Table Of Content· . . . .
TURK MITOLOJISI
YENAİR AŞTIRMIAŞLIAGRI NDA
NECATGİÜ LTEPE
KitaApd ı:T ürMki tolojisi
YazaNre:c aGtüil tepe
GeneYla yıYnö netmeRneis:u Blu lak
EditöSre:r kaOnz an
KapaTka sar:ı YmunuKsa raaslan
SayfTaa sarıAmdıe:m Ş enel
DüzelMtuih:a mmeBtu lak
Baskı-CGıety:l aMna tbaa
Güveinşm erkeBzb il oNk: 3 18T opka/pI ıs tanbul
Telf:a k0s2 1621 31 079
5.B ASKı: M2A0R51T
ISBN9:7 8-605-63649-0-7
SertiNfoi:2k 7a0 03
© Buk itaTbüınr kyçaey ıhna klRaersıs Yea yınlaariıt'Ytnaiayr ı.n ciıznnıoinl madan
herhanbgiifr o rmdyaa yınlanakmoapzy,a lanavmeça ozğ altılamaz.
Ancakka ynagkö sterialleıryneatkıp ılabilir.
RessKei tabeSvaih af
SinanpaMşaah .H asF ırın Cad.
SinanpaIşşMa e rkeNzoi: S BN-o1: 53
Beşik/tIa sşt anbul
TelO:2 122 279 37 4F akOs2 :1 22 274 64 2
[email protected]
· . . . .
TURK MITOLOJISI
YENAİR AŞTIRMIAŞLIAGRI NDA
NECATGiÜ LTEPE
s.B ASKı
�=SS=
YAYıNLARı
NecatGiÜ LTEPE
İlvke O rtÖağ retiEmrizniin catna'mdaam lamış, Üİnsitvaenrbsuilt esi,
EdebiFyaaktü ltTeasriib,öh l ümünmdeeznu onl muştiukrt.it saarti hinden
yüksleiks a(nMsa styearp)m ıştır.
Üniverysıiltlea rİısntdaanİ blHu all Kkü tüphanebsaİş'lnadddeeı vğlıe t
memurluğuna, BDaeşvblaAekrtaş nilvıGlkee nreiMl ü dürlüğüA'rnşdiev
Uzmanoıl ardaekv aemt miştir.
Otuyzı lmleımku rihyaeyta tı2n9yı ındl eıv laertş ivlegreiçnmdimeşe ,
muriyetsionnyi inr myiı lUıznmıa Şnu bMeü dürDüa,i rBea şkavneGı e
neMlü düYra rdımoclıasrıüa skdt,ü zeyyö netiycaiplairtkaa km amlamıştır.
200y2ı lıknednadi is teğeimyelkel aiyyneı mıştır.
Haletna rkiohn usuanrdaaş tırmdaelvaaremıd neaNn e caGtüil tepe'nin
muhteslüirfye alyiı nldaerrdagani,s iklvoepy eadyioı rng anlayrüıznyeda a
kıanr aştırma/mnaekşarleedsiil miştir.
DevlAertş ivle1r9i9n0i-n2y 0ı0l2la arraıs ınydaaykıin lahreımneıhnne
ment amamınydaay sıonru mluoslum uvşee ditörlüykalpemrıişBntuiın r.
lardsaand eicledk ö rdünküünn yeşsöiy ledir:
-ErmenilTearr afınYdaapnı lKaant liaBme lgel(e1r9i 14-1921),
DevlAertş ivGleenreiMl ü dürlüYğaüy ınlAanrkıa,r a-2001
-Osmanlfıe rmanl-aOrtıt omfaenr ma-nİss.t anSbeuçlOi:fl s e1t99,2 .
-OsmanlDıe vleitliKe a fkasyTaü,r kisvteKa ınr ıHma nlıkalraans ın-
dakmiü nasebedtaliaerrr şebi evl ge(l1e68r7i- 1y9ı0l8la arraıs- ıA)n.k ara:
BaşbakaBnalsııkm e1v99i2,.
-Osmanlı DevilleAetz ie rbaycTaünr Hka nlıkları maürnaassıendaki
betldeariaerr şbievl geleri:
Karab-aŞğu şNaa,h çıvBaank,üG ,e ncŞei,r vŞaenk,Ri e,v aKnu,b aH,o y,
i( 1578-A1n9k1a4rB)aa.:ş bakaBnalsııkm e1v99i2,
YayınlaDniağne Ers erleri:
-EbussuEdf endBie,y aYna yın1l9a84nİ, s tanbul
-Tura(nT urancılık TarihiniTn uKraaynn aKkVülaalkntf)1üı,99r ,8 İ ,s t.
-Kızılelmaİ'zniınnd Mei,l enyYuamy ınl2a0n0İ,7,s tanbul
-TürkK adınT arihiGnier iÖşt,ü keYna yınl2a0n0İ,8s ,t anbul
-MührünG ücü(,İ lTkü rkİ slaDme vletlervieOn sdmea nlılaBrüd-a
rokrasÖit)ü,k eYna yınİlsatna,n 2b0u09L ,
-EveD önmeyenl(eRro maÖnt)ü,k Yeany ınİlsatna,n 2b0u1L1,
-M unzurdaZkoir ba(zR omaönt)ü keYna yınlİarsıt,a n2b0u1l2,
içiNDEKiLER
ÖNSÖZ 15
.........................................................................................................
GİRİBşÖ LÜM.Ü. ..................1.7. .................................................................
1- MitoloTjairvnieTif an n ımı . .17
......................................................... .....
2-MitoAlroajşit ırvmeEa ğliatriım i .22
.............................................. ......
3-TürMki toloKjoinsui nOTelu arkanan v imvlee ri
YaşadıCkolğarraıfy a .26
................................................................... .............
a-Medendioyğeutcr oağnr afya .27
................................................ ......
b-Turzaenm insdoen bçuaz.ğ.u ıl ..... 29
.............................................
c-Modeirnns "aTunr aİnn sanhıanyıant"bı anşılna. .n .g.3.ı0c ı
. . .
4-TürAkd ıT,ü rSko yTuü,r klAenra'yiunvr eYd auy ılmal3a3r ı:
.....
a-"Türka"dm ıe sel.es.i: 34
.....................................................................
BİRİNBCÖİL ÜM
1-TürDke stanlTaarsınSnioıfrniu ( nsuı nıflamas.ı..-3.s.7ı ralaması)
a-Türdke stanloarrtöıaznkeı lni kleri: 37
...........................................
b.K ozmogvoemn iit okloonjudile us tanlar: 39
.................................
2-TürDke stanlTaarsınniıfnl eri . 40
...........................................................
a-Ord. ProfK.ö pDrrtü.al süFn uiafit.:. . .40
.......................................
b-ProDfrU..m aGyü natya s.n..i...fi.. ...........................4...1... .............
c-ProDfrA..l Öiz tü'rnütk asnifi: .42
..................................................
3-TürDke stanlYaaryıgOnılınan rK aukl laTnaıslnain.fi .43
.............
5
a-İslamiöynecteT'kütireD kne stan.l..a.r.ı. .........4..3.. ......... ...........
b-İslatm'ikiyaneb ulündenT üsrDoken srtaaknil a.r.ı4 4
...............
4-DestanlTairpdlaKekırisTi aan n ımı: ..44
............................................
a-Altpi p.i.:. ....................... ................4 .5
......... . ..... . .... ................ ... . .... .......
b-Gaz(iA lpetriepn;.i ).: . .............4.6. ..................................................
....
c-Bilge tipi:. 47
..........................................................................................
d-Kadtıinp i: . ..... .. . .48
...............................................................................
5-DünyDae stanları . 50
.................................................................................
a-İlyada 50
..................................................................................................
b-Odessa .......... ...... . ..5.0
................................. ...........................................
c-FirdveeŞv eshin amesi ....51
................................................................
d-Gılgadmeısşt anı 53
.............................................................................
e-Ramay.a.n.a . 54
......................................................................................
fK-alevela . .... ..... ......55
................................... ................................... .........
6 D-estanÖlzaerlılni kleri 56
........................................................................
İKİNBCÖİL ÜM
TürDke stanl.arı. . .. ..... ..59
..............................................................................
1-TürEkd ebiyaDteısntda..an . .... ......59
.....................................................
2-DestvaeMn i toBlaoğjlia ntısı 60
.............................................................
3-Destİalne HHiaklakyB easğil a.n.t.ı.sı.:.. ........62
................ .................
a-Destialhnea lk hikayefsair kalrıaksl.ıan.rd.:6a 2k i
.....................
b-Destialhnea lk hairkaasyıebnsedina zkeir .l.i.k..l6e3r
...............
4-DestİalMnea saL.. .... . .. ....... .63
...... ...........................................................
5-DestİalMnea sAarla sındaki. .F.ar.k..l.ı.k.l.a6r4
................................
6- DesİtlMaean s Aarla sınBdeankzie r.l..i..kle.r. ......65
. .. ............. . ........
6
ÜÇÜNCBÜÖ LÜM
1-YaradDıelsıtşa nı .. 67
.................................................................................
a-ProWf..R adldoefrfl eAdltiYağayir aDteısltıaş.n .ı.:.6 7
.............
b-Verbiitnds ekrlieydA'il ğtYiaa yr aDteısltı.aş.n .ı 70
.....................
c-Destan hakkın.d...a.... ...a....ç...ı....k...l....a...m...a....l...a..7..r.5.. .. ...
d-Ay AtDaems tanı/.Ef.s.a..ne.si .. .8 0
..................................................
2-Altay-DTeüsrtka nları 83
.........................................................................
a-Maaday-DKeasrt(aaÖ nzıe t) 88
.......................................................
b-Değerlend.i.rme: . 94
......................................................................... ....
3-AlEpr T ungDaes tanı 97
..........................................................................
a-AlEpr T on(gEaf rasiyab) 97
...............................................................
b-Efrastiaysnaö Ebzd' e Kna ynaklar 99
............................................
c-ŞehnadmeEe f'r as(iAylEaprTb o ng...a....)... ........................1.. .02
d-Bazoır tadkoağyun aklEafrrıans(diAaylE aprTb o nga1)1 6
....
e-SüleymandneE afmrea's( iAylEaprTb o nga) 121
.........................
4-OğuDze stanı . ..136
....................................................................................
a-OğuzlvaeTr üırnk ltearriinh i . .. . 137
...............................................
b-OğuzEuvnl enm.esi . . 138
....................................................................
c-Oğuz'Baubna sKıanrSaşa ıv .a...ş....ı........ ..................................1 40
d-OğuzC'iuhna ngSierfleirkl erL. . . 142
..............................................
e-OğuzK'ıuln- Bialsreaa vka şı 146
......................................................
fK-ıpçak'lar 149
........................................................................................
g-Oğuzk'aurna ünllkıekss eifn.eer i . .149
...........................................
h-ŞirvvaeŞn a maheıl'gçyöian der..m. esi 153
....................................
ıO-ğuzA'rurnva enM ugatna rahfaırneak eti 154
...........................
jO-ğuzK'üurnd iysotlaunDyi lyaa rbveek ir
Şamh'aar e.ke.ti. . 157
.................................................................................
k-Oğuz'ouğnu llRaurm'Aı nnaıd oylagu ö'n dermes1i6.2. .
...........
1-Oğuz'Ruumno rdus'Aunyaldao lsua'vdaaş'm asıl 64
..................
7
m-Oğuz'un bŞuagmtü anrkaaüfl ımn.aı.s ı 166
...............................
n-OğuzMuıns Aılrmıa sı 167
................................................................
0-OğuzB'auğnd ,Ba adsvreİa s faahlamna'sıı 169
..........................
p-OğuzO'ğuunl laFraırvnseı ,
Kirmtaanr agföınndae rmesi 172
..........................................................
r-OğuzIurna Akc-eıma 'lim ası 173
....................................................
sO-ğuzduinğ İerrav ni layeatllmearsiın i 174
...................................
tO-ğuzy'uunr dduönnam vesesi os ne ne..l. eri 176
..........................
u-OğuzO'ğulnKu ü nH an'pıand işahlığı 179
...................................
v-KünH and'a sno nrOağkuiYz a bguları 181
...................................
y-KarHaa nO ğlu Buğra Han'ın Pad1i9ş4a hlığı.
.............................
z-SalgurHliuklaaydreeışs nöi y ledir: 213
..........................................
5-SeceTreer-aik (iüTmrek menSloeKyrü itnü ğü) 214
..........................
a-ŞeceTreer-aiki' mMee tin' 216
............................................................
b-AdeAml eyhi'hsa-kskeılnadma 218
................................................
c-OğuHza n'dıünn ygaeylahi aşkik ında 222
....................................
d-OğuHza n'Hıanno lmahsakıkı nda 226
.......................................
e-OğuHza n'Tıunr vaenH indistan'a
yürüyühşaük kında 229
...........................................................................
fO-ğuHza n'İırnav neŞ amv eM ısıdro'ğar u
yürüyühşaük kında 230
...........................................................................
g-OğuHza n'yıunr dguenlae zrieykav feertmh easkik ın2d3a4
.
h-OğuHza n'bıüyünk o ğlKUü nH an'ın
padilşıahğhaıkk ında 235
........................................................................
ıO-ğuHza n'çıonc ukvleta orrlıua nrının
adlhaarkık ında 237
..................................................................................
jK-ünH an'kıünç ükka rdevşel eri
oğualrlıyneavr e rmheaskik ında 238
...................................................
k-Oni kyiü zlvüeyk i rdmöiro ty mağaınnl ahmaık kın2d3a9
...
1-OğuHza n'tıonra urnılandılna raınnlıahnma ık kın2d4a0
......
8
m-Oğuhza lkıanniıdçn e nhlaekkrıin da 241
...................................
n-KünH an'bıüynü okğ lKua yıh'anonıl nm ahsaıkk ınd2a4 2
...
0-DiBpa kuyh'auonnl mahsaıkk ın...d...a......... .................�...2. . 42
p-İnYealv ıh'anonıl nm ahsaık kında 245
.........................................
rD-uyKlaıy ık'anrıdnİe rşkiip 'andiinoş lamha sı 246
...................
s-Tumano'ğılnu onlumna vseoı n Yaa vAldkı o nulma2s4ı9
.....
tT-umanh'aıonnl mahsaık kında 250
.............................................. ...
u-KanYlaıv lHıa'nnOı lnm ası Hakkında 250
...................................
v-MurY avı'onğılKnua' r ah'anonıl nm ahsaık kında2 52
..............
y-BuğHraan 'hıanon l ması hakkında 252
.........................................
z-BuğHraan 'oığnlK uo zTıe gihna'onil nm ahsaık kın2d5a6
.....
q-OğuHza lkıd'önrtıtan r gaiftam heaskik ında 260
......................
x-ArsloağnlS uen rge'hianon l mahsaık kı...n....d...a...... .........2. 63
w-SalÖugrü rcıkb aAbllaapkr'üıiç,nkü ak rdeşleri ve
oğulhlaakrkıı nda 265
..............................................................................
6-TürkmenTlüerşkimpKe an'teı lan Halklar2 H7a0kk ında
.............
a-Oğuhza lkbıenyayl aipka n hkaıkzklıanrd a 276
.........................
7-OğuDze stİalİnelı g OillairY aakp ılan
DeğerlevnedÇ iırkmaer ırnlar: 277
..............................................................
8-OğuDze stanAıd'lnaGdreaıç Yeinr Dmöir Bto y 282
......................
aS.a ğ kolu BoolOzuk şltaurr an 282
.....................................................
b-Soklo lu olÜuçşO tkluarra n 284
.....................................................
9-Manas Destanı 286
....................................................................................
a-DestHaankık ıbnadzbaıi lgiler: 286
...............................................
b-ManasÇıocnu kluğu 290
.................................................................. .
c-ManasG'ömk çen-'Hslaaav aşı; 343
.................................................
d-Manasesvılne nmesi: 344
...................................................................
10D-edKeo rkDuets tanı 349
......................................................................
a-DirHsaeno ğlBuo ğHaaçn 354
........................................................
b-SalKuarz ane'viınniy anğ malanması: .356
....................................
9
