Table Of ContentT.C.
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
KRİZLERİN ANATOMİSİ: 1929 EKONOMİK BUHRANI VE 2008
KÜRESEL KRİZİ’NİN KARŞILAŞTIRILMASI
Hazırlayan
Erhan DUMAN
İktisat Ana Bilim Dalı
İktisat Bilim Dalı
Yüksek Lisans
KARAMAN – 2011
T.C.
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
KRİZLERİN ANATOMİSİ: 1929 EKONOMİK BUHRANI VE 2008
KÜRESEL KRİZİ’NİN KARŞILAŞTIRILMASI
Hazırlayan
Erhan DUMAN
İktisat Ana Bilim Dalı
İktisat Bilim Dalı
Yüksek Lisans
Danışman
Doç. Dr. Nihat IŞIK
KARAMAN – 2011
ÖNSÖZ
1929 ve 2008 yılında ABD’de başlayan ekonomik kriz, önce ABD ardından Avrupa
ülkeleri ile birlikte dünya ekonomilerinde olumsuz etkilere yol açmıştır. Yaşanan bu
ekonomik krizler yalnızca ekonomik hayatı değil sosyal yaşamı da etkisi altına almıştır. Bu
çalışmada 1929 Buhranı ve 2008 Küresel Krizi’nin dünya ekonomilerine etkisi ve her iki
krizin nedenleri ve sonuçları açısından karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmanın hazırlanması
aşamasında görüş ve desteklerini esirgemeyen değerli danışman hocam Doç. Dr. Nihat Işık,
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İktisat Bölümü’nün kıymetli hocalarına ve katkılarıyla
her zaman yanımda olan çok kıymetli aileme teşekkürü bir borç bilir, çalışmanın ilgililere
faydalı olmasını temenni ederim.
Karaman, 2011 ERHAN DUMAN
ÖZET
Dünya ekonomisinde zaman zaman farklı nedenlere bağlı olarak ve farklı
şiddetlerde ekonomik krizler yaşanmıştır. Sürekli değişen ekonomik yaklaşımlar, beklentiler,
siyasi, sosyal ve teknolojik faktörler nedeniyle yaşanan ekonomik krizlerden çıkış yöntemleri
de farklılık göstermiştir.
1929 yılında New York borsasının çöküşüyle başlayan ekonomik kriz, önce ABD
ardından Avrupa ile beraber diğer ülke ekonomilerini de olumsuz yönde etkilemiştir. 1929
Buhranı dünyada mal ve hizmet fiyatlarının düşmesinin yanı sıra, talep azalması ve ticarette
işlem gören mal miktarlarında azalmalar dünyayı derinden etkilemiştir. 2007 yılı ortalarından
itibaren ABD’de ortaya çıkan küresel kriz de gelişmiş ülkeler ve başta Avrupa olmak üzere
birçok ülke ekonomisini derinden etkilemiştir. 2008 yılında finans piyasalarında ortaya çıkan
kriz karşılıklı bağımlılık sonucu kısa sürede reel sektöre sıçramış ve ülke ekonomilerinde
ciddi daralmaların yaşanmasına neden olmuştur. Finans piyasalarında türev araçların sayısı ve
hacminde meydana gelen artışlar küresel krizin derinleşmesinde önemli bir rol oynamıştır.
2008 Küresel Krizi’nin nedenleri ve gelişimi 1929 Dünya Ekonomik Krizi ile
benzerlikler taşımaktadır. Finans piyasalarında meydana gelen çöküşler, reel piyasada oluşan
talep daralması büyüme oranları düşürmüş ve işsizlik oranı da yüksek seviyelere çıkarmıştır.
1929 Buhranı sonrasında yaşanan ekonomik ve siyasi olaylar 2007 Küresel Krizi sonrasında
neler olabileceğini gündeme getirmiş ve içinde yaşadığımız sistemin sorgulanmasına neden
olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Krizlerin Anatomisi, Ekonomik Krizler, 1929 Dünya Ekonomik
Buhranı, 2008 Küresel Krizi.
ABSTRACT
Depending on different factors from time to time in the world economy and the
economic crises of different magnitudes occurred. Ever-changing economic approaches,
expectations, political, social and technological factors, the economic crisis bucause of the
varied methods of output.
Stock market collapse of the economic crisis began in New York in 1929, before the
U.S. and then Europe with a negative impact on the economies of all countries. In addition to
falling prices of goods and services in the world, demand reduction and reductions in the
amounts of goods traded in world trade, deeply affected. And at the same place in the U.S.
starting in 2007, following the global crisis also negatively affected the economies of the
world. Emerging financial markets crisis in 2008, spread to the real sector and led to
shrinkage in the economy. The number of derivatives in financial markets and the volume
increases occurring in the global financial crisis has played an important role in deepening.
2008 Global Crisis of similarities with the causes and development of the 1929 World
Economic Crisis. Collapses in the financial markets, real market prices and shrinking demand
high levels of growth rates and the unemployment rate has dropped. Depression after 1929,
the economic and political events that brought on the agenda, and what could happen after the
2008 Global crisis has led to questioning of the system we live in.
Key words: Anatomy of Crisis, Economic Crisis, 1929 World Economic Depression,
2008 Global Crisis.
İÇİNDEKİLER
Sayfa No:
ÖNSÖZ ...................................................................................................................... .ı
ÖZET. .........................................................................................................................ıı
İÇİNDEKİLER.................................................................. ...................................... ....ıv
KISALTMALAR.............................................................. ...................................... .....vı
TABLO LİSTESİ...................................................................... ............................... ...vıı
GİRİŞ .........................................................................................................................1
I. BÖLÜM: KRİZLERİN ANATOMİSİ................................................................3
I.1. Ekonomik Kriz Tanımları .............................................................................. 3
I.2. Ekonomik Krizin Nedenleri ........................................................................... 5
I.2.1. İçsel Ekonomik Nedenler ..................................................................... 6
I.2.2. Dışsal Ekonomik Nedenler ................................................................... 8
I.3. Ekonomik Krizin Kapsamı ve Boyutları ........................................................ 9
I.3.1. Fiyat İstikrarsızlığı ............................................................................... 9
I.3.2. Ekonomideki Arz–Talep Dengesizliği ................................................ 12
I.3.3. Ekonomide Ödemeler Bilançosu Dengesizliği .................................... 14
I.3.4. Ekonomide Gelir Dağılımındaki Adaletsizlik ..................................... 15
I.3.5. Ekonomide Aşırı Borçlanma ve Borç Krizleri .................................... 16
I.4. Ekonomik Kriz Kavramına Yönelik Yaklaşımlar ......................................... 18
I.4.1. Ekonomik Krizi Dışsal Nedenlere Bağlayan Yaklaşımlar ................... 19
I.4.1.1. Klasik Liberal Yaklaşım ...................................................... 19
I.4.1.2. Neoklasik Yaklaşım ............................................................. 20
I.4.1.3. Keynesyen Yaklaşım ........................................................... 22
I.4.1.4. Yeni Liberal Yaklaşımlar ..................................................... 25
I.4.1.4.1. Monetarist Yaklaşım ............................................. 25
I.4.1.4.2. Arz Yanlı Yaklaşım ............................................... 26
I.4.1.4.3. Yeni Klasik Yaklaşım ............................................ 27
I.4.1.5. Keynesyen İktisat Yaklaşımı................................................ 29
I.4.2. Ekonomik Krizleri İçsel Değişkene Bağlayan Yaklaşım ..................... 34
I.4.2.1. Marksist Yaklaşım ............................................................... 34
I.5. Finansal Krizler ........................................................................................... 36
I.5.1. Finansal Kriz Çeşitleri ....................................................................... 37
I.5.1.1. Bankacılık Krizi .................................................................. 38
I.5.1.2. Dış Borç Krizleri ................................................................. 38
I.5.1.3. Para Krizleri ........................................................................ 39
I.5.1.4. Sistematik Finansal Krizler .................................................. 39
I.5.2. Finansal Kriz Yaklaşımları ................................................................. 40
I.5.2.1. Yeni Keynesyen Yaklaşım ................................................... 40
I.5.2.1.1. Asimetrik Bilgi ...................................................... 40
I.5.2.1.1.1. Ters Seçim (Limon Problemi) ............... 41
I.5.2.1.2.2. Ahlâkî Tehlike ...................................... 43
II.5.2.1.2. Kredi Tayınlaması ................................................ 45
I.5.2.2. Post Keynesyen Yaklaşım .................................................... 46
I.5.2.2.1. Finansal Kırılganlık ............................................... 46
I.5.2.2.2. Para Arzının İçselliği ............................................. 48
I.5.2.2.3. Yeni Liberal Yaklaşım........................................... 49
II. BÖLÜM 1929 DÜNYA EKONOMİK BUHRANI VE SONUÇLARI ............. 50
II.1. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı Öncesi Dünya Ekonomisinin Genel
Görünümü ve Buhranın Nedenleri ..................................................................... 50
II.2. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı Sonrası Dünya Ekonomisinin Genel
Görünümü ve Buhranın Sonuçları ...................................................................... 69
III. BÖLÜM 2008 KÜRESEL KRİZİ: NEDENLERİ VE SONUÇLARI ............ 77
III.1. 2008 Küresel Krizi Öncesi Dünya Ekonomisinin Genel Görünümü ve Krizin
Nedenleri...............................................................................................................78
III.2. 2008 Küresel Krizi Sonrası Dünya Ekonomisinin Genel Görünümü ve
Krizin Sonuçları....................................................................................................95
III.3. Küresel Krizin Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri....... ...........................106
IV.BÖLÜM 1929 BUHRANI İLE 2008 KRİZİ'NİN KARŞILAŞTIRILMASI....115
IV.1.SONUÇ...............................................................................................................130
KAYNAKÇA..............................................................................................................134
KISALTMALAR
ABD Amerika Birleşik Devletleri
AB Avrupa Birliği
CDO Teminatlı Borç Yükümlülükleri
CDS Kredi Riski Swapları
DTÖ Dünya Ticaret Örgütü
FED Amerikan Merkez Bankası
GOÜ Gelişmekte Olan Ülke
GÜ Gelişmiş Ülke
GSMH Gayri Safi Milli Hasıla
GSYH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
ILO Uluslararası Çalışma Örgütü
MBRKGE Merkez Bankası Reel Kesim Güven Endeksi
TCMB Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
yy. yüzyıl
Description:Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İktisat Bölümü'nün kıymetli hocalarına ve katkılarıyla her zaman yanımda olan çok kıymetli aileme teşekkürü bir borç bilir,
