Table Of Contentbasiswerk
niveau 2
NNiiccoolliieenn vvaann HHaalleemm
MMaarrjjaann vvaann RRooooiijjeenn
Helpen bij activiteiten
Basiswerken Verpleging en Verzorging
onder hoofdredactie van:
Drs. J.H.J. de Jong MHA
Drs. IJ.D. Jüngen
Drs. J.A.M. Kerstens
S. van der Meijden-Meijer
E.M. Sesink
Helpen bij activiteiten
Nicolien van Halem
Leonie Pellen
Marjan van Rooyen
Rosanne Schulte
Houten2011
© 2011 Bohn Stafl eu van Loghum, onderdeel van Springer Media
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een ge-
automatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elek-
tronisch, mechanisch, door fotokopieën of opnamen, hetzij op enige andere manier, zonder vooraf-
gaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurs-
wet j° het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985,
Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te vol-
doen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp). Voor het overnemen van (een)
gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Au-
teurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden.
Samensteller(s) en uitgever zijn zich volledig bewust van hun taak een betrouwbare uitgave te verzor-
gen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor drukfouten en andere onjuisthe-
den die eventueel in deze uitgave voorkomen.
ISBN 978 90 313 8866 0
NUR 897
Ontwerp omslag: Bottenheft, Marijenkampen
Foto’s: Nicolien van Halem, Hans Oostrum Fotografi e
Ontwerp binnenwerk: Studio Bassa, Culemborg
Automatische opmaak: Crest Premedia Solutions (P) Ltd, Pune, India
Eerste druk 2011
Bohn Stafl eu van Loghum
Het Spoor 2
Postbus 246
3990 GA Houten
www.bsl.nl
Inhoud
Voorwoord 7
Over de auteurs g 9
Redactionele verantwoording 11
1 Plannen van activiteiten 13
2 Werken in een groep 45
3 Werken met kinderen 60
4 Activiteiten begeleiden bij (psychogeriatrische)
ouderen 96
5 Activiteiten begeleiden bij psychiatrische
cliënten 126
6 Activiteiten bij mensen met een verstandelijke
beperking 150
Bijlage 1 Draaiboek activiteiten 191
Literatuur 193
Register 195
Voorwoord
Helpenden Zorg & Welzijn (HZW ), verzorgenden IG (VIG ) en me-
dewerkers Maatschappelijke Zorg (MMZ3 ) begeleiden tijdens hun
dagelijkse werk de cliënt bij sociale activiteiten en dag- en vrijetijds-
besteding.
In de beroepsbeschrijvingen (zie kerntaken en werkprocessen in de
kwalifi catiedossiers 2011-2012, Calibris) komen bij de verschillende
beroepen (HZW, VIG en MMZ3) dezelfde thema’s terug:
helpen bij uitvoeren en evalueren van activiteiten;
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
ondersteunen van een enkele cliënt bij sociale en maatschappe-
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
lijke activiteiten;
begeleiden van een groep;
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
afstemmen op de cliënt;
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
samenwerken met andere betrokkenen (ouders, familie, mantel-
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
zorgers en collega’s).
Doelgroepen
Ook de doelgroepen zijn vergelijkbaar: kinderen, (psychogeriatri-
sche) ouderen, verstandelijk gehandicapten en psychiatrische cliën-
ten.
Hun leefomgeving kan op tal van plaatsen zijn: het verpleeghuis/
zorgcentrum/thuiszorg (VVT ) , het ziekenhuis, de gehandicapten-
zorg, de geestelijke gezondheidszorg (GGZ ) , het basisonderwijs,
maatschappelijke dienstverlening, welzijn, de kinderopvang en de
jeugdzorg.
Vanwege de vele overeenkomsten tussen de kwalifi caties voor HZW,
VIG en MMZ3 is gekozen voor een ‘activiteitenboek’ dat door stu-
denten van alledrie de opleidingen gebruikt kan worden.
8 helpen bij activiteiten
Methodieken
Begeleiding bij activiteiten vindt meestal plaats vanuit een bepaalde
aanpak, theorie of methodiek. Daarom zijn de meest gebruikte me-
thodieken (of theorieën) ter verdieping opgenomen aan het einde
van de hoofdstukken 3, 4 en 6.
Certifi ceerbare eenheden
Dit boek sluit aan op de volgende certifi ceerbare eenheden:
CE 1, Helpen bij (sociale) activiteiten (helpende Zorg & Welzijn,
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
werkproces 1.1, 1.5 en 3.3);
CE 1, Helpen bij dagbesteding (medewerker Maatschappelijke
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
Zorg, werkproces 2.3, 2.4 en 3.5).
Samen met de basiswerken Helpen bij huishoudelijke zorg , Helpen bij
persoonlijke verzorging/ADL en Werken als helpende omvat dit deel (H elpen
bij activiteiten ) de complete leerstof voor de opleiding helpende Zorg
& Welzijn.
Aanwijzingen voor de leesbaarheid van dit boek:
Helpende Zorg & Welzijn noemen we kortweg helpende .
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
Cliënt kan ook zorgvrager, patiënt, kind of pupil zijn.
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
De cliënt noemen we hij , de helpende noemen we z ij .
(cid:120)(cid:3)(cid:3) (cid:3)
Over de auteurs
Nicolien van Halem (vanhalemschrijfwerk.nl) heeft een brede erva-
ring in diverse werkvelden van de gezondheidszorg én het onder-
wijs. Als docent en onderwijsontwikkelaar hield zij zich onder meer
bezig met de serie Zorggericht en BPV-werkboeken, diverse zak-
boeken, Studievaardigheden voor het mbo (Actief leren voor een
beroep) en Studievaardigheden voor het hbo. Ook werkte ze mee
aan het Handboek EVV en Handboek GVP . Andere bijdragen van haar
zijn te vinden op bsl.nl. Zij werkt als lerarenopleider en coach aan
de tweedegraads Lerarenopleiding Gezondheidszorg & Welzijn en
Omgangskunde aan de Hogeschool Leiden.
Leonie Pellen werkt sinds 2006 als zij-instromer in het mbo. Ze begon
haar loopbaan als onderwijsassistent bij de opleiding Sociaal Pe-
dagogisch Werk (SPW) bij ROC Mondriaan in Delft en werd vervol-
gens instructeur bij de competentiegerichte opleiding Pedagogisch
Werk (PW). Bij de opleiding PW is ze nauw betrokken geweest bij
de implementatie van het ‘nieuwe leren’. Sinds 2008 is zij daar
werkzaam als docent en studieloopbaanbegeleider. In die functie
coacht zij studenten in de school en op stageplekken binnen de sec-
tor Kinderopvang. Ook werkt Pellen mee aan de ontwikkeling van
competentiegerichte trainingen voor studenten van de opleiding
PW. In 2012 wil ze de tweedegraads Lerarenopleiding Omgangs-
kunde aan de Hogeschool Leiden afronden.
Marjan van Rooyen is werkzaam als onderwijsontwikkelaar bij de af-
deling Zorg & Welzijn van ROC Midden Nederland. Ze ontwikkelt
opleidingen, cursussen en trainingen voor de sectoren Verpleeg-
kunde en Bedrijfsopleidingen. Haar expertise ligt op het terrein van
de ouderenzorg, voorbehouden en risicovolle handelingen en palli-
atieve zorg. Daarnaast heeft ze meegewerkt aan het herzien van het
curriculum van de EVV-opleiding en aan de ontwikkeling van een
10 helpen bij activiteiten
leerplan voor de opleiding Gespecialiseerd Verzorgende Psychoge-
riatrie. Ze heeft bijgedragen aan het H andboek EVV en het Handboek
GVP en aan de zakboeken Zorgleefplan en Psychogeriatrie .
Rosanne Schulte is werkzaam als begeleider Zorg & Welzijn op de
dagbehandeling voor psychogeriatrische en somatische ouderen. In
2010 heeft ze de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan
de Saxion Hogeschool te Enschede afgerond. Tijdens haar studie
en werk heeft ze ervaring opgedaan in uiteenlopende doelgroepen:
jongeren in Nederland, weeskinderen in Suriname, mensen met
een autismespectrumstoornis en ouderen. Uiteindelijk heeft ze ge-
kozen voor een verdieping in de psychogeriatrische doelgroep.
