Table Of ContentT.C. ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹ YAYINI NO: 2857
AÇIKÖ⁄RET‹M FAKÜLTES‹ YAYINI NO: 1814
RUSYA TAR‹H‹
Yazarlar
Doç.Dr. Nesrin SARIAHMETO⁄LU (Ünite 1, 3-4)
Prof.Dr. Nadir DEVLET (Ünite 2, 5-7)
Doç.Dr. Esra HAT‹PO⁄LU (Ünite 8)
Editörler
Prof.Dr. Nadir DEVLET
Doç.Dr. Nesrin SARIAHMETO⁄LU
ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹
Bu kitab›n bas›m, yay›m ve sat›fl haklar› Anadolu Üniversitesine aittir.
“Uzaktan Ö¤retim” tekni¤ine uygun olarak haz›rlanan bu kitab›n bütün haklar› sakl›d›r.
‹lgili kurulufltan izin almadan kitab›n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay›t
veya baflka flekillerde ço¤alt›lamaz, bas›lamaz ve da¤›t›lamaz.
Copyright © 2013 by Anadolu University
All rights reserved
No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted
in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without
permission in writing from the University.
UZAKTAN Ö⁄RET‹M TASARIM B‹R‹M‹
Genel Koordinatör
Doç.Dr. Müjgan Bozkaya
Genel Koordinatör Yard›mc›s›
Arfl.Gör.Dr. ‹rem Erdem Ayd›n
Ö¤retim Tasar›mc›s›
Yrd.Doç.Dr. Alper Tolga Kumtepe
Grafik Tasar›m Yönetmenleri
Prof. Tevfik Fikret Uçar
Ö¤r.Gör. Cemalettin Y›ld›z
Ö¤r.Gör. Nilgün Salur
Ölçme De¤erlendirme Sorumlusu
Günefl Sütçü
Kitap Koordinasyon Birimi
Uzm. Nermin Özgür
Kapak Düzeni
Prof. Tevfik Fikret Uçar
Ö¤r.Gör. Cemalettin Y›ld›z
Dizgi
Aç›kö¤retim Fakültesi Dizgi Ekibi
Rusya Tarihi
ISBN
978-975-06-1522-1
1. Bask›
Bu kitap ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹ Web-Ofset Tesislerinde 7.000 adet bas›lm›flt›r.
ESK‹fiEH‹R, Ocak 2013
‹çindekiler iii
‹çindekiler
Önsöz............................................................................................................ viii
Ruslar›n Tarih Sahnesine Ç›k›fl›.............................................. 2 1. ÜN‹TE
SLAVLARIN ETN‹K KÖKEN‹......................................................................... 3
Slavlar›n Menflei............................................................................................. 3
Do¤u Avrupa’n›n Slav Halklar›..................................................................... 5
I. ve IV. Yüzy›llarda Slavlar.......................................................................... 7
Slavlar›n Gotlarla Mücadelesi................................................................. 7
Slavlar ve Büyük Bozk›r ........................................................................ 7
Slavlar ve Bizans..................................................................................... 10
DO⁄U SLAV DEVLET‹N‹N KURULMASI VE K‹YEV RUSYASI................... 11
Devletin Kuruluflundan Önce Slavlar›n Toplumsal ve Siyasi Yap›s›.......... 11
Kiyev Devletinin Teflekkülü......................................................................... 13
Norman (Viking/Vareg) Teorisinin Oluflumu ............................................. 14
Slav Topraklar›n Genel Devlet Sisteminde Birlefltirilmesi ........................ 17
Sosyal Yap› ............................................................................................. 17
Feodale Ba¤l› Köylüler........................................................................... 17
Köylü- Feodal Mücadelesi ..................................................................... 18
fiehirler ve Ticaret................................................................................... 18
IX. ve X. Yüzy›llarda Ülkenin Kuruluflu. ‹ç ve D›fl Siyaset ....................... 18
‹ç Siyaset.................................................................................................. 18
D›fl Siyaset............................................................................................... 19
X. VE XII. YÜZYILLARDA RUS DEVLET‹ VE “AZ‹Z” VLAD‹M‹R DÖNEM‹
(980-1054)...................................................................................................... 20
Hristiyanl›¤›n Kabulü ve Toplumsal Etkileri .............................................. 21
Alfabenin Oluflumu................................................................................. 22
Bilge Yaroslav (1019-1054) ve Knezler Aras›nda Mücadele....................... 23
Kiyev Rusyas›’n›n Da¤›lmas› (XII. ve XIII. Yüzy›llar) ................................ 25
“Büyük” Novgorod Cumhuriyeti............................................................ 27
Galiçya-Volinya Knezli¤i......................................................................... 29
Vladimir-Suzdal Knezli¤i......................................................................... 29
Kiyev Rusyas›’nda Kültür-Sanat Hayat›........................................................ 31
Özet ............................................................................................................... 32
Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... 33
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ 34
S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. 34
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 36
Mo¤ol-Türk (Alt›n Orda) Dönemi......................................... 38 2. ÜN‹TE
ALTIN ORDA ‹MPARATORLU⁄U (1236-1502)............................................ 39
Kafkasya ve Deflt-i K›pçak’a Sefer............................................................... 39
Batu Han’›n Baflar›lar›................................................................................... 40
Batu Han’dan Sonra Alt›n Orda................................................................... 42
Moskova-Velikorus (Büyük Rus) Devleti (1480-1700)................................ 44
S‹YAS‹ VE SOSYAL YAPI.............................................................................. 45
Halk................................................................................................................ 45
Sosyal S›n›flar................................................................................................. 45
Devlet Yönetimi............................................................................................ 46
Memurlar.................................................................................................. 46
Kâtiplik..................................................................................................... 47
Hukuk............................................................................................................ 47
iv ‹çindekiler
Ceza Hukuku ve Mahkemeler................................................................ 48
Aile Hukuku............................................................................................ 48
Askeri Yap›.................................................................................................... 49
Ordu......................................................................................................... 49
Silahlar .................................................................................................... 50
Savafl Takti¤i............................................................................................ 50
Savafl Esirleri............................................................................................ 51
Avc›l›k...................................................................................................... 51
Ekonomik Yap›.............................................................................................. 51
Para Birimi............................................................................................... 51
Vergiler.................................................................................................... 51
Zenginler.................................................................................................. 52
Haraç........................................................................................................ 52
Ticaret...................................................................................................... 53
Ulafl›m ve Posta....................................................................................... 54
El Zanaatlar›............................................................................................. 55
Köy Ekonomisi........................................................................................ 55
B‹L‹M, KÜLTÜR VE SANAT.......................................................................... 56
fiehircilik........................................................................................................ 56
Ev ‹nflas› ve Dekorasyon........................................................................ 57
SONUÇ........................................................................................................... 57
Özet................................................................................................................ 59
Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... 60
Okuma Parças›.............................................................................................. 61
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar›............................................................ 62
S›ra Sizde Yan›t Anahtar›.............................................................................. 62
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 63
3. ÜN‹TE Moskova Knezli¤inin Yükselifli................................................ 66
MERKEZ‹LEfiM‹fi RUS DEVLET‹N‹N KURULUfiU ....................................... 65
Moskova Knezli¤i ......................................................................................... 65
Kilise Yaflam› ve Manast›r Hareketi............................................................. 66
Moskova Knezli¤inin Yükselifli..................................................................... 67
III. ‹van (1462-1505) ve III. Vasiliy (1505-1533) Devirleri ........................ 73
Üçüncü Roma Teorisi............................................................................. 76
IV. ‹van (1530-1584) ve Fyodor (1584-1598) Devirleri............................... 78
Güçlükler Dönemi......................................................................................... 80
ROMANOV HANEDANLI⁄I.......................................................................... 82
Mihail Romanov (1613-1645)........................................................................ 82
Aleksey Mihayloviç (1645-1676)................................................................... 83
Bunal›m ve Kilisede Hizip Hareketi...................................................... 86
Çar Aleksey Döneminde Bat›l›laflma E¤ilimleri..................................... 87
III. Fyodor (Theodore/Feodor) (1676-1682)................................................ 87
XVII. YÜZYILDA RUSYA’NIN SOSYAL VE EKONOM‹K DURUMU........... 88
Rusya Tarihinin Yeni Devri.......................................................................... 88
Feodal-Toprak Köleli¤i................................................................................. 89
Rus Pazar›n›n Kurulmas› ve Ticaret ‹liflkilerinin Geliflmesi........................ 90
XVII. Yüzy›lda Kültür ve Sanat.................................................................... 92
Özet................................................................................................................ 93
Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... 94
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar›............................................................ 95
S›ra Sizde Yan›t Anahtar›.............................................................................. 95
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 96
‹çindekiler v
Rusya ‹mparatorlu¤u............................................................... 98 4. ÜN‹TE
PETRO DEVR‹NDE RUSYA (1682-1725) .................................................... 99
Devrin Genel Özellikleri ve Mutlak›yetin Kurulmas› ................................ 99
Hakimiyet Mücadeleleri ve Sofya (1682-1689) ........................................... 100
I. Petro’nun Avrupa Gezisi .......................................................................... 101
Petro’nun Dönüflü ........................................................................................ 102
Büyük Kuzey Savafl› .................................................................................... 102
I. Petro’nun Reformlar› ................................................................................ 104
‹dari Reformlar ....................................................................................... 104
Kilise Reformlar› ..................................................................................... 104
Askeri Reformlar ve Rütbeler Tablosu .................................................. 104
Kültürel Reformlar ................................................................................. 105
Petro’nun Miras› ........................................................................................... 106
PETRO SONRASI RUSYA.............................................................................. 106
I. Katerina (1725-1727), II. Petro (1727-1730), Anna ‹vanovna
(1730-1740), VI. ‹van (1740-1741), Elizabeth (1741-1762),
III. Petro (1762) ............................................................................................ 106
XVIII. Yüzy›l›n ‹lk Yar›s›nda Sosyal-Ekonomik Geliflim ............................ 108
‹mparatorluk Rusyas› ve II. Katerina (Büyük Katerina) (1762-1796)......... 110
Pugaçev ‹syan› ............................................................................................. 111
II. Katerina Döneminde Rusya’n›n D›fl Politikas› ....................................... 112
Ayd›nlanma Ça¤› .......................................................................................... 113
Pavel (1796-1801) ......................................................................................... 115
XIX. YÜZYILIN B‹R‹NC‹ YARISINDA RUSYA ............................................ 116
I. Aleksandr (1801-1825)............................................................................... 116
Rusya’n›n Avrupa Siyaseti ve 1812 Savafl› .................................................. 116
Dekabrist ‹syan› ........................................................................................... 120
I. Nikola (1825-1855) ................................................................................... 121
P. D. Kiselyov’un Reformlar› ....................................................................... 122
Rusya’n›n Yak›n Do¤u Siyaseti ................................................................... 122
K›r›m Savafl›’n›n Rusya’daki Sonuçlar› ........................................................ 124
XIX. Yüzy›l›n Ortalar›nda Rus Kültür-Edebiyat Hayat› .............................. 125
Özet ............................................................................................................... 126
Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... 128
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ 129
S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. 129
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 131
Rusya ‹mparatorlu¤unda De¤iflimler.....................................132 5. ÜN‹TE
1905’E KADAR RUS DIfi S‹YASET‹ ............................................................. 133
1905’E KADAR RUS ‹Ç S‹YASET‹................................................................. 136
‹dari Yap›....................................................................................................... 136
Sosyal Yap›.................................................................................................... 137
Köylüler................................................................................................... 137
Dvoryanlar............................................................................................... 138
Askeri Yap›.................................................................................................... 139
Polis’in Yap›s›................................................................................................ 140
Ruhani S›n›f (Kilise)...................................................................................... 140
‹ktisadi Durum............................................................................................... 143
Ticaret ..................................................................................................... 143
Nüfus........................................................................................................ 144
Endüstri.................................................................................................... 145
Üretim...................................................................................................... 146
vi ‹çindekiler
Zemstvo (Yerel Yönetim)............................................................................. 147
Kültürel Yap› ................................................................................................ 148
E¤itim....................................................................................................... 148
Edebiyat................................................................................................... 151
Kültür ve Sanat ............................................................................................. 152
Felsefi ve Siyasi Ak›mlar............................................................................... 154
Özet................................................................................................................ 158
Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... 160
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar›............................................................ 161
S›ra Sizde Yan›t Anahtar›.............................................................................. 161
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 162
6. ÜN‹TE Çarl›¤›n Y›k›l›fl›-Bolflevik Devrimi...........................................164
ÇARLI⁄IN YIKILIfiI-BOLfiEV‹K DEVR‹M‹ ................................................... 165
Devrim Hareketlerine K›sa Bir Bak›fl .......................................................... 165
Japon-Rus Savafl› (1904-1905) ..................................................................... 167
Japon-Rus Savafl›n›n Rusya’daki Etkileri ..................................................... 168
1905 DEVR‹M‹NDE RUSYA TÜRKLER‹ ...................................................... 169
‹lk Türk Siyasi Belgesi: Çoban Y›ld›z› (1895) ............................................ 170
Rusya Müslümanlar›n›n ‹lk Toplant›s› (15 A¤ustos 1905) ......................... 170
Rusya Müslümanlar›n›n ‹kinci Toplant›s› (13-23 Ocak 1906)..................... 172
Rusya Müslümanlar›n›n Üçüncü Toplant›s› (16-21 A¤ustos 1906) ........... 173
RUSYA’DA MEfiRUT‹YET DÖNEM‹ (1906-1917)......................................... 174
I. Devlet Duma’s› (27 Nisan - 8 Temmuz 1906)......................................... 174
II. Devlet Dumas› (20 fiubat -3 Haziran 1907) ........................................... 176
III. Devlet Dumas› (1 Kas›m 1907-9 Haziran 1912) ................................... 177
IV. Devlet Dumas› (15 Kas›m 1912- 25 Ekim 1917)................................... 178
RUSYA DÜNYA SAVAfiINDA (1914-1917)................................................... 179
Savafl›n Genel Gidifli..................................................................................... 179
Savafl›n Bafllamas› ........................................................................................ 179
Savafl Y›llar›nda ‹ç Durum ........................................................................... 180
1916 ‹SYANLARI ........................................................................................... 181
Hive Hanl›¤›’nda (Türkmenlerde) ‹syan ..................................................... 182
Türkistan Genel Valili¤inde (Özbeklerde) ‹syan ....................................... 182
Semireçie’de ( K›rg›zlarda) ‹syan ................................................................ 183
Bozk›r Genel Valili¤i’nde (Kazaklarda) ‹syan ............................................ 183
‹syanlar›n Sonuçlar› ...................................................................................... 184
‹K‹NC‹ RUS DEVR‹M‹ (27 fiUBAT 1917) .................................................... 185
RUSYA MÜSLÜMANLARININ GENEL KURULTAYI
(MOSKOVA 1-11 MAYIS 1917).................................................................... 186
ÜÇÜNCÜ RUS DEVR‹M‹ (EK‹M VEYA BOLfiEV‹K
DEVR‹M‹) (25 EK‹M 1917) .......................................................................... 187
Özet ............................................................................................................... 188
Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... 190
Okuma Parças› ............................................................................................. 191
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ 191
S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. 191
Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar............................................... 192
7. ÜN‹TE Sovyetler Birli¤i Dönemi ........................................................194
LEN‹N VE YEN‹ EKONOM‹K PLAN ........................................................... 195
A¤›r Sanayi ................................................................................................... 196
Terör Y›llar›.................................................................................................... 198
GULAG (Devlet Çal›flma Kamplar› Yüksek ‹daresi) Koflullar› .................. 198
‹çindekiler vii
Çal›flma Kamp› Ard›ndan ............................................................................. 199
Siyasi Kurbanlar............................................................................................. 199
Mahkum ve Ölü Say›s› ................................................................................ 200
Toplu Sürgünler............................................................................................. 200
‹K‹NC‹ DÜNYA SAVAfiI ............................................................................... 202
Savafl Sonras› Kay›plar ve Kazançlar .......................................................... 204
HRUfiÇOV, BREJNEV VE GORBAÇOV DÖNEMLER‹ ................................ 205
Perestroyka - Glasnost ................................................................................. 207
SOVYET S‹STEM‹ ......................................................................................... 208
Sovyetler Birli¤i Komünist Partisi’nin (SBKP) Teflkilatlar› ......................... 209
Sovyetler Birli¤i’nde Devlet Teflkilat› .......................................................... 209
Sovyet Hakimiyetinin En Yüksek Organlar› ............................................... 210
Federal Sistem .............................................................................................. 210
SBKP’nin Kulland›¤› Araçlar ........................................................................ 211
Ordunun Özelli¤i ......................................................................................... 213
SOSYAL VE KÜLTÜREL DURUM ................................................................ 213
Vatandafl Haklar› .......................................................................................... 213
Kültür............................................................................................................. 215
Sosyalist Gerçeklik ....................................................................................... 215
E⁄‹T‹M ......................................................................................................... 216
E¤itim Dili ve Ana Okullar........................................................................... 216
Orta E¤itim.............................................................................................. 216
Yüksek E¤itim ........................................................................................ 217
B‹L‹M VE TEKNOLOJ‹ ................................................................................. 217
Bilimler Akademisi ....................................................................................... 217
Uzay Çal›flmalar› ........................................................................................... 219
Bilim’in Di¤er Alanlar›ndaki Bulufllar.......................................................... 219
Sanat............................................................................................................... 220
Özet ............................................................................................................... 221
Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... 222
Okuma Parças›.............................................................................................. 223
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ 223
S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. 223
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 224
Sovyetler Birli¤i’nin Da¤›lmas› ve Rusya Federasyonu........226 8. ÜN‹TE
G‹R‹fi ............................................................................................................. 227
BORIS YELTSIN DÖNEM‹ (1990-1999) ...................................................... 228
Boris Yeltsin Döneminde Rusya Federasyonu’nun ‹ç Politikas› ............... 228
Boris Yeltsin Döneminde Rusya Federasyonu D›fl Politikas› .................... 229
VLADIMIR PUTIN DÖNEM‹ (2000-2008) ................................................... 231
Vladimir Putin Döneminde Rusya Federasyonu ‹ç Politikas› ................... 231
Vladimir Putin Döneminde Rusya Federasyonu D›fl Politikas› ................. 233
DM‹TR‹Y MEDVEDEV DÖNEM‹ (2008-2012)............................................. 235
Dmitriy Medvedev Döneminde Rusya Federasyonu ‹ç Politikas› ............. 236
Dmitriy Medvedev Döneminde Rusya Federasyonu D›fl Politikas› .......... 237
SONUÇ .......................................................................................................... 240
Özet ............................................................................................................... 242
Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... 244
Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ 245
S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. 245
Yararlan›lan Kaynaklar.................................................................................. 246
viii Önsöz
Önsöz
Kuzey komflumuz Rusya’n›n zengin tarihi ve kültürel yap›s›n› meydana getiren
temel dinamiklerin ö¤renilmesi bu ülke ile 500 y›l› aflan iliflkilerimizin de daha ayr›n-
t›l› bilinmesini sa¤layacakt›r. Rusya Tarihi ders kitab›, bütün bu amaçlar do¤rultusun-
da haz›rlanm›flt›r. Bir ülkeyi ve onu meydana getiren özellikleri genifl bir yelpazeden
tan›mlayabilmek ancak sistemli ve do¤ru bilgilerden oluflur. Bu kitab›n amac›, önce-
likle Rusya Tarihini ana hatlar›yla ortaya koymakt›r. Sekiz üniteden meydana gelen
kitap Rusya’y› tan›mak, bilmek ve anlamak için bir basamak olacakt›r.
Kitab›n birinci ünitesi “Ruslar›n Tarih Sahnesine Ç›k›fl›” ad›n› tafl›makta olup
Slavlar›n etnik kökenleri, Rus ad›n›n ortaya ç›k›fl›, Kiyev Rusyas›, Norman (Vi-
king)-Slav iliflkileri, Hristiyanl›¤›n kabul edilmesi ve bunun meydana getirdi¤i çok
yönlü sonuçlardan oluflmaktad›r. Ayr›ca bu ünitede Kiyev Knezli¤inin da¤›lmas›-
n›n ard›ndan knezlikler dönemi olarak adland›r›lan bir devir genel özellikleri ile
ortaya konmaktad›r.
‹kinci ünite “Mo¤ol-Türk (Alt›n Orda) Dönemi”dir. Burada Cengiz Han’›n toru-
nu Batu Han taraf›ndan kurulan Alt›n Orda Devleti’nin Ruslar ve di¤er halklarla
iliflkileri, Hanlar ve Rus Knezlerinin mücadeleleri, Alt›n Orda’n›n y›k›l›fl› sürecinde
Moskova önderli¤inde Rus devletinin nas›l olufltu¤u, Alt›n Orda Devleti’nde sos-
yal s›n›flar baflta olmak üzere devlet idaresi, iktisadi yap›, kültür ve sanat anlay›fl›
konular› yer almaktad›r.
Üçüncü ünite “Moskova Knezli¤inin Yükselifli”dir. Bu ünitede Moskova Knez-
li¤inin geliflimi, meydana gelen tepkiler, Ruslar›n yabanc›lar› tehdit alg›s› ve bir-
leflmeye yönelik mücadeleleri anlat›l›rken XVII. Yüzy›lda Rusya’n›n ‹mparatorlu¤a
geçifli ve din-kilise ayr›flmas›n›n tarihi süreci aç›klanmaktad›r.
Dördüncü ünitenin konusu “Rusya ‹mparatorlu¤u” dur. XVII. Yüzy›l›n ilk yar›-
s›nda Rusya’daki sosyal-ekonomik durumun temel belirleyicileri do¤rultusunda I.
Petro dönemi ve reform hareketlerinin Rusya’y› nas›l etkiledi¤i, XVIII. Yüzy›lda iç
siyaset ve s›n›f mücadeleleri, ‹mparatorluk Rusyas› ve II. Katerina döneminin ay-
d›nlanma hareketi, XIX. Yüzy›l›n ilk yar›s›na gelindi¤inde ise Rusya’n›n iç ve d›fl
siyaseti ülke özellikleri de dikkate al›nmak suretiyle incelenmektedir.
Beflinci ünite “Rusya ‹mparatorlu¤unda De¤iflimler” ad›n› tafl›maktad›r. Burada
XIX. Yüzy›lda Rus d›fl politikas›ndaki geliflmeler, Rusya’daki idari yap›, sosyal s›-
n›flar, güvenlik organlar› ve iflleyifl tarz› anlat›lmaktad›r. Rusya’da kilisenin rolü,
e¤itim, ekonomi, edebiyat, sanat, kültür ve düflünce yap›s› da bu bölüm içinde
yer alan konulard›r.
Alt›nc› ünite “Çarl›¤›n Y›k›l›fl›-Bolflevik Devrimi”dir. Çarl›k Rusyas›’n›n çöküflü-
ne sebep olan etkenlerin ele al›nd›¤› bölümün ard›ndan 1917 fiubat ‹htilalini ha-
z›rlayan nedenler, bu süreçte Rusya Türklerinin mücadeleleri, meflruti monarfli ve
meclis aras›ndaki iliflkiler ve Ekim ‹htilalinin ülkede yol açt›¤› geliflmeler anlat›l-
maktad›r.
Önsöz ix
Yedinci ünite “Sovyetler Birli¤i Dönemi”dir. Bu ünitede iç savafltan sonra uy-
gulanmaya bafllanan ekonomik sistemler, SSCB’nin II. Dünya Savafl›ndaki yeri, et-
kisi ve kazan›mlar› aç›klanmaktad›r. Sovyetler Birli¤inde Lenin, Stalin, Hruflçov,
Brejnev ve Gorbaçov dönemleri ele al›n›rken Sovyet idari sistemi ve ordunun te-
mel yap›s›na da yer verilmektedir. Sosyal, kültürel ve e¤itim alan›ndaki geliflme-
ler bu yap› içinde kurumsal özellikleri ile gösterilmektedir.
Sekizinci ünite Sovyetler Birli¤i’nin da¤›lmas› sonras›nda Rusya Federasyo-
nu’nda yaflanan de¤iflim ve dönüflümü, Devlet Baflkan› Boris Yeltsin (1990-1999)
döneminde Rusya Federasyonu’nun iç ve d›fl politikas›n›n temel ö¤elerini, Devlet
Baflkan› Vladimir Putin (2000-2008) döneminde Rusya Federasyonu’nun iç ve d›fl
politikas›nda meydana gelen de¤ifliklikleri, Rusya Federasyonu aç›s›ndan Devlet
Baflkan› Dimitriy Medvedev (2008-2012) döneminin Vladimir Putin döneminden
farklar› ve benzerliklerini, 1990’lardan bu yana Türkiye Cumhuriyeti-Rusya Fede-
rasyonu iliflkilerinin temel ö¤elerini aç›klamaktad›r.
Bu kitap, dünyan›n yüzölçümü aç›s›ndan en büyük ülkesi olan Rusya’n›n birçok
yönden farkl›l›klar ve benzerlikler gösteren özelliklerinin anlafl›lmas›na yard›mc› ol-
maya çal›fl›rken, Rusya Tarihine bir ilgi uyand›rmas› ümidini de tafl›maktad›r.
Editörler
Prof.Dr. Nadir DEVLET
Doç.Dr. Nesrin SARIAHMETO⁄LU
RUSYA TAR‹H‹
1
Amaçlar›m›z
Bu üniteyi tamamlad›ktan sonra;
N Slavlar›n etnik kökenlerini aç›klayabilecek,
N Rus ad›n›n ortaya ç›k›fl›n› aç›klayabilecek,
N Kiyev Rusyas›’n›n kuruluflunu, Norman (Viking)-Slav iliflkilerini tart›flabilecek,
N Ruslar›n Hristiyanl›¤› kabul etmeleri ve bunun siyasal, toplumsal, kültürel so-
nuçlar›n› de¤erlendirebilecek,
N Kiyev Rusyas›’n›n da¤›lmas› ve knezlikler dönemini tart›flabileceksiniz.
Anahtar Kavramlar
• Slav • Kiyev
• Rurik • Norman (Viking/Vareg)
• Novgorod
‹çindekiler
• SLAVLARIN ETN‹K KÖKEN‹
• DO⁄U SLAV DEVLET‹’N‹N
Ruslar›n Tarih KURULMASI VE K‹YEV RUSYASI
Rusya Tarihi
Sahnesine Ç›k›fl›
• X. VE XII. YÜZYILLARDA RUS
DEVLET‹ VE “AZ‹Z” VLAD‹M‹R
DÖNEM‹ (980-1054)
