teknik analiz yöntemini kullanan yatırımcıların davranışsal finans modelleri ile açıklanması türkiye

114 Pages·2013·2.17 MB·Turkish

T.C.
ADNAN MENDERES ÜNĐVERSĐTESĐ
SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ
ĐŞLETME ANABĐLĐM DALI

ĐMF-YL-2013-0005

TEKNĐK ANALĐZ YÖNTEMĐNĐ KULLANAN YATIRIMCILARIN
DAVRANIŞSAL FĐNANS MODELLERĐ ĐLE AÇIKLANMASI
TÜRKĐYE’DE BĐR ARAŞTIRMA

HAZIRLAYAN
Mehmet Emin BĐRGĐLĐ

TEZ DANIŞMANI
Prof.Dr. Feriştah SÖNMEZ

AYDIN- 2013
ii

T.C.
ADNAN MENDERES ÜNĐVERSĐTESĐ
SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ
ĐŞLETME ANABĐLĐM DALI

ĐMF-YL-2013-0005

TEKNĐK ANALĐZ YÖNTEMĐNĐ KULLANAN
YATIRIMCILARIN DAVRANIŞSAL FĐNANS
MODELLERĐ ĐLE AÇIKLANMASI TÜRKĐYE’DE BĐR
ARAŞTIRMA

HAZIRLAYAN
Mehmet Emin BĐRGĐLĐ

TEZ DANIŞMANI

Prof. Dr. Feriştah SÖNMEZ

AYDIN- 2013
i

Bu tezde görsel, işitsel ve yazılı biçimde sunulan tüm bilgi ve sonuçların akademik ve etik
kurallara uyularak tarafımdan elde edildiğini, tez içinde yer alan ancak bu çalışmaya özgü
olmayan tüm sonuç ve bilgileri tezde kaynak göstererek belirttiğimi beyan ederim.

Adı Soyadı

Đmza
ii

ÖZET

TEKNĐK ANALĐZ YÖNTEMĐNĐ KULLANAN YATIRIMCILARIN DAVRANIŞSAL
FĐNANS MODELLERĐ ĐLE AÇIKLANMASI TÜRKĐYE’DE BĐR ARAŞTIRMA

Mehmet Emin BĐRGĐLĐ
Yüksek Lisan Tezi, Đşletme Anabilim Dalı
102 sayfa
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Feriştah SÖNMEZ

Birikimlerini değerlendirmek isteyen tasarruf sahipleri için finansal piyasalarda birçok
yol vardır. Hem ulaşılabilinirliği hem de alım satım kolaylığı yönünden en çok tercih edilen
piyasa hisse senedi piyasalarıdır.
Yatırımcılar hisse senedi piyasalarında yatırım yapacağı hisse senedini seçmek için
birçok analiz yöntemine başvurabilir. Bu yöntemler temel analiz, teknik analiz, etkin piyasa
hipotezi ve davranışsal finans modelidir.
Çalışmada Türkiye’deki teknik analiz kullanan hisse senedi yatırımcılarının
davranışsal finans modelleri ile analizi ve hangi davranışsal hatalara düştükleri tespit
edilmeye çalışılmıştır. Hazırlanan anket soruları Türkiye genelinde 420 adet teknik analiz
kullanan yatırımcıya yapılmış olup elde edilen veriler sonucunda yapılan psikolojik hatalar
tespit edilmiştir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER

Hisse Senedi, Teknik Analiz, Davranıssal Finans, Davranışsal Finans Modelleri
iii

ABSTRACT

Therearemanyways in financialmarketsfortheowners of
savingswhowanttoassesstheiraccumulations. Interms of eithertheease of purchase-
saleoravailability, stockmarketsarethemostpreferred market of all.
Investorsapplydifferentmethods of analysisuponstock market tochoosestockstoinvest.
Thesemethodsarefundamentalanalysis, technicalanalysis, efficient market
hypothesisandbehavioralfinancemodels.
Inthisstudy, behavioralfinancemodelsandanalysis of
stocktraderswhousetechnicalanalysis in Turkeyandbehavioralerrorswhichtheyfall has
beentriedto be established. Thesurveyquestionshavebeenappliedto 420
investorswhoareusingtechnicalanalysis,
andpsychologicalerrorstheyhavedonehavebeenidentified in thelight of data obtained.

Keywords: Stock, Technical analysis, Behavioral Finance, Behavioral Finance Models
iv

ÖNSÖZ

Yüksek lisans tez çalışmamın planlanmasından sonuçlandırılmasına dek gereken olanak ve
yardımı sağlayan danışmanım Sayın Prof. Dr. Feriştah SÖNMEZ’e, Doç. Dr. Yusuf
KADERLĐ’ye, , Đşletme bölüm hocalarıma teşekkürü borç bilirim.
Tüm çalışma sürecimde bana maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen babama, anneme ve
tüm kardeşlerime sonsuz sevgi ve saygılarımı sunarım…
v

ĐÇĐNDEKĐLER

ÖZET........................................................................................................................... ii
ABSTRACT ............................................................................................................... iii
ÖNSÖZ ....................................................................................................................... iv
KISALTMALAR ve SĐMGELER DĐZĐNĐ ............................................................. viii
ŞEKĐL LĐSTESĐ......................................................................................................... ix
TABLO LĐSTESĐ ........................................................................................................ x
GĐRĐŞ ............................................................................................................................... 1

1. BÖLÜM
HĐSSE SENEDĐ ANALĐZ YÖNTEMLERĐ
1.1. TEMEL ANALĐZ ........................................................................................... 2
1.1.1 Ekonomi Analizi ......................................................................................... 2
1.1.2 Endüstri Analizi .......................................................................................... 3
1.1.3 Firma Analizi ................................................................................................ 3
1.1.4 Firmaya Ait Hisse Senedi Analizi ................................................................. 4
1.2 TEKNĐK ANALĐZ .............................................................................................. 4
1.2.1 Tekik Analizde Kullanılan Grafik Türleri ..................................................... 6
1.2.1.1 Çubuk Grafik ............................................................................................ 6
1.2.1.2 Çizgi Grafik ............................................................................................... 7
1.2.1.3 Mum Grafik ............................................................................................... 7
1.2.2 Teknik Analizde Kullanılan Yöntemler ......................................................... 8
1.2.2.1 Destek-Direnç Analizi ................................................................................ 8
1.2.2.2 Trend Analizleri ....................................................................................... 10
1.2.2.3 Formasyon Analizleri ............................................................................... 12
1.2.2.4 Đndikatör Analizi ...................................................................................... 18
1.3 ETKĐN PĐYASALAR HĐPOTEZĐ ..................................................................... 24
vi

2. BÖLÜM
DAVRANIŞSAL FĐNANS VE DAVRANIŞSAL FĐNANS MODELLERĐ
2.1 Beklenen Fayda Teorisi ..................................................................................... 27
2.2 Kahneman ve Tversky Beklenti Teorisi ............................................................. 27
2.3. Davranışsal Finansın Tarihi Ve Ortaya Çıkışı ................................................... 30
2.4 Psikolojik Önyargılar ........................................................................................ 31
2.4.1 Bilişsel Önyargılar ...................................................................................... 32
2.4.1.1 Aşırı Güven ........................................................................................ 33
2.4.1.2 Temsil Etme ....................................................................................... 33
2.4.1.3 Kumarbaz Yanılgısı ............................................................................ 34
2.4.1.4 Demirleme Etkisi ............................................................................... 34
2.4.1.5 Bulunabilirlik Önyargısı ..................................................................... 35
2.4.1.6 Aşina Olma Önyargısı ........................................................................ 35
2.4.1.7 Yükleme Önyargısı ............................................................................ 36
2.4.1.8 Kayıptan Kaçınma .............................................................................. 36
2.4.1.9 Pişmanlıktan Kaçma ........................................................................... 36
2.4.1.10 Sürü Psikolojisi ................................................................................ 37
2.4.2 Anomaliler .................................................................................................. 37
2.4.2.1Takvimsel (Mevsimsel) Anomaliler ..................................................... 38
2.4.2.2 Fiyat Anomalileri ............................................................................... 39
2.4.2.2.1 Aşırı Reaksiyon Anomalisi ........................................................... 39
2.4.2.2.2 Düşük Reaksiyon Anomalisi ........................................................ 41
2.4.3 Davranışsal Finans Modelleri ...................................................................... 42
2.4.3.1 Barberis, Shleifer ve Vishny Modeli ................................................... 43
2.4.3.1.1 Temsililik Davranışı ..................................................................... 44
2.4.3.1.2 Muhafazakarlık Davranışı ............................................................ 44
2.4.3.2 Daniel, Hirshleifer ve Subrahmanyam Modeli .................................... 45
2.4.3.2.1 Aşırı Güven .................................................................................. 45
2.4.3.2.2 Kendine Atfetme Davranışı .......................................................... 46
2.4.3.3 Hong ve Stein Modeli ........................................................................ 48
2.4.3.3.1 Haber Avcıları .............................................................................. 48
2.4.3.3.2 Momentum Yatırımcıları .............................................................. 48

3. BÖLÜM
TEKNĐK ANALĐZ YÖNTEMĐNĐ KULLANAN YATIRIMCILARIN
DAVRANIŞSAL FĐNANS MODELLERĐ ĐLE AÇIKLANMASI
TÜRKĐYE’DE BĐR ARAŞTIRMA
3.1 Araştırmanın Amacı .......................................................................................... 50
3.2 Araştırmanın Önemi .......................................................................................... 51
vii

3.3 Araştırmanın Kapsam ve Kısıtları ..................................................................... 51
3.4 Araştırma Sürecinin Belirlenmesi ...................................................................... 52
3.5 Araştırmanın Hipotezleri ................................................................................... 52
3.6 Araştırmanın Yöntemi ....................................................................................... 52
3.6.1 Araştırmanın Evren ve Örneklemi ............................................................... 53
3.6.2 Veri Toplama Tekniği ................................................................................. 56
3.6.3 Araştırmanın Değişkenleri .......................................................................... 56
3.7 Araştırma Örneklemini Tanımlayıcı Đstatistikler ................................................ 56
3.8 Değişkenlere Verilen Cevapların Dağılımları .................................................... 58
3.9 Açıklayıcı Faktör Analizine Đlişkin Testler ........................................................ 68
3.9.1 Faktör Analizindeki Verilerin Güvenilirlik Analizi ..................................... 69
3.9.2 Faktör Analizindeki Verilerin Örneklem Yeterliliği Analizi ........................ 69
3.9.3 Faktör Analizi Sonuçlarının Yorumlanması ................................................ 73
3.9.4.1 Birinci Faktör ..................................................................................... 75
3.9.4.2 Đkinci Faktör....................................................................................... 76
3.9.4.3 Üçüncü Faktör.................................................................................... 77
3.9.4.4 Dördüncü Faktör ................................................................................ 78
3.9.4.5 Beşinci Faktör .................................................................................... 79
3.9.4.6 Altıncı Faktör ..................................................................................... 80
3.10 Araştırma Bulguları ......................................................................................... 81
SONUÇ ve ÖNERĐLER ........................................................................................ 82
KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 85
EKLER ................................................................................................................................... 91
ÖZGEÇMĐŞ ......................................................................................................................... 102
viii

KISALTMALARveSĐMGELERDĐZĐNĐ

BĐST : Borsa Đstanbul
EPH : Etkin Piyasa Hipotezi
GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla
MACD : MovingAverageConvergenceDivergence