Ritüelin Geleceği: Kültür ve Performans Üzerine Yazılar

318 Pages·2015·10.949 MB·Turkish

by  Richard Schechner

Ritüelin Geleceği
Kültür ve Perfomıans Üzerine Yazılar
Richard Schechner
(1934)
Tiyatro ve daha genel olarak performans çalı§malan alanının ya§ayan en
önemli dü§ünür ve eğitmenlerinden biri. Sırasıyla Comell, lowa ve Tu lane
üniversitelerinde öğrenim gördü. Önceleri The Tulane Drama Re11iew adıyla
çıkan, tiyatro ara§tırmalan sahasındaki en etkili süreli yayınlardan
The Drama Review'un uzun süre yayın yönetmenliğini yaptı. Halen öğretim
görevlisi olarak çalı§nğı New York'taki Tisch School of the Arts bünyesinde
Performans Çalışmalan Bölümü'nü kurdu. Seksenli yıllann ba§ına kadar
yine New Y ork mahreçli The Perfomıarıce Group'un sanat yönetmenliğini
üstlendi; söz konusu topluluk daha sonra dünya çapında ün kazanacak olan
The Woosıer Group'un çekirdeğini olu§turdu. Şanghay'da bulunan Tiyatro
Akademisi'nin kendi adını ta§ıyan Peformans Çalışmalan Merkezi yılda iki
kez TDR/China adlı bir dergi çıkarmaktadır. Yayımlanmı§ ba§lıca eserleri
arasında En11ironmenıal Theaıer ( 197 J), Theaıres, Spaces, and Environmenıs
(1975, Jerry Rojo ve Brooks McNamara ile birlikte), From ıhe Ramlila
ıo the Avanıgarde (1983), Beıween Theaıer and Anıhropology (1985) ve
Peıformance Sıudies: An lnıroduction (2002) sayılabilir.
D
Zeynep Erıan
1982 yılıÇnodruam 'ddao ğdÇuo.r uAmn adoLllus esai�'ınnidn2a 004n yılıBonğdaaı iÜçnii versitesi, Mü­
tercTiemr·c ümaBönllıkü mü'bniilt iArydnıiy .ıli çinçdeev irmehnalyiaknbaş nlaa yaZne yneEpr taend,e bi
çeviriylaensriıın ra ab bviet eknailka nldaarç deav iryialpemra ktadır.
SchechnReirc,h ard
RitüeGleilne ce�i
IS89N7 8-975-298-/5T2ü4r-k7ç eZseiy;n eEpn enD/o sKti tobYeavyiı nlon
Ocak2 015A,n kar3a1,7s oyla
Tiyotro-Antropoloji-Releranslar-Dizin
RİTÜELİN GELECEÔİ
Kültür ve Performans Üzerine Yazılar
Richard Schechner
ISBN 978-975-298-524-7
The Fuıure of Riıual
RICHARD SCHECHNER
©"Ali rights reserved. Authorised translation from the
English language edition published by Routledge,
a member of ehe Taylor & Francis Group."
Bu kitabın Türkçe hakları
Dost Kitabevi Yayınlan'na aittir
Birinci Baskı, Ocak 2015, Ankara
İngi/kceden çetıiren, Zeynep Ertan
Teknik /ıavrhk, Mehmet Dirican
ErdAakla l• ıDons tK itabevi
SeniflkaN o: 12386
Paris Caddesi No: 761K7av alcJıdere 06611A0nka,r a
Tel: [phone]• Fax: [phone]
www.dosryırymi.c• bi/giom@ dosryıryW!ıi.com
BaskıP,e lOfisne Ltt d. Şti.
SertNiofika: 16157
İvedik OrgankeS anıryiB ölgesMaiıba,ac ılarS i�i
1514. Sokak No: 28-30, Yenimahal/e /Ankara
Tel: [phone] • Faıı:: (0312) 395 25 84
İçindekiler
Açıklama 9
Giı-4 Notu, 11
Giriş: ]ayaganesh ve Avangart 13
2 Oyun 38
3 Sokaklar Sahnedir 62
4 Waehma: Arizona, New Pascua'da 115
Mekan, Zaman, Kimlik ve Tiyatro
5 Kainatı Arşınlamak: Ramnagar'ın Ramlila'sında 154
Hareket, İnanç, Siyaset ve Mekan
6 Sömürge Sınırlannda Wayang Kulit 209
7 Ritüelin Geleceği 258
Referanslar 301
Dizin 314
OğlumSam'e
Kızım Sophia'ya

Açıklama
Yazılarım genelde farklı çeşitlemeler ve değişkeler halindedir. Benim
yazdıklarımın sonu yoktur. İzlediğim strateji, denemek, yeniden çalışmak,
gözden geçirmektir. Çalışmamın çeşitli aşamalarında yayımlarım; bir dü­
§Ünce toplamının ne zaman baskıya girdiği konusunda çok titiz değilimdir.
Bu kitaptaki hemen her şey, o veya bu şekilde, önceden ortaya çıkmıştır.
Ayrıca, Ritüelin Geleceği, son noktayı da koymaz. Bazı noktalar yeniden
boy gösterir, belki değiştirilir. Her şeyin ötesinde, söylenmesi gereken,
nihai bir söz olmadığıdır.
"Oyun" (il. Bölüm), The Society for the Association for the Study
of Play (TA SP) topluluğunda yaptığım 1987 tarihli konuşmamın ana
konusuydu. Konuşmam, topluluğun dergisi Play and Culıure 1 (l)'de
(1988) açılış makalesi olarak düzenlenmiştir.
"Sokaklar Sahnedir" (III. Bölüm), T ampa, Güney Florida Üniversite­
si'ndeki 1990 tarihli Edebiyat Kutlaması konferansında ele alacağım ana
konu olarak yazılmıştı. Büyük ölçüde gözden geçirilmiş haliyle, Mayıs 1992
tarihli South African Theatre Joumal' da "lnvasions friendly and unfriendly"
ve 1992 tarihli, Joseph Roach ve Janelle Reinelt tarafından düzenlenen
Critical Theory and Perfomıance'ta basılmıştır. Burada yayımlanan hali,
ayrıca gözden geçirilmiştir.
1 0 RİTÜELİN GELECEGİ
"Waehma: Arizona, New Pascua'da [ ...] " (iV. Bölüm), VictorTumer,
ben ve bir planlayıcı ekip tarafından tasarlanan, ritüel ve performansa
dair 1981 ve 1982 tarihli üç konferanstan ortaya çıkmıştır (bkz. Schech­
ner ve Appel 1990). Kasım 198l'de, Yaqui Geyik danslarını gördükten
sonra, Pascua Pueblo'daki Waehma kutlamaları için 1982, 1985 ve
1987'de, Paskalya zamanında Arizona'ya geri döndüm. "New Pascua'da
Waehma"nın kısa bir hali, Juan Villegas ve Diana Taylar tarafından
düzenlenen Gestos'un tiyatro üzerine özel bir sayısında {Ano 6, 11. Sayı)
çıkmıştır. Makale, ayrıca, 1992 tarihli, Rosamond B. Spicer ve N. Ross
Crumrine tarafından düzenlenen, Perfomıance and the Renewal of Com­
munity: Easter in Northwestem Mexico and Southwestem United States'te
yer almıştır.
"Kainatı Arşınlamak" {V. Bölüm) en son yazdığım makalemdir -
nihayetinde, Hindistan'daki Ramnagar Ramlila'sı üzerine bir kitabımda
{umarım) yerini alacaktır. "Arşınlamak"ın kısa bir hali, 1992 tarihli,
Bradley Hertel ve Cynthia Humes tarafından düzenlenen Uving Banaras:
Hindu Religion in Cultual Context'te bulunur.
"Sömürge Sınırlarında Wayang Kulit" (VI. Bölüm), insan bilimleri
kurumunu ziyaret ettiğim Michigan Üniversitesi'nde 1988 tarihli bir
wayang kulit performansına {Cava deri gölge kuklası) karşı gösterdiğim
tepki olarak başladı. 1989'da, Northwestem ve lowa üniversitelerindeki
konuşmalarım sırasında temaları geliştirdim. Makale TDR, The Drama
Review 34 (2), yaz 1990:25-6l'de yayımlandı.
"Ritüelin Geleceği" (Yii. Bölüm) birçok dönüşümden geçmiştir. Bir
hali, ]ournal of Ritual Studies 1 (1), 1987:5-34'te giriş makalesi olarak ya­
yımlanmıştır. Diğer parçalan "Victor T umer'ın son macerası" (iki çeşitle­
mesi vardır) başlıklı denememde [Anthropologica 27 (1-2), 1985: 190-206]
ve Victor T urner'ın The Anthropology of Perfomıance (1986) çalışmasına
yazdığım giriş olarak basılmıştır.