise Oxford Dictionary, 1995, 1673 p. Księżyc .................................................................................................................................................. 7
• The Oxford 11/ustrated Dictionary. Oxford: Ciarendon Press, fazy Księżyca, rzeźba powierzchni Księżyca
1967, 974 p. zaćmienie Słońca .............................................................................................................................. 8
• Oxford American Dictionary. Eugene Ehrlich, et al. zaćmienie Księżyca ........................................................................................................................... 8
New York, Oxford: Oxford University Press, 1980, 816 p. pory roku ............................................................................................................................................. 8
• The Random House Dictionary of the English Language. kometa .................................................................................................................................................. 9
Second edition. New York: Random House 1983, 2059 p . galaktyki ............................................................................................................................................... 9
• Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English klasyfikacja galaktyk Hubble'a
Language. New York: Portland House, 1989, 2078 p. gwiazdozbiory półkuli północnej .............................................................................................. 10
• Webster's Third New International Dictionary. Springfield:
gwiazdozbiory półkuli południowej ........................................................................................ 12
Merriam-Webster, 1986, 2662 p.
obserwatorium astronomiczne .................................................................................................. 14
• Webster's Ninth New Collegiate Dictionary. Springfield:
teleskop, obserwatorium
Merriam-Webster, 1984, 1563 p.
• Webster's New World Dictionary of American Language. radioteleskop .................................................................................................................................... 15
New York: The World Pub., 1953. montaż azymutalny
Teleskop Kosmiczny Hubble'a ................................................................................................... 16
ENCYKLOPEDIE planetarium .................................................................................................................................... 16
• Academic American Encyclopedia. Princeton:
GEOGRAFIA
Arete Publishing Company, 1980, 21 vol.
przekrój atmosfery ziemskiej ....................................................................................................... 19
• Architectural Graphic Standards. Eighth edition.
konfiguracja kontynentów ........................................................................................................... 20
New York: John Wiley & Sons, 1988, 854 p.
• Chamber's Encyclopedia. New rev. edition. London: struktura Ziemi ................................................................................................................................ 22
International Learning System, 1989. przekrój skorupy ziemskiej ........................................................................................................... 22
• Collier's Encyclopedia. New York: Macmillan Educational trzęsienie ziemi ................................................................................................................................ 23
Company, 1984, 24 vol. jaskinia ................................................................................................................................................ 24
• Compton's Encyclopedia. Chicago: F.E. Compton Company, wulkan ................................................................................................................................................ 25
Division of Encyclopedia Sritannica Inc., 1982, 26 vol. lodowiec ............................................................................................................................................ 26
• Encyclopedia Americana. International Edition, Danbury: góra ..................................................................................................................................................... 21
Grolier, 1981, 30 vol. dno morskie ...................................................................................................................................... 28
• How lt Works, The 11/ustrated Science and lnvention grzbiet środkowooceaniczny, ukształtowanie topograficzne, równina abisalna
Encyclopedia. New York: H.S. Stuttman, 1977, 21 vol. (głębokooceaniczna), krawędź kontynentalna
• McGraw-Hi/1 Encyclopedia of Science & Technology.
fala ....................................................................................................................................................... 30
New York: McGraw-Hill Book Company, 1982, 15 vol.
• Merit Students Encyclopedia. New York: Macmillan ukształtowanie wybrzeża ............................................................................................................. 30
Educational Company, 1984, 20 vol. ekologia .............................................................................................................................................. 31
• New Encyclopedia Britannica. Chicago, Toronto: struktura biosfery, łańcuch pokarmowy, zanieczyszczenie żywności na ziemi,
Encyclopedia Britannica, 1985, 32 vol. zanieczyszczenie żywności w wodzie, zanieczyszczenie atmosfery, cykl
• The joy of Know/edge Encyclopedia. London: Mitchell hydrologiczny
Beazley Encyclopedias, 1976, 7 vol. opady ................................................................................................................................................. 36
• The Random House Encyclopedia. New York: Random niebo burzowe, rodzaje kryształków śniegu
House, 1977, 2 vol. meteorologia............................................................................................................................ . 38
• The World Book Encyclopedia. Chicago: Field Enterprises meteorologiczna mapa pogody, oznaczenia meteorologiczne, wiatr
Educational Corporation, 1973. międzynarodowe symbole meteorologiczne ........................................................................ 39
fronty, zachmurzenie, zjawiska atmosferyczne
meteorologiczne instrumenty pomiarowe ............................................................................ 40
pomiar nasłonecznienia, pomiar opadu deszczu, pomiar temperatury, klatka
meteorologiczna, pomiar ciśnienia atmosferycznego, pomiar kierunku wiatru,
pomiar prędkości wiatru, pomiar wilgotności, pomiar opadu śniegu, pomiar
wysokości chmur
satelita meteorologiczny .............................................................................................................. 42
satelita geostacjonarny, orbita satelitów, satelita na orbicie polarnej
chmury i ich symbole meteorologiczne ................................................................................. 44
chmury wysokie, chmury o budowie pionowej, chmury średnie, chmury niskie
XIV XV
SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI
klimaty świata .................................................................................................................................. 45 ryba ...................................................................................................................................................... 86
klimaty strefy międzyzwrotnikowej, klimaty umiarkowane, klimaty polarne, budowa, skrzela, anatomia
klimaty kontynentalne, klimaty podzwrotnikowe, klimaty górskie, klimaty skorupiaki ........................................................................................................................................... 90
podbiegunowe, siatki kartograficzne, mapa polityczna, mapa fizyczna, plan homar, główne rodzaje skorupiaków jadalnych
miasta, mapa drogowa mięczaki ............................................................................................................................................. 92
pustynia ............................................................................................................................................. 46 ostryga, główne rodzaje mięczaków jadalnych
kartografia ........................................................................................................................................ 47 muszla jednoskorupowa ............................................................................................................... 94
półkule, siatka geograficzna muszla dwuskorupowa ................................................................................................................. 95
satelita teledetekcyjny .................................................................................................................. 48 strona grzbietowa, lewa skorupka
satelita Radarsat gady ..................................................................................................................................................... 96
KRÓLESTWO ROŚLIN grzechotnik, głowa węża jadowitego, żółw
grzyb ................................................................................................................................................. 55 rodzaje uzębień ............................................................................................................................... 98
budowa grzyba, grzyby jadalne, grzyb śmiertelnie trujący, grzyb trujący uzębienie gryzonia, uzębienie mięsożernych, uzębienie roślinożernych
liść ....................................................................................................................................................... 56 główne typy rogów ........................................................................................................................ 99
brzeg liścia, rodzaje liści, liście złożone, liście pojedyncze główne typy kłów ........................................................................................................................... 99
budowa rośliny ................................................................................................................................ 57 rodzaje kopyt. ................................................................................................................................... 99
drzewa iglaste .................................................................................................................................. 58 koń ..................................................................................................................................................... 1 oo
budowa, chody, szkielet, podkowa, kopyto
gałąź, rodzaje igieł
budowa drzewa ................................................................................................. ·. ............................. 59 rodzina jeleniowatych ................................................................................................................. 105
drzewo, przekrój poprzeczny pnia, pieniek poroże jelenia, rodzaje jeleniowatych
budowa kwiatu .............................................................................................................................. 60 pies ..................................................................................................................................................... 106
rodzaje kwiatostanów budowa, przednia łapa psa
winorośl ............................................................................................................................................. 61 kot ...................................................................................................................................................... 107
stadia dojrzewania, krzew winorośli, kiść winorośli, liść winorośli głowa kota, wysunięty pazur, schowany pazur
owoce mięsiste: jagody ................................................................................................................ 62 ptak .................................................................................................................................................... 108
przekrój jagody, przekrój maliny, przekrój truskawki, główne rodzaje jagód budowa, głowa, jajo, skrzydło, pióro konturowe, główne rodzaje dziobów,
owoce mięsiste: pestkowce ......................................................................................................... 63 główne rodzaje stóp
przekrój pestkowca, główne rodzaje pestkowców nietoperz ......................................................................................................................................... 112
owoce mięsiste: szupiny ............................................................................................................... 64 ISTOTA LUDZKA
przekrój szupiny, główne rodzaje szupin komórka roślinna .......................................................................................................................... 115
owoce mięsiste: owoce cytrusowe ........................................................................................... 65 komórka zwierzęca ....................................................................................................................... 115
przekrój poprzeczny owocu cytrusowego, główne rodzaje owoców cytrusowych ciało ludzkie .................................................................................................................................... 116
owoce suche: orzechy ................................................................................................................... 66 mięśnie ............................................................................................................................................. 120
przekrój orzecha laskowego, przekrój orzecha włoskiego, główne rodzaje widok z przodu, widok z tyłu
orzechów, łupinka kościec ............................................................................................................................................. 122
różne owoce suche ....................................................................................................................... 67 widok z przodu, widok z tyłu
przekrój mieszka, przekrój łuszczyny, przekrój strąka, przekrój torebki krążenie krwi ................................................................................................................................. 124
owoce tropikalne ............................................................................................................................ 68 schemat krwiobiegu, serce, główne żyły tętnicze
główne rodzaje owoców tropikalnych męskie narządy płciowe ............................................................................................................ 127
warzywa ............................................................................................................................................. 69 plemnik
warzywa owocowe, warzywa kwiatowe, warzywa cebulowe, warzywa
żeńskie narządy płciowe ............................................................................................................. 128
bulwiaste, warzywa korzeniowe, warzywa łodygowe i kiełkowe, warzywa komórka jajowa
strączkowe, warzywa liściaste sutek ................................................................................................................................................. 129
zioła .................................................................................................................................................... 74 układ oddechowy ........................................................................................................................ 130
KRÓLESTWO ZWIERZĄ T przewód pokarmowy ................................................................................................................. 131
owady i pająki .................................................................................................................................. 77 jelito grube, jelito cienkie
motyl ................................................................................................................................................... 78 układ moczowy ............................................................................................................................ 132
gąsienica, poczwarka, odnóże tylne układ nerwowy ............................................................................................................................. 133
pszczoła .............................................................................................................................................. BO obwodowy układ nerwowy , centralny układ nerwowy , kręg lędźwiowy ,
odnóże l pary (budowa zewnętrzna), odnóże II pary (budowa zewnętrzna), łańcuch neuronalny, łuk odruchowy
odnóże III pary (budowa wewnętrzna), aparat gębowy, robotnica, królowa, narządy zmysłów: dotyk ........................................................................................................... 136
truteń, przekrój plastra miodu, ul skóra, palec, dłoń
ślimak ................................................................................................................................................. 83 narządy zmysłów: słuch ............................................................................................................ 138
ślimak, główne rodzaje ślimaków jadalnych części ucha , kosteczki słuchowe, małżowina uszna
płazy .................................................................................................................................................... 84 narządy zmysłów: wzrok ........................................................................................................... 140
żaba, rozwój larwalny żaby, skrzek, kijanka, główne rodzaje płazów oko, gałka oczna
XVI XVII
SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI
narządy zmysłów: węch .......................................................................................................... 141 kanalizacja ....................................................................................................................................... 215
nos zewnętrzny, jama nosowa pompa ściekowa ........................................................................................................................... 216
zmysł powonienia i smaku ...................................................................................................... 142 bioblok .............................................................................................................................................. 216
usta , nasada języka, zmysł smaku WYPOSAŻENIE DOMU
zęby .................................................................................................................................................. 144 stół .................................................................................................................................................... 219
uzębienie człowieka, przekrój zęba trzonowego najczęściej spotykane stoły
ROLNICTWO fotel .................................................................................................................................................. 220
ciągnik rolniczy .............................................................................................................................. 147 najczęściej spotykane fotele
gospodarstwo rolne ..................................................................................................................... 148 siedzenia ......................................................................................................................................... 222
krzesło .............................................................................................................................................. 223
~~:r~:t~a~~~~~~~:.i.~::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: ~~~
rodzaje krzeseł
pieczywo .......................................................................................................................................... 153 łóżko ................................................................................................................................................. 224
etapy uprawy roli .......................................................................................................................... 154 pościel
pług odkładnicowy, rozrzutnik obornika, brona talerzowa, kultywator, siewnik szafy i szafki ................................................................................................................................... 225
rzędowy, kosiarka ze zgniataczem, przetrząsarko-zgrabiarka, prasa szafa
zbierająca, kombajn, zbieracz paszy, dmuchawa akcesoria okienne ........................................................................................................................ 228
rodzaje zasłon , rodzaje fałd , rodzaje zwieńczeń , karnisz , karnisz szynowy ,
ARCHITEKTURA
karnisz rozsuwany, roleta , żaluzja wenecka
budownictwo tradycyjne-domy ........................................................................................... 165 oświetlenie ..................................................................................................................................... 232
style w architekturze .................................................................................................................... 166 żarówka , lampa fluorescencyjna, żarówka halogenowa , żarówka
porządek joński, porządek dorycki, porządek koryncki energooszczędna , lampa kreślarska, lampa szynowa , żyrandol •
świątynia grecka ............................................................................................................................ 168 szkło stołowe ................................................................................................................................. 237
dom rzymski ................................................................................................................................... 1 70 zastawa stołowa ........................................................................................................................... 238
meczet .............................................................................................................................................. 172 sztućce ............................................................................................................................................. 239
łuk ....................................................................................................................................................... 174 najczęściej spotykane rodzaje noży , najczęściej spotykane rodzaje widelców ,
łuk półkolisty, rodzaje łuków najczęściej spotykane rodzaje łyżek
katedra gotycka ............................................................................................................................. 175 sprzęt kuchenny ........................................................................................................................... 242
fortyfikacje-twierdza bastionowa Vaubana ....................................................................... 178 rodzaje noży kuchennych , do odcedzania i osuszania , do rozdrabniania
zamek ................................................................................................................................................ 180 i tarcia , zestaw kuchenny , do otwierania , do mierzenia , przybory do
dachy ................................................................................................................................................ 182 pieczenia
centrum miasta ............................................................................................................................. 184 urządzenia do parzenia kawy .................................................................................................. 247
przekrój poprzeczny ulicy .......................................................................................................... 186 ekspres do kawy, ciśnieniowy dzbanek do parzenia kawy, perkolator , tłokowy
rodzaje domów miejskich .......................................................................................................... 187 dzbanek do kawy, neapolitański ekspres do kawy, dzbanek do espresso
teatr .................................................................................................................................................. 188 sprzęt kuchenny .......................................................................................................................... 248
scena
wok , rondel do ryb , zestaw do fondue, szybkowar
biurowiec ....................................................................................................................................... 190 domowe urządzenia elektryczne ............................................................................................ 250
DOM mikser, ręczny robot kuchenny, mikser ręczny , stołowy robot kuchenny ,
plany domu .................................................................................................................................... 193 trzepaczki, malakser, wyciskacz do owoców cytrusowych, maszynka do lodów,
elewacja, plan terenu, półpiętro, pierwsze piętro, parter sokowirówka , czajnik , toster , frytkownica , gofrownica , kuchenka
front domu ...................................................................................................................................... 196 mikrofalowa , elektryczny grill, lodówka , wyciąg kuchenny , kuchenka
konstrukcja domu ......................................................................................................................... 198 elektryczna , żelazko z nawilżaczem , młynek do kawy, otwieracz do konserw,
szkielet, wiązar dachowy, fundamenty zmywarka do naczyń, pralka automatyczna , automatyczna suszarka do
~~~ .............................................................................................................................................. ~ bielizny, odkurzacz ręczny, odkurzacz
parkiet na podłożu betonowym, parkiet na szkielecie drewnianym, rodzaje OGRODNICTWO
parkietu
ogród ozdobny .............................................................................................................................. 263
schody .............................................................................................................................................. 201 narzędzia ogrodnicze .................................................................................................................. 264
drzwi .................................................................................................................................................. 202 spryskiwacz z przerywaczem, wózek z wężem, konewka, elektryczne nożyce do
rodzaje drzwi
żywopłotu, świder mechaniczny, taczka, kosiarka ręczna, kosiarka elektryczna,
okno .................................................................................................................................................. 203 kosiarka spalinowa, piła łańcuchowa, glebogryzarka
budowa, rodzaje okien
ogrzewanie ...................................................................................................................................... 204 MAJSTERKOWANIE
kominek, piec wolnego spalania, komin, narzędzia do palenia w piecu, stolarstwo: narzędzia ................................................................................................................... 275
instalacja na gorące powietrze, piec elektryczny, rodzaje kratek wylotowych, młotek do gwoździ, gwóźdź, młotek z główką kulistą, pobijak, śrubokręt,
instalacja wodna c.o., kaloryfer, piec c.o., palnik olejowy, nawilżacz powietrza, śrubokręt zapadkowy, śruba, strug metalowy, piłka do metalu, piłka płatnica,
higrometr, kaloryfer elektryczny, grzejnik konwekcyjny, dodatkowe ogrzewanie, szczypce nastawne, szczypce zatrzaskowe, podkładki, klucz nastawny,
pompa termodynamiczna, termostat pokojowy nakrętka, wiertarka elektryczna, wiertarka ręczna, korba do świdrów, wiertło,
klimatyzacja .................................................................................................................................... 214 świder kręty, ścisk stolarski, imadło, frezarka pionowa z posuwem ręcznym,
wentylator sufitowy, klimatyzator pokojowy wiertarka stołowa, pilarka tarczowa, piła tarczowa
XVIII XIX
