TEOG SINAVI FEN BİLİMLERİ SORULARININ BİLİMSEL SÜREÇ BECERİLERİ AÇISINDAN ...

20 Pages·2017·0.54 MB·Turkish

Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi
Cilt:1-1, Sayı:1, 2017-1, s.15-34
TEOG SINAVI FEN BİLİMLERİ SORULARININ BİLİMSEL SÜREÇ
BECERİLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ*

Mehmet ÇOLAK**
ÖZET

İçinde bulunduğumuz bilgi toplum düzeni rekabetin yoğunlaştığı bir çağdır. Çocuklarının gelecekleri için
çırpınan ailelerin çocuklarını daha iyi bir liseye gönderme gayretleri TEOG sınavına verilen önemi daha çok
arttırmıştır. Ortaöğretim kurumlarına yerleştirmenin daha adil yapılabilmesi için sınavın bilimsel süreç
becerilerine yeteri kadar yer vermesi gerekir. Çünkü bu çağın güçlü olanları, bilgiye sahip olandan daha çok
bilgiyi ulaşma yollarını bilen, bilgiyi amacına göre kullanabilenler olacaktır. Bu araştırmanın genel amacı
TEOG sınavı Fen Bilimleri sorularının Bilimsel Süreç Becerileriyle kapsamında analiz edilerek ilgili Fen
Öğretim Programlarını karşılaştırmaktır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi
kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre Tür olarak ilişkilendirilen en fazla beceri, 2016 Nisan sınavına
aittir. Bu sınavda on beceri ilişkilendirilmiş olup bunun beşi uygulama bölümü becerileridir. En az
becerilerin kullanıldığı sınavlar ise 2016 Kasım ve 2017 Nisan sınavlarına aittir. Bu sınavlarda altı tür
beceri kullanılmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre Fen 2005 programına ait olan sınavların, 2013
programına ait olanlara göre daha çok BSB ağırlıklı olduğunu göstermektedir. Bu durum, 2013
programında yer alan becerilerin önceki programa göre geri planda kaldığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: TEOG fen bilimleri testi, fen öğretim programı, bilimsel süreç becerileri

EXAMINATION OF TEOG SCIENCE QUESTIONS IN TERMS OF SCIENTIFIC
PROCESS SKILLS
ABSTRACT
The information society we live is an age in which the society intensifies competition, Parents’ efforts who
are struggling for their children future have increased the importance given to the TEOG exam. In order for
the placement to be made more equitable in secondary education institutions, the examination should include
enough of the scientific process skills. Because in this age, the strong ones will be those who know how to
access information rather than having knowledge. The purpose of this research is to analyze the TEOG
exams under the scope of the Scientific Process Skills of the Science questions and compare the relevant
Science Teaching Programs. In this research which is a qualitative study, document analysis method is used.
The scientific process skills most associated with the questions belong to the April 2016 exam. Ten skills are
associated with this exam, five of which are practice skills. The tests where least skills are used belong to the
examinations for November 2016 and April 2017. Six types of skills have been used in these exams. The
results of this research show that the exams belonging to the Science 2005 program are more associated
skills than those belonging to the 2013 program. This indicates that the scientific processes in the 2013
program remain on the back plan according to the previous program.

Keywords: TEOG science test, science curriculum, scientific process skills

* Bu makalenin bir kısmı 14- 16 Eylül 2017 tarihleri arasında Uşak Üniversitesinde yapılan 1. Uluslararası Eğitim Araştırmaları ve Öğretmen
Eğitimi Kongresinde sözlü bildiri olarak sunulmuştur.
** Lisansüstü Öğrencisi, Erciyes Üniversitesi [email protected]
Mehmet ÇOLAK 16

Giriş
Problem Durumu
Bilgi, insanoğlunun tarih sahnesine çıktığı andan içinde yaşadığımız yüz yıla kadar
önemli bir güç olmuştur. Bu güç, insanoğlunun hayatta kalmasının yanında ona
ihtiyaçlarını karşılama, çevresini şekillendirme, hakimiyet gibi olanaklar sunmuştur. Bu
olanaklar, bilgiyi kullanabilme gücüne bağlı olarak insanlığı ilkel toplumdan tarım
toplumuna, tarım toplumundan sanayi toplumuna ve sanayi toplumundan içinde
yaşadığımız bilgi toplumuna taşımıştır (Akıncı-Çötok, 2006).
İçinde yaşadığımız bilgi toplumunun önemli özelliklerinde biri bilginin teknolojinin
gelişmesiyle baş döndürücü şekilde artışıdır. Bu artış bilgiye yaklaşım tarzını da
değiştirmiş üründen ziyade bilgiye ulaşma yollarının önemini ortaya çıkarmıştır. Bu
önemin özellikle doksanlı yıllardan itibaren fen eğitimin hedefleri arasında olması
vurgulanmıştır (Temiz, 2007). Bilgiye ulaşma yolları bilimsel süreç becerileri olarak Fen
2005 öğretim programında yerini almıştır (MEB, 2006).
Bilimsel süreç becerileri bilgiye ulaşmada, ulaşılan bilgiden yeni bilgiler oluşturmada,
problem çözme yollarını geliştirmede bilim insanlarının kullandıkları becerilerdir. Bu
beceriler öğrencilerin kendi öğrenmelerini kolaylaştırarak öğrenme sürecine aktif bir
şekilde katılmalarına yardımcı olur. Bu beceriler öğrenmenin kalıcılığını artıran bilgiye
yaklaşımda yöntemler kazandıran temel beceriler olarak görülmektedir (Aslan, Ertaş-Kılıç
ve Kışoğlı, 2013).
Bilim insanlarının düşünme biçimi olarak tanımlanan bilimsel süreç becerileri ile MEB,
araştıran, sorgulayan, problem çözmede bilimsel metodu kullanabilen, dünyayı bilim insanı
edasıyla bakabilen bireylerin yetiştirmeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda planlama
ve başlama, uygulama ve analiz ve sonuç çıkarma temaları altında 18 bilimsel süreç
becerisi ve bu becerilere ait 32 kazanım belirleyerek bunları bilgi öğrenme alanlarıyla
ilişkilendirmiştir (MEB, 2006).
Fen öğretim programı 4+4+4 sistemi ile 2013 yılında revizyon edilmesiyle birlikte bazı
değişiklikler yapılarak bilimsel süreç becerileri program amaçlarında yerini korumuştur.
Fen programının yenilenme nedenlerinden biri sade anlaşılır bir program yapılmak
istenmesidir. Bu yüzden Fen 2005 programında bini bulan kazanım sayısı %65 azaltılarak
330’a düşürülmüştür. Bu sadeleştirmeden Bilimsel Süreç Becerileri de etkilenmiştir. Fen
2005 programında ayrıca belirtilen 32 kazanım Fen 2013 programında ayrıca
belirtilmemiştir. İlgili kazanımlar “Bilme” öğrenim alanına serpiştirilmiştir (MEB, 2013).
Yeni eğitim sistemi 4+4+4 ile öğretim programında yapılan değişikliklerin yanında
ortaöğretime geçiş sınavını da değiştirilmiştir. Ortaöğretime giriş sınavı olan Seviye
Belirleme Sınavı (SBS), Fen 2013 programının kademeli uygulanmaya başlamasıyla
birlikte yerini Temel Öğretimden Ortaöğretime Geçiş (TEOG) sınavına bırakmıştır. TEOG
sadece sekizinci sınıflara iki dönem halinde uygulanan, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri,
İnkılap Tarihi, Yabancı Dil ve Din Dersi alt testlerinin yer aldığı bir sınavdır. Diğer geçiş
sınavlarından farkı öğrencilerin sınava kendi okullarında, iki gün üçer ders saatini
kapsayacak şekilde girmesiyle birlikte, bu sınavların alt testlerinin bulunduğu döneme ait
yazılı notlarından birini oluşturmalarıdır (Özkan, Güvendir ve Satıcı, 2016). Fen Bilimleri
için bu her dönemin ikinci yazılısına tekabül etmektedir. Öğrenciler TEOG tan her iki
döneme ait 700 üzerinden aldıkları puanların ortalamasıyla birlikte altıncı, yedinci ve
sekizinci sınıf yılsonu ortalamaları toplanıp yarısı alınma suretiyle ilgili yerleştirme puanı
hesaplanarak puanları doğrultusunda ortaöğretim kurumlarına yerleşmektedirler (MEB,
2016a). Ortaöğretime geçişteki etkisi %70 olan TEOG sınavı ülke geneli stres unsuru
olması sebebiyle kaldırılmıştır (MEB, 2017a). Bu araştırma giderek stres unsuru haline
gelen TEOG sisteminin Fen Bilimleri soruları kapsamında incelenmesine dayanmaktadır.
Mehmet ÇOLAK 17

Bu araştırma ile Fen öğretim programlarında önemi sıklıkla vurgulanan bilimsel süreç
becerilerin TEOG sınavındaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.
Sekizinci sınıflarda 2013 programı, programının kademeli olarak değiştirilmesinden
dolayı ilk 2016-2017 öğretim yılında uygulanmaya başlanmıştır. Bu yüzden uygulanan
TEOG sınavlarının 2016-2017 öğretim yılına ait olanları Fen 2013 programına göre
hazırlanmıştır. İlk uygulanan 2013 Kasım TEOG sınavından son uygulanan 2017 Nisan
TEOG sınavına kadar uygulanan sekiz adet TEOG sınavının altısı 2005 programının, ikisi
2013 programının kazanımlarına göre hazırlanmış sınavlardır. Bu araştırma ile kazanımlara
dayalı hazırlanan TEOG sorularındaki ilişkilendirilmiş bilimsel süreç becerileri üzerinden
2005 ile 2013 öğretim programlarının karşılaştırılması yapılmıştır.
TEOG sınavına yönelik yapılan araştırmalar, sınavların uygulamasına ve başarıya etki
eden değişkenlere dayalı araştırmaların oluşturduğu dış faktör araştırmaları ile sınavların
amaçlarını, soru maddelerin yapısını sorgulayan iç faktör araştırmaları olmak üzere iki
gurupta incelenebilir. Dış faktör araştırmalarını sınavların yapılış biçimini ele alan
çalışmalar (Karaca, 2015; Kesici, 2015; Mart, 2014; Özkan vd., 2016; Şad ve Şahiner,
2016; Taşkın, 2016) ile okul dışı değişkenlerin etkisine yönelik yapılan araştırmalar (Akay,
2017; Aslan, 2017; Çelikel, 2016; İnceoğlu, 2015; Gökcan, 2016; Karakuş, 2016; Kılıç,
2016; Kızıklı, 2016; Sağlam, 2016; Sarıcı, 2016; Süer, 2014; Yener, 2016)
oluşturmaktadır. Sınavların iç yapısının incelendiği iç faktörlere yönelik yapılan
çalışmalar; soruların derinlik analizinin yapılmasına (Özden vd., 2014), okuma
becerileriyle yapılabilme düzeyine (Ceran ve Deniz, 2015), yeni Bloom sınıflandırmasına
(Altun, 2016; Dalak, 2015; Karaman, 2016), soru maddelerinin yapısına (Koyuncu, 2017;
Önder, 2016; Özkan, 2015), TİMSS vb. sınavlarla karşılaştırılmasına (Baysura, 2017;
Kahya, 2017; Yıldırım; 2015), sınavlarının öğretim programlarının amaçlarıyla uyumuna
(Bağcı, 2016; Başer, 2017; Böyük, 2017; Çağlar, 2015; Çelik, 2017; Yakalı, 2016; Yılmaz,
2014; Yorgancı, 2015; Vural, 2017) dayalı olarak yapılmıştır. Bu araştırmada soru
maddelerinin incelenmesine dayalı olarak öğretim programlarının karşılaştırılmıştır. İlgili
alan yazında TEOG sınavı Fen sorularının bilimsel süreç becerileri ile ilişkilendirilmesine
dayalı bir çalışmaya rastlanılmamıştır.
TEOG sınavı Fen Bilimleri sorularının bilimsel süreç becerileriyle ilişkilendirilmesi, bu
sınavın öğrencileri bir üst kuruma yerleştirme amacı taşıması ve program kazanımlarını
ölçmeye yönelik hazırlanması sebebiyle önemlidir. Alanyazında önemli bir eksikliği
doldurmak, elde edilen bulgularla politika yapıcılarına ve eğitim uzmanlarına veri kaynağı
oluşturmak, TEOG sınav sorularının bilimsel süreç becerileri kapsamında değerlendirmek
amacıyla bu araştırmaya ihtiyaç duyulmuştur.
Amaç
Bu araştırmanın genel amacı TEOG sorularının Bilimsel Süreç Becerileriyle kapsamında
analiz edilerek ilgili Fen Öğretim Programlarını karşılaştırmaktır. Bu amaç için aşağıdaki
sorulara cevap aranmıştır.
1. TEOG sınav sorularıyla Bilimsel Süreç Becerilerinin ilişkilendirilme oranı nedir?
2. Fen 2005 ve Fen 2013 öğretim programına ait TEOG sınavlarının ilişkilendirilen
bilimsel süreç becerileri oranları bakımından fark var mıdır?
Araştırmanın Önemi
Toplum düzenindeki değişimler eğitime bakışı da değişmiştir. Öğretmenin merkezde
öğrencinin pasif olduğu, öğrenmenin nispeten davranışçı kuramlarla etki tepki prensibine
göre açıklandığı, felsefesi realizm ve idealizm olan eğitim anlayışından öğrencinin
merkezde aktif, öğretmenin yönlendirici rehber olduğu, felsefesi pragmatizme dayanan,
öğrenmenin anlamlandırılması ve zihinde yapılandırılması olarak kabul eden eğitim
anlayışına bırakması sanayi toplum düzeni eğitim anlayışından bilgi toplumu eğitim
Mehmet ÇOLAK 18

anlayışına geçişin örneğidir (Akıncı-Çötok, 2006; Alpaslan, 2007; Canlıoğlu, 2008;
Erdem- Keklik, 2016; Yakut, 2004). Bu anlayışla birlikte bilgiye ulaşma yolları da önem
kazanmıştır. Ülkeler programlarını bu anlayış doğrultusunda yenilemişlerdir. Türkiye ‘de
bu ülkelerden biri olarak bilgi toplum düzenin getirmiş olduğu hızlı küreselleşme sürecinin
fırsatlarını değerlendirmek, risklerinden kaçabilmek için eğitim programını bu yönde
dizayn etmiştir (Kalkınma Bakanlığı, 2013). Fen öğretim programcıda bu anlayış
doğrultusunda 2005 yılında yenilenerek bilgiye ulaşma yollarının önemle vurgulandığı bir
yapıya dönüşmüştür. Bilgiye ulaşma yolları Bilimsel Süreç Becerileri (BSB) kapsamında
ele alınmıştır (MEB, 2006). Eğitim sisteminin 12 yıl zorunlu olmasıyla birlikte Fen
programı kazanım sayıları azaltılmış, konu sırası değiştirilmiş, eğitim durumlarında
araştırma sorgulama daha çok vurgulanmıştır (MEB, 2013). Bu araştırma ile bilimsel süreç
beceri boyutunda yapılan değişikler daha net ortaya konmuş olacağı için araştırma
sonuçları program geliştirme uzmanlarına yardımcı olacaktır.

İçinde bulunduğumuz bilgi toplum düzeni rekabetin yoğunlaştığı bir çağdır. Çocuklarının
gelecekleri için çırpınan aileler çocuklarını daha iyi bir liseye gönderme gayretleri TEOG a
verilen önemi daha çok arttırmıştır. Verilen bu önem TEOG sınavının ulusal stres haline
gelmesine sebep olmuş ve kaldırılmıştır (MEB, 2017a). Ortaöğretime geçiş sisteminin nasıl
olması gerektiğine ilişkin tartışmalar devam etmektedir. Devam eden bu süreçte başka bir
merkezi ortak sınavın yapılması kararlaştırılmıştır. Fakat bu sınavın içeriği henüz
belirlenmemiştir. Ortaöğretim kurumlarına yerleştirmenin daha adil yapılabilmesi için
yapılacak sınavın bilimsel süreç becerilerine yeteri kadar yer vermesi gerekir. Çünkü bu
çağın güçlü olanları bilgiye sahip olandan daha çok bilgiyi ulaşma yollarını bilen, bilgiyi
amacına göre kullanabilenler olacaktır. Bu yönden araştırmanın sonuçları politika
yapıcıları ve ölçme değerlendirme uzmanları için veri kaynağı olacaktır.

Yöntem
Bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış ve veri toplama sürecinde de
doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Doküman analizi araştırmanın amacı olan
olay veya olgulara yönelik bilgi içeren yazılı materyallerin incelenmesidir (Yıldırım ve
Şimşek, 2013). Doküman incelemesinde araştırmaya konu olan metin veya belgelerin
içerik çözümlemesi yapılarak sayısallaştırılması söz konusudur (Karasar, 2014).
Araştırmaya konu olan dokümanların tamamına ulaşılmıştır. Söz konusu dokümanlar 2013
Kasım TEOG sınavından başlamak üzere 2017 Nisan TEOG sınavına kadar toplam sekiz
adet sınavı kapsamaktadır. Bu sekiz adet sınavın Fen Bilimleri testini oluşturan toplam 160
soru şıkları ve öncülleriyle birlikte incelenmiştir. İncelenen soru maddeleri bilimsel süreç
beceri (BSB) türleri ile kodlanarak ilgili kategoriye yerleştirilmiştir. Soru maddeleri
bağımsız iki araştırmacı tarafından incelenmiştir. Araştırmacılar tarafından maddelerle
ilişkilendirilen BSB türleri arasındaki görüş ayrılığı Miles ve Huberman (1994) tarafından
önerilen güvenirlik formülünün (Güvenirlik = Görüş Birliği / Görüş Birliği + Görüş
Ayrılığı X 100) kullanılmasını gerektirmiştir. Bu hesaplamaya göre güvenirlik %82
bulunmuştur. Görüş ayrılığı yaşanılan soru maddelerinde ilgili alan yazın ışığında
tartışılarak uyum sağlanmıştır. İncelenen soru maddelerinde ölçülmeye çalışıldığı BSB
türleri ve kullanılma sıklıkları sınavlar bazında karşılaştırılmıştır. TEOG sınavı öğretim
programlarının kazanımlarına göre hazırlanmış sorulardan oluşmaktadır. Buradan hareketle
öğretim programlarına ait olan sınavlarda kodlanan BSB türleri ve sıklıkları üzerinden
2005 ve 2013 Fen öğretim programları karşılaştırılmıştır.
Mehmet ÇOLAK 19

Verilerin Analizi
Çalışmada toplanan veriler BSB kazanımlarına göre incelenmiştir. Araştırmada MEB
tarafından sınırlarının çizildiği BSB kazanımları ölçüt kabul edilmiştir (MEB, 2006).
MEB belirlemiş olduğu 18 bilimsel süreç becerisini üç kategori altında toplamıştır. Bu
kategoriler Planlama ve Başlama, Uygulama ile Analiz ve Sonuç Çıkarma kategorileridir.

Tablo 1. Bilimsel Süreç Becerileri ve İlgili Kategorileri
Kazanım Yüzde
Kategori Kod
Sayısı (%)
Gözlem 3 9,38
Sınıflama 4 12,50
Planlama ve Tahmin 1 3,13
Başlama Çıkarım yapma 1 3,13
Kestirme 1 3,13
Değişkenleri belirleme 4 12,50
Deney malzemelerini tanıma ve
kullanma 1 3,13
Deney tasarlama 1 3,13
İşlevsel tanımlama 1 3,13
Hipotez Kurma 1 3,13

Deney düzeneği kurma 1 3,13
Uygulama
Bilgi ve veri toplama 2 6,25
Değişkenleri kontrol etme ve 2 6,25
değiştirme 3 9,38
Ölçme 1 3,13
Verileri kaydetme
Veri işleme ve Model oluşturma 2 6,25
Analiz ve sonuç
Yorumlama ve Sonuç çıkarma 2 6,25
çıkarma
Sunma 1 3,13

Sorular iki araştırmacı tarafından ayrı olarak MEB (2006) belirlediği BSB kazanımları
çerçevesinde karşılaştırılmış, ilgili kazanıma giren soru maddesi ilgili becerilerle
ilişkilendirilerek kodlanmıştır. Aynı soru maddesi birden fazla BSB ile ilişkilendirildiği
gibi, bazı sorular BSB kazanımlarıyla ilişkilendirilme yapılamamıştır.
Örnek kodlamalar şu şekildedir;
Gözlem becerisine ait; TEOG Nisan 2017 sınavına ait bu sorunun birinci öncülünde K, L,
M küresine ait pozitif yükleri bir cismin özelliklerini duyu organlarıyla belirlemeyle ilgili
olan BSB 1 ve 2. kazanımla ilişkilendirilerek gözlem becerisi ile kodlanmıştır.
Mehmet ÇOLAK 20

Şekil 1. Gözlem kodlanmış soru örneği

Sınıflama becerisi örneği; TEOG Kasım 2017 sınavı 14. Soru x, y, z maddelerinin
turnusol kağıtlarının rengine göre pH metreye yerleştirme işlemleri maddelerin
kategorilere ayrılmasına dayalı olarak BSB 4 ile 7. kazanımlarıyla ilişkilendirilerek
sınıflama becerisi ile kodlanmıştır.

Şekil 2. Sınıflandırma becerisi ile kodlanmış soru örneği

Çıkarım yapma örneği; TEOG 2017 Kasım sınavına at olan 7. soru verilen olaya dayalı
çıkarım yapmaları istendiği BSB 7. kazanım maddesiyle ilişkilendirilmiş ve çıkarım yapma
becerisi ile kodlanmıştır.
Mehmet ÇOLAK 21

Şekil 3. Çıkarım yapma becerisiyle kodlanmış soru örneği

TEOG 2014 Kasım sınavına ait olan 15. soruda bağımlı kaldırma kuvvetinin bağımsız
yoğunluk değişkeni ilişkisini incelemeye ait deney düzeneği istenmiştir. Bu soruda
şıklardan anlaşılacağı üzere değişkenlerin yordanması istendiği için değişken belirleme ve
deney düzeneği kurma becerilerine kodlanmıştır. Ayrıca batan kısmın, hacminin sabit
değişken olarak gösterebilmesine yönelik c şıkkının işe koyulması sebebiyle BSB’nin 19.
kazanımıyla ilişkilendirilerek değişkenleri değiştirme ve kontrol etme becerisine
kodlanmıştır.

Şekil 4. Üç ayrı beceriyle kodlanmış soru örneği
Mehmet ÇOLAK 22

TEOG 2016 Nisan sınavındaki 9. soruda bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde
etkisini verilen şıklara dayandırarak ilgili önermeyi doğrulamak istenmesi BSB’nin 15.
kazanımıyla ilişkilendirilerek hipotez kurma becerisi ile kodlanmıştır.

Şekil 5. Hipotez kurma becerisiyle kodlanmış soru örneği
Tahmin örneği; TEOG 2015 Kasım sınavının 8. sorusu verilen bilgiye göre olabilecek
olayları şıklarda sorduğu için, olmuş olay ve çıkarımlardan geleceğe dayalı tahin etme olan
BSB 8. kazanımla ilişkilendirilmiş ve tahmin becerisi ile kodlanmıştır.

Şekil 6. Tahmin becerisi ile kodlanmış soru örneği
TEOG 2014 Kasım 1. sorusu amaca uygun verilerin kaydedilmesine dayandığı için
BSB’nin 27. kazanımı ile ilişkilendirilerek verileri kaydetme becerisi ile kodlanmıştır.
Mehmet ÇOLAK 23

Şekil 7. Verileri kaydetme becerisi ile kodlanmış soru örneği

TEOG 2014 Nisan 2. soruda verilen resmin yorumlanmasına dayalı olduğu için BSB’nin
30. kazanımıyla ilişkilendirilerek sonuçları yorumlama becerisi ile kodlanmıştır.

Şekil 8. Sonuçları yorumlama becerisi ile kodlanmış soru örneği

Bulgular

Sınavlara Ait BSB İlişkilendirmeleri
Bu bölümde her bir sınavın BSB türleriyle ilişkilendirilerek kodlanmış soru maddelerinin
dağılımları yer almaktadır. Kodlanan soru maddeleri ilgili BSB türüne ait kategori içerisine
yerleştirilmiştir. Bu kategoriler MEB (2006) tarafından belirtilen, BSB türlerini basitten
karmaşığa doğru üç bölüme sınıflandıran guruplardan oluşmaktadır. Bu kategorilerin
Mehmet ÇOLAK 24

kullanılma sıklıkları ile TEOG sınavı Fen Bilimleri testinin değerlendirmeye çalıştığı BSB
düzeyi belirlenmiştir.

Tablo 2. TEOG 2013 Kasım Sınavına Ait Bulgular
Kategori Kod Maddeler Frekans Yüzde
%
Planlama Sınıflama 7,8,16,18,19,20 6 21,43
ve Çıkarım Yapma 6,9,12,14,15,17 6 21,43
Başlama Tahmin 19,20 2 7,14
Değişken Belirleme 17 1 3,57
Uygulama Değişkenleri kontrol 14,17 2 7,14
etme ve değiştirme
Ölçme 10,11,12,16,18 5 17,86
Analiz ve Yorumlama ve Sonuç 2,15,17,18,19,20 6 21,43
sonuç çıkarma
çıkarma

Tabloya 2’ye göre sorular planlama ve başlama kategorisinde, sınıflama ve çıkarım
yapma becerileriyle; uygulama kategorisinde ölçme becerisi ile daha çok
ilişkilendirilmiştir. Kestirme, işlevsel tanımlama, hipotez kurma ve deney düzeneğini
kurmaya ait beceriler ile verileri kaydetme becerisiyle ilişkili sorulara rastlanılmamıştır.
Yorumlama ve sonuç çıkarma en çok ilişkilendirilen beceriler arasındadır.

Tablo 3. TEOG 2014 Nisan Sınavına Ait Bulgular
Kategori Kod Maddeler Frekans Yüzde
%
Planlama ve Sınıflama 1,6,7,8,11,12 6 19,35
Başlama Çıkarım Yapma 9,18 2 6,45
Tahmin 3,8,11,15,17 5 16,13
Değişken Belirleme 4 1 3,23
Uygulama Hipotez Kurma 5 1 3,23
Deney düzeneği Kurma 4 1 3,23
Değişkenleri kontrol 4,8 2 6,45
etme ve değiştirme
İşlevsel tanımlama 9 1 3,23
Ölçme 12,15 1 3,23
Analiz ve Yorumlama ve Sonuç 2,3,5,7,12,13,14,15,16,17,20 11 35,48
sonuç çıkarma
çıkarma

Tablo 3’e göre planlama ve başlama kategorisinde sınıflama ve tahmin, uygulamada
değişkenleri kontrol etme ve değiştirme becerileri daha çok ilişkilendirilmiştir. Verileri
kaydetme becerisi kullanılmamıştır. Planlama ve başlama kategorisinde kestirme dışında
kullanılabilmesi olası bütün beceriler ilişkilendirilmiştir. İlişkilendirilmeyen beceriler
performansa ağırlıklıdır. Yorumlama ve sonuç çıkarma en fazla ilişkilendirilen beceridir.