Table Of ContentBOBJESSOP
Hegemonya, Post-Fordizm ve
Küreselleşme Ekseninde Kapitalist Devlet
BOB JESSOP eğitimini Exeter University ve Univeısity of Cambridge'te tamamladı. Ha
len Lancaster Üniversitesi Sosyoloji Hölümü'nde öğretim ·üyesidir. Özellikle devlet
teorisi, korporatizm, düzenleme teorisi, Fordizm ve post-Fordizm, lngiliz politik ik
tisadı, sosyal teori ve refah devleti üzerine çalışmaktadır. Yayımlanmış eserlerinden
.bazılan şunlardır: Social Ordeı; Reform, aıul Revolution, Lonclra: Macmillan 1972; Tra
ditionalism, Conservatism, and British Political Culture, Londra: Ailen and Unwin
1974; The Capitalist Stat.e: Mancisı Theories and Methods, Oxford: Blackwell 1982; Ni
cos Poulantzas: Marxist Theory and Political Sırategy, Londra: Macmillan 1985;
Thau:herism: a Tale of Two Nations, Carnbridge: Polity (Kevin Bonnett, Simon Brom
ley. ve Tom Ung); Kari Mar.x: Social and Political Ihought, Londra: Routledge 1990;
Stat.e Theory: Puıting the Capitalist StaU in Its Plaı:e, Cambridge: Polity 1990, Strategic
Choice and Patlı-Dependency in Post-Socialism: lnstitutional Dynamics in the Transfor
mation Process, Aldeıshot Edward Elgar O. Hausner ve K. Nielsen), 1995. Crisis dd
Esıado de Bienesıar. Hada wıa nueva teoria del Estado y sus consecuencias sociales (Cri-
5İs of the Welfare State. Towanls a new ılıeory of the state and its social Consequences,
Bogaı:a: Sig!o del Hombre, 1999. Globalisering og int.eraktiv Styring (Globalization and ·
Int.eraı:tive Gavmıance) Frederiksberg: Saınfundslitteratur, 1999 Tlıe Future of the Ca
pitalisı Sıate, Carnbridge: Polity (2002) SD\JEISPACE: a Readeı; Oxford: Blackwell
(Neil Brenner, Martinjones ve Gordon Macleod) (2003).
lletiYşaiymı n1l1a2n8• P olitDiikzai5 s3i
ISB9N7 5-05-0362-7
© 200t5l etişYiamy ıncAı.Şl .ı k
1.B ASKI2 005İ,s tan(b1u0l0a 0d et)
DlZl KAPAK TASARIMI UtkuL omlu
KAPAK SuaAty su
KAPAK FlIMl MatY apım
UYGULAMA HüsnAüb bas
DÜZELTl KereÜmn üvar
MONTAJ ŞahiEny ilmez
BASKI ve ClLT SenOaf set
İletişim Yayınları
BinbirdMieryedkaS noık alkl etiHşainNm o .7 C ağalo3ğ4l1u2 I2stanbul
1
Tel2:1 2.521266 0-61-•F6a2k s2:1 2.511265 8
e-maiille:t isim@ilet•iw seibmww:.w. coiml.ettri sim.com.tr
BOBJESSOP
Hegemonya,
·
Post-Fordizm
veK üreselleşme
Ekseninde
KapitalDiesvtl et
Derleyenler
BETÜL YARAR ALEV .ÖZKAZANÇ
-
1 e t $ i m
içiNDEKILER
ÖNS ÖZ • Betül Yazar -Alev Özkazanç. .......................................................................... 9
GIRIŞ ................................................. :. .........................................................................................7 3
BiRiNCi BÖLÜM
Hegemonya ve Devlet Kuramı ......................................................., ............. .33
KAPiTALiST DEVLETE DAiR YENi KURAMLAR .................................................... 35
POULANTZAS'IN ÖZGÜNLÜGÜ, MIRASI VE GÜ NCELLIGI ........................ ..73.
SiYASi STRATEJi OLARAK DEVLET ..........................................................................1 13
BiRiKiM STRATEJiLERi, DEVLET BiÇiMLERi
VE HEGEMONIK· PROJELERi .........................................................................................1 53
DÜZENLEME YAKLAŞIMININ 20 YILI: ZAHMETE DEGDI Ml?. ................1 89
THATCHERIZM'E VEDA MI?
NEO-LIBERALIZM VE "YENl·ZAMANLAR" .......................................................... .229
iKiNCi BÖLÜM
Küreselleşme, Post-Fordizm ve Yönetişim ..................................... 265
ULUSAL EKONOMi VE MANTIK(SIZLIK}LARI
ÜZERiNE DÜŞÜNCELER ................................................................................................ .267
ULUSAL EKONOMiK VE ULUSAL DEVLETiN
GELECEGINI ANLATILAMAK? DÜZENLEMENiN
YENiDEN HARITALANDIRILMASI VE YÖNETiŞiMiN
YENiDEN ICADI ÜZERiNE DÜŞÜNCELER ............................................................ .307
KENTSEL YÖNETiMLERiN DÜZENLENMESiNE ,
NEO-GRAMSCICI BiR YAKLAŞIM: BiRiKiM STRATEllLERI,
HEGEMONIK PROJELER VE YöNETIŞIM ............................................................. .343
GiRiŞiMCi KENT: YERELLiKLERi YENiDEN IMAJLANDIRMAK,
EKONOMiK YÖNETiŞiMi YENiDEN TASARLAMAK
YA DA SERMAYEYi YENiDEN YAPILANDIRMAK? .......................................... .379
808 JESSOP iLE GöRÜŞME ...........................: .............................................................4 05
ÖNSÖZ
BETÜL YARAR* - ALEV ÖZKAZANÇ**
Elinizdeki derleme bize göre günümüzün en önemli Marksist
devlet kuramcısı olan Bob Jes5op'un otuz yıllık çalışmaların
dan bazı kesitler içeriyor. ] essop'un sözkonusu nitelemeyi hak
etmesi, onun farklı kuramsal ve entelektüel kaynaklan sentez
leyerek, kapitalist devlete dair son derece geniş bir sorular kü
mesine yanıt aramasından kaynaklanıyor. Jessop'un bu derle
meye yazdığı giriş yazısı, beslendiği kaynakların çeşitliliğini,
bunların arasında kuramsal bağlantılar kurma çabasını ve bu
çabanın ufuk· açıcı sonuçlarım ayrıntılı olarak gözler önüne
sürüyor. Bu nedenle onun kendi ağzıyla anlattığı entelektüel
serüvenini burada tekrarlamakta fayda görmüyoruz. Ancak,
birimiz bizzat, diğeri ise dolaylı olarak Jessop'un öğrencisi ol
muş; doktora tezlerini ya bizzatjessop'un danışmanlığında ya
da büyük ölçüde etkisi altında yazmış kişiler olarak jessop'un
çalışmasının bizim için ve (öyle sanıyoruz ki genel olarak Tür
kiyeli okur için) taşıdığı özel önemden sözetmek isteriz. Her
ikimiz de Türkiye'de yeni sağ olgusuyla ilgili olan doktora tez
lerimizde, Jessop'un kuramından büyük ölçüde etkilendik.
(*) Abant izzet Baysal Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölıimıi.
(**) Ankara Üniversitesi, SBF, Kamu Yönetimi Bôlıimıi.
9
Klasik ekonomi-politik bağlamında yapılı:m indirgemeci siyasi
analizler ile özellikle Türkiye'de yaygın olan, katı bir devlet
toplum ikilemine dayanan sivil toplumcu analizlerin oluştur
duğu ikileme düşmekten kaçınanlar için Jessop'un kuramsal
çabası özel bir önem taşıyordu. Gerçektenjessop'un asılderdi,
Türkiye gibi bir bağlamda özel bir siyasi önem kazanan bir so
ruyla doğrudan ilgili görünüyordu: Ekonomik olan ile siyasi
olan; kapitalizm ile devlet arasındaki karmaşık ilişki, ekono
mizm ve siyasicilik tuzaklarına düşmeksizin nasıl ele alınma
lıydı? jessop'un bu soruyu yanıtlarken, Gramsci, Poulantzas
ve Alman devlet kuramcılarını izleyerek, bunları düzenleme
yaklaşımı ile yakınlaştırma yoluyla geliştirdiği "stratejik-ilişki
sel" yaklaşımının son derece ufuk açıcı olduğunu fark ettik.
Çünkü bu tür bir yaklaşım, Türkiye'de özellikle fetiş biçimler
de ele alınan bir kavram olarak "devlet" meselesinin indirge
meci olmayan bir analizini mümkün kılıyordu. Umarız bu
derlemedeki yazılarda önerilen perspektif, Türkiye'de devlet
ve siyasi iktidar meselesiyle ilgilenenler açısından en az bize
faydalı olduğu kadar faydalı olur.
jessop'un devlet kuramı, tam da beslendiği kaynakların çe
şitliliği ve ilgi alanının genişliği nedeniyle bazılarına eklektik
görünebilir. Gerçekten, Gramsci, Poulantzas ve Alman devlet
kuramcılarından, düzenleme okuluna; N. Luhman'ın aotupo
isis kavramından söylem kuramı ve Foucault'ya kadar uzanan
geniş bir yelpazeden beslenerek, küresel momentte siyasal ile
ekonomik olanın ilişkisine dair son derece geniş bir sorular
kümesine yanıt verme iddiasındaki bir çalışmanın, eklektik ol
madan bu iddiasını gerçekleştirmesi zordur. Buna rağmen Jes
sop'un çalışmasının, zorun başarıldığı örneklerden birisi oldu
ğuna inanıyoruz. Bu yoğun emek ürünü olan titiz çalışma, ay
nı zamanda son derece yüksek bir kuramsal ve analitik düzeyi
temsil ediyor.
jessop'un devlet kuramına ilişkin temel yaklaşımını geliştir
mesinin üzerinden yirmi yıl geçmiş olmasına rağm n, en azın
�
dan temel eserlerinin (The Capitalist State, Blackwell, 1982 ve
State Theory, Polity, 1990) hala Türkçeye çevrilmemiş olması-
10
