kıbrıs'ta rum-yunan saldırıları ve soykırım

602 Pages·2008·9.54 MB·Turkish

T.C.
GENELKURMAY BAŞKANLIĞI
ANKARA

KIBRIS’TA
RUM-YUNAN SALDIRILARI
VE
SOYKIRIM

Yrd.Doç.Dr. Vehbi Zeki SERTER

Eski KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı
ve
Kıbrıs Türk Tarih Kurumu Başkanı

Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları

ANKARA
GENELKURMAY BASIMEVİ
2008
ISBN: 978-975-409-498-5
NSN: 7610270428227

YAYIN KURULU BAŞKANI

Hv. Korg. Abidin ÜNAL

YAYIN KURULU
Dr. Dz. Öğ. Alb. S. Ömer ERENOĞLU
Öğ. Alb. Mesut KIZILCA
Tar. Uzm. Kerime ŞAHİNER

DÜZELTİ/SAYFA DÜZENİ
Red. Uzm. Yasemin TAŞCI

KAPAK
Ceyhan KURHAN
II
SUNUŞ
“Efendiler, Kıbrıs düşman elinde
bulunduğu sürece, bu bölgenin ikmal yolları
tıkanmıştır. Kıbrıs’a dikkat ediniz. Bu ada
bizim için önemlidir.”
Mustafa Kemal ATATÜRK
Akdeniz’in Sicilya ve Sardunya adalarından sonra üçüncü büyük adası
olan Kıbrıs, 1571 yılında 80.000 şehidin verildiği zorlu bir mücadelenin
ardından Venediklilerden alınarak Türk hâkimiyetine geçmiş, 1878’de Büyük
Britanya Krallığı’na kiralanana kadar Türk idaresinde kalmıştır. Osmanlı
Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na Almanya’nın safında girmesi üzerine
İngiltere adayı tek yanlı olarak ilhak etmiştir. Lozan Konferansı’nda resmen
İngiltere’ye bırakılan adada bu durum 1960’a kadar devam etmiştir.
Kıbrıslı Rumlar, 1950’li yıllardan itibaren adadaki İngiliz egemenliğine
son vermek ve adayı Yunanistan’a bağlamak için verdikleri mücadeleyi
yoğunlaştırmışlardır. Makarios, 1 Nisan 1955’te, Rum Ortodoks Kilisesi
önderliğinde bir yeraltı örgütü olan ve enosis için çalışan EOKA adlı terör
örgütünü kurmuş, Yunanistan da bu terör örgütünün başına General Grivas’ı
atamıştır. Kıbrıslı Türkler de antiterörist bir savunma örgütü olan “Volkan”ı
kurmuşlar ve bu örgüt 1957’de Türk Mukavemet Teşkilatına dönüşmüştür.
1958 yılında Kıbrıslı Türklere ve İngilizlere karşı yapılan saldırıların
dozu artmış, 1959 Şubatında da Türk ve Yunan hükûmetleri Zürih’te bir
araya gelerek Türkiye ve Yunanistan’ın himayesinde bağımsız bir Kıbrıs
Cumhuriyeti’nin kurulmasına karar vermişlerdir. Daha sonra Türkiye,
Yunanistan ve İngiltere Dışişleri Bakanlarının ve iki halkın temsilcilerinin
katılımıyla Londra Konferansı başlamış, Garanti ve İttifak Anlaşmaları
imzalanmış ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin temel ilkeleri ilan edilmiştir. Ancak 16
Ağustos 1960’ta bağımsız ve egemen bir devlet olarak kurulan Kıbrıs
Cumhuriyeti, Rumların enosis ülküleri yüzünden fazla yaşayamamıştır. 21
Aralık 1963’te Cumhurbaşkanı Makarios, İçişleri Bakanı Yorgacis, Meclis
Başkanı Klerides, Çalışma Bakanı Papadopulos tarafından hazırlanan
Akritas Planı çerçevesinde Türkleri imha hareketi başlamıştır. Rumların
yaptığı saldırılar, 30 Aralık 1963’te İngilizlerin adayı bölen yeşil hattı
çizmesine neden olmuştur. Bu saldırılar ve tedhiş hareketleri Kıbrıs Barış
Harekâtı’na kadar sürmüştür.
Bu kitap; Kıbrıslı soydaşlarımızın akıl almaz zulüm, işkence, saldırı ve
cinayetlere maruz kalarak geçirdiği bu süreci, o günlerde Mücahit Komutanı
olarak görev yapan ve sonraki dönemde KKTC Meclis Başkanlığı görevini de
ifa eden Sayın Vehbi Zeki Serter’in kaleminden tüm gerçekleriyle ortaya
koymaktadır.
Öyle ki; kırk mermiyle delik deşik edilen Bahire (3), Mehmet Emin
Dayı, başından vurularak şehit edilen İsmail Musa (12), toplu katliamda tüm
ailesini kaybeden Mehmet Tavukçu, Atlılar köyünde elleri bağlı şehit edilen
otuz yedi Türk; toplu mezarlara gömülen Sandallar ve Muratağa köyleri halkı,
Ayvasıl’da yığın hâlinde gömülmüş 21 Türk, parçalanarak feci şekilde şehit
edilen Melandra köyünden Halit Derviş (25), Halil Mustafa (55) ve Ali Arif
(33), 21 gün cesedi açıkta bekletilen Aleminyo köyünün imamı (85) yaşındaki
Arif Dede... ve altı yüz sayfayı dolduran yüzlerce soydaşımız ve onların
insanın kanını donduran acı hikâyeleri...
Bütün bu yaşananlar, Mücahit Komutanı Esat Fellahoğlu’nun esir
kampından özgürlüğe kavuştuğu anda dudağından dökülen şu sözlerini
daha bir anlamlı kılıyor: “... Allah’ım, kimseyi devletsiz bırakma, kimseyi
vatansız bırakma, kimseyi yabancı idare eline düşürme. Türk milletini, Türk
Silahlı Kuvvetlerini ebediyete kadar payidar eyle...”
Kitapta, anlatım anılarla zenginleştirilmiş, yaşanan tüm acılar şahitlerin
“dil”inden nakledilerek maruz kalınan vahşet, en gerçek hâliyle gözler önüne
serilmiştir.
Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 34’üncü yıl dönümünde, yayımladığımız bu
eserin eserin faydalı olacağı inancındayım. Saygılarımla.

Abidin ÜNAL
Hava Korgeneral
ATASE ve Dent. Başkanı

II
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ
İÇİNDEKİLER ..................................................................................... III
KISALTMALAR ................................................................................... XV
ÖN SÖZ .............................................................................................. XVII
GİRİŞ .................................................................................................. 1
I. KIBRIS ............................................................................................ 1
A. KIBRIS’IN COĞRAFİ DURUMU .................................................... 1
1. Kıbrıs’ın Coğrafi Konumu ............................................................... 1
2. Kıbrıs’ın Yeryüzü Şekilleri .............................................................. 1
3. Kıbrıs’ın Kıyıları .............................................................................. 2
4. Kıbrıs’ın İklimi ................................................................................. 2
5. Kıbrıs’ın Nüfusu .............................................................................. 2
B. KIBRIS’IN JEOSTRATEJİK ÖNEMİ .............................................. 4
1.Kıbrıs’ın Jeostratejik Önemi (Genel) ............................................... 4
2. Kıbrıs’ın Türkiye İçin Jeostratejik Önemi ........................................ 4
3. Kıbrıs’ın İngiltere İçin Jeostratejik Önemi ....................................... 5
4. Kıbrıs’ın Yunanistan İçin Jeostratejik Önemi .................................. 6
C. KIBRIS SORUNU .......................................................................... 7
II. MEGALİ İDEA VE ENOSİS ............................................................ 12
BİRİNCİ BÖLÜM
KIBRIS TÜRKELERİNE KARŞI YAPILAN İLK SALDIRILAR VE
RUM-YUNAN VAHŞETİ (1878-1955) ................................................ 27
İKİNCİ BÖLÜM
EOKA RUM TEDHİŞ ÖRGÜTÜNÜN HAREKETE GEÇİŞİNDEN
ZÜRİH VE LONDRA ANTLAŞMALARI’NIN İMZALANMASINA
KADAR OLAN DÖNEMDE RUM-YUNAN VE İNGİLİZ VAHŞETİ
(1955-1960) ........................................................................................ 49
1. EOKA Tedhiş Örgütünün Eylemlerini Başlatması (1Nisan 1955) ... 49
2. Kıbrıs’ta Türklere Karşı İlk Saldırı Hareketi, 14 Türk’ün
Yaralanması (21 Haziran 1955) ve Diğer Olaylar ............................... 51
III
3. Kıbrıs Türklerine Karşı Katliam Hareketine Girişileceği Haberi
Üzerine Ana Vatan Türkiye Başbakanı Adnan Menderes’in Tarihî
Demeci ve Diğer Tepkiler ................................................................... 55
4. Abdullah Ali Rıza Çavuş’un Şehit Edilişi, Rum Tahrikleri ve
Saldırıları ............................................................................................ 58
5. Vurma Olayları ve Saldırılar ........................................................... 63
6. EOKA, Vahşetini Sürdürüyor .......................................................... 67
7. 27-28 Ocak (1958) Olayları, İngiliz Barbarlığı ve Tepkiler .............. 75
8. Yeni Rum Saldırıları ve Cinayetleri ................................................ 82
9. Artan Rum Vahşeti Karşısında Kıbrıs Türk Kurumları
Federasyonu Başkanı Rauf R. Denktaş’ın Gönderdiği Telgraflar ...... 94
10. Rum Saldırıları ve Katliamlar Devam Ediyor ................................ 96
11. Göç Hareketinin Başlaması ve Diğer Vurma Olayları .................. 102
12. Hala Sultan Tekkesi’ni Yakma Girişiminde Bulunulması ve Bir
Din Adamının Başına Gelenler ........................................................... 112
13. Diğer Vurma Olayları .................................................................... 113
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KIBRIS CUMHURİYETİ DÖNEMİNDE RUM-YUNAN TAHRİKLERİ
VE VAHŞETİ (1960-1963) ................................................................. 119
1. Cumhuriyet ve Rum Tahrikleri ........................................................ 119
2. 1961 Yılında Rum Tahrikleri ........................................................... 124
3. 1962 Yılında Rum Tahrikleri ........................................................... 140
4. 1963 Yılında Rum Tahrikleri ........................................................... 158
5. Rumların Anayasa’yı Değiştirmek İçin Resmen Teklifte
Bulunmaları ve Tekliflerinin Reddedilmesi ......................................... 169
6. Rumların Türklere Saldırmaları ve Cumhuriyetin Sonu ................. 175
ŞİİRLER ............................................................................................. 178
Şair Behçet Kemal Çağlar’ın Konuşması ve Şiiri ........................... 178
Şehitler Anıtı ................................................................................... 179
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KIBRIS CUMHURİYETİ’NİN YIKILIŞINDAN MUTLU BARIŞ
HAREKÂTI’NA KADAR OLAN DÖNEMDE RUM-YUNAN VAHŞETİ
(1963-1974) ........................................................................................ 181
1. Lefkoşa ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ............. 181
a. Kumsal Baskını (24 Aralık 1963) .................................................... 193
IV
b. Devlet Hastanesinde Vahşet ve Esir Kardeşlerimize Yapılan
Mezalim .............................................................................................. 206
c. Ayvasıl Katliamı (24 Aralık 1963) ve Diğer Olaylar ......................... 212
ç. Arpalık Katliamı (6 Şubat 1964) ..................................................... 217
2. Boğaz ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ............... 219
3. Lârnaka (İskele) ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti .. 222
a. Rum-Yunan Kuvvetlerinin Geçitkale ve Boğaziçi Köylerine
Saldırıları (15 Kasım 1967) ................................................................ 227
4. Yeşilırmak Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ............. 230
5. Erenköy Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ve Türk
Uçaklarının Müdahalesi ...................................................................... 231
6. Limasol ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ............. 236
a. Yalova Çarpışmaları ....................................................................... 236
b. Çanakkale Çarpışmaları ................................................................. 237
c. Gözügüzel Çarpışmaları ................................................................. 237
ç. Limasol Çarpışmaları ..................................................................... 237
d. Malya (Bağlarbaşı) Çarpışmaları (7 Mart 1964) ............................. 241
7. Baf ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti .................... 244
8. Mağusa ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ............. 250
9. Lefke ve Bölgesinde Rum-Yunan Saldırıları ve Vahşeti ................ 256
a. Gaziveren Çarpışmaları (19 Mart 1964) ......................................... 256
b. Çamlıköy Çarpışmaları (19 Mart 1964) .......................................... 257
c. Cengizköy Çarpışmaları (14 Eylül 1966) ........................................ 258
ç. Bağlıköy Çarpışmaları .................................................................... 258
10. Yabancı Basın ve Eserlerde, Kıbrıs’ta Rum-Yunan Vahşeti ile
İlgili Yazılardan Örnekler (1963-1974) ................................................ 260
ŞİİRLER ............................................................................................. 270
21 Aralık ......................................................................................... 270
Ayvasıllı Dokuz Esir ........................................................................ 271
Bir Rüzgâr Esiyordu ....................................................................... 274
BEŞİNCİ BÖLÜM
KIBRIS BARIŞ HAREKÂTI VE RUM-YUNAN VAHŞETİ (1974) ........ 275
1. Çarpışmalar ve Rum-Yunan Vahşeti .............................................. 275
V
a. Lefkoşa Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti ............................... 275
b. Mağusa Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti ............................... 277
c. Baf Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti ...................................... 285
ç. Lârnaka (İskele) Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti .................. 288
d. Limasol Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti ............................... 292
e. Lefke Çarpışmaları ve Rum-Yunan Vahşeti ................................... 295
2. İkinci Barış Harekâtı Sırasında Rum-Yunan İkilisi Tarafından
Uygulanan Toplu Katliam Hareketleri ................................................. 298
a. Muratağa ve Sandallar Köyü Katliamları (15 Ağustos 1974) .......... 298
b. Atlılar (Aloa) Köyü Katliamı (15 Ağustos 1974) .............................. 301
c. Katliamlarla İlgili Tepkiler ve Bazı Görgü Tanıklarının Anlattıkları .. 306
ç. Taşkent (Dohni) Katliamı (15 Ağustos 1974) ................................. 316
d. Taşkent Öyküsü (8 Nisan 1975) ..................................................... 328
e. Aleminyo Katliamı ve Katliamla İlgili Tepkiler ve Anlatılanlar (20
Temmuz 1974) ................................................................................... 331
3. Barış Harekâtı Münasebetiyle Rum-Yunan İkilisi Tarafından
Yapılan Vahşet ve Cinayetlerden Diğer Örnekler ............................... 334
a. Beşparmak Dağları’nda Rumlara Esir Düşen Bir Türk Gencinin
Anlattıkları .......................................................................................... 334
b. KTFD Eski Baf Temsilcisi Murad Hüsnü Özad, Baf Kasabası Eski
Serdarı (Mücahit Komutanı) Esat Fellahoğlu ve Bazı Göz
Şahitlerinin Rum-Yunan Vahşeti ile İlgili Olarak Anlattıkları ............... 338
c. Esir Kampları .................................................................................. 374
Limasol Esir Kampı ............................................................................ 375
Yeroşibo (Baf) RMM Esir Kampı ........................................................ 375
Lârnaka Esir Kampı ........................................................................... 376
4. 1974’teki Rum-Yunan Katliamları Karşısında Yabancı Basın ........ 376
ŞİİRLER ............................................................................................. 380
Unutma ............................................................................................... 380
Özgür Şehidimize Selam Olsun ......................................................... 381
Mücahit ............................................................................................... 383
ALTINCI BÖLÜM
RUM-YUNAN İKİLİSİNİN KIBRIS TÜRK HALKINA KARŞI
UYGULADIĞI DİĞER MEZALİM HAREKETLERİ VE RUM-YUNAN
VAHŞETİ İLE İLGİLİ BAZI ANILAR .................................................... 385
VI
a. Göçler ............................................................................................ 385
b. Irza Tecavüzler ve Yapılan Tacizler ............................................... 397
c. Siyasi-Ekonomik Ambargo ve Baskılar ........................................... 401
ç. Rumların Sınır Tahrikleri ................................................................ 412
d. Kıbrıs’ta Rum-Yunan Vahşeti ile İlgili Diğer Bazı Anılar ................. 424
e. Kayıp Türkler Sorunu ve Utanç Barikatları ..................................... 436
f. TMT Yemini ..................................................................................... 438
g. GKK Ant Metni ............................................................................... 438
ğ. Mücahitler Marşı ............................................................................. 438
YEDİNCİ BÖLÜM
KIBRIS’TA ŞEHİTLERİMİZ, ŞEHİTLİKLERİMİZ VE ANITLARIMIZ ... 441
1. Şehitlerimiz ..................................................................................... 441
a. Kıbrıs’ın Fethi Sırasında Şehit Olanlar ........................................... 441
b. Birinci Dünya Savaşı Şehitleri ........................................................ 441
c. Rum-Yunan Vahşeti Şehitleri ......................................................... 442
ç. Mutlu Barış Harekâtı Şehitleri ........................................................ 442
2. Şehitliklerimiz ve Anıtlarımız .......................................................... 443
ŞİİRLER ............................................................................................. 444
ATA’m ................................................................................................ 444
Şehitlerimize ....................................................................................... 445
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Özgürlük Şarkısı ............................... 446
Mehmetçik .......................................................................................... 446
SONUÇ .............................................................................................. 447
KAYNAKLAR ...................................................................................... 455
EKLER ............................................................................................... 463
FOTOĞRAFLAR ................................................................................ 543

VII
İTHAF
“Eserimi, Mutlu Kıbrıs Barış Harekâtı’nı büyük bir zaferle sonuçlandıran ve
bu münasebetle Yunan emperyalizmine büyük bir darbe indiren şanlı Türk
Silahlı Kuvvetleri ile aynı gaye uğrunda çarpışan TMT ruhlu kahraman
Mücahitlerimize ve kutsal davamız uğruna canlarını seve seve veren tüm
şehitlerimizin aziz ruhlarına ithaf ederim.”
Yrd. Doç. Dr. Vehbi Zeki SERTER

Vehbi Zeki SERTER
(Mücahit Komutanı olarak görev yaptığı günlerde
1’inci Tabur Komutan Yardımcısı, Lefkoşa-1964)

VIII