Serbsko-albański konflikt o Kosowo: studium kryminologiczne = Srpsko-albanski konflikt oko Kosova: kriminološka studiǰa

325 Pages·2019·3.594 MB·Polish

by  Magdalena Ickiewicz-Sawicka, Магдалена Ицкјевич-Савицка

Magdalena Ickiewicz-Sawicka – doktor nauk prawnych; kryminolog. Pracownik
naukowo- dydaktyczny – Wydziału Inżynierii Zarzą dzania PB, opieka naukowa: Katedra
Prawa Karnego i Kryminologii Wydziału Prawa UwB. Specjalnoś ć naukowa: krymino-
logia, prawo mię dzynarodowe publiczne, stosunki mię dzynarodowe, mię dzynarodowe
prawo karne, bezpieczeń stwo oraz fi lozofi a i etyka prawa. M
a
g
Zainteresowania naukowe: obszar bałkań ski i bliskowschodni ze szczególnym d
a
uwzglę dnieniem problmatyki pańs tw postjugosłowiań skich z wyraź nym wskazaniem le
n
na Serbię , Kosowo, Macedonię oraz Republikę Serbską na terenie Boś ni i Hercegowi- a I
c
ny oraz aspekty prawne z zakresu nauk penalnych, politologicznych, socjologicznych k
ie
oraz z dziedziny stosunków mię dzynarodowych a takż e umię dzynarodowione kon- w
fl ikty zbrojne, ludobójstwo, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkoś ci, wojna icz
-
domowa, czystki etniczne, inżynieria społeczna, zarzą dzanie projektami zbiorowej S
a
w
przemocy.
ic
k
a
Z recenzji wydawniczej
„Recenzowana praca Magdaleny Ickiewicz-Sawickiej jest ciekawym i ważnym głosem
S
w debacie o przyczynach konfl iktów na terenie byłej Jugosławii, ze szczególnym uwzględnie- e
r
niem konfl iktu serbsko-albańskiego, i ewentualnych metodach jego rozwiązania. Autorka b
s
proponuje ciekawą i oryginalną perspektywę analizy tej kwestii. Czytelnik otrzymuje dobrze k
o
opisaną mapę działalności przestępczej, jej źródeł i skutków. Analizy oparte są na rzetelnym -
a
materiale badawczym i stanowią niewątpliwie wartościowy wkład do wiedzy o tym ważnym lb
i zarazem konfl iktogennym terytorium. Propozycje rozwiązana konfl iktu, zaprezentowa- ań
ne w pracy są oryginalne i wartościowe. Praca w jej obecnym kształcie ma poważny walor s
k
naukowy i w mojej ocenie w pełni zasługuje na wydanie jej drukiem. i k
o
Prof. Roman Wieruszewski n
fl

i
k
t
o
„…otrzymujemy wnikliwy i dojrzały ogląd najważniejszych kwestii tematycznych, powiąza- K
o
nych ze sobą, co jest nie bez znaczenia dla percepcji Odbiorcy, wartką narracją. To pierwsza s
o
na polskim rynku księgarskim publikacja, która w sposób całościowy i przekrojowy ukazuje w
problem przestępczości jako następstwa konfl iktu albańsko-serbskiego (politycznego z ele- o
mentami zderzenia siły militarnej) oraz trudności w karaniu sprawców: tak zbrodni wo- . S
t
u
jennych jak i pospolitych. Spełnia ona w całej rozciągłości wymogi monografi i w jej kla- Magdalena Ickiewicz-Sawicka
d
sycznej defi nicji scientycznej ale też w ogromnie złożonej wielowymiarowości tematyki. Pani iu
dr Magdalena Ickiewicz – Sawicka jest cenioną i zyskująca coraz większe uznanie badaczką m
kwestii kryminologicznych na gruncie bałkańskim, autorką (lub współautorką, jak w przy- k
r
y
padku pozycji „Kultura a zbrodnia. Społeczno-kulturowe uwarunkowania przestępczości”), m SERBSKO-ALBAŃSKI
stąd – jestem przekonany - po najnowszą jej książkę sięgnie z satysfakcją nie tylko grono i
n
akademickie”. o
Prof. Wiesław Walkiewicz lo KONFLIKT O KOSOWO
g
i
c
z
n Studium kryminologiczne
e
Wydawnictwo Politechniki Białostockiej
ISBN 978-83-66391-14-7
Magdalena Ickiewicz-Sawicka
Магдалена Ицкјевич-Савицка
SERBSKO-ALBAŃSKI KONFLIKT O KOSOWO
STUDIUM KRYMINOLOGICZNE
СРПСКО-АЛБАНСКИ КОНФЛИКТ ОКО КОСОВА
КРИМИНОЛОШКА СТУДИЈА
Białystok 2019
Бјалисток 2019
Recenzenci:
prof. dr hab. Wiesław Walkiewicz
prof. zw. dr hab. Roman Wieruszewski
Korekta:
Ewa Gorlewska
Tłumaczenie:
Vladan Stamenković
Koncepcja okładki:
Magdalena Ickiewicz-Sawicka, Andrzej Poskrobko
Zdjęcie na okładce:
Irena Doroszkiewicz
Nadinspektor (Generał Policji) w stanie spoczynku
© Copyright by Politechnika Białostocka, Białystok 2019
ISBN 978-83-66391-14-7
ISBN 978-83-66391-15-4 (eBook)
DOI: 10.24427/978-83-66391-15-4
Publikacja jest udostępniona na licencji
Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 4.0
(CC BY-NC-ND 4.0).
Pełna treść licencji jest dostępna na stronie
creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl.
Publikacja jest dostępna w Internecie na stronie Oficyny Wydawniczej PB.
Redakcja techniczna, skład:
Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej
Druk:
EXDRUK Spółka Cywilna
Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej
ul. Wiejska 45C, 15-351 Białystok
tel.: [phone]
e-mail: [email protected]
www.pb.edu.pl
Profesorowi doktorowi habilitowanemu doktorowi honoris causa
Emilowi W. Pływaczewskiemu – mojemu Mistrzowi.

Spis treści
Wprowadzenie ...............................................................................................13
Rozdział I
Metodologia badań empirycznych ........................................................19
§ 1. Przedmiot i cel badań ..............................................................................19
§ 2. Metody, techniki i narzędzia badawcze .................................................20
§ 3. Problemy i hipotezy badawcze ...............................................................25
§ 4. Teren i organizacja badań .......................................................................26
§ 5. Dane osobopoznawcze respondentów ..................................................30
Rozdział II
Pojęcie i geneza konfliktu
w świetle wybranych teorii naukowych ................................................41
§ 1. Teorie konfliktu ........................................................................................41
1. Teoria konfliktu Karola Marksa, Maxa Webera, Georga Simmela ........41
2. Teoria konfliktu grupowego George’a B. Volda ......................................49
3. Teoria analizy konfliktowej Tristana Bernarda ......................................50
§ 2. Teorie kryminologiczne ...........................................................................52
1. Teoria stygmatyzacji Edwina Lemerta, Ervina Goffmana,
Hovarda Beckera, Edwina M. Schura .....................................................52
2. Teoria anomii Roberta K. Mertona ........................................................56
3. Teoria zróżnicowanych powiązań Edvina Sutherlanda ........................56
4. Teoria kryminalizacji Austina Turka i teoria
społecznego uczenia się Alberta Bandury ............................................57
5. Teoria technik neutralizacji Greshama Sykesa i Davida Matza ............58
6. Teoria kontroli Travisa Hirsha i Émile’a Durkheima .............................61
7. Teoria tzw. nowej kryminologiii Iana Taylora,
Paula Waltona i Jocka Younga .................................................................63
5
§ 3. Inne wybrane teorie naukowe ................................................................64
1. Teorie wiktymologiczne Marvina Wolfganga,
Benjamina Mendelsohna, Daniela S. Clastera, Deborah S. David ......64
2. Teoria odpowiedzialności funkcjonalnej Stephena Schafera ..............68
3. Teoria o cierpiącym człowieku Zvonimira Separovica .........................69
4. Teoria Charlesa Cooleya i teoria Thomasa Scheffa ...............................71
Rozdział III
Podłoże, źródła i istota konfliktu serbsko-albańskiego ...................75
§ 1. Geneza i historia sporu serbsko-albańskiego........................................75
1. Istota i treść konfliktu – wprowadzenie .................................................75
2. Konflikt serbsko-albański w latach 1987–1997 ......................................78
3. Konflikt serbsko-albański w latach 1998–2007 ......................................82
4. Konflikt serbsko-albański w latach 2008–2018 ......................................88
§ 2. Serbsko-albański spór terytorialno-demograficzny
w świetle wyników badań empirycznych ..............................................93
1. Albańska ekspansja terytorialna w regionie Sandżak/Raszka
(południowo-zachodnia Serbia) i Dolinie Preszewskiej
(południowo-wschodnia Serbia) .............................................................93
2. Dążenie Albańczyków do demograficznej dominacji
w Czarnogórze .......................................................................................101
§ 3. Serbsko-albański spór kulturowy na obszarze byłej Jugosławii
w świetle wyników badań empirycznych ............................................106
1. Specyfika kultury klanowo-plemiennej w społeczności
Kosowarów i Czarnogórców .................................................................106
2. Przestępstwa motywowane kulturowo jako następstwa kultury
klanowo-plemiennej .............................................................................109
3. Bałkańska przestępczość zorganizowana jako źródło i następstwo
kultury klanowo- plemiennej ...............................................................122
6
Rozdział IV
Konflikt serbsko-albański jako źródło przestępczości
w świetle wyników badań empirycznych ...........................................129
§ 1. Przestępstwa z nienawiści ....................................................................129
1. Pogrom ...................................................................................................129
2. Czystka etniczna ....................................................................................131
§ 2. Przestępstwa o charakterze terrorystycznym ......................................142
§ 3. Przestępstwa o charakterze korupcyjnym ...........................................159
Rozdział V
Przestępczość jako następstwo konfliktu serbsko-albańskiego
w świetle wyników badań empirycznych ...........................................169
§ 1. Poziom przestępczości na terytorium krajów byłej Jugosławii –
wprowadzenie ........................................................................................169
§ 2. Handel ludźmi .......................................................................................183
§ 3. Handel bronią ........................................................................................188
§ 4. Handel narkotykami ..............................................................................204
§ 5. Handel dokumentami tożsamości .......................................................210
Rozdział VI
Wymiar sprawiedliwości wobec sprawców przestępstw
dokonanych podczas konfliktu serbsko-albańskiego ....................213
§ 1. Międzynarodowy trybunał karny dla byłej Jugosławii (MTKJ)
w świetle wyników badań empirycznych (1993–2017) .......................213
1. Ocena funkcjonowania MTKJ ...............................................................217
2. Obraz zbrodni wojennych .....................................................................229
3. Postrzeganie zbrodni przeciwko ludzkości .........................................240
4. Percepcja zbrodni ludobójstwa ............................................................243
§ 2. Specjalna Izba Kosowskiego Wymiaru Sprawiedliwości
(sądów i prokuratury) – (Kosovo Specialist Chambers
and Specialist Prosecutor’s Office) .......................................................248
7
§ 3. Ocena kierunków rozwiązania konfliktów i pojednania
w społecznościach krajów byłej Jugosławii w świetle
wyników badań empirycznych .............................................................250
1. Negocjacje – dobre usługi – mediacja ..................................................250
2. Komisje badań i koncyliacja .................................................................252
Wnioski końcowe .........................................................................................259
Bibliografia ...................................................................................................271
Spis wykresów ..............................................................................................299
Streszczenie ..................................................................................................307
Summary ......................................................................................................309
Załączniki .....................................................................................................311
8
Увод
Садржај ..........................................................................................................13
Глава I
Методологија емпиријских истраживања ...........................................19
§ 1. Предмет и циљ истраживања .............................................................19
§ 2. Методе, технике и алати истраживања ............................................20
§ 3. Проблеми и истраживачке хипотезе ................................................25
§ 4. Простор и организација истраживања ............................................26
§ 5. Лични подаци испитаника ..................................................................30
Глава II
Појам и генеза конфликта у светлу изабраних научних теорија ...41
§ 1. Теорије конфликта ................................................................................41
1. Теорије конфликата К. Маркса, М. Вебера, Г. Зимела ....................41
2. Теорија групног конфликта Џ. Б. Волда ...........................................49
3. Теорија конфликтне анализе Т. Бернарда ........................................50
§ 2. Криминолошке теорије .......................................................................52
1. Теорија стигматизације Е. Лемерта, Е. Гофмана, Х. Бекера...........52
2. Теорија аномије Р. К. Мертона .............................................................56
3. Теорија диференцијалне асоцијације Е. Садрленда .......................56
4. Теорија криминализације А. Турка и теорија
друштвеног учења А. Бандуре ............................................................57
5. Теорије техника неутрализације Г. Сикеса и Д. Меца .....................58
6. Теорија контроле Т. Хиршија и Е. Дуркхајма ....................................61
7. Концепција тзв. нове криминологије Ј. Тејлора,
П. Волтона и Ј. Јанга ..............................................................................63
9