TC SAĞLIK BAKANLIĞI ŞİŞLİ ETFAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ ...

49 Pages·2008·0.97 MB·Turkish

T.C
SA(cid:7)LIK BAKANLI(cid:7)I
(cid:13)(cid:14)(cid:13)L(cid:14) ETFAL E(cid:7)(cid:14)T(cid:14)M VE ARA(cid:13)TIRMA HASTANES(cid:14)
A(cid:14)LE HEK(cid:14)ML(cid:14)(cid:7)(cid:14) KOORD(cid:14)NATÖRLÜ(cid:7)Ü
Koordinatör: Doç. Dr. Yüksel ALTUNTA(cid:13)
EV KAZASI NEDEN(cid:14)YLE HASTANEYE BA(cid:13)VURAN
HASTALARIN SOSYODERMOGRAF(cid:14)K ÖZELL(cid:14)KLER(cid:14)
VE KAZAYA MARUZ(cid:14)YETLER(cid:14)N(cid:14) KOLAYLA(cid:13)TIRAN
ÇE(cid:13)(cid:14)TL(cid:14) R(cid:14)SK FAKTÖRLER(cid:14)N(cid:14)N
DE(cid:7)ERLEND(cid:14)R(cid:14)LMES(cid:14)
(Uzmanl0k tezi)

DR SÜLEYMAN YILDIRIM
(cid:14)STANBUL–2008
(cid:14)Ç(cid:14)NDEK(cid:14)LER

1) Te(cid:6)ekkür 2
2) K(cid:12)saltmalar 3
3) Giri(cid:6) veAmaç 4
4) Genel Bilgiler 6
5) Gereç ve Yöntem 29
6) Bulgular 30
7) Tart(cid:12)(cid:6)ma ve Sonuç 39
8) Özet 42
9) Kaynaklar 44
10)Anket formu(Ek 1) 47

1
TE(cid:13)EKKÜR

Uzmanl(cid:12)k e.itimim boyunca mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerimi
geli(cid:6)tirmemde katk(cid:12)lar(cid:12) Bulunan 3i(cid:6)li Etfal E.itim ve Ara(cid:6)t(cid:12)rma Hastanesi Ba(cid:6)hekimi,
2. Dahiliye Klini.i 3efi ve Aile Hekimli.i Koordinatörü Doç. Dr. Yüksel
ALTUNTA(cid:13)’a, 3. Cerrahi Klini.i 3efi Prof. Dr. Mehmet Mihmanl0, 1. Çocuk
Servisi Klinik 3efi Dr. Ay(cid:6)e Palandüz’e, 2. Çocuk Servisi Klinik 3efi Prof. Dr.
Asiye NUHO(cid:7)LU’na, 3. Çocuk Servisi Klinik 3efi Doç. Dr. Feyzullah
ÇET(cid:14)NKAYA’ya, 4. Çocuk Servisi Klinik 3efi Dr. Tülay OLGUN’a, 1. Kad(cid:12)n
Hastal(cid:12)klar(cid:12) ve Do.um Servisi Klinik 3efi Op. Dr. Nimet Göker ve Psikiyatri Klinik
3efi Doç. Dr. O<uz KARAMUSTAFALIO(cid:7)LU’na te(cid:6)ekkürü bir borç bilirim.
Tez çal(cid:12)(cid:6)malar(cid:12)m s(cid:12)ras(cid:12)nda desteklerini ve yard(cid:12)mlar(cid:12)n(cid:12) esirgemeyen tez
dan(cid:12)(cid:6)man(cid:12)m Uzm Dr. Levent AYDIN’a hastanenin dört bir yan(cid:12)nda acillerde,
do.umhanede, a(cid:6)(cid:12) merkezinde birlikte çal(cid:12)(cid:6)ma f(cid:12)rsat(cid:12) buldu.um uzmanlar(cid:12)ma, asistan
arkada(cid:6)lar(cid:12)ma, hem(cid:6)ire han(cid:12)mlara, sa.l(cid:12)k memurlar(cid:12)na ve personel ekibine te(cid:6)ekkür
ederim.
Asistanl(cid:12)k e.itimine ba(cid:6)lad(cid:12).(cid:12)mda tan(cid:12)(cid:6)t(cid:12).(cid:12)m ve birlikte çal(cid:12)(cid:6)maktan
memnuniyet duydu.um Serhan Gökhan, Ali Galip Dönmez, Onur Üstün, Mehmet
Zeki Bereket, Ali Osman Öztürk, Dbrahim Camc(cid:12) ve di.er tüm arkada(cid:6)lar(cid:12)ma ve
asistanl(cid:12)k e.itimi boyunca benden yard(cid:12)mlar(cid:12)n(cid:12) esirgemeyen biricik abime de
te(cid:6)ekkürlerimi sunar(cid:12)m. Meslek hayat(cid:12)m boyunca yeti(cid:6)memde eme.i geçen ba(cid:6)ta
annem ve babam olmak üzere tüm sevenlerime te(cid:6)ekkür etmeyi borç bilirim.

Dr. Süleyman Y(cid:12)ld(cid:12)r(cid:12)m
2
KISALTMALAR

(cid:13)EEAH: 3i(cid:6)li Etfal E.itm ve Ara(cid:6)t(cid:12)rma Hastanesi

KAH: Koroner Arter Hastal(cid:12).(cid:12)
MI: Miyokard Enfarktüsü

CABG: Koroner Anjio ByPass Grefti

KOAH: Kronik Obstrüktif Akci.er Hastal(cid:12).(cid:12)
PAH: Pulmoner Arter Hastal(cid:12).(cid:12)
KVH: Kardiyovasküler Hastal(cid:12)k
DSÖ: Dünya Sa.l(cid:12)kÖrgütü

HT: Hipertansiyon

AÜTF: Ankara Üniversitesi T(cid:12)pFakültesi

CO:Karbon mono oksit

CVO:Serebrovasküler olay

3
G(cid:14)R(cid:14)(cid:13) VE AMAÇ
Bu çal(cid:12)(cid:6)man(cid:12)n amac(cid:12) 3EEAH Acil Dahiliye ve Acil Cerrahi birimine ev içi
kaza (cid:6)ikayetiyle ba(cid:6)vuran hastalarla ilgili anket çal(cid:12)(cid:6)mas(cid:12) yap(cid:12)ld(cid:12).(Ek.1) Çal(cid:12)(cid:6)madaki
esas amaç ev içi kazaya maruz kalan hastalar(cid:12)n sosyodermografik özellikleri ve
kazaya maruziyeti kolayla(cid:6)t(cid:12)ran etmenler göz önünde bulundurularak yap(cid:12)ld(cid:12).
Kazalarla ilgili birkaç farkl(cid:12) tan(cid:12)m üzerine de.inece.iz.
Kaza: “Önceden planlanmayan ve öngörülmeyen bir zamanda ortaya ç(cid:12)kan,
can ve mal kayb(cid:12) ile sonuçlanan kötü olay” ve “Bilinen yanl(cid:12)(cid:6) davran(cid:12)(cid:6) ve ihmaller ya
da nedenler zincirinin son halkas(cid:12) olup daha önce al(cid:12)nacak önlemlerle kaç(cid:12)n(cid:12)labilir ve
korunulabilir bir olay” olarak tan(cid:12)mlanmaktad(cid:12)r.
Önceden planlanmam(cid:12)(cid:6), beklenmedik bir anda ortaya ç(cid:12)kan yaralanmalar, can
ve mal kay(cid:12)plar(cid:12)na neden olan olaylara kaza denir. Ne zaman, nerede, nas(cid:12)l meydana
gelece.i bilinmeyen, kaç ki(cid:6)inin ve nas(cid:12)l yaralanaca.(cid:12) belli olmayan olaylard(cid:12)r.
Uluslar aras(cid:12) tan(cid:12)ma göre e.er bir kaza sonucu en az on ki(cid:6)i hastaneye yatar ve en az
25 ki(cid:6)i zarar görürse bu kazaya kitlesel kaza(afet) denmektedir.
Kaza denilince beklenmedik bir zamanda ve beklenmedik (cid:6)ekilde olu(cid:6)an
yaralanmalara, canve mal kay(cid:12)plar(cid:12)na neden olan olaylar(cid:12) anlar(cid:12)z. Çocuklar kazalara
daha fazla maruz kalmaktad(cid:12)r.
Kazalarla ilgili s(cid:12)kl(cid:12).(cid:12)n tam olarak saptanmas(cid:12) kay(cid:12)t güçlükleri nedeniyle
zordur. Kay(cid:12)tlara geçen olgular genellikle büyük yaralanmalar(cid:12) içeren ya da yasal
i(cid:6)lem gerektiren(yang(cid:12)nlar, ölümle sonuçlanan kazalar, trafik kazalar(cid:12),vb) kazalard(cid:12)r.
Kazalar(cid:12)nolu(cid:6) yeri ve nedenlerine göre yap(cid:12)lan s(cid:12)n(cid:12)flama:
*Trafik Kazalar(cid:12)
*D(cid:6) Kazalar(cid:12) (D(cid:6) yerinde ya da i(cid:6)in yürütüm ko(cid:6)ullar(cid:12) nedeniyle olu(cid:6)an kazalar)
*Endüstriyel Kazalar (Patlamalar, yang(cid:12)nlar, zehirlenmeler, radyasyon vb)
*Spor Kazalar(cid:12),Okul Kazalar(cid:12) (Suda bo.ulma, dü(cid:6)me vb)
*Ev Kazalar(cid:12) (Zehirlenmeler, yang(cid:12)nlar,dü(cid:6)me, kesiler, elektrik kazalar(cid:12))
Bir konutun içinde ya da ona ait çevrede meydana gelen kazalara ev kazas(cid:12)
denir. Ev kazalar(cid:12)n(cid:12)n büyük ço.unlu.unda, özellikle çocuklar zarar görmekte ve bu
kazalar bazen ölümle sonuçlanabilmektedir. Ev kazalar(cid:12) k(cid:12)(cid:6) aylar(cid:12)nda ev içinde, yaz
aylar(cid:12)nda ise evin d(cid:12)(cid:6)(cid:12)nda bahçe, ah(cid:12)r, samanl(cid:12)k, ve çat(cid:12) gibi bölümlerinde
görülmektedir. Emekleme a(cid:6)amas(cid:12)ndan itibaren çocuklar için evler bir anda tehlikeli
4
bir ortam olmaktad(cid:12)r. Bir ya(cid:6)(cid:12)ndan küçük çocuklarda bo.ulma ve solunum yollar(cid:12)na
yabanc(cid:12) cisim kaçmas(cid:12), 1-4 ya(cid:6) aras(cid:12)nda dü(cid:6)me, çarpma, suda ha(cid:6)lanma, ate(cid:6)le yanma
ve zehirlenmeler daha s(cid:12)k görülmektedir. 2-4 ya(cid:6)lar(cid:12)nda temizlik maddeleri ve ortada
b(cid:12)rak(cid:12)lan ilaçlar, 5 ya(cid:6)(cid:12)ndan sonra ise dolapta ve yüksekte saklanan ilaçlar ile
zehirlenmeler artmaktad(cid:12)r. Çocuklarda görülen kazalar(cid:12)n büyük k(cid:12)sm(cid:12) evde meydana
gelmektedir. Etraflar(cid:12)ndaki nesnelere a(cid:6)(cid:12)r(cid:12)ilgi gösteren, zamanlar(cid:12)n(cid:12)n ço.unu etraf(cid:12)
kurcalamak ve ö.renmeye çal(cid:12)(cid:6)makla geçiren çocuklar, elve vücut maharetlerinin
yeti(cid:6)kinlerden daha az olmas(cid:12) nedeniyle risk alt(cid:12)ndad(cid:12)rlar. Sa.l(cid:12)k Bakanl(cid:12).(cid:12),112 acil
sa.l(cid:12)k hizmetlerine, bebek ve çocuklar için yap(cid:12)lan acil ça.r(cid:12)lar(cid:12)n %79`unun ev
kazalar(cid:12) ve yaz döneminde ya(cid:6)anan bo.ulmalara ba.l(cid:12) oldu.unu belirterek durumun
önemini vurgulam(cid:12)(cid:6)t(cid:12)r.
Ev kazalar(cid:12)n(cid:12)n daha az oranda ciddi yaralanmalar ve ölüme sebep vermesi,
buna paralel olarak kazazedelerin daha az oranda sa.l(cid:12)k kuruluna ba(cid:6)vurmas(cid:12)
nedeniyle ev kazalar(cid:12)n(cid:12)ngerçek boyutu ve nedenleri bilinmemektedir.

5
GENEL B(cid:14)LG(cid:14)LER
Kalp hastal(cid:12)klar(cid:12), kanser ve beyin kanamalar(cid:12)ndan sonra geli(cid:6)mi(cid:6) ülkelerdeki
en önemli ölüm nedeni kazalard(cid:12)r.
Kazalar 40 ya(cid:6)(cid:12)na kadar her iki cinste de en önemli ölüm nedenidir.
1-4 ya(cid:6) ölümlerinin % 40'(cid:12), 5-14 ya(cid:6) ölümlerinin % 50'si, 15-24 ya(cid:6)
ölümlerinin % 50'si kazalara ba.l(cid:12)d(cid:12)r.
15-24 ya(cid:6)ta daha sonraki ölüm nedenlerine göre ölümlerin 3 kat fazlas(cid:12)ndan
sorumludur. Ta(cid:6)(cid:12)t kazalar(cid:12) bunlar(cid:12)n%80'ine neden olur.
ABD'de her y(cid:12)l 20 milyon 1-14 ya(cid:6) travmas(cid:12) olurken bunlar(cid:12)n % 60'(cid:12) evde
veya yak(cid:12)n(cid:12)nda olmaktad(cid:12)r. Günde 300 ölüm, 170.000 t(cid:12)bbi bak(cid:12)m gerektiren
yaralanma olmaktad(cid:12)r. ABD'de y(cid:12)ll(cid:12)kkaza maliyeti 150 milyar dolard(cid:12)r.
Polis kay(cid:12)tlar(cid:12)na göre ülkemizde 1991 y(cid:12)l(cid:12)nda141.546trafik kazas(cid:12) olmu(cid:6)tur.
Bunun sonucunda 90.244 ki(cid:6)i yaralanm(cid:12)(cid:6)t(cid:12)r. Kaza yerinde bunlar(cid:12)n 6281'i
hayat(cid:12)n(cid:12) kaybederken 2549 ki(cid:6)i dehastanede hayatlar(cid:12)n(cid:12) kaybetmi(cid:6)tir.
1990 y(cid:12)l(cid:12)nda hastaneye yat(cid:12)r(cid:12)lanlar(cid:12)n % 10'u kaza ve afetlere ba.l(cid:12) olarak
yat(cid:12)r(cid:12)lm(cid:12)(cid:6)t(cid:12)r.
Toplam hastane ölümlerinin % 15'i kaza ve afet nedeniyle yatanlar aras(cid:12)nda
görülmü(cid:6)tür. Dü(cid:6)me nedeniyle hastaneye yat(cid:12)r(cid:12)lan 49.416 ki(cid:6)iden 1078'i ölürken,
yang(cid:12)nda yaralanarak hastaneye yat(cid:12)r(cid:12)lan 8246 ki(cid:6)iden 349'u ölmü(cid:6)tür. Dlaç, gaz
zehirlenmeleri nedeniyle yat(cid:12)r(cid:12)lan 24.018 ki(cid:6)iden 262'si ölmü(cid:6)tür. Suda bo.ulma
nedeniyle hastaneye yat(cid:12)r(cid:12)lan 717 ki(cid:6)iden 16's(cid:12), ate(cid:6)li silahla yaralanan 4364 ki(cid:6)iden
136's(cid:12) hastanede ölmü(cid:6)tür.
Kaza nedeniyle 500 milyar TL.'yi a(cid:6)an bir kay(cid:12)psöz konusudur.

6
1. TANIM
Önceden planlanmam(cid:12)(cid:6), beklenmedik bir anda ortaya ç(cid:12)kan yaralanmalar,
can ve mal kay(cid:12)plar(cid:12)na neden olan olaylara kaza denir. Ne zaman, nerede, nas(cid:12)l
meydana gelece.i bilinmeyen, kaç ki(cid:6)inin ve nas(cid:12)l yaralanaca.(cid:12) belli olmayan
olaylard(cid:12)r. Uluslar aras(cid:12) tan(cid:12)ma göre e.er bir kaza sonucu en az on ki(cid:6)i hastaneye
yatar ve en az 25 ki(cid:6)i zarar görürse bu kazaya kitlesel kaza(afet) denmektedir.
2. KAZA EVRELERD
Kazalar üç faza ayr(cid:12)l(cid:12)r. (2)
2.1. Olay öncesi devre: Kazan(cid:12)nolup olmayaca.(cid:12)n(cid:12) belirleyen tüm etkenler.
a. Dnsan etmenleri
-Alkol ve ilaca ba.l(cid:12) dikkat azal(cid:12)m(cid:12).
-Ehliyetsiz araç kullanma
-Trafik kurallar(cid:12)nauymama
-Güvenlik kemeri kullanmama
b. Araç etmenleri
-Frenlerin durumu
-3artlar
-Araç sinyal ve uyar(cid:12) lambalar(cid:12)
-Ta(cid:6)(cid:12)t(cid:12)nula(cid:6)t(cid:12).(cid:12) veya ula(cid:6)abildi.i h(cid:12)z
c. Çevre
-Bariyer ve trafik i(cid:6)aretleri
-Trafik i(cid:6)aretleri tasar(cid:12)m ve yerle(cid:6)mesi
7
-Yol ve köprü tasar(cid:12)m(cid:12)
2.2. Olay Evresi
a. Dnsan etmenleri:
-Koruyucu araç kullanma
-Alkol kullanma
b. Araç etmenleri:
-Darbeye direnç
-Kolay aç(cid:12)lan kap(cid:12) v.b.
c. Çevresel etmenler
- D(cid:6)aret ve bariyerler
-Yolda kaçma bölgesi
2.3. Olay Sonras(cid:12): Koruma sonucunu belirleyen tüm etmenler.
a. Ki(cid:6)i etmenleri
-Korunmada acil t(cid:12)bbi yard(cid:12)m
-E.itilmi(cid:6) personel
b. Araç-Gereç
-Yang(cid:12)n(cid:12) önleyici sistem
b. Çevresel Etmenler
-Telefon kulübeleri varl(cid:12).(cid:12)
-Acil ambulans
8
3. KAZALARIN EPDDEMDYOLOJDK ÖZELLDKLERD
Kazalardan ev kazalar(cid:12) say(cid:12) olarak di.er kazalardan fazla oldu.u tahmin
edilen kazalard(cid:12)r. Ancak ev kazalar(cid:12) ile ilgili kay(cid:12)tlar yeterli de.ildir. Hastane
kay(cid:12)tlar(cid:12) ise toplumdaki gerçek kaza oran(cid:12)n(cid:12) ve hasar(cid:12) yans(cid:12)tmamaktad(cid:12)r. Evde daha
çok dü(cid:6)me, zehirlenme, yan(cid:12)k ve elektrik çarpmalar(cid:12)n(cid:12)n görüldü.ü belirtilmektedir.
Evde kaza nedeni olabilen ba(cid:6)l(cid:12)ca araç gereç (cid:6)unlard(cid:12)r:
1. Elektrikli araçlar: elektrikli matkap, elektrikli testere vb.
2. Is(cid:12)t(cid:12)c(cid:12)lar
3. Vantilatörler
4. Çim biçme makineleri
5. Mutfak
6. Cam kap(cid:12)lar
7. Elektrik kablolar(cid:12)
8. Fi(cid:6),priz ve uzatma kablolar(cid:12)
9. Kaynak lambalar(cid:12) ve ütüler (yak(cid:12)nda buharla(cid:6)an boya ve solventlerin parlamas(cid:12)na
neden olabilir)
4. ÖNEMLDKAZA BDÇDMLERD
Dü(cid:6)meler
Her y(cid:12)l birlerce ki(cid:6)i dü(cid:6)me nedeniyle hayat(cid:12)n(cid:12) kaybetmektedir. Ev
kazalar(cid:12)n(cid:12)n hemen hemen yar(cid:12)s(cid:12), i(cid:6) kazalar(cid:12)n(cid:12)n alt(cid:12)da biri, dinlenme uygulamalar(cid:12), ev
ve i(cid:6) kazalar(cid:12) d(cid:12)(cid:6)(cid:12)nda kalan dönemlerdeki dü(cid:6)meler bu tip kazalar(cid:12)n be(cid:6)te birini
olu(cid:6)turmaktad(cid:12)r.
Genellikle, ya(cid:6)l(cid:12), hamile ve çocuklar dü(cid:6)me kazalar(cid:12)yla daha büyük oranda
kar(cid:6)(cid:12)la(cid:6)maktad(cid:12)r.
9