Het Urologie Formularium: Een praktische leidraad

219 Pages·2012·0.664 MB·Dutch

by  Dr. J. P. M. Kil (auth.), Dr. A. S. Glas, Dr. J. P. M. Sedelaar, P. van de Woestijne (eds.)

Het Urologie Formularium
Het Urologie Formularium
Een praktische leidraad
Onder redactie van:
Dr. A.S. Glas
Dr. J.P.M. Sedelaar
P. van de Woestijne
Met medewerking van:
Dr. F.C.H. d’Ancona, Dr. M. Barendrecht, J.J.H. Beck,
A.M.J. Bootsma, Dr. M. Dinkelman-Smit,
L. Gerbrandy-Schreuders, Dr. A.S. Glas, I. Karaoglu,
Dr. J.P.M. Kil, T. Marcelissen, R.P. Meijer, M. Mensink,
Prof. Dr. Th.M. de Reijke, F. van Rey, Dr. B.W.G. van Rhijn,
M.G. Rombouts, Dr. P.F.W.M. Rosier, Dr. M. Sedelaar,
Dr. S. de Wachter, W.C.G. Zonneveld
Houten 2011
2011 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd,opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,
of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,
mechanisch, door fotokopieën of opnamen, hetzij op enige andere
manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van
de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op
grond van artikel 16b Auteurswet johet Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351,
zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17
Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen
te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofd-
dorp). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in
bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurs-
wet) dient men zich tot de uitgever te wenden.
Samensteller(s) en uitgever zijn zich volledig bewust van hun taak
een betrouwbare uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen
aansprakelijkheid aanvaarden voor drukfouten en andere onjuistheden
die eventueel in deze uitgave voorkomen.
ISBN 978 90 313 88622
NUR 870, 879
ISSN 1877-5632
Ontwerp omslag: Designworks, Oud Gastel
Ontwerp binnenwerk: Studio Bassa, Culemborg
Eerste druk, 2011
Bohn Stafleu van Loghum
Het Spoor 2
Postbus 246
3990 GA Houten
www.bsl.nl
Inhoud
Voorwoord 7
Redactie en auteurs 9
DEEL 1 DIAGNOSTIEK EN BELEID BIJ KLACHTEN
EN TESTUITSLAGEN 11
1 Lower urinary tract symptoms/benigne prostaat- 13
hyperplasie (LUTS/BPH)
2 Hematurie 29
3 Zwelling van het scrotum 37
4 Afwijkingen van de penis 43
5 Flankpijn 54
6 De PSA-bepaling 60
7 Subfertiliteit 69
8 Infecties en andere problemen met verblijfskatheters 80
6 Het Urologie Formularium
DEEL 2 ZIEKTEBEELDEN 91
9 Prostaatcarcinoom 93
10 Urotheelcelcarcinoom 101
11 Urineweginfecties 112
12 Overactieve blaas 124
13 Stressincontinentie bij de vrouw 130
14 Urogenitale pijn 143
15 Bekkenbodemdisfunctie 151
16 Urolithiasis 158
17 Seksuele disfuncties 168
18 Medicijnen 195
Geneesmiddelenoverzicht 209
Register 219
Voorwoord
In uw handen ligt de eerste editie van Het Urologie Formularium, een
praktische leidraad. In dit formularium komen de meest relevante
aspecten van de urologie aan de orde. Het doel van Het Urologie
Formulariumis de ruimte te dichten tussen de richtlijnen van de
NHG en de Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) en het
Compendium Urologie,dat in 2008 is uitgegeven door de NVU en
aan alle huisartsen is verstrekt.
Behalve een praktisch handvat geven we u ook informatie ter
verdieping van relevante urologische problematiek. Zo heeft de
PSA-bepaling zijn eigen hoofdstuk. Een ander doel is u inzicht te
geven in het traject bij de uroloog, om zo de patiënt beter voor te
kunnen bereiden op een bezoek aan de uroloog of een urolo -
gische behandeling.
Het formularium is in tweeën verdeeld. Het eerste deel bevat
hoofdstukken geschreven vanuit de symptomatologie, bijvoor -
beeld het hoofdstuk over hematurie. Het tweede deel omvat
hoofdstukken geschreven vanuit het vastgestelde ziektebeeld,
bijvoorbeeld blaaskanker.
We hebben als redactie vooral jonge urologen, die vanwege
hun onderzoek een goed overzicht hebben van het betreffende
onderwerp, de kans gegeven zich op deze manier te profileren.
We willen alle auteurs bedanken voor hun geweldige inzet; het
is een mooi overzicht geworden! Dit is de eerste editie, we gaan
ervan uit dat er nog vele zullen volgen. Daarom vernemen we
graag uw opmerkingen of andere suggesties ter verbetering.
Voor nu hopen we dat u dit formularium goed kunt gebruiken
voor uw patiënt.
Namens de redactie,
Dr. Afina Glas Nijmegen, september 2011
Redactie en auteurs
Redacteuren
Mw. Dr. A.S. Glas
Uroloog, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
Dr. J.P.M. Sedelaar
Uroloog, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
P. van de Woestijne
Huisarts, Deil
Medewerkers
Dr. F.C.H. d’Ancona
Uroloog, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
Dr. M. Barendrecht
Uroloog i.o., UMC Utrecht, Utrecht
J.J.H. Beck
Uroloog, Zuwe Hofpoort, Woerden
Mw. A.M.J. Bootsma
Uroloog i.o., Spaarne Ziekenhuis, Hoofddorp
Mw. Dr. M. Dinkelman-Smit
Uroloog, Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam
Mw. L. Gerbrandy-Schreuders
Uroloog, Alant Vrouw, Bilthoven
10 Het Urologie Formularium
Mw. Dr. A.S. Glas
Uroloog, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
I. Karaoglu
Uroloog i.o., Universitair Medisch Centrum St Radboud,
Nijmegen
Dr. J.P.M. Kil
Uroloog, Elisabeth Ziekenhuis, Tilburg
T. Marcelissen
Uroloog i.o., Maastricht Universitair Medisch Centrum,
Maastricht
R.P. Meijer
Uroloog, Nederlands Kanker Instituut, Amsterdam
Mw. M.L. Mensink
Uroloog, VU medisch centrum, Amsterdam
Prof. Dr. Th.M. de Reijke
Uroloog, Academisch Medisch Centrum, Amsterdam
Mw. F. van Rey
Uroloog i.o., Universitair Medisch Centrum St Radboud,
Nijmegen
Dr. B.W.G. van Rhijn
Uroloog, Nederlands Kanker Instituut, Amsterdam
Mw. M.G. Rombouts
Bekkenfysiotherapeut, Nijmegen
Dr. P.F.W.M. Rosier
Uroloog, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht
Dr. J.P.M. Sedelaar
Uroloog, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
Dr. S. De Wachter
Uroloog, Maastricht Universitair Medisch Centrum, Maastricht
Mw. W.C.G. Zonneveld
Uroloog, Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden
Deel 1 Diagnostiek en beleid bij
klachten en testuitslagen
1 Lower urinary tract symptoms/
benigne prostaathyperplasie
(LUTS/BPH)
J.P.M. Kil
1.1 Inleiding
Mictieklachten bij oudere mannen komen frequent voor en
kunnen tot aanzienlijke hinder leiden. Om de mictieklachten
aan te duiden, wordt gebruikgemaakt van verschillende termino -
logieën. De klachten zijn vaak toe te schrijven aan benigne
prostaathyperplasie (BPH), in feite verwijzend naar de histo -
logische verandering van de prostaat. Als gevolg hiervan kan
blaasuitgangobstructie ontstaan, vaak aangeduid met de term
bladder outlet obstruction(BOO). Wij zullen hier spreken van
LUTS (lower urinary tract symptoms) ten gevolge van BPH.
Het klachtenpatroon van mannen die zich presenteren met LUTS
is te onderscheiden in twee belangrijke symptoomcomplexen.
Enerzijds zijn de klachten gerelateerd aan de mictiefase
(bemoeilijkte mictie ten gevolge van obstructie), anderzijds aan
de opslagfase (overactieveblaasklachten). Dit onderscheid is van
belang omdat dit therapeutische consequenties heeft.
Tabel 1.1 Symptomen van LUTS/BPH.
mictiesymptomen samenhangend mictiesymptomen samenhangend
met obstructie (mictie-LUTS) met overactieveblaasklachten (opslag-LUTS)
slappe mictiestraal frequentie mictie
onderbroken mictie urgentie (aandrang tot mictie)
hesitatie en nadruppelen urge-incontinentie
persen tijdens mictie nycturie
Dr. A.S. Glas et al (Red.), Het Urologie Formularium, DOI 10.1007/978-90-313-8863-9_1,
© 2011 Bohn Stafl eu van Loghum, onderdeel van Springer Media