Psychopatologia życia codziennego ; Marzenia senne

419 Pages·1993·11.944 MB·Polish

by  Sigmund Freud

S I G M U N D
PSYCHOPATOLOGIA
ŻYCIA
CODZIENNEGO
MARZENIA
SENNE

PSYCHOPATOLOGIA
ŻYCIA
CODZIENNEGO
MARZENIA
SENNE
Wydawnictwo naukowe PWN
Warszawa 1993
Tytuły oryginałów:
Z«r Psychopathologie des Alltagslebens
(Uber Vergessen, Versprechen, Vergreifen,
Aberglaube und Irrtum), 1901
Pierwsze wydanie polskie 1912
LUDWIK JEKELS i HELENA 1VÄNKA
Przekład uzupełnił i poprawił na podstawie
S. Freud Gesammelte Werke, Vierter Band
Imago Publishing Co., Ltd, London
WŁODZIMIERZ SZEWCZUK
Über den Traum, 1901
S. Freud Gesammelte Werke, Zweiter und dritter Band
Projekt graficzny okładki
Maryna Wiśniewska
*> râi f * il /
Redaktor
Danuta Sulewska
Redaktor techniczny
Bożena Siedlecka
Korekta
Alina Dudkowska
© Copyright for the Polish édition
by Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Warszawa 1987
ISBN 83-01-07644-5
Spis treści
Zygmunt Freud i jego koncepcja człowieka —
Włodzimierz Szewczuk 7
Psychopatologia życia codziennego 31
Rozdział I. Zapominanie imion własnych 33
Rozdział II. Zapominanie wyrazów obcych 41
Rozdział III. Zapominanie nazw i szyku wyrazów 49
Rozdział IV. O wspomnieniach dziecięcych i tzw. maskują­
cych 80
Rozdział V. Przejęzyczenia 90
Rozdział VI. Pomyłki w czytaniu i pisaniu 151
Rozdział VII. Zapominanie wrażeń i zamiarów 183
Rozdział VIII. Pomyłki w działaniu 215
Rozdział IX. Czynności symptomatyczne i przypadkowe 248
Rozdział X. Błędy 277
Rozdział XI. Kombinowane czynności pomyłkowe 291
Rozdział XII. Determinizm. Wiara w przypadek. Zabobon.
Punkty widzenia 302
Marzenia senne 347
Bibliografia 408

Zygmunt Freud
i jego koncepcja człowieka
Nie ulega wątpliwości, że rozwijana przez Zygmunta
Freuda psychoanaliza była wielkim wydarzeniem w hi­
storii psychologii, że jej znaczenie wykroczyło poza gra­
nice tej nauki.
Nie ulega jednak również wątpliwości, że uczniowie
i wyznawcy Freuda, szczególnie ci mniej twórczy, zbyt
wcześnie zbudowali świątynie pod jego wezwaniem, zbyt
wcześnie postawili mu pomnik. Utrudniało to niepomier­
nie obiektywne spojrzenie na jego osiągnięcia. Jak słusz­
nie podkreślał Frank Suloway *, uczniowie Freuda stwo­
rzyli mit o przełomowej oryginalności swego mistrza,
a wraz z tym mitem — ortodoksyjny kult psychoana­
lizy.
Do tego walnie przyczynił się sam Freud, gdyż upor­
czywie starał się przekonać wszystkich, że jego psycho­
analityczna koncepcja człowieka jest tworem na wskroś
oryginalnym. Odżegnywał się od wszelkich wpływów.
Tymczasem jest faktem historycznym, że koncepcja
Freuda to synteza, z pewnością synteza twórcza, oparta
na wielowątkowym materiale poglądów filozoficznych,
a także doświadczeń psychiatrycznych, cudzych i wła­
snych.
Freud, jak wielu innych pionierów problematyki oso­
bowości, był z zawodu lekarzem. Wcześniejsze od me­
* F. Suloway Freud: Biologe der Seele. 1934.
7
dycznych były jego zainteresowania biologiczne. One
związały go ze szkołą Hermanna Helmholtza — szcze­
gólnie z fizjologiem Ernestem Brücke, który na kanwie
jednej z idei Helmholtza budował koncepcję żywego
organizmu, w tym także człowieka, jako względnie za­
mkniętego układu dynamicznego, rządzonego prawami
natury, podobnie jak rządzą one całą rzeczywistością, do
której należy i ta drobna cząsteczka, jaką jest człowiek.
Trzeba pamiętać, że przełom XIX i XX w. to czasy
triumfu zasady zachowania energii, czasy rozpatrywa­
nia wszystkiego w aspekcie energetycznym. Ale prze­
łom epok to równocześnie renesans różnych postaci wo­
luntaryzmu. Wszystkie one sięgały do Arthura Schopen­
hauera i jego idei woli jako ontologicznej osnowy wszel­
kiego istnienia. Rozwijając idee Friedricha Schellinga
uznał Schopenhauer wolę za ontologiczną osnowę wszel­
kiego istnienia. Bezprzyczynowa wola, jako rzecz sama
w sobie, duchowa praosnowa wszystkiego, przejawia się
we wszystkim, od świata nieorganicznego zaczynając,
przez świat organiczny, pierwotny, aż do człowieka
włącznie. Świat materialny jest po prostu obiektywiza­
cją woli. Wola sama jest pozbawiona sensu, jest ślepą
siłą istnienia, żądzą życia dla samego życia. Głód, miłość
są najpotężniejszymi napędami wszelkiego działania,
w nich jawi się wola życia. Człowiek, opanowany dziki­
mi, nie dającymi się nigdy okiełznać instynktami, opa­
nowany tą właśnie żądzą życia, nie jest w stanie nicze­
go zmienić w jakiś istotny sposób w tym bezustannym
stawaniu się, w tej obiektywizacji woli. Natura ludz­
ka — w jeszcze większym stopniu niż zwierząt — jest
zła w swej istocie i jako taka niezmienna. Jeżeli wola
staje się u człowieka świadoma, to wchodzi automatycz­
nie w permanentny konflikt ze swoim źródłem — wolą
pierwotną. Jednostka ludzka chce za wszelką cenę być
ośrodkiem wszystkiego. Każdy człowiek jest gotów zni­
8