Table Of ContentTEMEL
RADYOLOJİ
EDİTÖR
PROF. DR. İBRAHİM TANZER SANCAK
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Ekonomi Teknoloji Üniversitesi (ETÜ) Hastanesi
Radyoloji Bölümü
GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ
TEMEL RADYOLOJİ
Copyright © 2015
Bu Kitabın her türlü yayın hakkı Güneş Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.’ne aittir. Yazılı olarak izin alınmadan ve kaynak
gösterilmeden kısmen veya tamamen kopya edilemez; fotokopi, teksir, baskı ve diğer yollarla çoğaltılamaz.
Yayıncı ve Genel Yayın Yönetmeni: Murat Yılmaz
Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı: Polat Yılmaz
Yayın Danışmanı ve Tıbbi Koordinatör: Dr. Ufuk Akçıl
Dizgi - Düzenleme: İhsan Ağın
Kapak Tasarımı: İhsan Ağın
Baskı: Ayrıntı Basım ve Yayın Matbaacılık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.
İvedik Organize Sanayi Bölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A Ostim/ANKARA
Telefon: (0312) 394 55 90 - 91 - 92 • Faks: (0312) 394 55 94
Sertifika No: 13987
UYARI
Medikal bilgiler sürekli değişmekte ve yenilenmektedir. Standart güvenlik uygulamaları dikkate alınmalı, yeni
araştırmalar ve klinik tecrübeler ışığında tedavilerde ve ilaç uygulamalarındaki değişikliklerin gerekli olabileceği
bilinmelidir. Okuyuculara ilaçlar hakkında üretici fi rma tarafından sağlanan ilaca ait en son ürün bilgilerini, dozaj
ve uygulama şekillerini ve kontrendikasyonları kontrol etmeleri tavsiye edilir. Her hasta için en iyi tedavi şeklini
ve en doğru ilaçları ve dozlarını belirlemek uygulamayı yapan hekimin sorumluluğundadır. Yayıncı ve editörler
bu yayından dolayı meydana gelebilecek hastaya ve ekipmanlara ait herhangi bir zarar veya hasardan sorumlu
değildir. Kitabın içindeki bölümlerin bilimsel sorumluluğu ilgili yazarlarına aittir.
GENEL DA⁄ITIM
GÜNEfi TIP K‹TABEVLER‹
ANKARA ‹STANBUL KARTAL fiUBE
M. Rauf ‹nan Sokak No:3 Gazeteciler Sitesi Sa¤lam Fikir Sokak Cevizli Mahallesi Denizer Cad.
06410 S›hhiye/Ankara No: 7/2 Esentepe/‹stanbul No: 19/C Kartal/‹stanbul
Tel: (0312) 431 14 85 • 435 11 91-92 Tel: (0212) 356 87 43 Tel&Faks: (0216) 546 03 47
Faks: (0312) 435 84 23 Faks: (0212) 356 87 44
www.guneskitabevi.com
[email protected]
Bizi bu noktaya ulaştıran
tüm güzel insanlara...
ÖNSÖZ
Bu kitap henüz bitmedi. Kitaplar da yaşar mı? Evet yaşar ve lurken küçük okuma ipuçları bırakıldı. Bu ipuçlarından
yeni doğdu. Başta Türk radyolojisinin değerli isimlerinin yumak oluşturmak isteyenler için daha ileri okuma kay-
bazıları yazar gibi oldular. Zamanları olmadı belki, belki de nakları sıralandı.
ayakta durmakta zorlanan sistemin zorlaması ile yapmak Başlangıcından bugüne 2 yılı aşkın zaman geçti. Tıp-
istediklerini yapamamanın acısını daha derinlerde hisset- taki ve radyolojideki gelişmeler durmadı katlanarak arttı.
tiler, yazamadılar. Ama yazanlar oldu. Hem de çok kişiler. Evrendeki gerçeğin, değişimin değişmez olduğunu bilerek
Kişilikleri ile bilgilerini harmanladılar, yazdılar. Dimdik yeni baskılarda gözümüz. Biz sözümüzde durmak niyetin-
ayakta bu güzel insanlar. Sistemin zorluklarına inat yazdı- deyiz. Bir hocam şöyle demişti “kitapsız profesör olunmaz”.
lar. Biz inadına varız dediler. İşte hocam sırada diğerleri… Yeter ki kalan zamanımız ol-
Mezun olurken yemin ettik mesleğimizi en iyi şekilde sun.
genç meslektaşlarımıza aktarmak için. Siz de eğitim veri- Kitapta emeği geçen değerli yazar, çizer, dizer tüm ka-
yorsunuzdur. Var mı kanıtınız. Onların var karşınızda du- dim dostlara en derin saygılarımı sunuyorum. Güneş Tıp
ruyor… Kitabevleri çalışanlarına bu projeyi getirip, sabır ve özveri
Bu kitap yazarlarının bildiği tüm bilgiyi okura vermek ile takip edip, ortaya çıkması için yaptıkları yoğun çalışma-
için planlanmadı. Okuyucunun konular ile ilgili olarak larına teşekkürlerimi sunmak isterim.
mutlaka bilmesi gerekenlere odaklandı. Temel bilgiler dü-
zenli bir şekilde yerleştirilmeye çalışıldı. Bölümler sunu- Prof. Dr. İbrahim Tanzer Sancak
v
YAZARLAR
Prof. Dr. Gülden Acunaş Uzm. Dr. Sevinç Bostanoğlu
İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Kliniği
Uzm. Dr. Zehra Hilal Adıbelli Doç. Dr. Işık Conkbayır
İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma
Radyoloji Kliniği Hastanesi Radyoloji Kliniği
Prof. Dr. Erol Akgül Yrd. Doç. Dr. Banu Çakır
Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Uzm. Dr. Gülşah Aktaş Prof. Dr. Levent Çelik
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TC Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Doç. Dr. Oktay Algın Öğr. Gör. Dr. Gökçen Çoban
Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Kliniği Radyoloji Anabilim Dalı
Uzm. Dr. N. Kemal Altınbaş Prof. Dr. Figen Demirkazık
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Ayça Altuğ Doç. Dr. Fuldem Yıldırım Dönmez
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. F. Demir Apaydın Prof. Dr. Meltem Nass Duce
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Erkin Arıbal Prof. Dr. Gül Esen
S.B. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Radyoloji Anabilim Dalı
Yrd. Doç. Dr. Gökçe Kaan Ataç Prof. Dr. Handan Güleryüz
Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Ergin Atalar, Ph.D. Doç. Dr. Serap Gültekin
Bilkent Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi
Mühendisliği Bölümü Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Cüneyt Aytekin Uzm. Dr. Elif Gündoğdu
Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Kliniği
Prof. Dr. Pınar Balcı Doç. Dr. Koray Hekimoğlu
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
Yrd. Doç. Dr. Gülsüm Bayraktutan Prof. Dr. Mecit Kantarcı
Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Pediatrik Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Işıl Günhan Bilgen Prof. Dr. Can Zafer Karaman
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Anabilim Dalı
vii
viii Yazarlar
Prof. Dr. Tamer Kaya Prof. Dr. İbrahim Tanzer Sancak
Osman Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Girişimsel Radyoloji Bilim Dalı Ekonomi Teknoloji Üniversitesi (ETÜ) Hastanesi
Radyoloji Bölümü
Prof. Dr. Ayşegül Köklü
Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Prof. Dr. Mustafa Seçil
Klinik Diş Hekimliği Bilimleri Bölümü Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Yrd. Doç. Dr. Dilek Kösehan
Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Doç. Dr. Uğur Toprak
Radyoloji Anabilim Dalı Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Kliniği
Uzm. Dr. Feride Kural
Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Prof. Dr. Mehtap Tunacı
Radyoloji Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Funda Obuz
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Prof. Dr. Nermin Tunçbilek
Radyoloji Anabilim Dalı Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. Ayşenur Oktay
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Doç. Dr. Ahmet Tuncay Turgut
Radyoloji Anabilim Dalı Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Kliniği
Doç. Dr. Turan Olgar
Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Doç. Dr. Hasan Yerli
Fizik Mühendisliği Bölümü Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Doç. Dr. Şebnem Örgüç
Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Doç. Dr. Tülin Yıldırım
Radyoloji Anabilim Dalı Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Doç. Dr. Nilgün Işıksalan Özbülbül
Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Prof. Dr. Erkan Yılmaz
Radyoloji Kliniği Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Prof. Dr. F. Erhan Özdiler
Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Doç. Dr. Mehmet Halit Yılmaz
Ortodonti Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji Anabilim Dalı
Ali Çağlar Özen, M.S.c.
Medical Physics Uzm. Dr. Yankı Yılmazer
Department of Radiology İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
University Medical Center Freiburg Radyoloji Kliniği
Doç. Dr. Burçe Özgen Uzm. Dr. İhsan Yüce
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Anabilim Dalı Radyoloji Kliniği
Prof. Dr. Emel Öztürk
Memorial Ankara Hastanesi
Nükleer Tıp Bölümü
Uzm. Dr. Yeliz Pekçevik
İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Radyoloji Kliniği
Description:Bu kitap yazarlarının bildiği tüm bilgiyi okura vermek için planlanmadı. larına teşekkürlerimi sunmak isterim. Prof. Dr. İbrahim Tanzer Sancak v. ÖNSÖZ İlk kez tümör hücreleri için in vivo radyasyon sağ kalım eğrisi oluşturuldu. 1960 .. Rutherford 1911 yılında kendi laborat