Kahkaha Benden Yana - Sören Kierkegaard

341 Pages·2000·4.28 MB·Turkish

by  Sören Kierkegaard

Sören Kierkegaard
Kahkaha Benden Yana
İngilizce’den Çeviren: Nedim Çatlı
SÖREN AABYE KİERKEGAARD
1813’te Kopenhag’da doğdu. 1855’te yine Kopenhag’da
öldü. Çocukluğu insanlardan uzak ve mutsuz geçti. Annesini,
ablalarını, iki ağabeyini daha yirmi birini bitirmeden kaybetti.
Babası 1838’de öldüğünde geride Sören’e ve ağabeyine
büyük bir servet bırakmıştı. Bu sayede Kierkegaard hayatını
maddi sıkıntı çekmeden yazarak geçirdi, ama babasından
kalan psikolojik mirasın çok daha önemli sonuçları oldu.
Ortodoks Luther’ciliğe çok bağlı olan babasının güçlü kişiliği
ve dindarlığının derinlerinde yatan melankolisi tüm hayatı
boyunca etkisini sürdürdü. Ağırbaşlılıkla umursamazlığın
birbirine karıştığı bir gençlik döneminden sonra, nişanlısı
Regine Olsen’den ayrıldı. Her iki tarafın da büyük acı çektiği
bu olaydan sonra yaşamını felsefi düşünceye adadı. 1841’de
İroni Kavramı başlığını taşıyan doktora tezini verdikten iki yıl
sonra pek çok kitap yayımladı. Bunların hemen hepsinde
takma ad kullandı. Bu takma adlar kâh editör kâh yazar
oluyor, birbirlerine göndermelerde bulunup polemiğe de
giriyorlardı. Bir yandan resmi Kiliseye, öbür yandan Hegel’e
karşı olmak üzere iki cepheli bir polemiğe girişti. Amacı,
inancın özü açısından öznel olduğunu ileri sürerek
Hıristiyanlığı onu karikatürleştiren Hıristiyanlara karşı
savunmaktı. Bu tutum aynı zamanda Hegel’in sistematik
idealizmine karşı çıkmak anlamına geliyordu. Kierkegaard
devlet dinlerine karşı olduğu kadar sistematik düşüncelere
karşı da bireysel varlığın tekliğini ileri sürer, İsa’nın ölüm
deneyinde Hıristiyanlığın yeni bir boyutunu görerek bunu
inceler. Eksiksiz sistemler ve kişiliksizleştirici kavramlar
karşısında öznelliğin “gerçeğin kendisi” olduğunu söylerken,
bir yandan da Tanrının aşkınlığı karşısında öznelliğin
başıboşluğu üzerinde durur.
Kierkegaard’ın felsefesi varoluşçuluğun kaynağını
oluşturur. Kendi zamanında fazla tanınmayan felsefesi, kimi
çağdaş düşünürleri, özellikle Heidegger’ı, J.P. Sartre’ı, K.
Jaspers’i, K. Barth’ı derinden etkilemiştir. BAŞLICA
YAPITLARI: Om Begrebet ironi [1841; İroni Kavramı, çev.;
Sıla Okur. Türkiye İş Bankası Kültür Yay., 2003]; Enten-EIIer
[1843]: Frygt op Baeven [1843: Korku ve Titreme, çev.:
İbrahim Kapaklıkaya. Anka Yay., 2002]; Gjentagelsen
[1843]; Philosophiske Smuler [1844; Felsefe Parçaları ya da
Bir Parça Felsefe, çev.: Doğan Şahiner, Türkiye İş Bankası
Kültür Yay.. 2005]; Begrebet Angest [1844; Kaygı Kavramı,
çev.; Türker Armaner. Türkiye İş Bankası Kültür Yay.. 2003];
Stadier paa Livets vei [1845]; Sygdommen til Döden 11849:
Ölümcül Hastalık Umutsuzluk, çev.: Mehmet Mukadder
Yakupoğlu. Ayrıntı Yay., 1997]: Forførens Dagbog [Baştan
Çıkarıcının Günlüğü, çev.: Süha Sertabiboğlu, Ayrıntı Yay..
1996].
Ayrıntı: 296
Lacivert Kitaplar Dizisi: 4

Kahkaha Benden Yana
Sören Kierkegaard

İngilizceden Çeviren
Nedim Çatlı

Yayıma Hazırlayan
Serdar Rifat Kırkoğlu

Çeviride kullanılan metin
A Kierkegaard Reader-Texts & Narratives
Editörler: Roger Poote ve Henrik Slangerup

© Roger Poole and Henrik Stangerup & Onk Ajans

Bu kitabın Türkçe yayım hakları Ayrıntı Yayınlarına aittir

Kapak İllüstrasyonu
Sevinç Altan

Kapak Düzeni
Deniz Çelikoğlu

Düzelti
Mehmet Celep

Baskı
Kayhan Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.
Davutpasa Cad. Güven San. Sit. C Blok No.: 244
Topkapı/İstanbul Tel: [phone]
Sertifika No.: 12156

Birinci Basım 2000
İkinci Basım 2005
Üçüncü Basım 2013

ISBN 975-539-312-4
SERTİFİKA NO: 10704

AYRINTI YAYINLARI
Hobyar Mah. Cemal Nadir Sok. No: 3 Cağaloğlu - İstanbul
Tel.: [phone] Faks: (0 212) 512 15 11
www.ayrintiyayinlari.com.tr & [email protected]
Bir adam var ki, Danimarka’dan her ne vesileyle söz
edilirse edilsin, adını anmadan geçmek imkânsız; ama yerini
belirlemek belki daha da zor; Sören Kierkegaard’ı
kastediyorum. Fakat eserleri, öyle ya da böyle çoğunlukla
dinsel eğilimli olduğundan, Kierkegaard ilahiyatçılar
arasında bir yere konabilir. Sürekli insan kalbini tema alan,
hatta bu konuda dur durak bilmeden yazan, Hıristiyan felsefe
yazarı. Ondan daha ciddi bir Danimarkalı yazar daha yok;
bununla birlikte, popüler olma yolunda önüne bu kadar çok
engel çıkan başka kimse de yok. Zaman zaman olağanüstü bir
güzellikte yazıyor, ama çoğunlukla da halka itici gelen
abartılı bir mantık sergiliyor. Popüler bir yazar olmasa hava
hoştu, fakat amaçladığı şey o
Bazı kitaplarından çok büyük haz aldım. Fakat bunlardan
hiçbirini sonuna kadar zevkle okuyamadım. “Works of Love”ı
en popüler olanıydı galiba, belki de çok ayrı bir kitap olan
Either/Or’u. Benim orada kaldığım sırada yayımlanan küçük
1
çalışması Sygdommen til Döden bana çok keyif verdi.
Kierkegaard’ın hayattaki alışkanlıkları, yapıp ettiklerine
(belki yanlış) ilgi uyandıracak kadar benzersizdir. Kimselere
gitmez, kendi evinde de kimseyle görüşmez, ki bu da
görünmez bir meskenin bütün amaçlarını açıklıyor; içeriye
hiç giren oldu mu asla öğrenemedim. Buna rağmen, onun tek
büyük çalışma alanı insan doğasıdır; kimse onun kadar çok
sayıda insan tanımaz. Aslında gün boyunca şehirde dolaşır
durur, genellikle de yanında biri vardır; sadece akşamları
okuyup yazar. Yürürken çok konuşkandır ve aynı zamanda
kendisine yararlı olması muhtemel her şeyi yanındakinden
çekip almayı da başarır.
Onunla tanışmadım. Sokakla hemen her gün görürdüm,
yalnız olduğu zamanlar da hep yaklaşıp konuşmayı aklımdan
geçirmişimdir, ama bunu hiç gerçekleştiremedim. Bana
“sohbet”inin çok hoş olduğunu söylemişlerdi. Eğer ben de,
ağzımdan acımasızca laf alınıp elekten geçirildiğim
duygusuna kapılmadan bu sohbetin tadını çıkarabilecek
olsaydım herhalde çok hoşuma giderdi.
Andrew Hamilton. Sixteen Months in the Danish Isles
(1852)
İçindekiler
Önsöz
Birinci Bölüm
Çatal
I. Her yerde zorluklar yaratmak
II. İnsan yürüyor da yürüyor
III. Deniz hortumu
IV. Arkhimedes’in o dayanak noktası
V. Berlin’e kaçış
VI. Eve mektuplar
VII. Tekrar mümkün değil
VIII. Çekmeceli yazı masası
IX. Rotasyon yöntemi
X. Kendimi inceliyorum
XI. “İyi bir parça... fazla da yağlı olmasın”
XII. Yeryüzündeki varoluşumuz bir tür hastalık...
XII. Kör kemancılar
XIV. Don Giovanni için bir yer bulmaya çalışırken
XV. Pişman olursun!
XVI. Şeytanilik
I: Kapanıklık
II. Anilik
XVII. Søeborg Gölü’ndeki bilim adamı
XVIII. Durmadan yürü!
XIX. Her şeyden yürüyerek uzaklaşabilirim!
XX. Almanya korkusu
XXI. Danimarka Kralı’yla konuşmalar
XXII. Ah bir Doğu despotizmi olsa!
İkinci Bölüm
Kadınlar
I. Ormandaki sekiz patika
II. Constantine’in konuşması: Kadın latifedir
III. Bir kadın terzisinin küçümseyen konuşması
IV. Baştan Çıkarıcı Johannes: Kadınlar kullanmak
içindir
V. Zevkli bir evlilik
VI. Tarifsiz bir sevinç
VII. Ah, evlilik hayatı!
VIII. Bir Aktrisin Hayatı’ndaki kriz
Üçüncü Bölüm
Gece Yarısı Vakti
I. Kara delik
II. Küçük tabut
III. Uğrunda yaşayıp ölebileceğim fikir
IV. Moriya Dağı: Dört olası anlatım
V. Ya İbrahim yanılıyorsa?
VI. Suskunluğun gerekliliği
VII. İman Şövalyesi
VIII. Sokrates’in olumlu dış görünüşü
IX. Tahammülün sınırları
Dördüncü Bölüm
1848:1984