ORTAOKUL TÜRKÇE DERSĠ DERS KĠTAPLARI VE ÖĞRETMEN KILAVUZ KĠTAPLARI'NDAKĠ

475 Pages·2015·4.37 MB·Turkish

T.C.
PAMUKKALE ÜNĠVERSĠTESĠ
EĞĠTĠM BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ
TÜRKÇE EĞĠTĠMĠ ANA BĠLĠM DALI
YÜKSEK LĠSANS TEZĠ

ORTAOKUL TÜRKÇE DERSĠ DERS KĠTAPLARI VE
ÖĞRETMEN KILAVUZ KĠTAPLARI’NDAKĠ ġĠĠRLERĠN
DUYGU EĞĠTĠMĠ AÇISINDAN ĠNCELENMESĠ

Sebahattin DEMĠR

Denizli-2015
T.C.
PAMUKKALE ÜNĠVERSĠTESĠ
EĞĠTĠM BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ
TÜRKÇE EĞĠTĠMĠ ANA BĠLĠM DALI
YÜKSEK LĠSANS TEZĠ
ORTAOKUL TÜRKÇE DERSĠ DERS KĠTAPLARI VE
ÖĞRETMEN KILAVUZ KĠTAPLARI’NDAKĠ ġĠĠRLERĠN
DUYGU EĞĠTĠMĠ AÇISINDAN ĠNCELENMESĠ
Sebahattin DEMĠR
DanıĢman
Yrd. Doç. Dr. Cemal BAYAK
Denizli-2015

ii
TEġEKKÜR
Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı baĢkanı Prof.Dr. Nurettin ÖZTÜRK hocam baĢta olmak
üzere yüksek lisans eğitimim süresince derslerime giren hocalarım Doç.Dr. Derya YAYLI,
Doç.Dr. Kerim DEMĠRCĠ ve Doç.Dr. Bedri SARICA‟ya, akademisyenlik yolunda beni
teĢvik eden hocam Yrd.Doç.Dr. Latife KIRBAġOĞLU KILIÇ‟a, bu çalıĢmanın
hazırlanmasında her türlü yardımını eksik etmeyen tez danıĢmanım Yrd.Doç.Dr. Cemal
BAYAK‟a gönülden teĢekkür ederim.

iv

ĠÇĠNDEKĠLER
ÖZET …...….……………………………………………………………….........................1
ABSTRACT …….…………………...………………..………………………..…...............3
BĠRĠNCĠ BÖLÜM=GĠRĠġ …………………………………………………..……………..5
1.1. Problem Durumu …………………………………………….....………………….5
1.2. AraĢtırmanın Önemi ………………………….…………………………………….9
1.3. AraĢtırmanın Amacı …………………………………………………………...….11
1.4. AraĢtırmanın Soruları ……………………………………………………………..12
1.5. AraĢtırmanın Sınırlılıkları …………………………………………………………13
ĠKĠNCĠ BÖLÜM=ALAN YAZIN TARAMASI ………………………………………….15
2.1. Çocuk ve ġiir …………………………………………………………………...15
2.1.1. Çocuğa Görelik ………………….…….………………….……….……..…….20
2.2. ġiirin Duygu Eğitimindeki Yeri ………………………………………………..22
2.3. ġiirin Özellikleri ve Türleri …………………………………………………….26
2.3.1. Genel Olarak ġiirin Özellikleri ……………………………………….……….26
2.3.2. Genel Olarak ġiir Türleri …………………….………………………………..30
2.4. ġiir Ġnceleme Yöntemleri ………………………………...…………………….34
2.5. Çocuk ve Duygu GeliĢimi …………………….………………………………..36
2.5.1. Çocuğun YaĢlara Göre Sosyal ve Duygusal GeliĢimi (10-14 YaĢ) ………….…..42
2.5.1.1. Çocuğun 10 YaĢındaki Sosyal ve Duygusal GeliĢimi ………………..……….43
2.5.1.2. Çocuğun 11 YaĢındaki Sosyal ve Duygusal GeliĢimi ……………….....….….45
2.5.1.3. Çocuğun 12 YaĢındaki Sosyal ve Duygusal GeliĢimi ………………..……….46
2.5.1.4. Çocuğun 13 YaĢındaki Sosyal ve Duygusal GeliĢimi ………………...……....47
2.5.1.5. Çocuğun 14 YaĢındaki Sosyal ve Duygusal GeliĢimi …………………..….....49
2.6. Duyguların ĠĢlevleri ………………………………………………….…………50
v

2.7. Duygu Türleri ve Sınıflamaları ………...………………………………………52
2.8. Ġnsanın Temel Duygu Gereksinimleri …..……………………………………….62
2.8.1. Türkçe BeĢ, Altı, Yedi ve Sekizinci Sınıf Ders Kitapları ve Öğretmen Kılavuz
Kitapları‟nda Öne Çıkan Duygular ………...……………………………….……........63
2.9. Duygu Eğitiminin Amacı ve Önemi ………………………………………...….96
2.10. Duygu Eğitiminin Gerekliliği …………………………………………………99
2.10.1. Ailede Duygu Eğitiminin Gerekliliği …………….…………………..…........100
2.10.2. Okulda Duygu Eğitiminin Gerekliliği ………………………..………....……103
2.11. Duygu Eğitimi ile Ġlgili GörüĢ ve AraĢtırmalar ……………………………….108
2.11.1. Yurt Ġçinde Yapılan ÇalıĢmalar ………..…………………………..……….109
2.11.2. Yurt DıĢında Yapılan ÇalıĢmalar …………..………………..……………...113
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM=YÖNTEM …………………………………………………………118
3.1. AraĢtırma Deseni ……………………………………………...………………….118
3.2. ÇalıĢma Grubu …………………………………………..…………………………119
3.2.1. Örneklem Büyüklüğü ………………………………...………………………120
3.2.1.1. Sürekli DeğiĢkenlerde Tahmin ……………………………………....……..121
3.3. Veri Toplama Araç ve Teknikleri ………………………………………………..122
3.3.1. Duygu ve DüĢünce Atlası Yöntemi ………………………………….……….123
3.3.2. ġiirde Duygu Ġnceleme Formu ………………………………...….………….123
3.3.3. ġiirlerdeki Duygu Eğitimi Ölçeği ………………………..…….……….……124
3.3.3.1. Ölçeğin GeliĢtirilme Süreci ………………………………………….….….125
3.3.3.1.1. Faktör Analizi Sonuçları ……….…………..…………………………….129
3.3.3.1.2. Alt Ölçekler için Güvenilirlik ……….……………………..…………….134
3.3.3.1.2.1. Birinci Faktör için Güvenilirlik ……….……..……………………...….134
3.3.3.1.2.2. Ġkinci Faktör için Güvenilirlik ……….…..………….………………….135
vi

3.3.3.1.2.3. Üçüncü Faktör için Güvenilirlik ……….……………..………………..135
3.4. Veri Toplama Süreci …………………………………………………………..136
3.4.1. Doküman Ġncelemesi Süreci …...………..………….……...………...….……136
3.4.2. Nicel Verilerin Toplanması Süreci ………………....………………...………136
3.5. Verilerin Analizi ……………………………………………………………….137
3.5.1. Doküman Ġncelemesiyle Elde Edilen Verilerin Analizi …….……..……....…137
3.5.2. Nicel Verilerin Analizi …………..……………………...………....…………137
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM=BULGULAR …………………………...……………………..139
4.1. Türkçe Dersi Öğretim Programları‟nın Duygu Bakmından Ġncelenmesi Sonucu
Elde Edilen Bulgular ..................................................................................................139
4.1.1. Türkçe Dersi Eski Öğretim Programlarında Genel Olarak Duygular ………..139
4.1.2. Ġlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (1-5. Sınıflar) ….....143
4.1.2.1. Türk Millî Eğitimi‟nin Genel Amaçlarında Duygular ………...………..….144
4.1.2.2. Programın Yapısı ve Genel Amaçlarında Duygular …………..…………...144
4.1.2.3. Öğrenme Alanı Bölümünde Duygular …………………………….….…....145
4.1.2.4. Kazanımlar Açısından Duygular ………………………………....……..….147
4.1.2.5. Kazanımların, Öğrenme-Öğretme Sürecine Dağılımı Açısından Duygular
……………………………………………………………………………………….149
4.1.2.6. Temalar Açısından Duygular ……………………………....…..……….….151
4.1.2.7. Öğrenme Tür, Yöntem ve Teknikleri Açısından Duygular …...…………...152
4.1.2.8. Ölçme ve Değerlendirme Açısından Duygular …………...….…..…...........154
4.1.2.9. Okuma Dosyası Bakımından Duygular …………..…….……..….………..155
4.1.3. Ġlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı ……...………..155
4.1.3.1. Türk Millî Eğitimi‟nin Genel Amaçlarında Duygular ……………..………156
4.1.3.2. Programın Yapısı ve Genel Amaçlarında Duygular ……………...………..157
vii

4.1.3.3. Kazanımlar Açısından Duygular ………….…………….…………..……...157
4.1.3.4. Temalar Açısından Duygular ………………..…………...………..…….…163
4.1.3.5. Yöntem ve Teknikler Açısından Duygular ……………………….………..165
4.1.3.6. Ölçme ve Değerlendirme Araç ve Yöntemleri Açısından Duygular …........172
4.2. Doküman Ġncelemelerinden Elde Edilen Bulgular …………………….……….173
4.2.1. Türkçe BeĢinci Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitapları‟ndaki ġiirlerde Tespit Edilen
Duygular …………………………………………………………....…………….…173
4.2.1.1. FCM Yayınları Türkçe BeĢinci Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitabı‟ndaki ġiirlerde
Tespit Edilen Duygular ………………….………………………..…….………......173
4.2.1.1.1. “Okulumuz” ġiiri ………………..……………...……………………………173
4.2.1.1.2. “Bugün” ġiiri ……………………………………..……………………........174
4.2.1.1.3. “Rüzgâr” ġiiri ……………………………………...………………………..176
4.2.1.1.4. “Kara Toprak” ġiiri ………………………………...……………...………...177
4.2.1.1.5. “Vatan” ġiiri ………………………………………..……………………….178
4.2.1.1.6. “Türkiye‟m” ġiiri ……………………………………………………….......179
4.2.1.1.7. “Edirne” ġiiri …………………………………..………………….…….......180
4.2.1.1.8. “Bursa” ġiiri …………………………………………………………………181
4.2.1.1.9. “Uçak Yolculuğu” ġiiri …………………………...…………………………182
4.2.1.1.10. “Enerji Birikimi” ġiiri …………………………...…………………………183
4.2.1.1.11. “Ekmek” ġiiri ……………………………………...………..……………...184
4.2.1.1.12. “Bugün Bayram” ġiiri ……………………………..……………………….185
4.2.1.2. MEB Yayınları Türkçe BeĢinci Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitabı‟ndaki
ġiirlerde Tespit Edilen Duygular …………………………………………………...188
4.2.1.2.1. “Öğretmenim” ġiiri ………………………………………...……………..…188
4.2.1.2.2. “Atatürk ile DoğuĢ” ġiiri ………………………………...…...…….……...…190
viii

4.2.1.2.3. “O Mustafa Kemal‟di” ġiiri ………………………………………...….……191
4.2.1.2.4. “Orman KonuĢuyor” ġiiri ……………………………….…….….……........192
4.2.1.2.5. “Türkiye” ġiiri ………………………………………………..…………….193
4.2.1.2.6. “Ayda Bir Küçük Serçe” ġiiri ………………………….............………..........195
4.2.1.2.7. “Güzel Bulut” ġiiri ………………………………………….………………197
4.2.1.2.8. “Güzel Yurdum Türkiye‟m” ġiiri ……………………………….………….198
4.2.1.2.9. “Anadolu Sevgisi” ġiiri ………………………………………...…………...199
4.2.1.2.10. “Bilgi Çağı” ġiiri ………………………………..……………...………….200
4.2.1.2.11. “Bilim ve Teknoloji” ġiiri ………..………….……………….….................201
4.2.1.2.12. “Sinemaya Gitme Günü” ġiiri ………………….………………...................202
4.2.1.3. FCM Yayınları ile MEB Yayınları‟nın Türkçe BeĢinci Sınıf Öğretmen Kılavuz
Kitapları‟ndaki ġiirlerde Tespit Edilen Duyguların KarĢılaĢtırılması …...……....……206
4.2.2. Türkçe Altıncı Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitapları‟ndaki ġiirlerde Tespit Edilen
Duygular ………………………………………………………….………….……...209
4.2.2.1. Gizem Yayınları Türkçe Altıncı Sınıf Öğretmen Kılavuz Kitabı‟ndaki
ġiirlerde Tespit Edilen Duygular ……………………………………….…..…….…209
4.2.2.1.1. “Türkiye‟m Türkiye‟m” ġiiri …………………………..……………………209
4.2.2.1.2. “Ben Öğretmenim” ġiiri …………………………………….…………........211
4.2.2.1.3. “Atatürk Gülümsedi” ġiiri ………………………..………….....………........213
4.2.2.1.4. “Gelecek Senin Çocuğum” ġiiri ……………………………………………216
4.2.2.1.5. “Ġlk Adım” ġiiri …………………………….……................................….........217
4.2.2.1.6. “Ġstanbul” ġiiri …………………….…………………………………...........218
4.2.2.1.7. “Okul” ġiiri ………………………………………………..…....…...............219
4.2.2.1.8. “Rüzgâr” ġiiri ………………………...……………...………………..….….220
4.2.2.1.9. “Dünya ve Zaman” ġiiri ………………………………...………...…………222