Kul Hakki

225 Pages·2009·0.93 MB·Turkish

Kul Hakkı
Ahmet Kerem SEVER

Kul Hakkı
Ahmet Kerem SEVER
KUL HAKKI
Cop yright © Işık Ya yın la rı, 2009
Bu eserin tüm yayın hakları Işık Yayıncılık Tic. A.Ş’ye aittir.
Eserde yer alan metin ve resimlerin Işık Yayıncılık Tic. A.Ş’nin önceden
yazılı izni olmaksızın, elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt
sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır.
Edi tör
Ali BUDAK
Görsel Yönetmen
Engin ÇİFTÇİ
Ka pak
İhsan DEMİRHAN
Sayfa Düzeni
Ahmet KAHRAMANOĞLU
ISBN
978-975-278-335-5
Ya yın Nu ma ra sı
497
Ba sım Ye ri ve Yı lı
Çağlayan Matbaası
Sarnıç Yolu Üzeri No: 7 Gaziemir/İZMİR
Tel: [phone]
Mayıs 2009
Ge nel Dağ ı tım
Gök kuş a ğı Pa zar la ma ve Dağı tım
Merkez Mah. Soğuksu Cad. No: 31 Tek-Er İş Merkezi
Mahmutbey/İS TAN BUL
Tel: [phone] Faks: (0212) 445 84 64
Işık Yayınları
Emniyet Mahallesi Huzur Sokak No: 5
34676 Üsküdar/İSTANBUL
Tel: [phone] Faks: (0216) 318 52 20
www.isikyayinlari.com
ÖNSÖZ .....................................................................................................................9
GİRİŞ .......................................................................................................................13
Hak, Çeşitleri ve Kul Hakkı .................................................................................13
Hakkın Kaynağı Nedir? Hangi Haklar Kul Hakkıdır? .....................................14
Hakkın Çeşitleri ......................................................................................................16
1- Kul Hakkı ve Allah Hakkı Açısından Hakkın Çeşitleri..........................16
2- Allah’ın Kullar Üzerindeki Hakları ............................................................21
3- Peygamber Efendimiz’in Ümmeti Üzerindeki Hakları ..........................21
Dinimizde Kul Hakkına Verilen Değer ..............................................................22
Birinci Bölüm
MÜSLÜMANIN MÜSLÜMAN ÜZERİNDEKİ GENEL HAKLARI .....29
1. Kardeşlik Haklarına Riayet Etmek..................................................................30
2. Eliyle ve Diliyle Hiçbir Müslümana Zarar Vermemek ................................36
3. Kimseyi Küçük Görmemek, Kibirlenmemek, Hakaret Etmemek,
Kötü Söz Söylememek ve Gösteriş Yapmamak ..........................................37
4. Hasis Duygularla (Gıybet, Haset, Su-i Zan, Nankörlük...)
İlgili Kul Haklarından Kaçınmak ..................................................................45
5. Bir Müslümana Üç Günden Fazla Dargın (Küs) Kalmamak .....................55
6. Her Müslümana İyilik Etmek, Güler Yüzlü Davranmak ...........................57
7. Yaşlılara Hürmet Etmek, Küçükleri Sevmek ve Onlara Acımak ..............58
8. Emanete Riayet Etmek, Sözünde Sadık Olmak ..........................................62
9. Dargın Müslümanları Barıştırmak ve Aralarını Bulmak ..............................68
10. Müslümanların Ayıplarını, Gizli Hâllerini Örtmek ve
Tecessüsde Bulunmamak................................................................................69
11. Töhmete Sebep Olabilecek Yerlerden Uzak Durmak ...............................72
5
Kul Hakkı
12. Makamını ve İmkânlarını Diğer Müslümanların Hayrı İçin Kullanmak .75
13. Müslüman Kardeşinden Zulmü Gidererek Ona Yardımcı Olmak ..........77
14. Kötü Arkadaş Edinen Bir Müslümanı Ondan Sakındırmak ...................79
15. Üzüntülü Bir Müslümanı Sevindirmek, Dertli ve
Endişeli ise Bunu Gidermeye Çalışmak .......................................................80
16. Bir Müslümana Rastladığında Konuşmadan Önce Selam Vermek .........81
17. Aksırıp “Elhamdülillah” Diyen Müslümana “Yerhamükellah” Demek .83
18. Hasta Kardeşinin Ziyaretinde Bulunmak ve Cenazesine Katılmak ........84
19. Müslümanın Müslüman Üzerindeki Otuz Hakkı .......................................87
İkinci Bölüm
İNSANLARIN BİRBİRLERİ ÜZERİNDEKİ HAKLARI..........................89
1. Komşuluk Hakları .............................................................................................90
2. Akrabalık ve Misafirlik Hakları ........................................................................98
3. Anne, Baba ve Çocuk Hakları .......................................................................103
a) Anne ve Babanın Evlat Üzerindeki Hakları ...........................................103
b) Evladın Anne ve Baba Üzerindeki Hakları ............................................108
4. İşçi-İşveren, İdareci-Memur ve Köle Hakları .............................................113
a) Mesaiye Riayet Hukuku .............................................................................115
b) Hakkı Olan Gelsin ....................................................................................123
5. Arkadaşlık ve Sohbet Hakları ........................................................................123
a) Arkadaşlık Hakları ......................................................................................123
b) Sohbet Hakkı ..............................................................................................125
6. Karı-Koca Hakları ...........................................................................................125
a) Kadının Kocasındaki Hakları ..................................................................127
b) Kocanın Kadın Üzerindeki Hakları ........................................................130
7. Öğretmen ve Öğrenci Hakları .......................................................................133
8. Yetimlerin Hakları ............................................................................................135
9. Fakirlerin Zenginler Üzerindeki Hakları ......................................................137
10. Gayrimüslimler ile İlgili Haklar ..................................................................138
11. Kişilik Hakları ................................................................................................141
a) Yaşama Hakkı..............................................................................................143
b) Kişilerin Şahsiyet ve Onurlarının Korunması .......................................145
c) Özel Hayatın Gizliliği ................................................................................147
d) Din ve Vicdan Hürriyeti ...........................................................................148
6
12. Ticarette Kul Hakkı .......................................................................................150
a) Faiz ................................................................................................................151
b) Kumar ..........................................................................................................152
c) Aldatma ve Hile ..........................................................................................153
d) Vurgunculuk, Karaborsacılık ....................................................................157
e) Tefecilik ........................................................................................................158
f) Hırsızlık ........................................................................................................159
g) Rüşvet ...........................................................................................................160
h) Kul Hakkını İlgilendiren Alışveriş Şekilleri ............................................161
i) Kul Hakkı ile İlgili Diğer Haram Kazanç Yolları .................................163
Alışveriş Esnasında Yemin Etmek ..........................................................165
Rekabet Kurallarına Uymamak ................................................................166
Spekülatif Müdahalelerde Bulunmak .....................................................168
Borcunu Zamanında Ödememek ...........................................................169
Simsarlık ......................................................................................................171
13. Kamu Haklarını İhlal Etmek .......................................................................172
14. Zina İftirası, Namus ve Şerefe Leke Süren Beyanlar ...............................175
15. Çevre ile Alâkalı Kul Hakları .......................................................................176
a) Yüksek Sesle Müzik Dinlemek .................................................................178
b) Sigara ............................................................................................................179
c) Yol Hakkı .....................................................................................................181
d) Toplu Kullanım Alanları ...........................................................................182
16. Trafik Kurallarına Uymamak .......................................................................185
Şerit İhlali, Kul Hakkı İhlalidir .....................................................................186
17. Sıra Hakkı (Otobüste, Bankada, Gişede...) ................................................187
18. Telif ve Tercüme Hakkı ...............................................................................188
19. Medyadaki Kul Hakları .................................................................................191
20. Kul Haklarını İlgilendiren Diğer Hususlar ................................................192
a) Her Türlü Haksız Davranış ......................................................................192
b) İsraf ve Kul Hakkı ...................................................................................193
c) Müslümanın Hayvanlara Karşı Vazifeleri ..............................................195
d) Genel Aflar, Kanunlar ve Kul Hakkı ......................................................198
NETİCE ................................................................................................................201
Kul Hakkı İhlalinin Ardından Yapılması Gerekenler .....................................202
77
Kul Hakkı
BİTİRİRKEN ......................................................................................................207
Çok Önemli Bir Haslet: Helâlleşme ............................................................210
Helalleşmede Açık ve Net Olunmalı ...........................................................210
Kul hakkına girmemek için ortaklık durumlarında neler yapılmalı? .....211
Benden sonrası tufan mantığı mümince bir tavır değildir ........................211
Cansız varlıkların hakkı olabilir mi? ............................................................211
Toplanılan bağış ve yardımlar, yerinde sarf edilmelidir. ...........................212
Sözleşmeler ve kelime oyunları: ....................................................................213
Vicdan hep hakkı söyler, vicdanın sesine kulak verin ..............................213
Kul Hakkının Garantörü Allah .....................................................................213
Namaz ve Kul Hakkı ......................................................................................214
Kılı kırk yarma ne demek? ...........................................................................214
İşte asıl medeniyet ve gerçek insanlık bu ....................................................215
SONSÖZ ..............................................................................................................217
BİBLİYOGRAFYA .............................................................................................221
8
ÖNSÖZ
Dinimizde bütün haklar, temelde Allah’ın iradesinden gelen
ve O’nun tarafından insanoğluna emanet edilen birer lütuf ve
ihsandır. Bu armağanlar daha insanın ilk yaratılmasıyla ona ve-
rilmiştir.
Toplum hâlinde yaşamanın herkese sağladığı bazı haklar ve
yüklediği son derece önemli sorumluluklar vardır. Bu haklara hür-
met etmek ve sorumlulukları yerine getirmek herkesin görevidir.
Hak denilince de “korunması, gözetilmesi gereken değerler” akla
gelir. Toplumda huzurun olması için bu hak ve sorumlulukların
gereklerine riayet edilmelidir.
Bunun için Yüce dinimiz İslâm, “hak” kavramına büyük bir
değer vermiş, ırk, cinsiyet ve inanç ayrımı yapmaksızın bütün
insanların haklarını dokunulmaz kabul etmiştir. Bunun için bir-
takım tedbir ve kurallar söz konusu olmuştur. Bu hakların içeri-
sinde Kur’ân-ı Kerîm’de ve Efendimiz’in mübarek sözleri içinde,
üzerinde en çok durulması gerekeni şüphesiz kul haklarıdır. Evet,
herkes kendi hukukunun sınırlarını bilmeli, başkalarına karşı da
saygılı olmalıdır. Bildiğimiz kadarıyla bile kul haklarını çoğu za-
man hiçe sayabiliyoruz. Ama bunun yanında ya bilemedikleri-
miz… Kur’ân-ı Kerîm’de: “O gün onların hiç hesaba katmadıkla-
rı öyle şeyler Allah tarafından ortaya dökülür ki tariflere sığmaz!”
(Zümer, 39/47) buyurulur ki bu da ifade etmeye çalıştığımız hususu an-
latması bakımından çok önemlidir.
Kul hakkına riayet etmek gerektiği özellikle günümüz dünya-
9