Türk Modernleşmesinde Arap Aleviler Tarih Kimlik Siyaset

517 Pages·2003·11.73 MB·Turkish

by  Hakan Mertcan

H a ka n MERTCAN
■ I
TURK MODERNLEŞMESİNDE
ARAP ALEVİLER
(Tarih Kimlik Siyaset)
P K a r a h a n
TÜRK MODERNLEŞMESİNDE
ARAP ALEVİLER
(Tarih Kimlik Siyaset)
Hakan Mertcan
'Ka r a h a n
KITA
Eser Türk Modernleşmesinde
Arap Aleviler
Yazar Hakan Mertcan
Yayın Editörü : Seyfi Karahan
Pazarlama : İsmet Karahan
Kapak Tasarım : Karahan
Arka Kapak Fotoğrafı : Meriç Durmaz
Mizanpaj : Karahan
ISBN 978-605-4454-85-3
Baskı Öz Baran Ofset
312. 394 45 60
www.karahankitabevi.com
P K a r a h a n
Kİ T A B E Y İ
Merkez: Çakmak Cad. Çakmak Plaza
No:40/43 Seyhan-ADANA
Tel: [phone] Faks: (0 322) 363 57 79
Şube:Mahfesığmaz Mah.79019 Sok.
Sargut Apt.No.39
Tel:[phone] Faks:(0322)234 16 33
Çukurova-ADANA
Zulme karşı direnen,
haysiyetli bir hayat sürme mücadelesi veren
tüm insanlara...
t

KISALTMALAR
a. g. m. Adı geçen makale.
a. g.e. Adı geçen eser.
A.AMD Sadaret Amedi Kalemi Evrakı
AAMD Atatürk Araştırmaları Merkezi Dergisi.
ABD Amerika Birleşik Devletleri.
AKAD Alevi Kültürünü Araştırma Demeği.
AP Adalet Partisi.
ASAM Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi.
AÜHF Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi.
AÜİF Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi.
AÜSBF Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi.
B. Baskı /Basım.
BEO. Bab-ı Ali Evrak Odası.
BEO.AYN.D Bab-ı Ali Evrak Odası Ayniyat Defterleri.
BOA Başbakanlık Osmanlı Arşivi.
B.Y. Basım yayım.
bkz. Bakınız.
C. Cilt.
CHP Cumhuriyet Halk Partisi.
çev. Çeviren.
D. T. Doğum tarihi.
der. Derleyen.
DİSK Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu.
DP Demokrat Parti.
DTCF Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi.
E.T. Erişim Tarihi.
ed. Editör.
FKF Fikir Kulüpleri Federasyonu.
Gnkur. Genelkurmay Başkanlığı.
GÜ Gazi Üniversitesi.
H. Hicri.
HAT Hatt-ı Hümayun.
haz. Hazırlayan.
Hz. Hazreti.
İ. DH. İradeler Dâhiliye.
İGD İlerici Gençlik Derneği.
İ. HR. İradeler Hariciye.
İTC İttihat ve Terakki Cemiyeti.
İÜHF İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi.
KE Kanun-i Esasi.
M. : Miladi.
MC : Milletler Cemiyeti.
M. Ö. • : Milattan önce.
MHP : Milliyetçi Hareket Partisi.
MKT. MHM : Sadaret Mühime Kalemi Evrakı.
MSP : Milli Selamet Partisi.
MV. : Meclis-i Vükela Mazbataları.
NATO : North Atlantic Treaty Organization
(Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü).
No : Numara,
s. : Sayfa.
S. : Sayı.
SBE : Sosyal Bilimler Enstitüsü.
SCF : Serbest Cumhuriyet Fırkası.
SDÜİİBF : Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve
İdari Bilimler Fakültesi.
SSCB : Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği,
t.y. : Tarih yok.
TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi.
TDV : Türkiye Diyanet Vakfı.
THKO : Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu.
THKP-C : Türkiye Halk Kurtuluş Partisi - Cephesi.
TİP : Türkiye İşçi Partisi.
TtTEY : Türk İnkılap tarihi Enstitüsü Yayınları.
TKP : Türkiye Komünist Partisi.
TTK : Türk Tarih Kurumu.
TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurum
UEB : Ulusal Eylem Birliği,
vb. : ve benzeri,
vd. : ve diğerleri.
Y. : Yayını/Yayınları,
y.y. : yer yok.
Yay. Haz. : Yayına hazırlayan.
Y. EE. : Yıldız Esas Evrakı.
Y. EE.KP. : Yıldız Esas ve Sadrazam Kamil Paşa.
YKY : Yapı Kredi Yayınlan.
Y. PRK. MF : Yıldız Maarif Nezareti Maruzatı.
Türk Modernleşmesinde Arap Aleviler
TRANSKRİPSİYON SİSTEMİ
Kitapta geçen Arapça adların yazımında geleneksel
transkripsiyon sistemlerinden yararlanılmıştır. Kişi adları ge­
nelde kısmen, diğer adlar çoğunlukla tam transkripsiyona tabi
tutulmuştur. Bazı adların tam transkripsiyonu, çalışmada ilk
geçtikleri yerde, parantez içinde verilmiştir. Alıntılarda Arapça
adların yazım şekli korunmuş, transkripsiyona dair bir değişik­
liğe gidilmemiştir.
Ünlüler:
İT- *' : â . — a, e
: î — ı, i
: û — u
Ünsüzler:
»
e • lP3 d
uj ; b L t
Cj ; t Jb z
; ş i
t
S : c t ğ
C : h »_» f
t : h, x k,q/Q
j : d 4 k
i : z ü 1
j : r m
j : z Û n
u* : s D h
CH* . Ş J w
: ş y
4
vii
it
Türk Modernleşmesinde Arap Aleviler
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR..................................................................................İİİ
I UANSKRİPSİYON SİSTEMİ........................................................v
Önsöz ve teşek kü r...................................................................ı
«.İRİŞ.......................................................................................................5
BİRİNCİ BÖLÜM
DOĞUMUNDAN OSMANLI MODERNLEŞMESİNE ARAP
ALEVİLİK...........................................................................................19
Genel Olarak Arap Aleviliğin Ortaya Çıkışını Hazırlayan
Koşullar.......................................................................................22
Bir Topluluk Olarak Arap Aleviler..........................................27
Hamdâniler Dönemi...................................................................32
Hamdâniler Sonrası Dönem......................................................36
Osmanlı Egemenliğinin Tesisi.................................................46
İKİNCİ BÖLÜM
MODERNLEŞME SÜRECİNDE OSMANLI DEVLETİ VE
ARAP ALEVİLER............................................................................53
1) Osmanlı Reform Süreci..............................................................53
2) Osmanlı Yönetimi Altında Arap Aleviler.............................65
Genel Olarak Suriye’de Osmanlı Yönetimi
(18. yy. - 19. yy.) ......................................................,....65
Osmanlı Reform Sürecinde Arap Aleviler............................80
Genel Durum...............................................................................81
Belgeler ve Olaylar Işığında Arap Alevilerin
Devletle İlişkileri........................................................................90
Asker ve Vergi Toplama Çabası.........................................90
Misyonerlik Faaliyetleri ve Devletin İhtida
(Sünnileştirme) Politikaları..................................... 97
3) İmparatorluğun Dağılma Süreci ve Arap Aleviler..............115