Ulus Nedir?

63 Pages·2016·2.882 MB·Turkish

by  Ernest Renan

ULUS
NEDiR?
ERNERSETN AN
ÇeviGröeknYç:ae v aş
pinhan
Polıtıka
EmestRenan
UluNse dir?
EmeRsetn a(n1 823-F1r8a9nf2si)ıl:zvo ezy oafzF arra.n sBar'en­ın
tonbyöal gedsoiğndEduğe.i atilmm üazke Praere gi si'tE tid.e biyat
lisa(nEskı1in8mı4 v6e)a rdınfdealnys üekfesl eiks ansını (Eylül
184t8a)m amAlraddıın.dd oakntt oer-zİbani R üşt ve İbn Rüştçülük
[Averroes et l'averroisme] (185ü2z)e-rçianldİıetş ah(l.1y 8a4 9-1850),
Alman(y1a8v 5eİ0 n)g il(t1e8rs5ee1'y)ya eeht aCttoi l.l deeFg rea n­
ce'İtbar adneircvseei r mbeayşel aandcıga ökr eavsik ıaylaı ndı.
1864g'ötree vtdaemna maeznl ed1i8l7yd8ıi l.ıF nrdaan sız Akademi­
sisneeç iElrdkHieı.nr istityaarvnieslh iıiyk ta esoir ileert küizleir ine
tarairhaiş hrimlael atraın ınır.
GökYçaev 1a9ş9:1 T'odkead to'ğldGaua .l ataLsiasrebasiyit 'inrid ik­
tesno nİrsat aTnebkunÜlin ki verstiatseaesrğiıi'mntal didemıR i.u d­
yarKidp livneRg o bLeorutSi tse veçnesvoinyr aiplEbed.ri ivt eö r
çeviorlmaeçrnaa lkı şmdaelvaearıdmni ay or.
PİNHAN YAYINCILIK
Litros Yolu, Fatih San. Sitesi No: 12/214-215
Topkapı/Zeytinbumu İstanbul
Tel: [phone] Faks: (0212) 565 16 74
www.pinhanyayincilik.com
[email protected]
Sertifika No: 20913
Çeviri için esas alınan metin: Texte de la conference publiee, en texte
integral, dans l'ouvrage sous la direction de Philippe Forest, Qu'est-ce
qu'une nation ?L itterature et identite nationale de 1871 a 1914. Texte
inte al de Emest Renan. (Textes de Barres, Daudet, R. de Gourmont,
gr
Celine), chapitre 2, pp. 12-48. Paris: Pierre Bordas et fils, Editeur, 1991,
128 pp. Collection : Litterature vivante. [Metinlerinin çevirilerinin
yayınlanmasını karşılıksız kabul eden Philippe Forest ve Jean-Marie
Tremblay' e müteşekkiriz.]
© Pinhan Yayınalık, 2016
Türkçe çeviri© Gökçe Yavaş, 2016
Birinci Basım: Ekim 2016
Genel Yayın Yönetmeni: Mahmut Sever
Çeviri Editörü: Adem Beyaz
Kapak Görseli: marcovarro
Kapak Tasarımı: Mahmut Sever
Dizgi: Özlem Sümbül
Teknik Hazırlık, Baskı ve Cilt
Yaylaok Matbaaolık San. Tic. Ltd. Şti.
Litros Yolu Fatih San. Sitesi No: 12/197-203
Topkapı-İstanbul Tel: [phone]
Sertifika No: 11931
Kataloglama Bilgisi:
1. Politika 2. ınus 3. Ulusçuluk
Pinhan Yayınalık: 113 Politika Dizisi: 1
ISBN: 978-605-5302-96-2
Bu kitabın tüm yayın haklan saklıdır. Tanıhm amacıyla, kaynak göstermek
şanıyla yapılacak kısa alınhlar dışında gerek metnin, gerek görsel malzemenin
yayınevinden izin alınmadan herhangi bir yolla çoğalhlması, yayımlanması ve
dağıhlması 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun hükümlerine aykırı­
dır ve hak sahiplerinin maddi ve manevi haklanrun \-"'İğnenmesi anlamına
geldiği için suç oluşturur.
ULUS
NEDİR?
ErnReesnta n
Sunum
PhilFioprpees t
(NanÜtneisv ersitesi)
OkumYao lu
Jean-TMraermibel ay
(QuebÜenci versitesi)
ÇeviGröikY:ça ev aş

İçindekiler
Emest Renan' ın Metninin Sunumu ............................................. 7
Bilim ve Din Arasında ................ ,. ............................................ 8
Bir Bilim Dini ........................................................................... 10
Bir Din Bilimi. .......................................................................... 12
Zıtların Uyumu ....................................................................... 14
Renan Politikası: Elitizm, Liberalizm,
ve Demokrasi Eleştirisi... ........................................................ 16
Yenilginin Şoku ....................................................................... 22
Ulus Nedir?: Renan'ın Siyasi Vasiyeti .................................. 27
Strauss ve Renan: Yazar Hakları Üzerine Bir Tartışma ..... 28
Renan: Hayatı ve Eserleri. ...................................................... 30
Ulus Nedir? ................................................................................... 33
Okuma Yolu ................................................................................. 53
1. Profesör Renan'ın Konferansı. ........................................... 53
2. Bir Tartışma Metni .............................................................. 54
3. Renan ve Öncüleri:
Michelet'den Fustel de Coulanges'a ..................................... 55
4. Kişisel Bir Sentez ................................................................. 57
5. Renan'ın Irkçılığı ................................................................. 57
6. Çelişkili Bir Tanım .............................................................. 60

Ernest Renan'ın Metninin Sunumu
"İnsan ne diline ne de ırkına aittir: İnsan sadece kendine ait­
tir, çünkü o özgür bir varlıktır, ahlaki bir varlıktır."
Ernest Renan
Bugünlerde arhk pek Renan okumuyoruz. Eserlerinin
hacmi -tuttuğu binlerce sayfasıyla- biz aceleci okurların
gözünü korkutuyor. İnsana dair hiçbir şeyin yabancı
kalmadığı böyle derin-bir bilginin enginliği bizi yıldırı­
yor. Bazı kanıların ırkçı ve antidemokratik yapısı da
kanımıza dokunuyor. Sonuç olarak, iyi ya da kötü, ne­
den veya bahaneler, Renan'ın yüzyılımıza bıraktığı sa­
yısız metnine yüz çevirmek isteyenlerde eksik olmuyor:
Birçok nedenle, bu saygın eserler her gün, içinde daha
da az ziyaretçinin maceraya atıldığı terk edilmiş bir yapı
gibi görünüyor. XIX. yüzyılın edebi seçmelerinden en
cömertlerinde bile bu eserlerin sadece en çok dikkat
çekici ve en az anlamlılarından birkaç sayfa bulursunuz
ancak. Felsefe tarihine gelince, bu tarih bu eserlerden
sadece, XIX. yüzyılın sahnesi olduğu, rasyonalizm ve
Katoliklik arasındaki bitmiş kavganın uzak anılarını
okumak istiyor.
Renan'ın XIX. yüzyılın önde gelen düşünürlerinden
olduğu biraz çabuk unutuldu: Bu konuda denebilir ki
eserleri Fransız kültürüne belirleyici bir etkide bulun­
muştur ve bu etki dolaylı ya da gizli olsun biz farkında
bile olmadan bazen bize tesir etmiştir. Bu unutuş bu
düşüncenin, geçmişimize basit ve arkeolojik bir şahitlik
7
yapmasının dışında, aynı zamanda bugünümüzün soru­
larına en doğru ve en hızlı cevaplardan birini oluştur­
duğunu görmeyi reddetmektir.
Bilim ve Din Arasında
Emest Renan'ın düşünsel yolu bütününde bilim ve
din arasında ilerler. Bu esere konu olan ulusçuluk anla­
yışının üzerine eğilmeden önce buradan başlamak uy­
gun olur.
Bu anlayışın temelinde inanç vardır. Mütevazı Breton
bir aileden gelen Renan, inanç konusunda Katolikliği
miras edinmiştir. Din onun için uzun bir süre şüphele­
rini, kesinliklerini, tasarılarını ve uygt!l.ı:m.Glarını kapsa­
yan kaçınılmaz bir ufuk olarak kalacakhr. Çocukluk ve
Gençlik Anılarım' da [ Souvenirs d 'enfance et de jeunesse]
anlathğı üzere din onun için hayatının ilk kısmının geç­
tiği "inanç ve saygı okulu11 dur. Ondan geriye "yok edi­
lemez bir alışkanlık" kalacakbr.
Onun gibi Hıristiyan inancıyla büyümüş iyi bir öğren­
ci için din adamı olmak en özenilecek ve en doğal yol
gibi görünüyordu. Çocukken Renan Bretonya' da papaz
idaresindeki bölgelerden birinde basit bir papaz olmak­
tan başka bir şey istemediğini söylerdi. Böyle bir durum
inancına, çalışkan karakterine ve ideallerine yönelmiş
kişiliğine en iyi şekilde uyacaktı. Okuldaki başarılarıyla
göz dolduran Renan 1838' de eğitimini tamamlamak için
Paris' e gelmesini sağlayan bir öğrenim bursu aldı. Saint­
Nicolas-du-Chardonnet'd e küçük bir eğitime katıldı,
orada arkasında bıraktığından tamamen farklı bir dün­
ya keşfetti: Sert ve değişmez Breton Katolikliğinin yerini
yüzünü dünyaya ve çağdaşlığa dönmüş bir din almıştı.
Bu, genç öğrenci için öyle bir aydınlanma olmuştu ki
bundan yıllar sonra Çocukluk ve Gençlik Anılarım' da şöy­
le yazacakh:
"Böylyeüczeyp ıalr,ç albainçrmi ımşe nttoünmyu anr ıkla­
rındgaençb iapn kaa diaşrl iyPoarrdeizu si.'h ibnaskeılm dan
hazhıarl gdeel miaşmtaoi lma bielnec caehdkiu lr umdaydım.
Keşfedçeocşkee ky viamr Cdiıd.vd eib illgaiinko lledru ğunu
şaşkınölğırkelnadİ ilmk,çv aeKğ i lidsıeş ışnedyal vearirn
olduğvuenö uz elldieik llgeli ayyeçı akğ dbaieşrd ebioyla­t
duğugnöur düm."
Renan'ın 1841'd e kabul edildiği büyük Saint-Sulpice
eğitimi, tamamıyla farklı bir evreni keşfettiği yer oldu:
Orada kendilerini tamamen din eğitimine adamak için
şimdiyi unutuyorlardı. Gerçek bir bilme ateşine tutulan
Renan orada Almanca, felsefe, teoloji ve özellikle Yahu­
dilere dair şeyler öğrendi. Bilginin en zor alanlarında
etkııeyici bir şekilde gelişerek dört yıllık süre içinde
tarihsel, dini ve filolojik bir kültür oluşturdu, bu kültür
de gelecekteki eserleri için temel oluşturacaktı. Ama bu
yeni kazanılan bilgilerin Renan'ı din ve rahiplik yolun­
da ilerletmesi gerekirken, tam tersi oldu. Genç öğrenci
İncil'd e yazanların karmaşıklık ve zorluklarını daha
açıkça kavradıkça, inananların doğrudan Tanrının Ru­
hundan geldiğine iman ettikleri bu kitabın çelişkili ve
mitsel özellikleriyle aniden şaşakalıp, bu yoldan kop­
maya başladı. Böylece ondan inanması beklenenle bun­
dan sonra onun bilebilecekleri arasındaki uçurum her
geçen gün daha da genişler oldu.
Renan kendi içinde tutarlı davranıp kendini adadığı
bu hakikatin sıkıntısına bağlı kalarak eğitimi bırakma
kararı aldı: Kilise adamı olmak yerine bilim adamı ola­
caktı. Çocukluk ve Gençlik Anılarım'd an ünlü olmuş bir
pasajda Renan ayrıldığı gün 6 Ekim 1845'i "Saint­
Sulpice eğitimi yoluna rahip cübbesiyle bir daha dön­
memek üzere," diyerek anlatıyor. Bu pasaj neredeyse
bir simge halini almış. Katolikler bunu, kendini yüzyılın
gidişatına bırakmak için çocukluk inancını terk eden bir
9