Table Of ContentKAOS
YenBii r BTieloirmi si
jaıGnlceisc k
2.
POPÜLER BiLiM KITAAPRII
TÜBITPAoKp üBlielri m Kil1a5p laıı
Kaos-Cbaos
JamGelse kk
ÇeviFriik:r Üeçtc an
©j mııGelse ic1k9,8 7
© TürkiByiel imvseeT le kniAkr aştırma K1u9ru9m5u ,
TtiJJITAPKo pilBlielri m KftaplSaerçıinım1ıiD1ee 1 g er/endirilınesı
TtiBITYayAıKı ı KcımlsTtym:ıfıonıdııım. ıY apılmaktadır
ISBN9 7-54 0-30 2-9 4
ilhka sımMıa yıs1 995y'atpeı lan
Kaos
bugünkea tla1r7 .500 baasdıelmtı ştır.
8.B asıMmar 2t 00(02 5a0d0e t)
YayıYnö netmeSneid:aS te zgen
TekniYkö netmeOnı:ı rAkacna
S:ınYaötn etmeÖ<nli:üE lv reTnö ngür
Uygulamian:cKa ir akul
TüIJITAK
AtatüBrukl vNaroı: 202611K 0a0v aklıdere/Ankara
Te(l3:1 2)3 32 41F2 a7k (s3:14 22)17 3 3 6
e-posbttae:k [email protected]
lnternet: www.hiltek.tubilak.gov.tr
AtıKlaığmı t ÜverB üanslıemrA i.S Ş-al.ns .t anbul
Kaos
YENİB İRB İLİTME ORİSİ
James Gleick
ÇEViRi
Üçcan
Fikret
TÜBİTAKi 'OPÜLEI3Iİ{L İMK İTAPLARI
müzikb eşeriydi,
statiiskde o ğal.d.ı.
JOHN UPDIKE
İçinidleekr
f /llSÖZ I
KeleEbteikks i 1
l•:ctwLaorrde nvze L orenz'mient eorolooyjuin cağıB.i lgisaşyaaşrı
;vıılıl·z.usn ü rehlaiv ad urumut ahminlerbianhitnkı a rae ncamıD.ü -
111111 masket akıgpe lişigüzoellmluişkN. o nlineerliokltueşnm ubşi r
ıltı"nB;viaiz.p iunc unut amamenk açırdık."
/)evrim 31
1l l'vruifumk tag örünüyoSra.r kasça atleurz,a yt oplavreı ç ocuk
pıırklarısnadlaıknic akAltan ra.l ıniıcna etd iliBşiirs. ı rrçıönz ülüşü:
,JopiterKı'rdmeıkziıL eke.
Hayatİınni vşe Ç ıklıaşrı
63
Yabanpio pülasyonmloadreıl lemeNko.n linebeirl i"mF,i ldgeany ri
lııı;vvanilnacnenl enmeÇsait.a"tl ü rüd allanmavleaS rp renee hrinde
w•ıtıuıriuB .i rk aosfi lmiv ek utsabli rç ağrı.
DoğnaıBni Gre omterisi 93
Pamuk fiyatları büizrke erşiinBfeo. u rbakmiü lteciİslie.t ihma ta-
lııvret ıı rtısklaıh işle ritlYeerniib. o yutlFarra.k tag!eo metricnainna
vıırlaŞrıi.z osferdseakris ıntıBlualru.t lardkaannd amarlarıBnial.i -
minç öpt enekel"eDrüin.y aybıi rk um tanesiniiçni ndgeö rebilmek."
Garpi Çeikceirl 141
ÇözümüT anrı'dsaonr ulacbaikrp robleLma.b oratuvargdeaçkiiş -
lı•Döın"e.ns ilindivrelb eirrd önüşn oktasDıa.v idR uellet'üirnb ülans
lıakkındgaökriü şFüa.z u zayındaskair mallMairl.fö yv es osiBsi.ra st
mnomund önüşümle"rHia.v afiiş eklmeir, y oksgaa laksimlie?r"
Evernsellik 183
LosA lamos'ytean bi irb aşlangRıeçn.o rmalizagsryuobnu K.o dç ö
zenr enkS.a yısdaeln eylerianrt ışıM.i tcheFleli genbaumm'üutnh iş
buluşEuv.r ensbeilrt eorRie.d y azılCaonm.o 'dbaukliu şmBau.lu tlar
vet ablolar.
DeneyFsiezli kçi 223
Küçükb irk utudakHie lyum".K atınkıant oıl mayakna barması."
Doğadakaik ıvşe fo rm. AlbLeirbtc habehra'sisna zsa feriD.e neyt eori
yek atılıByiorrb .o yuttbainr çobko yuta.
KaotsaGnö rüntüler 253
Komplekdsü zlemN.e wtony önteminsdüer priMzan.d elbrkoütm e-
siF:i lizlveers ia rmaşıklSaarnıa.tv et icarebtiilni mklaer şılaşması.
Frakthaa! vzsaı nırlKaaroıs.o yunu.
DinamSiiks teKmulleürb ü 287
SantaC ruz'd1a9 60y'ıhl lAanra.lo bgi lgisaByuanra.b ilidme nebi
limri ydi"?U zakg örüşbliür v izyonÖ.n"g örülemeözliçnü lmeEsnifo.r
masyont eoriMsiik.r oö lçektmeank roö lçeğDea.m layamnu slukO.d
yovizüaerla çlaBrir.ç ağk apanıyor.
içizmdieiRk imtlier 327
Modelleirlei şkbiinry anlıaşn lamaB.e denikno mplekslDiiğin.a -
mikk alpB.i yolosjaiakt itne krakı-uruluşÖul.d ürücaür itmTia.v uk
embriyonlvaear nı ormakla lpa tışlaSraığ.l ıkktaao s.
Kaovse Ö tesi 357
Yenig örüşlyeern,it a nımlaİrk.i nYcais ak,a rt anesbiu lmacavseı
hilezlair F.ı rsavte mecburiyet.
Notl-aYrar arnlıalKaany naklvaer
EkO kumLai stesi 377
Teşekkürler 399
Dizin 401
İlksöz
NewM exiEcyoa letLionAsdl aem osa1d lkıü çübki şrhe rni
posl,ii1 947yı lınhdae,rg e cşehe rikne nasrko aklaraığnda
zındeakns iekt mdeiğsii garaksıırnzmııın atide aşlignalan
dırarearska reinzbg işrke ilddoel ıağşbıti lidliebrni ard am
yüzündbeinsr ü rtede irgoilnm uşBtuua .d amo,v anlıtani f
havaısy ıınkayaayın şııa ğlıtndnae,r egyiet tbieğliol lim a
dans aatbloeyru nycüar oüryd.Ru ahastızldıuky analraar
sında polistednav abra.dşU ıklaulsLaaarlbı ao truvarid ak
bazfiızi kçialrearl aernısn oank atıbluam ne sklteaaşrılnın
bigrü nyüi rmail tsıat aeç ıkarbaipnrr ogruaymgıu lamayı
denieğdi,yn ainoin uuny anoıdlku ğsu aatlekrelnede irlinin
uyanoıdlku ğsuaa lterbiintr ü rbliür rbiindee kn düşmediği
ni önğmrieeşrl.dD iuruömy elsignaer ikpitT,ie orÇiakl ışma
laBröl üümndeekriiblni lteuh afgiıdniay o.r du
J.R oebtrO ppenherii'nma,et obmo mbaspırj oseii çiNne w
Mexicog'önzulne ırdreabnkuk öşseinsiçe tigğiün debnu y a
nag eçeont uyzı iliç ndLeo,sA lamoUsl usLaalb roatuvarı
kuşu çmakze rvgaeçn meozv anbıinur c undöabnü urc una
yaıylm,ıp şarçachııkzn ldaıraırc,ıg ıalzllaıez rlveerk imya
teseirsiill bei ncleeb rilaidmma ın,iı darveect ie kniisb yiern
araygae tirgdiibdğiüi n yaneınmn u azzam süpebri lgiysaar
birilkeirminbdierdnie b uraodlau şmuBşitluia.md m aları
arasıbnudraa neınen ks isoil arndlaabna zrııl1 a904'ylııl lar
dak,a yalaırka ziünzeirni nmdanet agirb ib iarn da bitiveren
ahşabpi naarlı hıaytobırru;ln kaa rşıLloıAskl a,m os'ktadai
fe pantavleoi nşg ömklleieg riyoirpt alaıdkettkaao lehjali
vasıngdeaz egne nkça dıvnee rkepke rsonbeiloriğçnud a,
atobmo mbsaıniıly ka apnlaorlısn a hoaylaslae tollceaarğ ını
düşüünyor.dL uaboratuTveaorrdÇiaakl ışmaBlölaürm ü
olarbaikl iyneeernn s aşfke liydlüeş ünceürneitni mldei-ği
11
kanıd;b uraTy ab ölümdüen ir,db iilagyiasbrö lmüünüand ı
C bölümsüi,l ahnlkaii nsXe b ölümü.y dbTüö lümüynüdze
denfa zlfiaz ikiçlime a teamtikççaily ıoşrı,db uunlçaork iyi
ücraeltı ;rü dsıteölğirke tvieym a yın ymaepcmbau rigyiebtii
akademyiükk ümlülüdkebl uelruin mkatmyaadıB.u b ilim
adamrlıha ayatteankb iü yütke creürbiednleih anvıeon rj ii
nadlü şünceyloelruinngd eaçne reedki nmridş.iBl ueb akım
danh,e r gördşüekkyla erırşsiı nödyalk eo ly kaolya hayrete
düşecceikn sitnesna ndleaiğrl l.e rdi
Nev ark i,M itchFeelilg enbaaluımş ıklimmıseşer lpee k
beznemiyo.Yr adyuınlantmebıkiş mr a kalveasri,dü ızerinde
çaşltııık ğonaurlıdna h ernhgabi iörz eilkal rzetstöilyğein e
mezid.B akımbsiıarzs layne lesbienneyz eens açla,gr eıniş
alnıünzıenr ingdeernid yoeğ rduö külekreenkd isrionmea n
tiçka Ağl mabne esktarlahreıynkıenl lerindbeih ra görülen
vav eroirydKue.s kibna kşaılrınhdıar bsilirıfa doek unu.r du
Kendiönzeüg t arzıhyılzhalı ızk loın uşurkkeennd,di osğim a
büyümBer ooklyonl'mlais*rı anmğae no,r tAav urpalıların
konuşurykaepıntka lrgıbi ik,e limeillehkre icnee rliynuit ar
dıÇ.al şıtızğaım akne,n diii nşitnaem amekna ptdıırÇ.ıal rı
şamadızğaım anlairsdgeaü ndügze cdee mezh,e md olaşır
hemd üşünceldealrraid,nıb eu nuinç idnee ni yiz amang e
cey.dG iünüyni rmi sdaaötrttie bna ret oonlaym eatsmıi yor
duB.u nunbliar l,ih ketirek üiç g ündeb iyra ptgıbiğiıg, ü ne
şibna ttığsıat atyeat aktkaanl pkg ıüneb aşlamaarytadı ak
yanaymaacğanıak anagaett irdsinokrt,aeg nü nlpürko gram
olraakk imsebyeene zmeyeuny kvue ç alışsmaaat lieu rygu
-
lmaasdıa s onear d. i
Dahayi rmdio kuyza şınidkaeb ni ilnglaerra sıtnedmaa
yüze timşb,i laidma marlıınnç,ö zülmeöszilenildkezl oer luk
çekiblieprnr oebmllkea rlşaıışktlıanrdkae,n dibsuilnaib il
dikltearkidd iefir,k ribnaeş rvduuklbairdrıa nışmhaanl ine
gelşmti.Bi ira kşaimş et,am l aboratmuüvdaürrH üa rold
Agneçwı kargkeedln.iA ğıarşblvıes yagıbni kri şislhaiikb i
olaAngn ewO,p pehneimeri'lyıken it şitdriğöiğ rencilerden
*NeYwo rkb'uimnra hal(l.çens.i)
