trakya bölgesinde yeni ekonomi bağlamında perakende sektörü yatırım stratejileri ve çeşitliliği

107 Pages·2015·1.17 MB·Turkish

T.C.
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
İŞLETME ANABİLİM DALI
TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

TRAKYA BÖLGESİNDE YENİ EKONOMİ
BAĞLAMINDA PERAKENDE SEKTÖRÜ
YATIRIM STRATEJİLERİ VE ÇEŞİTLİLİĞİ

SELİM TEKİN

PROJE DANIŞMANI
YRD. DOÇ. DR. EMEL YILDIZ

EDİRNE-2015

i

Projenin Adı: Trakya Bölgesinde Yeni Ekonomi Bağlamında Perakende Sektörü
Yatırım Stratejileri ve Çeşitliliği
Hazırlayan: Selim TEKİN
ÖZET

Son yıllarda toplumlarda görülen hızlı değişimler, sosyal, ekonomik ve
teknolojik gelişmelerde yaşanan gelişmelere bağlanmaktadır. Özellikle 1990 yılı
sonrasında gelişen, ilk önceleri globalleşme olarak tanımlanan bu gelişmeler 2000
yılından sonra bilgi teknolojileri, bilgi ekonomisi ve yeni ekonomi olarak
açıklanmaya başlamıştır.
Batı ülkeleri ile başlayan bu süreç gelişmekte olan ülkelerde de hızla yayılmış
ve ‘küresel bir ekonomi’ dünyanın bir çok ülkesinde kendisini hissettirmiştir. Hızlı
teknolojik ilerlemeyle beraber ekonomi ve ekonomik kurumlar tekrar tanımlanmaya
başlanmış ve işletmeler bu tanımlara uygun strateji belirlemeye başlamıştır. Bu
bağlamda işletmeler yatırım kararları alırken küresel ekonominin hem kendi ülke
ekonomilerine hem de bölge ekonomilerine olan etkilerini dikkate almak durumunda
kalmışlardır.
Bu çalışmanın amacı yeni ekonomi kavramını inceleyerek, küresel ve yerel
etkilerini araştırmaktır. Ayrıca, yatırım stratejileri, karar alma süreçleri, yatırımı
olumlu ve olumsuz etkileyen nedenler araştırılmıştır. Trakya bölgesinde perakende
sektörü ile ilgili yapılan araştırma neticesinde, sektörün yatırımcıları ile ilgili
araştırma yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yeni Ekonomi, Yatırım Çeşitliliği, Trakya Yatırım
ii

Name of the Project: In The Context Of The New Economy, Retail Industry
Investment Strategies and Variety In Trakya Region
Prepared by: Selim TEKİN
ABSTRACT

In recent years, societies has started to change rapidly and this change has
been connected to the social, economic and technological developments. Especially
rapid change has begun after 1990’s. It has named globalisation firstly but the next
time it has called knowledge economy and the new economy.
Globalisation period has started firstly in developed countries and also spread
rapidly in developing countries. Therefore, all world was affected by the global
economy. Together with the rapid technological improvements in the economy,
economic institutions also started to redifine the their structures and to optain the
new strategies. As a result, all the firms have to consider the affects of the global
economy on their conomy and regional economy as well.
In this study, the new economy term was examined and searched the global
and local effects on the economy. Furthermore, investment strategies, decision-
making process , causes of positive and negative affect of investment was alo
analyzed. In Thrace region, retail sector investors was observed by the study of
survey.
Keywords: New Economy , Types of Investment, Trakya Investment
iii

TEŞEKKÜR

Yüksek lisans programımın başından sonuna kadar üzerimde emeği bulunan
bütün hocalarıma, projemin tamamına yön veren danışmanım Sayın Yrd. Doç. Dr.
Emel YILDIZ’a ve anket sürecinde yardımlarını esirgemeyen Sayın Yrd. Doç. Dr.
Yasemin Koldere AKIN’a, yüksek lisans eğitimine başlamamda teşvik eden şirket
yönetim kurulu başkanım Sayın Mustafa İRİŞ’e ve değerli aileme teşekkür ederim.

Selim TEKİN
iv

İÇİNDEKİLER

ÖZET ............................................................................................................................ i
ABSTRACT ................................................................................................................ ii
TEŞEKKÜR .............................................................................................................. iii
İÇİNDEKİLER ......................................................................................................... iv
TABLOLAR LİSTESİ ............................................................................................. vii
GİRİŞ .......................................................................................................................... 1
1.BÖLÜM .................................................................................................................... 3
YENİ EKONOMİ ...................................................................................................... 3
1.1.Yeni Ekonomi ..................................................................................................... 3
1.2.Yeni Ekonominin Doğuşuna Yol Açan Gelişmeler ........................................... 4
1.2.1.Toplumsal ve Ekonomik Değişimler ........................................................... 5
1.2.2. Küreselleşme ve Deregülasyon ................................................................... 6
1.2.3.Teknolojik Gelişmeler ................................................................................. 8
1.3. Yeni Ekonominin Özellikleri ............................................................................ 8
1.3.1.Yeni Ekonomi Bilgi Ekonomisidir .............................................................. 9
1.3.2.Yeni Ekonomi Dijital Bir Ekonomidir....................................................... 10
1.3.3.Yeni Ekonomide Sanallık Ön Plandadır .................................................... 10
1.3.4.Yeni Ekonomi bir Ağ Ekonomisidir .......................................................... 11
1.3.5.Yeni Ekonomi Aracısız Ekonomidir.......................................................... 12
1.3.6.Yeni Ekonomi’de Hakim Sektör Farklıdır................................................. 13
1.3.7.Yeni Ekonomi Yenilik Bazlıdır ................................................................. 13
1.3.8.Yeni Ekonomi Hız Ekonomisidir .............................................................. 14
1.3.9.Yeni Ekonomi’nin Küresel Bir Ekonomi Olması: ..................................... 15
1.3.10.Yeni Ekonomi’nin Sosyal Problemler Yaratması .................................... 16
1.3.11.Yeni Ekonomi’de Bilgi Mallarının Ortaya Çıkışı.................................... 17
1.3.12. Yeni Ekonomi Moleküler Bir Ekonomidir ............................................. 17
1.4. Eski ve Yeni arasındaki Farklar ................................................................... 17
1.5. Yeni Ekonominin İktisadi Etkileri .................................................................. 20
1.5.1. Yeni Ekonominin Mikroekonomik Etkileri .............................................. 23
1.5.2. Yeni Ekonominin Makroekonomik Etkileri ............................................. 30
v

2. BÖLÜM ................................................................................................................. 35
YATIRIM STRATEJİLERİ VE ÇEŞİTLİLİĞİ .................................................. 35
2.Yatırım ................................................................................................................. 35
2.1. İktisadi Açıdan Yatırım ............................................................................... 35
2.2. İşletme Bilimi Açısından Yatırım ................................................................ 36
2.3. Bireyler Açısından Yatırım .......................................................................... 37
2.4. Yatırım Türleri ............................................................................................. 37
2.4.1. Yenileme Yatırımları ................................................................................ 38
2.4.2. Genişleme Yatırımları............................................................................... 39
2.4.3. Stratejik Yatırımlar ................................................................................... 39
2.4.4. Modernizasyon Yatırımları ..................................................................... 40
2.5. İşletmelerde Büyüme ................................................................................... 41
2.6.Yatırım Kararları........................................................................................... 45
2.7. Yatırım Kararları ve Finansman Belirleyicileri ........................................... 45
2.7.1. Makro Faktörler ........................................................................................ 46
2.7.1.1. Ekonomik Büyüme ................................................................................ 46
2.7.1.2. Finans ve Bankacılık .............................................................................. 47
2.7.1.3. Küresel Pazar ......................................................................................... 48
2.7.1.4. İthalat-İhracat ......................................................................................... 48
2.7.2. Sektörel Faktörler ..................................................................................... 49
2.7.2.1. Sektör Yapısı.......................................................................................... 49
2.7.2.2. İthalat-İhracat ......................................................................................... 50
2.7.2.3. Rekabet .................................................................................................. 51
2.7.2.4. Pazar Büyüklüğü .................................................................................... 51
2.7.3. İşletmeye Özgü Faktörler.......................................................................... 51
2.7.3.1. İşletme Büyüklüğü ................................................................................. 52
2.7.3.2. İthalat-İhracat ......................................................................................... 52
3. BÖLÜM ................................................................................................................. 53
TRAKYA BÖLGESİNDE YENİ EKONOMİ BAĞLAMINDA PERAKENDE
SEKTÖRÜ YATIRIM STRATEJİLERİ VE ÇEŞİTLİLİĞİ .............................. 53
3.1.Perakendecilik Sektörü ..................................................................................... 53
3.2. Perakendecililerin Birimlerine Göre Sınıflandırılması .................................... 54
vi

3.3. Dünyada ve Türkiye’de Perakendecilik .......................................................... 55
3.4. Perakendeciliğin Faydaları .............................................................................. 56
3.4.1. Perakendeciliğin Tüketici Açısından Faydaları............................................ 57
3.4.2. Perakendeciliğin Üretici ve Aracılar Açısından Sağladığı Faydalar ........... 58
3.4.3. Ekonomik Aktivite Açısından Sağladığı Faydalar ...................................... 58
3.5. Perakendecilik Stratejileri ............................................................................... 59
3.6. Araştırmanın Amacı ve Önemi ........................................................................ 62
3.7. Araştırmanın Yöntemi ..................................................................................... 63
3.8. Araştırmanın Kısıtları ...................................................................................... 63
3.9. Verilerin Toplanması ....................................................................................... 64
3.10. Araştırmada Elde Edilen Bulgular ................................................................ 64
3.11. Katılımcı Profili ............................................................................................. 64
3.12. İşletmelerin Yatırım Kararları ve Süreci ....................................................... 68
SONUÇ ve ÖNERİLER ........................................................................................... 80
KAYNAKÇA ............................................................................................................ 83
EK .............................................................................................................................. 95
vii

TABLOLAR LİSTESİ

Tablo 1.3.3. Türkiye’de bilgisayar ve internet kullanımı .......................................... 11
Tablo 1.4. Eski ve Yeni ekonomi arasındaki farklar .................................................. 20
Tablo 3.11.1. Katılımcıların Cinsiyet Durumuna Göre Dağılımı .............................. 64
Tablo 3.11.2. Katılımcıların Yaş Durumuna Göre Dağılımı ..................................... 65
Tablo 3.11.3. Katılımcıların Eğitim durumuna Göre Dağılımı .................................. 65
Tablo 3.11.4. Katılımcıların İşletmedeki Pozisyonu .................................................. 66
Tablo 3.11.5. Katılımcıların Faaliyet Yılı .................................................................. 66
Tablo 3.11.6. Katılımcı İşletmelerin Yıllık Ciro Dağılımları .................................... 67
Tablo 3.11.7. Katılımcı İşletmelerin Hukuki Yapısı .................................................. 68
Tablo 3.12.1. İşletmenin fiziki kapasitesine Göre Dağılımı ...................................... 68
Tablo 3.12.2. 2000 yılından sonra işletmenizin kapasitesini arttırdınız mı? ............. 69
Tablo 3.12.3. 2000’li Yıllardan Sonra Mevcut İşinizle İlgili Yeni Yatırım Yaptınız
mı? .............................................................................................................................. 69
Tablo 3.12.4. 2000’li yıllardan sonra mevcut işinizden farklı bir alanda yeni yatırım
yaptınız mı? ................................................................................................................ 70
Tablo 3.12.5. Cevabınız evet ise hangi alanda yeni yatırım yaptınız? ....................... 70
Tablo 3.12.6. Yatırım kararlarınızı olumsuz etkileyen nedenler ............................... 71
Tablo 3.12.7. Yatırım Kararlarınızı Olumlu Etkileyen Nedenler .............................. 72
Tablo 3.12.8. İşletmenin 2000 Yılı Başları Çalışan Sayısına Göre Dağılımı ............ 73
Tablo 3.12.9. İşletmenin Şu Anki Çalışan Sayısına Göre Dağılımı........................... 74
Tablo 3.12.10. 2000 Yılı Başları Şube Sayısına Göre Dağılımı ................................ 75
Tablo 3.12.11. Şu Anki Şube Sayısına Göre Dağılımı .............................................. 75
Tablo 3.12.12. Teknolojik Yenilikleri Takip Ediyor musunuz? ................................ 76
Tablo 3.12.13. İşiniz ile ilgili teknolojik yatırımlar yapmakta mısınız? .................... 76
viii

Tablo 3.12.14. Hangi Teknolojik Yatırımları Yapmaktasınız?.................................. 77
Tablo 3.12.15. Rakip faaliyetlerini takip Etme Durumuna Göre Dağılımı ................ 78
Tablo 3.12.16. Sektördeki yenilikleri takip Etme Durumuna Göre Dağılımı ............ 78
Tablo 3.12.17. Sektördeki yenilikleri nerden takip ediyorsunuz? ............................. 78