Table Of ContentUN MEIGHALLO
Un conjuro
Os coñecementos subalternos das mulleres labregas ante as políticas de
cercamentos do común na Galiza rural.
Los conocimientos subalternos de las mujeres campesinas ante las políticas de
cercamientos de lo común en a Galiza rural.
Trabajo de Fin de Master Erasmus Mundus en Estudios de las Mujeres y de
Género
Ana Fernández Fernández
Directora principal
Ana Alcázar Campos
Universidad de Granada
Director de Apoyo
Marek Wojtaszek
Uniwersytet Łódzki
Granada Septiembre 2017
UN MEIGHALLO
Un conjuro
Os coñecementos subalternos das mulleres labregas ante as políticas de
cercamientos do común na Galiza rural.
Los conocimientos subalternos de las mujeres campesinas ante las políticas de
cercamientos de lo común en a Galiza rural.
Trabajo de Fin de Master Erasmus Mundus en Estudios de las Mujeres y de
Género
Ana Fernández Fernández
Directora principal
Ana Alcázar Campos
Universidad de Granada
Director de Apoyo
Marek Wojtaszek
Uniwersytet Łódzki
Granada Septiembre 2017
Firma de Aprobación:
Resumo.
Esta investigación constitúe unha táctica de resistencia ante as dinámicas de
fragmentación do capitalismo heteropatriarcal; un exercicio etnográfico en torno o que
reflexionar dende o auto, acerca das violencias sobre os comúns no rural galego, e máis
concretamente, sobre os coñecementos subalternos das mulleres. O longo deste proceso,
baseado no cuestionamento feminista de categorías e prácticas, aproximeime as
consecuencias do proxecto de modernización tardofranquista, e a fragmentación sobre a
nosa kultura, sobre min mesma, xerando a través do encontro con outrxs, a posibilidade
de visibilizalos valeiros, de (re)significar xuntxs.
Durante os nosos encontros reflexionamos sobre plantas medicinais, meighería,
remedios e partos, aproximándonos o proceso de cercamentos capitalistas en torno a
unha ecoloxía de saberes e relacións baseadas na inter(intra)dependencia e as
solidariedades do modelo de subsistencia da aldea. Este achegamento permitiunos
profundizar acerca das hibridacións, correlacións e relacións de poder entre
coñecementos, destacando o impacto destos procesos sobre os ecosistemas e a memoria
así como as implicacións éticas e o valor epistemolóxico da inter(intra)dependencia e o
común para cos feminismos.
Resumen.
Esta investigación constituye una táctica de resistencia ante las dinámicas de
fragmentación del capitalismo heteropatriarcal; un ejercicio etnográfico en torno al que
reflexionar, desde lo auto, acerca de las violencias sobre los comunes en el rural galego,
y más concretamente, sobre los conocimientos subalternos de as mulleres. A lo largo de
este proceso, basado en el cuestionamiento feminista de categorías y prácticas, me
aproximé a las consecuencias del proyecto de modernización tardofranquista, y la
fragmentación sobre nuestra kultura, sobre mi misma, generando a través del encuentro
con otrxs, la posibilidad de visibilizar los vacíos, de (re)significar juntxs.
Durante nuestros encuentros reflexionamos sobre plantas medicinales, brujería,
remedios y partos, aproximándonos al proceso de cercamientos capitalistas en torno a
una ecología de saberes y relaciones basadas en la inter(intra)dependencia y las
solidaridades del modelo de subsistencia de la aldea. Este acercamiento nos permitió
profundizar acerca de las hibridaciones, correlaciones y relaciones de poder entre
7
conocimientos, destacando el impacto de estos procesos sobre los ecosistemas y la
memoria así como las implicaciones éticas y el valor epistemológico de la
inter(intra)dependencia y lo común para con los feminismo.
Abstract.
This research constitutes a tactic of resistance against the dynamics of fragmentation
within the heteropatriarchal capitalism; an ethnographic exercise to reflect from the self
about the violence over the common in the rural Galiza, and more specifically on the
subaltern knowledge of women. Throughout this process, based on the feminist critic of
categories and practices, I approached the consequences of the modernization project
during the late Francoism, and the fragmentation over our culture, over myself,
generating through the encounter with others, the possibility of making the emptiness
visible, of resignify together .
During our meetings we reflect on medicinal plants, witchcraft, remedies and birth
giving, approaching the process of capitalist enclosures around an ecology of
knowledge and relationships based on inter(intra)dependence and the solidarity of the
village's subsistence model. This approach allowed us go into the hybridizations
correlations and power realations between knowledge, higlighting the impact of these
process on ecosystems and the memory as well as on the ethical implications and the
epitemological value of inter(intra)dependence and the commons for feminisms.
I. AGRADECEMENTOS/AGRADECIMIENTOS.
A Adelina, Telvina, Maruja de Díaz, Manuela, Carmen, Jesús da Rosquilleira, Benilde,
Irene, Lucha, María Manuela, María de Pontes e a tódalas persoas que nos
acompañaron e axudaron a significar os valeiros, a pronunciar as palabras. Fixéstesme
sentir afortunada. Grazas por abrirme sempre as portas, guiarme nas corredoiras,
compartir miradas e saberes. A vontade poética de mudar os nomes, as formas, de
imaxinar ritos comúns pra medrar xuntxs viaxa agora comigo.
A aqueles que loitan por mantelos comúns na memoria e nos camiños, por inventar
outros novos na precariedade sangrante do capitalismo heteropatriarcal. Xs que non
teñen medo. Xs que confrontan o medo.
A Lxs Preciosxs por crear un lugar seguro, una red, y mantenerla y cuidarla siempre con
tanto cuidado. Por acender lume nas encrucilladas. Transformalo mundo a cada
momento.
A Ana, que me enseñó la teoría, y me acompañó con cariño; gracias por cultivar outras
formas de aprender dentro de la academia.
A María que trajo os meighallos consigo.
A Javi, por escoitar, escoitar, escoitar…
Y a mi familia por alimentar a máxia sempre,
contarme contos no monte,
ca lúz tépeda do sol
esmorecendo
o fondo (1).
ÍNDICE.
LIMIAR/PREFACIO. ……………………………………………….…… 1
I. RECETA PARA UN MEIGHALLO. .....………………………………… 2
Achegarme/Acercarme. ………………………...………………….…………………. 3
- A la investigación.
- A mis coñecementos/conocimientos situados.
- A cuestión do galego.
(De)construirme: Objetivos, estructura y marco teórico. ..………………………… 8
Voltar o campo/Volver al campo: Metodología para una crisis. ……...…………. 21
(Re)crear signos: Literatura y producción de datos. ……………………………… 26
II. O RURAL GALEGO: REINTERPRETANDO “LA
MODERNIZACIÓN”, REMEMORANDO LOITAS/LUCHAS. ……... 30
A aldea: El modelo de subsistencia y el género. ……………...……………………. 30
Las políticas franquistas: El género. ..…...…………………………………………. 33
Las políticas franquistas: Los cercamientos. ..…………………………………….. 35
- Cercamientos geopolíticos.
- Cercamientos sobre os coñecementos subalternos das mulleres.
Hacia una democracia incierta. …………………………….………………………. 41
Memorias de Reivindicación y tácticas de resistencia desde o común. .…………. 43
Description:por la permeabilidad das prácticas cotidianas: entre a cura e a “máxia”; entre as plantas y el poder simbólico das palabras, obxectos e xestos,