In hogere sferen? : een onderzoek naar het middelengebruik bij Antwerpse studenten

2007·0.71 MB·Dutch

by  Van Hal, G.

IN HOGERE SFEREN?

Een onderzoek naar het

middelengebruik bij
Antwerpse studenten

Guido Van Hal (red.)
Johan Rosiers
Ilse Bernaert
Sarah Hoeck
ISBN: 978 90-5728-079-5

Copyright© 2007 by Guido Van Hal

Universiteit Antwerpen
Universitair Wetenschappelijk Instituut voor Drugproblemen (UWiD)
Vakgroep Epidemiologie en Sociale Geneeskunde
Campus Drie Eiken – Universiteitsplein 1
B-2610 Antwerpen
België

DANKWOORD

Aan de totstandkoming van dit onderzoek gingen heel wat werkzaamheden
vooraf. Dat u dit boek nu voor u hebt in de vorm en met de inhoud zoals hij
is, is te danken aan vele mensen. Ik wil hen namens het onderzoeksteam
hierbij van harte bedanken voor de geleverde inspanningen en de
constructieve medewerking. Meer bepaald denk ik dan aan de directeurs van
de hogescholen behorend tot de Associatie Universiteit en Hogescholen
Antwerpen (AUHA), die hun toestemming gaven om dit onderzoek uit te
voeren. Het uitvoeren van een dergelijk onderzoek houdt bepaalde risico’s in,
zeker daar het uitgebreid bevragen van middelengebruik bij studenten een
primeur betekende voor Vlaanderen. Ik ben de heren Erwin Samson
(Plantijnhogeschool), Jan Trommelmans (Karel de Grote Hogeschool), Patrick
Blondé (Hogere Zeevaartschool) en Jacques Peeters (Hogeschool Antwerpen)
hiervoor dan ook zeer erkentelijk. Daarnaast gaat mijn dank uit naar de
rector van de Universiteit Antwerpen, prof. dr. Francis Van Loon,
vanzelfsprekend ook voor zijn toestemming om het onderzoek te laten
plaatsvinden binnen de Universiteit Antwerpen maar ook voor het zich garant
stellen voor de anonieme verwerking van de gegevens, waarmee hij zijn volle
vertrouwen in de onderzoekers duidelijk maakte. De voorzitter van de AUHA,
prof. dr. Josse Van Steenberge, stond vanaf het begin achter dit onderzoek,
wat zeer wordt geapprecieerd.
Daarnaast wil ik de voorzitter van Psynet, prof. dr. Paul Van Royen
bedanken, voor zijn constructieve houding en medewerking wat de integratie
van de ‘Werkgroep drugs en alcohol in het hoger onderwijs’ binnen de
structuren van de AUHA betreft.
Prof. dr. Paul Van de Heyning wil ik bedanken voor de inspanningen die hij
als decaan van de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit Antwerpen
heeft geleverd in het kader van het Universitair Wetenschappelijk Instituut
voor Drugproblemen (UWiD), één van de partners binnen dit onderzoek.
Roeland Keersmaekers van het Stedelijk Overleg Drugs Antwerpen (SODA)
was vanaf de prille start een belangrijke schakel, niet enkel door het
‘meedenken’ gedurende het hele proces maar ook omwille van de logistieke
ondersteuning.
Vanuit de Vereniging voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg
Antwerpen (VAGGA-Altox), konden we rekenen op de gewaardeerde
medewerking van Elke Van Bogaert en Wim Vanspringel.
Verder gaat mijn dank uit naar Filip Seuntjens en Raoul Deuss, die het
mogelijk maakten dat de vragenlijst via Blackboard beschikbaar kon worden
gesteld op het intranet van de AUHA. Hierdoor bereikten we in principe de
volledige studentenpopulatie van de AUHA op een zeer kostenvriendelijke
manier. Het was vooraf geenszins vanzelfsprekend dat dit ging lukken.
Ook de studenten politieke en sociale wetenschappen en geneeskunde die
zowel de papieren als de elektronische versie van de enquête pre-testten,
verdienen dank. Het gaat om Ann Boons, Elke De Ceulaer, Dieter Peeters,
Cindy Rombauts, Jonathan Van Bergen, Karen Vandereycken, Kevin Van
Wallendael, Anke Verlinden, Femke Vleminckx en Marijke Wouters.
Ook naar Hilde Desloovere voor de lay-out, Anita Muys voor het ontwerp van
de kaft en Paul Clerckx voor het drukwerk, gaat mijn dank uit.

Tot slot is het duidelijk geworden dat dit onderzoek een vervolg dient te
krijgen. Het onderzoeksteam, ondertussen een echte vriendengroep, is dan
ook vastbesloten om het onderzoek op geregelde tijdstippen te herhalen.

Guido Van Hal, redacteur

Antwerpen, september 2007
VOORWOORD

In de afgelopen vijftien tot twintig jaar is de aandacht voor de alcohol- en
drugproblematiek in het onderwijs toegenomen. Vanzelfsprekend zijn de
problemen rond druggebruik in het onderwijs niet opgelost. Maar het
probleem heeft de laatste decennia wel veel aandacht gekregen en er zijn tal
van preventie-initiatieven opgestart.

Deze aandacht spitst zich voorlopig vooral toe op het secundair onderwijs en
- in mindere mate - op het basisonderwijs. Nochtans is ook in het hoger
onderwijs een alcohol- en drugbeleid wenselijk. Dit onderzoeksrapport brengt
het middelengebruik bij studenten in kaart en geeft concrete aanzetten om
aangepaste preventie-initiatieven voor het hoger onderwijs te ontwikkelen.
Als stad zijn we blij dat we samen met drie zeer deskundige partners
(Universiteit Antwerpen, Vereniging voor Alcohol en andere Drugproblemen
en VAGGA/Altox) een mooi onderzoeksresultaat kunnen presenteren. Een
dergelijke grootschalige bevraging over het middelengebruik van studenten is
een unicum voor België. Met dit onderzoek krijgen we een zicht op het
middelengebruik van een specifieke populatie op lokaal (stedelijk) niveau.

Preventie en ontrading is een belangrijke doelstelling van het Antwerpse
drugbeleid. “Het ondersteunen van mensen en organisaties in het
verantwoord omgaan met het drugthema” is één van de vier strategische
doelstellingen van het Beleidsplan Drugs ‘05-’07 van de stad Antwerpen. In
deze preventieve benadering is specifieke aandacht voor de Antwerpse
student zeker gerechtvaardigd. Met om en bij de 30.000 studenten in het
hoger onderwijs heeft Antwerpen een aanzienlijke studentenpopulatie.
Bovendien worden aan de universiteit en de hogescholen de toekomstige
intermediairen (o.a. leerkrachten, sociaal werkers, …) gevormd.

Dit boek geeft zicht op het middelengebruik van de Antwerpse student. We
hopen dat de onderzoeksresultaten inspireren tot nieuwe preventie-
initiatieven in het hoger onderwijs en de uitwerking van een alcohol- en
drugbeleid in het Antwerpse hoger onderwijs.

Monica De Coninck, voorzitter OCMW en schepen Sociale zaken, Diversiteit &
Loketten

INLEIDEND

Het initiatief om het gebruik van alcohol, medicatie en illegale drugs bij de
Antwerpse studentenbevolking in kaart te brengen kreeg de onmiddellijke
steun van de beleidsorganen en de partnerinstellingen van de Associatie
Universiteit & Hogescholen Antwerpen.

Een studie waarbij een combinatie van wetenschappelijk onderzoek enerzijds,
en beleidsgericht denken anderzijds over het gebruik van “stimulerende”
middelen centraal staat verdient immers elke aanmoediging.
Uiteraard verdient de problematiek op zichzelf reeds de volle aandacht.
Elkeen die op een of andere manier met studenten of het studentenleven in
aanraking komt wordt daarmee geconfronteerd.
Daarenboven beschikken we in Antwerpen over heel wat ervaring en
expertise, zowel in de sociale voorzieningen als in academische activiteiten
waardoor heel wat elementen van kennis en kunde aanwezig waren om dit
onderzoek tot een goed einde te brengen.

Er bestonden reeds een aantal initiatieven in de schoot van meerdere
partners van onze associatie voor een breed dan wel specifiek drugbeleid,
gaande van aandachtspunt in de curricula van enkele opleidingen tot en met
zerotolerantie op bepaalde campussen.
Tenslotte biedt de AUHA een ideale schaal voor dit soort onderzoek: de
aanwezigheid van zeer verschillende studierichtingen op uiteenlopende
campussen binnen een welomschreven geografisch gebied komt de
vergelijkbaarheid van dit onderzoek zeker ten goede. De verschillende
soorten en onderscheiden niveaus van hoger onderwijs, alsmede de sociale
diversiteit van de studentenpopulatie geven meer draagkracht aan de
conclusies en de beleidsvoorstellen.

Via een bevraging in de breedte van de problematiek brengt dit onderzoek
niet alleen het gebruik in kaart maar ook oorzaken en gevolgen, motieven
voor en welbevinden bij het middelengebruik, en de contextuele aspecten
ervan (c.q. het studentenleven). Daarop aansluitend en bijzonder relevant is
de houding en de verwachting van de student m.b.t. preventie en
hulpverlening.
De grote respons voor de enquête is onmiskenbaar een eerste belangrijk
resultaat en laat toe om het preventiebeleid te funderen. Een werking op
associatieniveau kan versnippering van energie voorkomen. De regionale
situering van de associatiepartners is immers een unieke gelegenheid voor de
verschillende instellingen om een gezamenlijk beleid te ontwikkelen waarvan
de impact via gebundelde initiatieven ontegensprekelijk groter is. De
ervaringen met bestaande kleinere initiatieven kunnen navolging krijgen en
ondersteund worden in een globaal plan.

Deze studie geeft hieraan uitgebreid aandacht in het tweede deel.
Hulpverlening, omgevingsgerichte interventies, regelgeving en sensibilisering
moeten een lokaal beleid ondersteunen. We hopen dat de aanbevelingen die
uit deze studie zullen volgen hun weg kunnen vinden in alle gremia van de
Associatie, de studentenvoorzieningen en de sociale actoren die in de
Antwerpse regio op dit domein actief zijn. De Associatie Universiteit &
Hogescholen Antwerpen zal dit ten gronde steunen.

Prof. Josse Van Steenberge
Voorzitter Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen