ilköğretim okullarında okuyan sporcu öğrencilerin spor yapmalarında okul ve aile faktörünün etkisi

167 Pages·2007·1.22 MB·Turkish

T.C.
SAKARYA ÜNĐVERSĐTESĐ
SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ

ĐLKÖĞRETĐM OKULLARINDA OKUYAN
SPORCU ÖĞRENCĐLERĐN SPOR YAPMALARINDA
OKUL VE AĐLE FAKTÖRÜNÜN ETKĐSĐ
(SAKARYA ĐL ÖRNEĞĐ)

YÜKSEK LĐSANS TEZĐ
Çiğdem KOTAN

Enstitü Anabilim Dalı : Beden Eğitimi ve Spor

Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Gülten HERGÜNER

EYLÜL-2007
T.C.
SAKARYA ÜNĐVERSĐTESĐ
SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ

ĐLKÖĞRETĐM OKULLARINDA OKUYAN
SPORCU ÖĞRENCĐLERĐN SPOR YAPMALARINDA
OKUL VE AĐLE FAKTÖRÜNÜN ETKĐSĐ
(SAKARYA ĐL ÖRNEĞĐ)

YÜKSEK LĐSANS TEZĐ
Çiğdem KOTAN

Enstitü Anabilim Dalı : Beden Eğitimi ve Spor

Bu tez 25/09/2007tarihinde aşağıdaki jüri tarafından Oybirliği ile kabul edilmiştir.

Jüri Başkanı Jüri Üyesi Jüri Üyesi
BEYAN
Bu tezin yazılmasında bilimsel ahlak değerlerine uyulduğunu, başkasının eserlerinden
yaralanılması durumunda bilimsel normlara uygun olarak atıfta bulunulduğunu,
kullanılan verilerde herhangi bir tahrifat yapılmadığını, tezin herhangi bir kısmının bu
üniversite veya başka bir üniversitedeki başka bir tez çalışması olarak sunulmadığını
beyan ederim.

Çiğdem KOTAN
20.09.2007
ÖNSÖZ
‘’Đlköğretim okullarında okuyan sporcu öğrencilerinin spor yapmalarında okul ve aile
faktörünün etkisi (Sakarya ili örneği)‘’ konusu okul ve ailenin çocuğun davranışlarını
olumlu veya olumsuz etkilemede çok fazla etkili olduğu düşünülürse üzerinde
durulmaya değer bulunmuştur.
Bu çalışmanın hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen danışmanım değerli hocam
Yrd. Doç. Dr. Gülten HERGÜNER’ e teşekkürlerimi sunmayı bir borç bilirim.
Beni özenle büyütüp, bu günlere kadar gelmemi sağlayan aileme, çalışma süresince
maddi ve manevi desteğini esirgemeyen eşim Erkan KOTAN’a ve tüm bu zamanda
büyük sabır gösteren oğlum Kerem Alp ‘e, sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

Çiğdem KOTAN
20 Eylül 2007
ĐÇĐNDEKĐLER
KISALTMALAR...........................................................................................................iv
TABLO LĐSTESĐ........................................................................................................... v
ÖZET................................................................................................................................x
SUMMARY....................................................................................................................xi

GĐRĐŞ...............................................................................................................................1
BÖLÜM 1: KURAMSAL BĐLGĐLER.........................................................................9
1.1. Eğitim.........................................................................................................................9
1.2. Beden eğitimi ve Spor..............................................................................................10
1.2.1. Spor ve eğitim ilişkisi.....................................................................................13
1.2.2. Spor Yapmayı Etkileyen Faktörler..................................................................14
1.2.2.1. Nüfus...................................................................................................14
1.2.2.2. Ekonomik Yapı...................................................................................15
1.2.2.3. Sanayileşme-Şehirleşme.....................................................................16
1.2.2.4. Kültürel Yapı.......................................................................................17
1.2.2.5. Din.......................................................................................................18
1.2.2.6. Kitle Đletişim Araçları.........................................................................18
1.2.2.7. Eğitim..................................................................................................20
1.2.2.8. Sosyal Çevre.......................................................................................21
1.3. Çocuklarda Sporun Temel Đlkeleri...........................................................................23
1.4. Sporda Rehberlik Ve Yönlendirme..........................................................................24
1.5. Aile...........................................................................................................................28
1.6. Aile ve Spor yönlendirme........................................................................................32
1.6.1. Spora yönlendirme ve aile ekonomisi.............................................................35
1.6.2. Spora yönelme ve cinsiyet..............................................................................35
1.7. Okul..........................................................................................................................37
1.8. Okul ve Spora yönlendirme.....................................................................................37
1.8.1. Tesis Araç Ve Gereçleri..................................................................................38
1.8.2. Öğretmen.........................................................................................................39
1.8.3. Ders dışı sportif etkinlikler.............................................................................40
1.9. Sakarya’da Eğitim Ve Spor......................................................................................42
i
BÖLÜM 2:YÖNTEM...................................................................................................46
2.1. Araştırmanın modeli.................................................................................................46
2.2. Evren ve örneklem...................................................................................................46
2.3. Veri toplama aracının geliştirilmesi.........................................................................47
2.4. Anketin geçerlilik ve güvenilirlik analizi.................................................................48
2.5. Verilerin analizi ve yorumlanması...........................................................................49

BÖLÜM 3: BULGULAR VE YORUMLAR..............................................................50
3.1 Öğrencilerin kişisel bilgileri ve ankete verdikleri cevapların frekans dağılımları....50
3.2. Aile öğrenim düzeyi, ailede sporcu varlığı, cinsiyet ve okul türüne göre
Spora başlama nedenlerine ilişkin öğrenci görüşleri..............................................63
3.3. Aile öğrenim düzeyi, aile ortalama aylık gelir düzeyi, cinsiyet ve okul türüne
göre Spora ara verme nedenlerine ilişkin öğrenci görüşleri......................................69
3.4. Aile öğrenim düzeyleri, gelir düzeyi, ailede sporcu varlığı, cinsiyet ve okul
türü ne göre Branş ve Branş seçimine etki eden kişilere ilişkin öğrenci görüşleri...76
3.5. Aile öğrenim düzeyi, gelir düzeyi, ailede sporcu varlığı, cinsiyet ve okul
türüne göre spordaki başarı düzeylerine ilişkin öğrenci görüşleri............................84
3.6. Aile öğrenim düzeyi, aile gelir düzeyi, ailede sporcu varlığı, cinsiyet ve
okul türüne göre ailenin çocuğunun spor yapmasından beklentilerine ilişkin
öğrenci görüşleri.......................................................................................................88
3.7. Aile öğrenim düzeyi, aile gelir düzeyi, ailede sporcu varlığı ve cinsiyete
göre ailenin çocuğunun sporla ilgili maddi ihtiyaçları karşılayabilme düzeyine
ilişkin öğrenci görüşleri............................................................................................92
3.8. Aile öğrenim düzeyi, aile mesleği, ailede sporcu varlığı, cinsiyet ve okul
türüne göre Ailenin spora ve çocuğunun spor yapmasına karşı tutumuna ilişkin
öğrenci görüşleri......................................................................................................100
3.9. Okul türüne göre okul spor imkânları ve kullanılabilirlik düzeyine ilişkin
öğrenci görüşleri......................................................................................................113
3.10. Okul türü ve cinsiyete göre okulun spor ve sporcu ile ilgili tutumuna
ilişkin öğrenci görüşleri..........................................................................................118

ii
3.11. Aile öğrenim düzeyi, cinsiyet ve okul türüne göre öğrencilerin gelecekle
ilgili hedeflerine ilişkin görüşleri............................................................................122

SONUÇLAR VE ÖNERĐLER...................................................................................127
KAYNAKLAR............................................................................................................138
EKLER.........................................................................................................................146
ÖZGEÇMĐŞ.................................................................................................................152
iii
KISALTMALAR

MEB : Milli Eğitim Bakanlığı
GSGM : Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
BESYO : Beden Eğitimi Ve Spor Yüksek Okulu

iv
TABLO LĐSTESĐ

Tablo 1: Sakarya da Đlköğretim Okul Öğretmen Öğrenci Durumu( 2005–2006)..........42
Tablo 2: Sakarya spor kulübü sayısı..............................................................................43
Tablo 3: Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü bağlı kulüplerde lisanslı ve
lisanssız sporcu sayısı......................................................................................44
Tablo 4: 2006 / 2007 öğretim yılında küçükler-yıldızlar-gençler kategorilerinde
spor yarışmalarına katılan takım ve sporcu öğrenci sayıları............................44
Tablo 5: Okullara göre ve lisanslı öğrenci sayıları........................................................47
Tablo 6: Öğrencilerin okudukları Okul türü dağılımları tablosu...................................50
Tablo 7: Cinsiyete göre branş dağılımları tablosu.........................................................50
Tablo 8: Anne öğrenim düzeyi ve anne mesleği dağılımları.........................................51
Tablo 9: Baba öğrenim düzeyi ve baba mesleği dağılımları..........................................52
Tablo10: Öğrencilerin ailelerinin ortalama aylık gelir düzeyi dağılımları....................53
Tablo 11: Spora başlama ve devamında etkili olan faktörlerin öğrenci cevaplarına
göre dağılımı..................................................................................................53
Tablo 12: Ailede sporcu varlığı durumu dağılımı..........................................................54
Tablo 13: Branş seçiminde etkili olan kişilerin dağılımı...............................................55
Tablo 14: Sporda başarı durumu....................................................................................55
Tablo 15: Ailenin spordan beklentilerinin öğrenci görüşlerine göre dağılım................56
Tablo 16: Ailenin öğrencinin sporla ilgili maddi ihtiyaçlarını karşılayabilme
düzeyinin öğrenci görüşlerine göre dağılımı...................................................57
Tablo 17: Ailenin spora ve çocuğunun spor yapmasına karşı tutumuna yönelik
öğrenci görüşleri dağılım...............................................................................58
Tablo 18: Sporcu öğrencinin spora ara verme nedenlerine ilişkin görüşlerinin
dağılımı.........................................................................................................59
Tablo 19: Okulun mevcut spor imkanları ve bunların kullanılabilirlik durumuna
ilişkin öğrenci görüşleri.................................................................................60
Tablo 20: Okulda spora ve spor yapmaya karşı tutumun öğrenci görüşleri dağılımı....61
Tablo 21: Öğrencilerin sporla ilgili hedefi.....................................................................62
Tablo 22: Sporcu öğrencinin ilköğretimden sonra gitmek istediği okul türü................62

v
Tablo 23: Ailenin isteği ile spora başlayan öğrencilerin Anne öğrenim düzeylerine
göre dağılımları...............................................................................................63
Tablo 24: Ailenin isteği ile spora başlayan öğrencilerin baba öğrenim düzeylerine
göre dağılımları...............................................................................................64
Tablo 25: Aileden birilerinin aktif spor yapması yüzünden spora başlayan öğrencilerin
Ailede sporcu varlığı durumuna göre dağılımları.........................................65
Tablo 26: Ailenin isteği ile spora başlayan öğrencilerin cinsiyete göre dağılımları......66
Tablo 27:Öğretmenin isteği ilespora başlayan öğrencilerin cinsiyete göre dağılımları.67
Tablo 28: Okulda spor etkinliklerinin fazla olması nedeni ile spora başlayan
öğrencilerin Okul türüne göre dağılımları ....................................................68
Tablo 29:Öğretmenin isteği ilespora başlayan öğrencilerin okul türüne göre dağılımı.69
Tablo 30: Ailesinin yorulmasını istememesi nedeni ile spora ara veren öğrencilerin
anne öğrenim düzeyine göre dağılımları.........................................................70
Tablo 31: Ailesinin derslerin aksadığını düşünmesi nedeni ile spora ara veren
öğrencilerin Baba öğrenim düzeylerine göre dağılımları..............................71
Tablo 32: Ailesinin maddi zorluklar yaşaması nedeni ile spora ara veren öğrencilerin
Aile gelir düzeylerine göre dağılımları.........................................................72
Tablo 33: Ailesinin derslerin aksadığını düşünmesi nedeni ile spora ara veren
öğrencilerin cinsiyete göre dağılımları..........................................................73
Tablo 34: Okuldaki öğretmenlerin izin vermemesi nedeni ile spora ara veren
öğrencilerin Cinsiyetlere göre dağılımları tablosu........................................74
Tablo 35: Okuldaki öğretmenlerin izin vermemesi nedeni ile spora ara veren
öğrencilerin okul türüne göre dağılımları tablosu.........................................74
Tablo 36: Okuldaki malzeme ve saha yetersizliği nedeni ile spora ara veren
öğrencilerin Okul türüne göre dağılımları ....................................................75
Tablo 37: Anne öğrenim düzeyine göre branş seçimine etkili olan kişilere ilişkin
öğrenci görüşleri dağılımı.............................................................................76
Tablo 38: Baba öğrenim düzeyine göre branşa seçiminde etkili olan kişilere ilişkin
öğrenci görüşleri dağılımı.............................................................................77
Tablo 39: Spor branşlarının aile ortalama aylık gelir düzeyine göre dağılımı...............79
Tablo 40: Branş seçimine etkili olan kişilerin ailede sporcu varlığı durumuna göre
dağılımı.........................................................................................................80
vi