Türkiye'nin 500 Büyük Hizmet İhracatçısı Kitabı

142 Pages·2017·7.26 MB·Turkish

TİM Adına Yayın Kurulu Başkanı İÇİNDEKİLER
Mehmet Büyükekşi
TİM Yayın Kurulu
Dr. H. Bader Arslan
Tamer Gündoğan
TİM Proje Yönetimi
Kübra Ulutaş
Meltem Demirtaş

Dış Ticaret Kompleksi Çobançeşme
Mevkii Sanayi Cad. B Blok Kat:9
Yenibosna-İstanbul
Tel: [phone] Fax: [phone]
6 10 26 36
E-mail: [email protected]
www.tim.org.tr
Müessese İletişim Yayıncılık A.Ş.

Yayın Direktörü
ÖNSÖZ GÖRÜŞ VE ANALİZ ARAŞTIRMA
Fethi Burçin Ünlü
Görsel Yönetmen DEĞERLENDİRMELER METODOLOJİSİ
Eser Kurnaz
Editör
Çilem Kaya
Düzeltmen
Seyit Göktepe 42 84 164 208
Matbaa Koordinatörü
Yüksel Yücel
Gürsel Mah. Darülaceze Cad. Cemal Baki
Gürsoy İş Merkezi No: 32/2
Okmeydanı -İstanbul
2016 YILI TÜRKİYE’NİN HİZMET SEKTÖRLERİNE 2023 HİZMET
Tel: [phone]
www.muesseseiletisim.com
İLK 500 HİZMET İHRACATININ GÖRE 2016 YILI İHRACATI STRATEJİSİ
Baskı ve Cilt
İHRACATÇISI LİDERLERİ TÜRKİYE’NİN 500
Bilnet Matbaacılık ve Yayıncılık A.Ş.
BÜYÜK HİZMET
© 2017
Bu araştırmaların tüm hakları Türkiye İhracatçılar
Meclisi’ne aittir. Herhangi bir bölümünün veya İHRACATÇISI
tamamının izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden
kullanılması yasaktır.
212 230 234 238
EKONOMİ BAKANLIĞI TURKEY DISCOVER TÜRKİYE’NİN 500 2016 YILI
TARAFINDAN THE POTENTIAL BÜYÜK HİZMET TÜRKİYE’NİN İLK 500
HİZMET SEKTÖRLERİNE İHRACATÇISI 2016 HİZMET İHRACATÇISI
VERİLEN DESTEKLER ÖDÜL TÖRENİ (ALFABETİK)
Çözüm Ortaklarımız

Mehmet Büyükekşi
Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı
Ülkemizin ekonomik büyümesine ve
kalkınmışlık seviyesine katkı sunan
firmalarımızın başarıları bizlere umut veriyor.
AMACIMIZ TÜRKİYE’NİN
Bu denli büyük anlamlar barındıran başarılı
KÜRESEL HİZMET örnekleri çoğaltmamız mümkün.
TİCARETİNDEN ALDIĞI
PAYI ARTIRMAK
Hizmet ihracatında yakın zamanda yaşanan
gelişmeler ülkemiz ekonomisi ve dış ticareti
bakımından oldukça olumlu bir görünüm sergiliyor.
1995 yılında yalnızca 15 milyar dolar olan hizmet ihracatımız 495 bin çalışan, 7,5 milyar dolar yatırım alan başka bir firmamız ise bugüne kadar 212 ülkeye 7 milyona Taşımacılığı Hizmetleri, Yük Taşımacılığı ve Lojistik Hizmetleri ve
geçtiğimiz yıl 38 milyar dolara yükseldi. Böylelikle dünyada Araştırmaya başvuran firmalarımızın 2016 yılındaki toplam çalışan yakın satış yapma başarısı gösterdi. Dünyanın en büyük 250 Diğer Hizmetler kategorileri ile oluşturduk.
29. hizmet ihracatçısı konumuna ulaştık. Elimizdeki veriler sayısı 495 bin, toplam yatırım miktarı 7,5 milyar dolar olurken; 2017 uluslararası müteahhitlik firması listesinde Çin’den sonra ikinci Büyük bir titizlik ve özveri ile hazırladığımız bu çalışmamız
küresel hizmet ihracatının liderlerinin 752 milyar dolarla için planlanan yatırım miktarı ise 8,5 milyar dolar olarak öngörülüyor. sırada yer almamızı sağlayan 46 şirketimiz var. Sağlık turizminde ile firmalarımız hem kendi sektörleri içerisindeki konumlarını
ABD, 327 milyar dolarla İngiltere ve 273 milyar dolarla Almanya Yani, hizmet sektörümüzün geleceği oldukça parlak diyebiliriz. dünyada 3. sırada yer almamızı sağlayan şirketlerimiz araştırmamıza hem de genel sıralamadaki yerlerini ücretsiz olarak görebilme
olduğunu gösteriyor. Bu yıl ayrıca sektöre özgü dinamikleri ölçümlemek amacıyla katılıyor. Kısaca ülkemizin ekonomik büyümesine ve kalkınmışlık imkânına sahip. Bunun yanı sıra ilgili sektörün ilk üç firması ile
Türkiye İhracatçılar Meclisi olarak amacımız; Türkiye’nin hizmet firmalarımızdan farklı alanlarda kapsamlı veriler talep ettik. seviyesine katkı sunan firmalarımızın başarıları bizlere umut veriyor. Türkiye genelinde ilk 10’a giren firmaları ödüllendiriyoruz. Ayrıca
ihracatındaki potansiyelini açığa çıkararak, küresel hizmet ticaretinden Elimize ulaşan bilgiler oldukça memnuniyet verici. Araştırmamıza Bu denli büyük anlamlar barındıran başarılı örnekleri çoğaltmamız araştırmaya katılan firmalara, “Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticareti ve
aldığı payı artırmak. Bu çerçevede Ekonomi Bakanlığımızın katkıları başvuran üniversitelerde eğitim hizmeti almak üzere Türkiye’ye mümkün. Ancak hizmet ihracatını firma bazında rakamlara Devlet Destekleri” ile ilgili eğitim imkânı sağlıyoruz.
ile 2016 yılında bir ilke imza attık ve “Türkiye’nin 500 Büyük Hizmet gelen yabancı öğrenci sayısı 36 bin civarında. Diğer taraftan sağlık yansıtmak istediğimizde somut örnekler bulmamız güçleşiyor. 2017 yılında daha yüksek katılımla gerçekleştirdiğimiz
İhracatçı Firması Araştırması’nı” başlattık. sektöründe hizmet sunulan yabancı hasta sayısı 118 bini aştı. Zira ülkemizde firma bazında hizmet ihracatı verileri açıklanmıyor. araştırmamızın, hizmet ihracatına yönelik duyarlılığı artırmasını
2016 yılında gerçekleştirdiğimiz ilk araştırma kapsamında yer Turizm sektöründe ağırladığımız yabancı turist sayısı 21 milyona İşte bu noktada “Türkiye’nin 500 Büyük Hizmet İhracatçısı ve katma değerli ihracata büyük destekler vermesini temenni
alan 500 firmamız, 2015 yılında 18,5 milyar dolar hizmet ihracatı ulaştı. İnşaat ve müteahhitlik sektörü kapsamında Türkiye’ye Araştırması”nın bu büyük açığı kapatarak ülkemize istatistiki ediyorum. 3,1 milyon kişiye istihdam sağlayan 67 bin ihracatçının
gerçekleştirdi. Bu rakam Türkiye’nin 2015 yılı hizmet ihracatının kazandırılan 2,6 milyar dolarlık bir döviz söz konusu. Fikri ve sınai açıdan da kaynak oluşturacağına inanıyoruz. temsilcisi olarak katılımcı firmalarımız başta olmak üzere
yaklaşık yüzde 40’ını oluşturmuştu. mülkiyet hakları alanında da önemli gelişmeler sağlandı. Örneğin 17 Bu anlamda TİM olarak hem Genişletilmiş Ödemeler Dengesi araştırmada emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunuyorum.
Bu yıl ikincisini gerçekleştirdiğimiz araştırma kapsamındaki 500 farklı sektörde araştırmaya katılan firmaların kayıtlı uluslararası marka Hizmetler Sınıflaması’nı (EBOPS) hem de önceki yıl alınan
firma, 2016 yılında 18,5 milyar dolar hizmet ihracatı gerçekleştirmiş sayısı 1.069, hem ulusal hem uluslararası marka sayısı 3.946 oldu. başvuruları baz almak suretiyle hizmet sektörleri sınıflandırmasını
atçısı durumda. Bu rakam Türkiye’nin 2016 yılı hizmet ihracatının yaklaşık güncelledik. Araştırmamızı Bakım ve Onarım Hizmetleri, Bilişim atçısı
hrac yüzde 49’una tekabül ediyor. Araştırmamıza katılan firmalarımızın Başarı hikayeleri çoğalıyor Hizmetleri, Eğitim Hizmetleri (Devlet ve Vakıf Üniversiteleri), hrac
met İ toplam cirosu 77 milyar dolar olurken, bu firmaların 123 farklı ülkeye Bu doğrultuda Türkiye’nin hizmet ihracatına ilişkin başarı Gastronomi Hizmetleri, Görsel – İşitsel Hizmetler, İnşaat ve met İ
Hiz hizmet ihracatı yaptığını görüyoruz. 2016 yılında, 243 ülke/bölgeye hikâyeleri her geçen gün çoğalıyor. Küresel sivil havacılığın Müteahhitlik Hizmetleri, Konaklama Hizmetleri, Liman ve Hiz
üyük mal ihracatı gerçekleştiren bir ülke olarak, hizmet ihracatını yalnızca en önemli markalarından olan bir firmamız, dünyada en fazla Yer Hizmetleri, Mimari, Mühendislik, Bilimsel ve Diğer Teknik üyük
B B
123 ülkeye gerçekleştirmemiz bu alanda daha birçok ülkenin bizim ülkeye uçan havayolu unvanına sahip. Geliştirdikleri oyun “tüm Hizmetler, Sağlık Hizmetleri, Seyahat Acentacılığı Hizmetleri,
için potansiyel pazar olduğunu gösteriyor. zamanların en iyi 100 bilgisayar oyunu” arasında 30. sırada yerini Teknik Müşavirlik Hizmetleri, Telekomünikasyon Hizmetleri, Yolcu
n n
ni ni
Türkiye’ Türkiye’
6 7
Nihat Zeybekci
Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanı
HİZMET SEKTÖRÜ EN
BÜYÜK KATMA DEĞERİ
SAĞLAYAN SEKTÖR VE EN
BÜYÜK İŞVEREN
Ekonomi tarihî hiçbir zaman durgun akan bir
nehir olmamıştır. Antik dönemlerden itibaren
değişmeyen tek şeyin değişimin kendisi olduğu
kesin şekilde tespit edilmiştir.
D
oğa değişim üzerine kurulduğuna göre, doğaya ne kadar 2016 yılında 4,7 trilyon dolar seviyesine yükselen ve her yıl hızla
hükmetmeye çalışsa da doğanın bir ürünü olan insan ve gelişen hizmet ticaretinde ülkemiz için büyük fırsatlar yatmaktadır.
insanın bir ürünü olan ekonomi hep değişim içindedir. 2016 yılında Türkiye zor bir süreçten geçerken 37,3 milyar dolarlık
10 bin yıl önce tarım devrimini, 19. yüzyılda Sanayi hizmet ihracatı gerçekleştirebilmeyi başarmıştır. Türkiye’nin doğal
Devrimi’ni gerçekleştiren dünya ekonomisi, içinden geçtiğimiz ve beşeri kaynakları dikkate alındığında hizmet ihracatında daha
on yıllarda bir hizmet sektörü devrimi yaşamaktadır. İşgücü büyük bir küresel aktör olma potansiyeli mevcuttur.
dağılımına bakıldığında, 2007 yılına kadar gezegenimizin en büyük Türkiye, stratejik bir coğrafyanın ortasında binlerce yıla dayanan
işvereni tarım sektörü olmuşken, 12 bin yıldır ilk defa tarımda görkemli bir medeniyetin mirasçısıdır. Kültür coğrafyamız başta
çalışan nüfus hâkimiyetini yitirmiş ve yerini hizmet sektörüne olmak üzere küresel ekonomide pek çok hizmet alanında trend
bırakmıştır. Şüphesiz bu devrimsel bir değişimdir. 21. yüzyılın belirleyici olma potansiyeline bu nedenle sahibiz. Dünyanın en
başında hem Türkiye’de hem dünyada hizmet sektörü en büyük misafirperver milleti olan Türk milleti aynı zamanda ince zevklere
katma değeri sağlayan sektör ve en büyük işveren konumundadır. ve yaratıcı zekâya sahiptir. Ulaşım, sinema ve turizmde dünya
Bu kritik değişimin altında demografideki değişim yatmaktadır. markası olan Türk hizmet sektörü, geleceğin teknolojilerinin söz
Thomas Piketty’nin, “21. Yüzyılda Sermaye” eserinde ifade ettiği sahibi olacağı alanları da vizyonunun merkezine koymak zorundadır.
gibi, ölüm yaşının 80-90 arasında olduğu bir dünyada, yaşam İşte bu anlayışla Ekonomi Bakanlığı olarak, küresel hizmet
beklentisinin 45-50 yıl olduğu Sanayi Devrimi döneminin ticaretinde önemli bir aktör olma potansiyelimiz olan sağlık
parametreleriyle devam etmek pek de olanaklı değildir. Bu büyük turizmi, bilişim, eğitim, yönetim danışmanlığı ve teknik müşavirlik
değişimler ekonomide de büyük değişimlere neden olurlar. gibi pek çok alanda hizmet sektörümüzü destekliyoruz. Hizmet
Dünyada tüm ülkelerin, tüm firmaların uymak zorunda olduğu sektöründe küresel markalar ortaya koymak için Turquality/Marka
atçısı mega-trendler bu nedenle vardır ve hizmet sektörünün artan desteklerimizi sektörümüze sunuyoruz. Bunlara ilave olarak, kısa bir
hrac ağırlığı böyle bir mega trenddir. süre önce, hizmet ihracatçılarımıza hususi pasaport imkânı sağladık.
met İ Hizmet sektörü yaratıcı bir sektördür; bu nedenle kendi içinde de Diğer taraftan, küresel ekonominin bugününden ziyade yarınını
Hiz hızla değişmekte ve gelişmektedir. Türkiye’nin büyüme, ihracat dikkate alarak hizmet stratejilerimizi belirliyoruz.
üyük ve muasır medeniyet seviyesinin üzerine çıkma idealleri dikkate Geleceğin stratejilerini kurgularken, 500 Büyük Hizmet İhracatçısı
B
alındığında hizmet sektörünün oldukça merkezî bir rolünün Araştırması’nın da çok değerli bir rehber kaynak olacağına
olduğunu düşünüyorum. inanıyor, emeği geçenlere teşekkür ediyorum.
n
ni
Türkiye’
8
atçısı GÖRÜŞ VE
ac
hr
met İ DEĞERLENDİRMELER
Hiz
ük
üy
B
n
ni
Türkiye’
10
İsmet Yılmaz
Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı
Bugün itibarıyla Türk yükseköğretim sistemimiz
EĞİTİMDE
yaklaşık 7,2 milyon öğrenci, 150 bini aşkın
ULUSLARARASILAŞMA öğretim elemanı ve 184 yükseköğretim kurumu
ile Avrupa’nın en büyük ikinci yükseköğretim
HİZMET İHRACATINA
alanını oluşturmaktadır.
ÖNEMLİ KATKI SAĞLIYOR
Hizmet ihracatı ele alınırken konuya pek
çok açıdan yaklaşmak mümkündür. Burada
özellikle üzerinde durmak istediğim husus,
yükseköğretimde uluslararasılaşmanın hizmet
ihracatına olan doğrudan veya dolaylı katkısıdır.
Türkiye’de eğitimi seçen öğrenci sayısı hızla artıyor Ortak eğitim programlarının sayısını artırmalıyız
Yükseköğretim verilerine göre, bundan on yıl önce, 2006-2007 öğretim Hizmet ihracat rakamları göz önüne alındığında, önümüzdeki
yılında Türkiye’de öğrenim gören yabancı öğrenci sayısı sadece 16.455 idi. dönemde özellikle eğitim sektörünün hizmet ihracatındaki
B
ilindiği üzere, yükseköğretimde uluslararasılaşma, her Türkiye yükseköğretimde önemli bir çekim merkezi 2015 yılında bu rakam 72.178’e, 2016’da ise 87.903’e yükselmiştir. 2016-17 oranının artırılmasına önem vermeliyiz. Burada işin büyük bir
şeyden önce akademik ve bilimsel etkileşimin aracıdır. Dış Uluslararası öğrencilerin ülkemizi neden tercih ettiğini veya öğretim yılında ise bu sayı, büyük bir ivme kazanarak yaklaşık yüzde 23 bölümü yükseköğretim alanında alınacak kararlara, belirlenecek
politika, kamu diplomasisi ve kalkınmada önemli bir iş neden tercih etmeleri gerektiğini birkaç açıdan açıklayabiliriz. oranında büyümüş ve 108.076 olarak gerçekleşmiştir. Son bir yılda Türk politikalara ve atılacak adımlara bağlıdır. Eğitim kalitesinden
birliği aracıdır. Ülkeler ve kültürler arası etkileşim aracıdır ve Bunlardan birincisi ve en önemlisi akademik birikimimizdir. yükseköğretim sistemine yirmi bini aşkın yabancı öğrencinin dâhil olması, ödün vermeden, başta öğrenci ve öğretim elemanı hareketliliği
aynı zamanda önemli bir ekonomik faydadır. Yükseköğrenim için başka bir Bugün itibarıyla Türk yükseköğretim sistemimiz yaklaşık fevkalade önemlidir. Bu başarı, özellikle 15 Temmuz sonrası kimi çevrelerin olmak üzere personel hareketliliği, kurum hareketliliği ve eğitim
ülkeye giden bir uluslararası öğrencinin, öğrenim gördüğü ülkede, sadece 7,2 milyon öğrenci, 150 bini aşkın öğretim elemanı ve Türkiye aleyhine başlatmış olduğu propagandaya rağmen gerçekleşmiştir. programı hareketliliğinden azami şekilde istifade etmeliyiz.
yapmış olduğu harcamalar göz önünde bulundurulduğunda bile, birçok 184 yükseköğretim kurumu ile Avrupa’nın en büyük ikinci Onların 2016-2017 yılında Türkiye’nin yükseköğretim alanında önemli Üniversitelerimiz, önümüzdeki süreçte uluslararası saygınlığı
kalemde ekonomiye katkı sağladığı görülür. Üniversite harçları, barınma ve yükseköğretim alanını oluşturmaktadır. Akademik birikimimiz bir destinasyon olmaktan çıkacağı yönündeki söylemleri boşa çıkmıştır. olan yabancı üniversitelerle başlattıkları ortak eğitim-öğretim
sağlık harcamaları, ulaşım giderleri bunlardan birkaçıdır. Amerika Birleşik özellikle tıp ve mühendislik gibi alanları da, Avrupa’nın en iyi Ulaşılan başarı, başta YÖK olmak üzere tüm yükseköğretim kurumlarımızın programlarının sayısını artırmalıdır.
Devletleri’nin 2014-15 öğretim yılında uluslararası öğrencilerden elde ettiği ülkeleriyle karşılaştırılabilir bir düzeye yükselmiştir. Yabancı başarısıdır; ülke yönetimimize, istikrarımıza duyulan güvenin bir tezahürüdür. Yükseköğretim Kurulu politikaları incelendiğinde son yıllarda
yıllık gelir 30,8 milyar dolardır ve bu gerçekten önemli bir rakamdır. öğrenciler, başta bu birikim ve kaliteli, nitelikli eğitim dolayısıyla başlatılan girişimlerin bu sektörün büyümesi ve gelişmesine
Türkiye’deki üniversiteleri tercih etmektedirler. Bunun yanı Hedefimiz en az 200 bin öğrenci önemli katkılarının olduğu görülmektedir. Özellikle öğrenci
Dolaylı katkılar doğrudan katkılar kadar önemlidir sıra, yakın coğrafyamızla olan kültürel bağlarımız, uluslararası OECD’ye göre 2012 yılında dünya genelinde 4,5 milyon öğrenci kendi ülkesi hareketliliğinde önemli bir başarı elde ettik. Yükseköğretim
Uluslararası öğrencilerin öğrenim gördüğü ülkeye hizmet ihracatı öğrencilerin ülkemizi seçmesinde önemli bir araçtır. Bu coğrafya dışında, başka bir ülkede üniversite eğitimi almaktadır. 2023 yılında bu Kurulu’nca yayımlanan resmî rakamlar bu başarıyı net bir şekilde
kapsamında değerlendirebileceğimiz dolaylı katkıları, doğrudan için Türkiye, yükseköğretimde önemli bir çekim merkezi rakamın 8 milyona çıkması beklenmektedir. Ülkemizde yükseköğrenimlerine ortaya koymaktadır.
katkıları kadar önemlidir. Her ne kadar “doğrudan katkılar” gibi konumundadır. Azerbaycan, Türkmenistan, İran, Irak, Suriye, devam eden öğrencilerin dünya genelindeki uluslararası öğrencilere oranı
ölçülebilir olmasa da, özellikle belli alanlarda öğrenci başına, Yunanistan gibi ülkeler, YÖK’ün yayınladığı verilere göre, binde 7’dir. Bizler, 2023 hedefleri göz önüne alındığında, bu oranın en az TİM’in araştırması motivasyon kaynağı
öğrenim süresince sağlanan doğrudan katkı kadar fayda sağladığı Türkiye’de en çok öğrencisi olan ülkeler arasında gelmektedir ve yüzde 2,5 olmasını, yani uluslararası öğrenci sayımızın en az 200 bin olmasını Türkiye’nin 500 Büyük Hizmet İhracatçısı Araştırması gibi
atçısı varsayılmaktadır. Öğrenim görülen ülkedeki üretim kaynaklarını tanıyor bu bir tesadüf değildir. Yabancı öğrencilerin yükseköğrenimlerini arzu etmekteyiz ve bu rakamı yakalayacağımıza, bunu kaliteden taviz araştırmaların ülkemizin hizmet sektöründe geldiği noktanın atçısı
ac olma, mevzuat ve işleyişi bilme, dile hâkimiyet, kültürel aşinalık gibi Türkiye’de görmeyi tercih etmelerinin arkasındaki bir diğer vermeden başaracağımıza yürekten inanıyorum. YÖK ve üniversitelerimiz ortaya çıkarılmasında ve sektör potansiyelimizin yansıtılmasında ac
hr hr
met İ hususlar ekonomik alanlarda öğrencilerin eğitim aldıkları ülkelerle önemli sebep ise, ülkemizde verilen nitelikli ve kaliteli bunun için çalışıyorlar. Bu bağlamda bizler de, hükümet olarak, uluslararası önemli bir yere sahip olduğunu düşünüyorum. Bununla birlikte met İ
Hiz bağlarını devam ettirmelerinin güçlü nedenleri arasında sayılmaktadır. eğitimin, pek çok gelişmiş ülkeye göre daha ekonomik oluşu öğrencilerin ülkemize olan teveccüh ve yönelimlerinin aynı oranda artarak elde edilen araştırma sonuçlarının, derecelendirilen ve ilk 500’e Hiz
üyük Bu sayede, sadece uluslararası öğrenciler değerlendirildiğinde bile, ve yaşam koşullarının da daha iyi ve daha ucuz olmasıdır. Türk devam etmesi için üzerimize düşen görevi yapıyoruz. Özellikle uluslararası giren hizmet ihracatçıları arasında pozitif bir rekabete sebep üyük
B uzun vadede ekonomik ilişkilerin kurulması ve sürdürülebilmesinde misafirperverliğinin, uluslararası öğrencilerin Türkiye’de öğrenim öğrenci akışında önemli belirleyicilerden biri olan barınmayla ilgili koşulların olduğu, bu listeye giremeyenler için ise bir motivasyon unsuru B
eğitim sektörünün önemi ortaya çıkar. görmesinde önemli payı olduğunu düşünüyorum. iyileştirilmesine gayret sarf ediyoruz. hâline dönüştüğü kanaatindeyim.
n n
ni ni
Türkiye’ Türkiye’
12 13
İlhami Koç Dr. Fatih Kemal Ebiçlioğlu
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) Başkanı TET Yönetim Kurulu Başkanı
HİZMET SEKTÖRLERİNİN
2023 ROTASINI
BELİRLEMEK ÜZERE
ÖNEMLİ ADIMLAR ATTIK
HİZMET İHRACATININ
SAĞLADIĞI GELİRLER Ülkemizde hizmet ticareti ve bununla birlikte
ihracatının önemi her geçen gün daha da
HIZLA ARTIYOR
artmaktadır.
H
izmet sektörleri bir yandan istihdama sağladığı katkı, diğer yandan 2016 yılında, hizmet sektörlerinin 2023 rotasını belirlemek üzere önemli
Son 15 yılda sermaye piyasamız
gayri safi millî hasıla içindeki payı ile ülkemiz ekonomisinin adımlar attık. Ekonomi Bakanlığımız tarafından, Türkiye İhracatçılar Meclisi
makroekonomik gelişmelere paralel olarak büyümesinde ve gelişiminde büyük bir rol oynamaktadır. çatısı altında ve Birliğimiz organizasyonunda başlatılan “2023 Hizmet
GSYH’nin de yüzde 65’ini oluşturan hizmet sektörleri, turizmden İhracatı Stratejisi” projesi kapsamında Kültürel Hizmetler, Eğitim Hizmetleri,
önemli adımlar atmıştır.
eğitime; yazılım, bilişim ve telekomünikasyondan sağlığa; kültürel Yazılım-Bilişim ve Telekomünikasyon Hizmetleri, Yük, Eşya Taşımacılığı
hizmetlerden yolcu ve yük taşımacılığına; finanstan müteahhitlik ve ve Lojistik Hizmetleri, Yolcu Taşımacılığı Hizmetleri, Sağlık Hizmetleri,
Ü
lkemizde gerek millî gelir, gerekse işgücünde önemli bir destek olması için hukuktan altyapıya pek çok alanda kapsamlı çalışma mühendislik gibi mesleki hizmetlere kadar çok geniş bir yelpazedeki İnşaat Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri ve Turizm Hizmetleri
ağırlığa sahip olan hizmet sektörünün dış ticaret rakamlarına yürütülmüştür. faaliyetleri kapsamaktadır. sektörlerinde geniş katılımlı çalıştaylar düzenledik. Kamu, STK ve özel sektör
da katkısının son yıllarda önemli ölçüde arttığı gözlenmektedir. İstanbul’un bölgesel bir finans merkezi hâline gelmesi için yapılan Hizmet sektörleri içinde gelişen ekonomiler ile birlikte yazılım gibi yüksek temsilcilerinin Birliğimiz öncülüğünde ortak bir platformda buluştuğu
Son 10 yıl ortalamasına bakıldığında, hizmet ihracatımızın mal çalışmaların hızlanması, sektörümüzün hizmet ihracatını artırması için katma değerli sektörler öne çıkmakta ve ülke ekonomisi açısından her bu çalıştaylarda mevcut durumun analizi yapılırken, çözülmesi gereken
ihracatımızın yüzde 28’i kadar gelir sağladığı gözlenmektedir. önemli bir ivme kazandıracaktır. Nitekim TİM’in Türkiye’nin 500 Büyük geçen gün önemi daha da artmaktadır. sorunlar, fırsatlar ve gelecek perspektifi tüm yönleri ile tartışıldı. Önümüzdeki
2016 yılında ise ödemeler dengesinde takip edilen 37 milyar dolarlık Hizmet İhracatçısı Araştırması sonuçları sektörümüzde en yüksek hizmet Edebî eserler, sinema, televizyon dizi ve programlarını kapsayan kültürel dönemlerde de bu çalışmamızın sonucu olarak ortaya çıkacak olan “Hizmet
hizmet gelirlerinin 626 milyon dolarlık kısmı finansal hizmetler sektörü ihracatının yabancı kökenli kurumlar tarafından yapıldığına işaret hizmetler ise yurt dışında farkındalık yaratarak ülke tanıtımını ön plana İhracat Strateji Belgeleri”ni Ekonomi Bakanlığımız ile birlikte kamuoyu ile
(sigortacılık hariç) tarafından yaratılmıştır. etmektedir. Finans merkezi projesi çerçevesinde yabancı kurumların çıkarmakta, kültürel sempati ve yakınlık yaratmakta ve yeni pazarların paylaşmayı hedefliyoruz.
Birliğimizin temsil ettiği banka, aracı kurum ve portföy yönetim sayıca artması ülkemizde yeni iş fırsatları yaratacak, mevcut işgücünün kapılarını ülkemiz ihracatçısına aralamaktadır. Aynı zamanda yıllardan beri sanayi sektörlerimiz için düzenlediğimiz
şirketlerinin yurt dışı yatırımcılara sunduğu çeşitli hizmetler dolayısıyla bilgi birikimini artırarak işgücüne katkı sağlayacak, hizmet ihracatını Ayrıca, unutulmamalıdır ki, dünyanın neresinde olursa olsun sanayi ihracat başarı ödül törenlerine son 3 yıldır hizmet sektörlerimizi de dâhil
bu gelire katkıda bulunmaktayız. Üyelerimiz yabancı yatırımcıların artırarak ödemeler dengesine katkıda bulunabilecektir. şirketlerinin rekabet avantajları üretilen ürünün özelliklerinden ziyade, ederek kamuoyunda farkındalık yaratmayı ve hizmet ihracatçılarımızı
ülkemizde yaptığı portföy yatırımlarına aracılıkta bulunmanın yanı sıra, Ülkemizde 2016 yılı için sigortacılık ve finansal hizmetler ihracatının ürünlere ilişkin tüketici problemlerinin çözümü, dağıtım hızı, satış sonrası onurlandırmayı amaç edindik.
finansal danışmanlık, varlık yönetimi, saklama gibi hizmetler dolayısıyla toplam hizmetler ihracatının yüzde 4,6’sı kadar olduğu hesaplanıyor. hizmetleri, vb. birçok hizmetin başarıyla sağlanmasıyla mümkündür.
ülkemiz hizmet ihracatına katkıda bulunmaktadır. Aynı yıl dünya ortalamasında ve ülkemizin de dâhil olduğu Avrupa- 2013 yılından beri Elektrik Elektronik ve Hizmet İhracatçıları Birliği (TET) İhracatımızda görülen yükseliş devam ediyor
Orta Doğu bölgesinde ise bu oran yüzde 9 olarak tahmin ediliyor. bünyesinde hizmet sektörlerimizin dünya hizmet ticaretinden aldığı payı Geride bıraktığımız 2016 yılı ihracat açısından zor bir yıl oldu. 2017
Finans merkezi projesi yeni fırsatlar yaratacaktır Diğer bir deyişle sektörümüzün katkısının artması için önümüzde artırmak adına birçok çalışma gerçekleştiriyoruz. yılında ise sektörlerin hızlı bir şekilde toparlandığını görüyoruz. Yılın ilk
Son 15 yılda sermaye piyasamız makroekonomik gelişmelere paralel önemli bir potansiyel bulunuyor. aylarından itibaren ihracatımızda görülen yükseliş devam etmekte; bu
olarak önemli adımlar atmıştır. Küresel koşullar, enflasyondaki düşüş ve İhracatçılarımızı rekabet avantajı sağlayabileceği olumlu havanın da etkisiyle tüm ihracatçı firmalarımızla birlikte 2023
ekonomimizdeki büyüme sermaye piyasalarının gelişmesi için elverişli TİM’in çabasını yürekten kutluyorum pazarlarla buluşturduk hedeflerimiz doğrultusunda çalışmalarımızı sürdürmekteyiz.
bir ortam yaratmıştır. Bu ortamda bir yandan pek çok yeni ürün sermaye Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin başlattığı bu girişim kuşkusuz hizmetler Geçtiğimiz yıllarda yazılım-bilişim sektörlerimizden ABD Bu kapsamda TİM tarafından başlatılan Türkiye’nin 500 Büyük Hizmet
atçısı piyasamıza katılmış, diğer yandan da pek çok yabancı kurum ülkemizde sektörünün cari işlemler dengesi üzerinden ülkemiz ekonomisine katkısını ve Almanya gibi teknoloji odaklı ülkelerde düzenlenen İhracatçısı Araştırması, tüm ihracatçı firmalarımızın gerek sektörel atçısı
hrac faaliyet göstermeye başlamıştır. Bununla beraber mali hizmetler daha net şekilde ortaya koyması için büyük fayda sağlamaktadır. Öncelikle organizasyonlara katılan heyetlere 2017 hedef ülkelerimiz gerekse genel sıralamada kendi yerlerini görebilmeleri ve ülkemizin hrac
met İ sektörünün toplam mal ve hizmet ihracatına katkısının henüz yeterince bu girişim için TİM’in çabasını yürekten kutluyorum. Yanı sıra, bu yıl finans arasında yer alan İran ve Azerbaycan gibi ülkeleri ilave ederek hizmet ihracatı potansiyelinin geldiği noktanın belirlenebilmesi met İ
Hiz büyük olduğunu söylemek mümkün değildir. Son yıllarda İstanbul sektörünün de bu çalışmaya daha detaylı dâhil edilmesinden ötürü ihracatçılarımızı rekabet avantajı sağlayabileceği pazarlarla açılarından önem arz etmektedir. Geçtiğimiz yıl ilki gerçekleştirilen Hiz
üyük Finans Merkezi projesi kapsamında İstanbul’un Orta Doğu, Orta Asya, duyduğum memnuniyeti ifade etmek isterim. Bir ekonomideki kaynakların buluşturduk. Gamescom, Mipcom ve Discop fuarlarına yönelik ve bu yıl ikincisi düzenlenen araştırma, 2023 hedefleri doğrultusunda üyük
B B
Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa bölgelerine hitap eden finansal hizmetler etkin kullanımı için kritik rol üstlenen finans kesiminin üretimini kamuoyu gerçekleştirdiğimiz etkinlik katılımları ile ülkemizin yenilikçi ihracatçı sektörlerimizin mensubu değerli firmalarımız açısından
alanında faaliyet gösteren kurumlar için bölgesel bir merkez olmasına nezdinde daha görünür kılması bizler için çok değerli. yönünü ön plana çıkardık. önemli bir motivasyon kaynağı olmaktadır.
n n
ni ni
Türkiye’ Türkiye’
14 15
Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç
Yükseköğretim Kurumu Başkanı
Son bir yılda Türk yükseköğretim sistemine
yirmi bini aşkın yabancı öğrencinin dâhil
olması, fevkalade önemlidir.
HİZMET
SEKTÖRÜNÜN
NİTELİĞİNİN
ARTMASI ÖNEMLİ
Devletimizin 2023 vizyonunun hedeflerinden
merkezi hâline geldi. Bilindiği gibi, son yıllarda devletimiz birçok alanda edilebilir değil. Eğitim-öğretimde ortam, diğer öğrencilerle etkileşim çok
biri 500 milyar dolarlık bir ihracat rakamıdır. olduğu gibi yükseköğretim alanında da önemli gelişme ve reformlara önemli. Seçici bir sınavla öğrenci aldığımız programlara yeterli seviyede
imza attı. Yeni üniversitelerin kurulması ve harçların kaldırılması bunlardan bilgi birikimine sahip olmayan uluslararası öğrencileri kabul ettiğimizde,
Bu önemli bir hedef.
akla ilk gelenler. Yurtdışından da gelecek öğrenciler için kolaylaştırıcı eğitim-öğretim kalitesi olumsuz etkilenecektir. Üniversitelerimizden bu
ve teşvik edici politikalar tasarlandı. Bazı kurumlarımızın verdiği burslar hususta hassasiyet göstermelerini bekliyorum. Seçici davranmalıyız ve
D
evletimizin 2023 vizyonunun hedeflerinden biri 500 milyar dolarlık Yabancı uyruklu öğrenciler için üniversitelerimize var. Ülkelerinden burs alarak gelenler var. Kendi imkânları ile gelenler nitelikten katiyen ödün vermemeliyiz. Önümüzdeki yıl, yine nitelikli artışa
bir ihracat rakamıdır. Bu önemli bir hedef. Bu hedefe varabilmek teşvik veriyoruz de var. Çünkü, az önce sıraladığım avantajlarına ilave olarak, ülkemiz devam ederek, yüzde 10’luk bir artış hedefliyoruz.
adına ihracat sektörlerimizin her birinde payımızı ve rekabet Bütün bu çabalar, Türk yükseköğretim sisteminin görünürlüğünü yükseköğretim alanı, nitelikli bir eğitimi nispeten çok daha uygun Yabancı uyruklu öğrenci sayısı bakımından ön plana çıkan devlet
üstünlüğünü artırmamız gerekiyor. Bunun yolu, Ar-Ge ve teknoloji ve tanınırlığını daha da artırdı. Yeni YÖK olarak, bu konuda gayret şartlarda sunmakta. Yakın gelecekte, dünya çapındaki üniversiteleri üniversitelerimizi şu şekilde sıralayabiliriz: İstanbul Üniversitesi, Anadolu
üretimiyle inovasyondan geçiyor. Bu da, ancak ve ancak doğru tanımlanmış gösteriyoruz. Üniversitelerimizi nitelikli yabancı uyruklu öğrenci sayılarını ile ülkemizin yükseköğretimde cazibe merkezi olma yolunda hızla Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, Uludağ Üniversitesi, Sakarya
politikalarla ve stratejilerle olacaktır. Bildiğiniz gibi ihracatın en önemli artırmaları için sürekli teşvik ediyoruz. Kolaylaştırıcı bir argüman olarak ilerleyeceğini ümit ediyor ve buna yürekten inanıyorum. Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Ondokuz Mayıs
bileşenlerinden biri hizmet ihracatı. Hizmet ihracatı, birçok sektörü içine artık yurt dışından öğrenci alma sınavlarını üniversitelerimiz kendi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Uşak Üniversitesi, Selçuk
alıyor. Her bir sektörde Ar-Ge ve inovasyon odaklı yapacağımız hamleler, bünyelerinde yapabiliyor. Birçok ülke ile sonuç odaklı iş birliklerine 15 Temmuz’dan sonra öğrenci sayımız sürekli arttı Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Karabük Üniversitesi, Trakya Üniversitesi,
hizmet kalitesini artırarak rekabet üstünlüğüne imkân sağlayacaktır. Yeni dayalı mutabakat anlaşmaları imzaladık. Üst düzeyde (en az Bakanlık Hâlihazırda 110 bine yakın yabancı uyruklu öğrenci üniversitelerimizde Atatürk Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Erciyes
yatırımlarla istihdam oluşturabilme ve sürdürülebilir büyüme adına hizmet düzeyinde) imzaladığımız bu protokollerin sayısı 34. Buradan gururla öğrenim görmektedir. Burada şu hususa dikkatinizi çekmek istiyorum: Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi ve Ege Üniversitesi.
sektörünün niteliğinin artmasının önemli olduğunu düşünüyorum. ifade etmek isterim ki, söz konusu sayı Başkanlık görevine gelmeden Özellikle son zamanlarda, 15 Temmuz’dan sonra, ülkemiz aleyhine
önce YÖK’ün tarihinde bu düzeyde imzalanan protokollerin sayısından belirli mihraklar tarafından yürütülen olumsuz algı operasyonlarına Doğru politikaların meyvelerini almaya başladık
İyileşen iklimle fırsatlar artıyor daha fazla. Hedeflerimiz doğrultusunda sonuç odaklı çıktılar üretmek rağmen, yabancı uyruklu öğrenci sayımızı sürekli artırdık. Başkanlık Burada, daha ziyade yükseköğretim sistemimiz odaklı bir değerlendirme
Eğitim, hizmet ihracatı altında değerlendirdiğimiz başlıklardan biri. için bu protokolleri imzalıyor ve ilgi alanımızdaki ülkelere ziyaretler görevini devraldığım günden bugüne, yeni YÖK olarak geliştirdiğimiz yapmaya çalıştım. Diğer alanlarla ilgili de yapılması gereken; sektör bazlı
Her sektörde olduğu gibi bu başlıkta da bizleri üstün kılacak politika düzenliyoruz. Yeni YÖK, yine tarihinde ilk olarak, ülkemizde öğrenim yeni yaklaşımlar ve yukarıda bazılarını sıralamaya çalıştığım gayret ve verilere dayalı bilimsel analizler yaparak, sektörel projeksiyonlar ortaya
ve stratejilere ihtiyaç var. Son yıllarda önemli mesafeler kat ettik. görecek farklı ülkelerden öğrencilere burs veriyor. Burs karşılığı onlardan teşebbüsler neticesinde, yabancı uyruklu öğrenci sayısı yaklaşık iki koymak, ilgili sektördeki ihracat payımızı artıracak senaryoları tasarlamak
İlköğretimden yükseköğretime önemli değişiklik ve gelişmelere imza kendi ülkelerine belirli bir süre hizmet etmelerini bekliyor ve bunu buçuk katına çıktı. Kısa bir dönem zarfında elde ettiğimiz rakamlardaki ve ilgili bütün paydaşların rol ve sorumluluklarını tanımlamaktır. Sektör
atıldı. Yükseköğretim alanında önemli reformlara tanıklık ve öncülük ettik. taahhüt etmelerini istiyoruz. Geçtiğimiz günlerde Ankara’da, İslam dünyası bu sıçrama, Türk yükseköğretim sistemi adına gurur verici ve verileri değerlendirildiğinde, devletimizin özellikle son yıllarda uyguladığı
Ekosistem ve yükseköğretim iklimi iyileşiyor. Araştırma altyapıları güçleniyor. üniversiteleri arasındaki iş birliklerinin geliştirilmesi amacıyla 35 ülkeden yarınlarımız adına umut vericidir. Devlet üniversitelerimizde Türkiye politikaların meyvelerini almaya başladığımızı ve iyi bir istikamette
Teknokentler ve teknoloji transfer ofisleri kuruldu. Ar-Ge’ye verilen önem yaklaşık 120 rektörün ve ülkemiz üniversiteleri rektörlerinin katıldığı İslam Cumhuriyeti vatandaşlarımıza tanıdığımız kontenjanın yüzde 20’si, olduğumuzu görüyoruz.
ve destekler çeşitlenerek sürekli artıyor. Yeni devlet ve vakıf üniversiteleri Ülkeleri Forumu’nu Sayın Cumhurbaşkanımızın himayelerinde başarıyla vakıf üniversitelerimizde ise yüzde 50’si kadar bu rakamları artırma
atçısı kuruldu. Araştırma odaklı üniversitelerimizin sayısı günden güne artıyor. gerçekleştirdik. Bu etkinlikte, bundan sonraki süreçte daha etkin ve verimli potansiyelimiz var. Geçtiğimiz günlerde aldığımız yeni bir kararla, sağlık Bu araştırma yeni hedefler için katkı sağlıyor atçısı
hrac Üniversitelerimizin uluslararası sıralamalardaki yeri gün geçtikçe daha da iş birlikleri adına atmamız gereken adımları istişare ettik. gibi bazı özel alanlar dışında kontenjan, yüzde 100’e kadar artırılabilecek. TİM’in bu çalışmasını, hizmet ihracatında hem mevcut durumumuzu hrac
met İ yükseliyor. Kısacası, iyileşen bu iklimde, imkânlar eskiye göre epeyce arttı. Ancak, bu noktada bir hususun çok önemli olduğunu hatırlatmak ortaya koyabilme hem de iyi örnekleri cesaretlendirme adına met İ
Hiz Yeni YÖK olarak, ilgili kurumlarla birlikte, var olan koşullar altında daha iyisini Büyüyen ekonomi ve güven ortamı Türkiye’yi cazip kılıyor isterim. Nitelikten asla taviz vermememiz lazım. Türki Cumhuriyetlerden değerli buluyorum. Ülkemizin daha güçlü yarınları için yeni Hiz
üyük sunabilmek adına politikalar üretiyoruz. Uluslararasılaşma, akreditasyon ve Sağlanan huzur ve güven ortamı, büyüyen ekonomisi, artan refah seviyesi, bir Bakanımız ve yine Uzak Doğu’da bir ülkeden bir yönetici kendi hedefler, politikalar ve stratejiler ortaya koymak ve var olanları üyük
B B
kaliteye ayrı ve özel bir önem veriyoruz. Yükseköğretim Kalite Kurulu yasal tarihî, coğrafi ve kültürel zenginlikleri, coğrafi konumu ve tabii ki nitelikli ülkelerindeki sınavlarda bir üniversiteye yerleşemeyen öğrencilerin gözden geçirmek adına bu çalışmanın önemli katkılar sağlayacağını
olarak da işlevsel hâle geldi. üniversiteleri ile ülkemiz yükseköğretim alanında önemli bir cazibe Türk üniversitelerine kolaylıkla kabul edildiğini söyledi. Bu durum, kabul düşünüyor, emeği geçenleri tebrik ediyorum.
n n
ni ni
Türkiye’ Türkiye’
16 17