İnsan Hakları

131 Pages·1991·8.953 MB·Turkish

by  Jacques Mourgeon

CEP IJNiVERSITESI
•
Insan
Hakları
JACQUMEOSU RGEON
2.8ASKI
İletişim Ya• yPnRıElSaSrUENıSI VERS/TADTERF ERSA NCE
CATVLLVS
C E P 0 M1 r E B S 1 T E S 1
İnsan Haklan
Les droidetsl 'homme
JACQUES MOURGEON
ToulouseSosya l 8ilimltr Ünivtısiıcsl ProfesOrO
Çevirenler
AYŞENE KMEKÇ·İALE V T0RKER
fletişlmY ayınlım• PRESSESU NIVERSITAJRES DEF RANCE
CATVLLVS
ll1t#Ylllm)l llllllrı•PRUENSISJIEESR SITADIEFR REASN CE
CEP ONirERBITEBI
lıetYItJtIlIllIlı .l,Aı.•lı l l11l11 1111M:u rat Belge
...., YIYIY•ltıt tıHtll: FaliArria l
YIJIYIl 11tı1111E:r kaKna yılı
YayıD•• •ı,.Auhım:e ltn sel
,.,.. .. ,.,.:
FahArrla Mlu,r aBte lgTea,n Bıolr aM,u raGtO iteklngll,
Ahmeltn seElr,k iKna yıOlmıl,Kt ı vanç,
TuOrPuaıp oOiMue,t Teu nçay.
llnal TaOamniK•tı: v anç
DIJnI Illyfl DIA1IH:o snAob b-asl amAablbla s
.. kıŞ:e fMtakt ba(aIs1çıS) e clMaa tba(aksaıp ak)
IJIIıtHıOr• :BO aasOıınAt .ıŞm.
lıetYiaıyiımn Ac.ıŞ·l C.ı ekÜ pn iv2e r·s 9Ii7St5Se-N4 s7i0- 075·3
1.B ası-ml ıeıY�amy ınKlaasrı1ım990,
2O.cB aa1ks9 ı.9Ibm 0la estllYiıaşsyçiıım1en M141alvanary rı1iıs9,l 9 1m iŞtir.
\9 Oues als-Pjree?s,sU ensl versılei tFarlarne1cs9e 7.8
108B,o uıevSaaridn t·Ge7r5m0a0Pl6an,r, is-France
C IletYiaşyiımn cılık A.Ş., 1991
KlodtCaardeI.rl etHiaşniN.mo :374 400
CaQaiOOiu-ITSeTt5A 1N622B U L60,· 6 1· 6 2
YAZARlDNI GEERS ERI
Lesf ibeprtuebst/ q(uJe-sTP h.e ralnlb ei rliPkUtFe",)M ,e menTthoe mls"',
1970.
Öns öz
Günümübzidlbegi yira ndeannö nemdleiQ hearl gineel irken
diQyearn ddaaan r tbaihnrı zgleal işçieyşoirt,lA emnaki ayto·r .
lanabrüaykü ybeinlü grie timyianrdaernl öaznemlaglküi,nk ·l e
delyiakş akma ygılbaarsıkanılıstnıı znodral,a Hşeışrye oyre.
raQmbeinl guilyaeşç maab asını siüçrdideniü mrkeannllearr
pefka zdleaQ il.
Ayrıca,T üörzkegiliylübeili kk leelb eikrrod neuk dean dgien·i
liştyiard mase ıkmr efr akgıindıe rmek içbiiknro nhueyruh angi
öQrenmek işsatneçsyoıaek zn Ü.ln eirvienr sittoeplleurmium·i z,
muzuyne tibşökliünmk üantekb ıudlau nimçagiken r eikmlkia n·
lardyaonk sun.
CepÜ niverksiittaiepşslbtiaue or lıu mosrutza medval,e rinde
kendiyleetriişntoiit rombeüvksa,tp eu,rt drae,nh daer caznaa·n
mandkaenn diiçlyieanrr ia rliasntmeaykse unnluelrümeza ekr e
·
hazırlandı.
20y.ü zFyrıalnk süılhzta üyra teınön nıenmü lriü nleorliannd,e n
bugüyna kl3a0ş0ık0ki tadpelbvıi dkri ozliu şt"uQrusaean i s·
je("N eB iliyodriuzmiI?sl)ie ntYiia şyiımn ları Türkçe'ye kazan·
dırıiyloert.iC şeipÜm n'iivne rbsubi ütyedsüiikz, i sdeeçni lmiş,
'
Türkoikyuerliliça öirzn e lilliçgkeilk oeil caib ielseecreylkae ·r in
nısAıvrrau,p baa'şnykıaany ınevbleenrzbieiçnrrei rnç eyvae­de
yımlakdiıt�aıdp ali açreır iyor.
Ayrıca, Türkiye'ninh asyiaytiaılskygeolit·al, i kültür, ekonomi
nulaörzdeoall abruadk i Izçiyi anz ıtlemelısfşef r "lüenri versi·
te"n'i'nö Orpernoigmr atmaımnaım"l ayacak.
CeÜpn ivershietkrei staial'banıni önın ndıeng beilurez nm anı
tarafyıanzdıaKlnid tıa.hp elmak ro,n uiylkake ezO ilen kişilere
hemd eb ilgisini idsetreiynseleneslşietarinereb mbikapeir­kl ecek
samv ed erinBliilkgtien.iv nea nyleatşeırllıtire mkoeıllsm ­ası,
taCse.Üp n iverksi1ttaeplsliiavs reeı nüıniövQerresniyctaierl ­eri
dımdceırk si toalbaıkr ualkl anaöbOirleetcm()eeOknr;le üetiyrme, ­
levreai r aştırbmuka ictıalpaklraa rydnoaalnka yraarka rlanabi·
lecgeakz;e tyeocOiiulştnee rm pioçsiuçn adbebu ikl giilhe·o me
tiyaçCleaÜprn ıinvıe rs�esi'ndeçna lkımaşertsşılıQelıka yabilecek;
dalıbnidlagg iesliinşiit sitremeyevekin n,d ep,r okgernadmil aya·
bilebcimereO sil eeokiiit mikma .knaıvnuaş aaycraıkhc;ea r,h angi
binre dehnelreh angi mbeirrea dkke onn uhykeuor lkoaekysu ,·
nurk,o ltaayş ıuncıubrzi,k r a ynCaeOpÜı n iversittee­si'nden
mine debilecek.
CepÜ niverksiittaespsılaikar raıl ıykalyaırmllaa bnednı­kça,
zerbsiigrze nkeül« küirt aoplluışOtıu irnascHaaankk .l arı'ndan
GenetKiak�'re',dO erntP aakz aArl'kao,l iKzamp'idteanl izm'e,
istatiCsitniske'kldaledinuak zr'a en gaenn biişbr i laglia nında
hemz ahmehtesmvi ezr ibmiglrei z iinçitidine "amle kaCne"p,
Üniversitesi.
lletişim
Yayınlan
Içindekiler
·
Glrl' 7
....................................................................................................................
InsHaanld aSreımnaınnt iğ.i 8
insHaankS loarruın ..s........a...l.........ı..... ................................................1.. 6
InsHaankP loalri.ı..t.. ..i.......k.........a......s......ı.... .............................. .2.4
............................................................................
BIRINCI KlSlM
HakT aleb..i . 26
............................................................................................... ..
1B. ÖLÜM
ItiraEzlddEaetn m eye
..... ................................. ..... ............ . ................29
HaTka lOelbaiyK leanrGdıöinsnıtine . rmesi. 30
HaTka lebini.n. ..G..e..r.......e........k...........l..........e.........r........i............. . 3. .8... . .. ...............
........
llB,Ö LÜM
PersonalKiozlmldeeknt .ivi.zm.e. . . 45
....................................................
i i
�
�����n1��i�JO;iI··:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::�::
llBÖlL.Ü M
OoruNko ktasıÇnödkaünş e. . 55
HakGiearnenk çel...a.......n...:..d.. ......i.........r.....i.........l........m........e......s...... 5i.5 . ................................
Hakların K.....o....ş.........u... lları . 61
....................................................................................
IliMCiliSIM
HaklarÖırgnü tlen.m.e.si . . 67
.......................................................................
1B. ÖLÜM
HaklaTraınnı nması 70
HakOinaanynt .....a......n.....m.......a....s........ı....... ........................................ 70
HaklarıGn.ü.. .H..ç....aP.. ....lo....it....na......dn.......es....... i......y.V......ea......lr....... o.......l. 8m4 aları
...................................
llB.Ö LÜM
HaklaDreınne tle.nmesi . . ...9 1
....................................................................
HerkKeosriunn ması . 91
TeTkeH ke rIkl.e...g..s...i.i.M.l. ..e.e....v...n......z.d........u.i.....ar....t..e.... .n..... ................1.....0 .0
........................................... ..
llBlÖ,L ÜM
HIaGçkü lvBaareğanıG emül.e...v.ı.l..le...e..ı.n..kr..i. .i...l.....n.....m.... ..e.....z......l......i.......ğ....i.... ....... .11...0171
UluslGaürvaernAaezse.l..ıl..ı.... e...ğ...r.ı..i.... ......n...... .........................1 . 17
........................................................
Sonuç 126
..............................................................................................................
Bibliyografya . 129
..................................................................................................
"Yöaz güyra şamya daö !Um"
(Fransız Devrimi,
Cumhuriyıey.tı 'il1nı7 ,9 2-1.7 93)
•
GİRİŞ
"İnsan ödzogğüdvrue h ery erdzei ncivrueru l­
muşb ir duruJm.d-aRJ.o."u sseauT'onupnl umsal
Sözleşme'islbiknö ilnü münbüanş lancgüımçl esini
oluştubruaü nnl aüç ıklagmüan ümüzidnes ahna k­
larıinlai şbküitnüd nü şünceblaeşrıinnyd eara lma­
lıdİılrbk.a ştian sanöızng üdrog duiJyuad aö zgür
olmaikç idonğ dukğeus inlsiakvluen ulaTmaamz .
tersianpea,ç ıyka,d sınamaz gerçeklik önümüzde
duruyoDrü:n yanhıenry erinidnes aenn k atıksız
kölelgiöğmeü lmdüuşr umdYau.m uşayka d aa cı­
masıazç,ı yka d as insbie,d esnaik atıayyaad na
binleşreckei ldeg eomvn uar an, bileidnecnie yok
kadaerğ ibpü kevne v aroluşelnia nnc keı vnmlan­
nak adabre lirlkeöyleenl ik.
O haldien sahna klakno nusunuzund a uzuyno ­
rumlayra pmayçaa lışmaankl amsdıezğ miil ?B ir­
çokb aşköaz ellibğiiryllikekö tlee lsiığmirns ızhğını,
çeşitlio]rjtğakiyonayi m ayke tedrelğimi il? H ert a­
rafthaa,k laryıonko luşiul aend ildiği, üzüntüyle
anıldvıekğ ıın andığı zamand,o ğabvsueıng lea­nn
leceğdianiekr o nuşatceakbk i sre sd uyulmadığına
görhea,k lılbıağşıknsaıe ssizlikalleabrnid sree ns ­
sizluiykg uonl mamzı ?B u küçükki tahbiaç bir
araştırmsaınğımna yavceab ğuyı ü zdeinn sahna k-
7
}arıinlai şbküitnü dnü şüncelbeukr iitna bsıınn ırla­
rıi çinbdaeş arısıazdlaıyoğ lad uğiud diabsaıh ane
edilmmeiz?A ncakb,u k onuddaü şünmevka zgeçil­
ırtöenze mdedvierç ağdakşö lelibğoiynu tlialne
orantbıilrıa cilityaeştı maktaİdnısra.n ıkne ndi
haklairçıim nü cadelesyianndkiee ,n diseimnaen et
edilmeünc adeleteençr eitni nianrdael ıküsrıezt tigi
umutv eb iliçnaçb asına katkıdai çbibunul unmak
işgei rişilmelidir.
Haklagre rçekvleif ki iliyaçtotksa pne külasyon
vey anılsamdaayiaor l dukliaçniy ni nbeu nuann ­
lamszı olduğsuö yleneceFketlisre,.f d eicnibilimci,
ideolog, saohslyaokylçaodı ga ,h ukukçtua rafından
yapılaarna ştıvrems ao ruşturmkaollaaryt caas ar­
lanan fnaakdaitr beunl unakne,s ionl maktçaonk
öyle olmasıv eda inlceankkee sni nlbiakzlşıee yler­
dend urmaksıkzaıçnı npmaah asısnüar ekbliiirl er­
lemetyeiş Veidke bihlaeknl asrolnau çlanırlar.
Sözkonuhsauk ianand landırılsmaelmaarnı,t ik
biçimlbeirlie , hukçuekşsiatli emeılneurğilna klaş­
tırdbıeğlıi rsizilçiekrBliöeryr.l eicnes ahna klasroı­
runssaaldıedc aeh ak armaşhıakl gee lıoılıuiBrşu. ­
nunlbae raboenru a çıklkıağvau şturgmearke kir,
çünkbüu s orunsianls ahna klarpıonlıi tikkaanlı­n
binİek, tidialkrei şiil işkilmeerrikneiznyi enrel eşti­
rirb;u y olla, hpaoiklltairk aysaıntnio ıp,l umdaki
insanlamruıhnt,e mehla klakna rşısıntduatkuim ­
larıbneıl irler.
I.İ nsaHna klannSıenm antilfi
"İnsahna klarkıa"v ramnıe k adasrı kk ullanıl-
·
mışsoak adaerndeorl araaçkı klanmıştır.
ı.İ nsasnö,zc üğeünnj enerainkl amınidnas ani
varldıekm ektİiçvr .eu luslarhaurkausbkıe lgeleri­
nino nus ık sbıikrv arlıkklaatre gorisine indirgen-
8
mişo lartaaks arldaodğrıuğdıu Yru:r ttkaaşd,ı çno,­
cuki,ş çyia,b anmcüıl,t evcbiA. y ncab,u nlbaarz en
tek btierke ylereo lddeuğkigllia,bne i l ael ınan top­
luluklara idleirşnkeik(nlpdeoirlr ip;ta ritki sleenr­),
dikalveam re slenkiit elbiakştketa o plul.u.kF.la a­r
katş uy ad ab ui nsakna tegorihsaikniiannö nzag ü
güçlükgleenreo ll arianks avnair lıhğaıknl atna ra­
fnıdaonr taya ksoonrauannr ldatne melfdarek ldıe ­
ğildYiirn.de e b us onuncu kkaivmrkiae mzö zei liş­
kink,i mkie zg eçibciibr e lirsiiçzilnkidaker anlıkta
kalmgıişbg iö rünüyor.
İlk olianrsaa(kni, n svaanril sııksk)ı bk irekyal­e
nştıyroırhİ:n sasnaıd ecfiez yolojiinsdiinreg eyen
antropoalnoljaiyOkıy şs.ah ,a klbaerd ekna darru h­
lad ai lgilviekd aidre rlheerrzi a man düşüncelere
bağlıOd ıhra.l ddea,h ad oğroul duğiuç iinn,s anı
hemb edehne md eb iliannçl amınkdiaoş,li a rdaük­
şünmetke rceidhi lmelidir.
Ancabku t ercdieeh n c idgdüiç lüoğrüt adkaanl ­
dıramıyKoirş:i ntiönzo, l aroanka i şlveevh atta
nesnsea ğlamüazke rteo plumoslaaln d(avne dola­
yısıyploal,io tliakn dmaınt )ü reidniiğyno,k stao p­
lumsoalla nbıanş lanngoıkçt avseı dolayöızsnıey­la
�
mii o lduğuynaud naİ ktidari-lkiişişkiçi isnikd ie­,
şinİiknt idarö'ndcmaein s onrmaıg eldiğbiinliinn ­
mesiB.u s oruyvaer ileycaemktb aa ğloıl ar"aikn ­
sanh aklafrorım"ü loük adafrar klhıa,t tzaı atn ­
lamlars ovneu çolratra kyoay acakktiın,ro mina­
lizmdbeanş kbai şre yaei otl maybaunk ategorinin
tutarssıazvlunıuğlıa caktır.
İkinoclia rhaukk,u ksöağlr etvielr eerj imilnesra ­
niv arlıgğeıçni ci tanımı koknuessuibnnid ra , daha
deyişhlaek,i akninş yia şarnmbaa ğlanmkaosnıu ­
sunddae ğişigkölsitke riyÖolrmlüavşre d. a hdao ğ­
marinoşl ainn sanhlaakrl arydaarna rlammdıa?r
Birinciillieşrokeli anr çaok,ke skgiö rünoelnu m-
9
lub iyra nıstıs kı kka rşımçıızkaı yKoarb:i ro_nvuen
korunması bhuankoukr ıt aya koyuyotrı;b ­bedenin
biv ed eneyksuelll anırnlyaarnıırnsaıy ına kılirnza­
nig erektkiraerna r gbiedbein,pi ons mto rte(mö ­
lümden sonraki) durveurmmuhena ak kdkıaa rar
bunbai örrn ektir.
İkincilere gelainnack ea,r nısnodrvauaknri,l ı­
ğınb,ü tüdni nsyeald aa hlabkuiy rkulardıınş ında,
sadebcier kguerraeloğ lia rbaikyr a şahrna kkından
yararlyaanrıapr lanmadbıiğlıinnımne sEirnbdriir­.
yonh alinidteinb abrie"rnb ilinvcairnl"ıd ğoığmr u­
lamayiaz ivne regnü ncel atrıabşbtiı rmkaalraşrıan
hukukyia nıotl umsuzBduunru.sn o nucugnedbae li­
ğignö nülollüa rsaokn ear dirilrniezsiinn evç eorke n
sayıydaas oar taçyıak ayra;d ah amibliekr a dının
öldürüldmuersuim unçdoac ukka tslöiz konouls­u
mazB.i rya şahrna kkıbme lirbtiiçki midleae nd en
kuralpleaknr a dirdir. inAsvarhnua pkal asnö zleş­
mesbiu ndasnö zedi(ymoard d2e)f ,a kabtu m adde­
ninb azüıy ed evlettalrera fı(nödzaenl likle Federal
AlmanyvaeA vusturAynaa yaMsaah kemeleri) ya­
pılyaonr umdua s,a deycaeş ayabhialliddreo ğabni ­
reyl ehitnaen ınmış bir khoankuksoıuln d usğöuz­
nud üşünmeiyzei vne rmekteAdrnierr.i kianns an
hakları sözbluhe aşkmkeı"snyi a staa rafınvde an
geneoll argaekb eliikttiebna kroernu nma,gesrıe k"­
tiğiinliae nd er(emka dd4e)d ahai legriit mgiöşr ü­
nürf;ak atb um addeem briyohnauknl artıanmım a­
yane yaJyeats alannçdıakna rtılYmaılşntıızrc.a ,
uluslarahruaksuık t(am edevnei polhiatkilka ra
ilişukliuns larsaörzalseışm maed,d 5e- 6i)çh, u kuk­
ta( eskiFdreann sam'addad,e1 7c,e zyaa sasyıe)r
alahna, milbeikr a dınölaü mk arauryıg luamyaa ­
sağıdnaa yanılbaurnaukn tiedrdsieiad ilmbeuz ;
yasatke kb aşıynaaş ahma kksıo runuanşua nne ­
denlearçlıek lanabilir.
lO