Osmanlı'da Milletler Ve Diplomasi - İlber Ortaylı

927 Pages·2008·4.34 MB·Turkish

by  İlber Ortaylı

Osmanlı'da Milletler
ve Diplomasi

İlber Ortaylı
Osmanlı'da Milletler ve Diplomasi
İLBER ORTAYLI
editör: ALİ BERKTAY
görsel yönetmen: BİROL BAYRAM
düzelti: ERKAN IRMAK
grafik tasarım uygulama: TÜRKİYE İŞ BANKASI KÜLTÜR YAYINLARI

TÜRKİYE İŞ BANKASI KÜLTÜR YAYINLARI
istiklal caddesi, no: 144/4 beyoğlu 34430 istanbul
Tel. [phone]
Fax. [phone]
www.iskultur.com.tr
I
OSMANLI YÖNETİMİNDE DİNÎ GRUPLAR

Patrikhane; Salomon Schweigger, Das Reysbuch des
Heyligen Landes, Nuremberg, 1608/9, ahşapbaskı gravür
(Ayşe Yetişkin Kubilay koleksiyonu).
I
(1)
Ortodoks Kilisesi
İmparatorluk, dinler bakımından en renkli ve kalabalık
listeye sahipti. Türkiye, bugünkü sınırları içinde dahi,
dünyada pek az ülkede rastlanacak dinî bir çeşitlilik gösterir.
Bu, Hıristiyanlık açısından özellikle böyledir. Ülkemizde var
olan bütün kiliseleri (yani cemaatleri) saymaya kalkarsam, iki
elin parmakları yetmez. Bu bir mübalağa değil, isterseniz
sayalım: Rum Ortodoks Kilisesi, Ermeni Gregoryen, Ermeni
Katolik, Ermeni Protestan, Süryanî Kadim dediğimiz Süryanî
Ortodoks, Süryanî Katolik, Kaldanî eski kilisesi ve Kaldanî
Katolik, Nasturî Kilisesi (bizde şu sıra hemen hemen hiç
üyesi kalmadı ve Nasturîlik de bir ara üç patrikliğe
ayrılmıştı). Cumhuriyet devrinde yaşanan bir niza dolayısıyla
Türk Ortodoks Kilisesi'nin ortaya çıkışı... Gördüğünüz gibi
saymakla iki el bitti, kiliseler bitmedi. Bu saydıklarım, üstelik
bu topraklarda doğan ve gelişen veya önemli merkezleri
burada olan kiliselerdi. Roma Katolik, Anglikan, Protestan
gibi Avrupa kökenli kiliselerin Türkiye'de küçük de olsa
bulunan cemaatlerini saymaya kalksak, iki elin parmakları da
yetmez.
Aynı şey Musevîler için de söz konusudur. Hem bildiğimiz
Talmud-Torah geleneğini izleyen Musevîler, hem de Karaim
dediğimiz, âyin ve gelenekleri, duaları itibariyle onlardan
farklı uygulamaları olan Musevîler vardır (sayıları epey
azalmakla birlikte Karaim cemaatinin İstanbul Hasköy'de eski
bir kinisaları da –sinagog demezler– vardır).