Handboek endoscopische chirurgie

240 Pages·2009·9.229 MB·Dutch

by  Prof. dr. Ivo A.M.J. Broeders, Mevr. Sandy S. Kalisingh MSc (eds.)

Handboek endoscopische chirurgie
Onder redactie van:
Prof. dr. Ivo A.M.J. Broeders
Sandy S. Kalisingh, MSc
BohnStafleuvanLoghum
Houten2009
(cid:2)2009BohnStafleuvanLoghum,onderdeelvanSpringerUitgeverij
Allerechtenvoorbehouden.Nietsuitdezeuitgavemagwordenverveelvoudigd,opgeslagenineengeauto-
matiseerdgegevensbestand,ofopenbaargemaakt,inenigevormofopenigewijze,hetzijelektronisch,
mechanisch,doorfotokopiee¨nofopnamen,hetzijopenigeanderemanier,zondervoorafgaandeschriftelijke
toestemmingvandeuitgever.
Voorzoverhetmakenvankopiee¨nuitdezeuitgaveistoegestaanopgrondvanartikel16bAuteurswet1912jo
hetBesluitvan20juni1974,Stb.351,zoalsgewijzigdbijhetBesluitvan23augustus1985,Stb.471enartikel
17Auteurswet1912,dientmendedaarvoorwettelijkverschuldigdevergoedingentevoldoenaandeStichting
Reprorecht(Postbus3051,2130KBHoofddorp).Voorhetovernemenvan(een)gedeelte(n)uitdezeuitgavein
bloemlezingen,readersenanderecompilatiewerken(artikel16Auteurswet1912)dientmenzichtotdeuit-
gevertewenden.
Samensteller(s)enuitgeverzijnzichvolledigbewustvanhuntaakeenbetrouwbareuitgaveteverzorgen.
Nietteminkunnenzijgeenaansprakelijkheidaanvaardenvoordrukfoutenenandereonjuisthedendie
eventueelindezeuitgavevoorkomen.
DezeuitgaveismedemogelijkgemaaktdoorJohnson&JohnsonMedicalBV.
ISBN9789031350827
NUR877
Ontwerpomslagenbinnenwerk:TEFF(www.teff.nl)
Omslagfoto:MartijnvanDamFotografie(OR1endoOKMeanderMedischCentrum,Amersfoort)
Automatischeopmaak:PrePress,Zeist
BohnStafleuvanLoghum
HetSpoor2
Postbus246
3990GAHouten
www.bsl.nl
Inhoud
Voorwoord 1
Voorwoordvanderedactie 3
Overderedactie 5
Auteursenredactie 7
1 Toegang 9
1.1 Inleiding 9
1.2 Instrumentarium 10
1.3 Introductietechnieken 10
1.4 Inbrengenhulptrocart(s) 13
1.5 Complicatiesvanintroductie 13
1.6 Pati¨entselectie 14
1.7 Samenvattingenconclusies 14
Literatuur 15
2 Trocarts 17
2.1 Inleiding 17
2.2 Soortentrocarts 17
2.3 Reusableversusdisposable 19
2.4 Trocartmaten 19
2.5 Alternatievetrocarts 19
2.6 Aanleggenvanpneumoperitoneum 19
3 Instrumenten 21
3.1 Inleiding 21
3.2 Interactiehand–handvat 21
3.3 Interactieinstrument–trocart 22
3.4 Toekomstigeontwikkelingen 23
Literatuur 24
4 Weefselmanipulatie 25
4.1 Inleiding 25
4.2 Weefsel 25
4.3 Paktangen 26
4.4 Rolvandechirurg 27
Literatuur 27
IV Handboekendoscopischechirurgie
5 Endoscopischehechttechnieken 29
5.1 Inleiding 29
5.2 Positioneringvantrocarts 29
5.3 Hechtmateriaal 29
5.4 Hechtinstrumenten 30
5.5 Intracorporelehechttechnieken 30
5.6 Extracorporeelknopen 32
5.7 HechttechniekenmethetDaVinci-robotsysteem 32
5.8 Trainingendoscopischehechttechnieken 33
Literatuur 33
6 Endostaplersenendoloops 35
6.1 Endostaplers 35
6.2 Endoloops 38
6.3 Typenhechtmateriaal 39
Literatuur 39
7 Optieken 41
7.1 Inleiding 41
7.2 Dehistorie 41
7.3 Eigenschappenvanhetmodernestarreoptiek 42
7.4 Overigeeigenschappenvanhetoptischesysteem 44
7.5 Correcteomgangmethetoptiek 44
7.6 Problemen,relatiesenkennis 47
Literatuur 47
8 Camera-eninstrumenthouders 49
8.1 Inleiding 49
8.2 Typencamera-eninstrumenthouders 49
8.3 Klinischeervaringmetcamera-eninstrumenthouders 52
8.4 Discussie 53
9 Reiniging,sterilisatieenopslag 55
9.1 Inleiding 55
9.2 Logistiek 55
9.3 Reiniging 56
9.4 Keuzedesinfectieofsterilisatievanflexibeleendoscopen 57
9.5 Inpakkenenuitpakken 58
9.6 Drogenenopslagvanflexibeleendoscopen 59
9.7 Parametricrelease 60
9.8 Conclusiesenoverwegingenbijaanschafengebruikvanendoscopisch
materiaal 60
Literatuur 61
10 Onderhoudvanendoscopischeinstrumenten 63
10.1 Inleiding 63
10.2 Onderhoudsprogramma 63
10.3 Conclusie 73
11 Disposablesofreusablesbijendoscopischeingrepen 75
11.1 Inleiding 75
11.2 Reinigingensterilisatie 75
11.3 Functionaliteitengebruiksgemak 76
11.4 Veiligheidenbetrouwbaarheid 76
11.5 Milieu 76
11.6 Verantwoordingvandekosten 76
11.7 Keuzemogelijkheidenvariatieininstrumentarium 78
Literatuur 78
Inhoud V
12 (Patho)fysiologischegevolgenvanintra-abdominalekooldioxide-insufflatie
bijlaparoscopie 81
12.1 Inleiding 81
12.2 Hemodynamischeeffecten 81
12.3 Neurohumoraleeffecten 82
12.4 Respiratoireeffecten 83
12.5 Neuro-endocrieneenimmunologischereacties 83
12.6 Hetidealegas 84
12.7 Kooldioxide 84
12.8 Risicogroepen,contra-indicatiesencomplicaties 85
12.9 Samenvatting 88
Literatuur 90
13 Deinsufflator 91
13.1 Inleiding 91
13.2 Werking 91
13.3 Gasdrukengasflow 92
13.4 Voorzorgsmaatregelen 92
13.5 Risico’svaninsufflatie 93
Literatuur 94
14 Licht 95
14.1 Inleiding 95
14.2 Lichtbronnen 95
14.3 Demeestvoorkomendelampsoorten 95
14.4 Opbouweneigenschappenvanlichtbronnen 97
14.5 Gevarenvankoudlichtbronnen 99
Literatuur 100
15 Oog-handcoo¨rdinatieen3D-inzicht 103
15.1 Inleiding 103
15.2 Oog-handcoo¨rdinatie 103
15.3 3D-diepte-inzicht 106
15.4 3D-afbeeldingstechniekenvoorendoscopischechirurgie 109
Literatuur 111
16 Camera’senbeeldverwerking 113
16.1 Inleiding 113
16.2 Camerasoorten 113
16.3 Chiptechnologie:CCDenCMOS 114
16.4 Witbalans 115
16.5 Camera-instellingeninrelatietotderestvandebeeldketen 115
16.6 Focusseringenscherptediepte 115
16.7 Resolutie,beeldveldendetailwaarneming 115
16.8 Chipindetip 116
16.9 Ergonomie 116
16.10 Beeldbewerkingstechnieken 116
16.11 DedigitaleOKenverbindingenmetdebuitenwereld 116
16.12 Terminologie 116
Literatuur 118
17 Beeldopslag 119
17.1 Inleiding 119
17.2 Analoogversusdigitaal 119
17.3 Beeldcompressie 120
17.4 Bestandsformaat 122
17.5 Planningvandeinfrastructuur 122
17.6 Langdurigeopslag 123
VI Handboekendoscopischechirurgie
18 Beeldschermen 125
18.1 Inleiding 125
18.2 Onderscheidtussenprimaireensecundairebeeldschermen 125
18.3 Meestgebruiktesoortenbeeldschermen 125
18.4 Belangrijkeaspectenbijaanschafenonderhoud 126
18.5 Beoordelingvanbeeldschermen:Meettechnischofvisueel 127
18.6 Plaatsingvanbeeldschermen 130
18.7 Tenslotte 130
Literatuur 131
19 Elektrischedissectietechnieken 133
19.1 Inleiding 133
19.2 Algemenehemostase 133
19.3 Elektrochirurgie 134
19.4 Basistechnieken:monopolairenbipolairwerken 137
19.5 Overigeelektrischedissectiemogelijkheden 143
19.6 Adviezen 144
20 Werkenineenwaterigeomgeving 147
20.1 Inleiding 147
20.2 Distensiemedia 147
20.3 Complicatiesalsgevolgvanintravasatievandistensiemedia 148
20.4 Preventievanklinischegevolgenvanintravasatie 148
20.5 Behandeling 149
20.6 Adviezen 149
Literatuur 149
21 Laparoscopischeechografie 151
21.1 Inleiding 151
21.2 Apparatuur 151
21.3 Enkeleechografischebegrippen 152
21.4 Opstellingenscantechniek 152
21.5 Onderzoekvandelever 153
21.6 Onderzoekvandegalblaasengalwegen 154
21.7 Onderzoekvandepancreas 154
21.8 Anderetoepassingenenbeperkingen 154
21.9 Conclusiesentoekomstverwachtingen 155
Literatuur 155
22 Anesthesiebijlaparoscopie 157
22.1 Preoperatief 157
22.2 Peroperatief 157
22.3 Postoperatief 161
Literatuur 164
23 Positioneringvanpatie¨ntenoperatietafelbijendoscopischechirurgie 165
23.1 Inleiding 165
23.2 Positionering 165
24 Checklistsentime-outproceduresopdeoperatiekamer 169
24.1 Inleiding 169
24.2 Opleidingencertificering 169
24.3 Peroperatieveinformatievoorziening 170
24.4 Controle:checklistsentime-outmomenten 170
24.5 Overigeoverwegingen 171
Literatuur 172
25 Algemeneergonomischeconcepten 173
25.1 Inleiding 173
25.2 Ergonomischeknelpuntenendoscopischechirurgie 173
25.3 Ergonomischeconceptenvoorgezondenefficie¨ntendoscopischopereren 175
25.4 Ergonomieindeendoscopischeoperatiekamer 178
Inhoud VII
25.5 Gevolgenvoorhetproces 178
Literatuur 179
26 Deoperatiekamervoorendoscopischechirurgie 181
26.1 Inleiding 181
26.2 Hetconcept‘deendoscopischeoperatiekamer’ 182
26.3 Opstellenvanhetinvesteringsplan 183
26.4 Kernthema’sbijdeinrichting 184
27 Teleconsultatieenteleconferencingvanafdeendoscopischeoperatiekamer 187
27.1 Inleiding 187
27.2 Toepassingen 187
27.3 Organisatorischerandvoorwaarden 188
27.4 Technischerandvoorwaarden 188
27.5 Risico-enkwaliteitsmanagement 189
27.6 Toekomstvisie 190
Literatuur 191
28 Telemanipulatietechnologieenrobotica 193
28.1 Inleiding 193
28.2 Medischerobotsystemen 193
28.3 Telemanipulatietechnologieindechirurgischewerkomgeving 198
28.4 Blikopdetoekomst 200
Literatuur 200
29 Ziekenhuisventilatie,ventilatievandeOK-afdeling 201
29.1 Inleiding 201
29.2 Luchtbeheersingopmicroniveau 201
29.3 Luchtbeheersingopmacroniveau 204
29.4 Endoscopie 206
Literatuur 206
30 Risicopreventie 207
30.1 Inleiding 207
30.2 Directerisico’s 208
30.3 Indirecterisico’s 210
Literatuur 212
31 Risicomanagement 213
31.1 Inleiding 213
31.2 Medisch-technischeveiligheid:DenormIEC/TC60513 213
31.3 Medischeelektrischeapparatuur:DenormIEC60601-1 214
31.4 Levenscyclusvanapparatenensystemen:DenormIEC930 218
31.5 Indelingvoorgebruikers:klasseentype 219
31.6 Technischonderhoudvanapparatuur:DenormIEC62353 220
31.7 Medischeapparatuureninstallatiesvormeneenketen 220
31.8 Routinecontrolesvanelektrischeinstallaties 221
31.9 Niet-elektrischeapparatuureninstallaties 221
Literatuur 222
32 Opleidingvandeendoscopischchirurg 223
32.1 Inleiding 223
32.2 Opleidingindeendoscopischechirurgie:deaios 224
32.3 Opleidingindeendoscopischechirurgie:demedischspecialist 226
32.4 Leermiddelenvoordeopleidingtotendoscopischchirurg 228
32.5 Nieuweontwikkelingen 229
Literatuur 229
33 Deoperatieassistent 231
33.1 Inleiding 231
33.2 Bedrijfsklaarmakenvandeoperatiekamer 231
33.3 Opleidingtotoperatieassistent 233
Literatuur 234
VIII Handboekendoscopischechirurgie
34 Onderwijsindelaparoscopischechirurgie 235
34.1 Onderwijsontwikkeling,opleidingencompetenties 235
34.2 Opleidingsplannen 236
34.3 Noodzaaktottrainenindelaparoscopischechirurgie 238
Literatuur 239
Begrippenlijst 241
Register 245
Voorwoord
Doorinnovatieveontwikkelingenininstrumenta- baar?Weleenbeetje,wanthetkijkenenhethan-
riumenapparatuurkreegdeallangerbestaande delenhebbenanderedimensiesgekregen.Enomte
endoscopieeengeweldigeimpuls.Deendoscopi- zienismeernodigdanalleenhetkijken.Vaneen
sche(minimaalinvasieve)chirurgiewerdbreder driedimensionaalopdeeigenvingerskijkennaar
klinischtoepasbaar,zoweldiagnostischalsthera- eenruimtelijkeinterpretatievaneen(nog)tweedi-
peutisch.Hetdirectkijkenviahetobjectiefvaneen mensionaalbeeldopeenbeeldscherm.Vaneentus-
scoopwasnietmeernodigdankzijlichtgewicht- sendevingersvoelennaareenafstandelijktasten.
camera’senlatervideochips.Hetlichthoefdeniet Vaneenvoudigensteviginstrumentariumnaar
meervanlampjesaandetipvandescooptekomen, complexenkwetsbaar,vantangnaartangetje,van
maarkondoorglasvezelkabelsenoptieknaarhet snijdennaarschroeien,vanknippennaarultrasoon
tebelichtengebiedwordengeleid.Enhetinstru- scheiden.Simpeleoptiekenzijnvideochipsgewor-
mentariumondergingeenverfijningwaardoor den.
kleineschaartjesenklemmetjesopeengrotereaf- DeInspectievoordeGezondheidszorghanteert
standvandehandgreepkondenwordenbediend alsmotto:gerechtvaardigdvertrouweninverant-
enviakleineincisiesoftrocartsinhetoperatiege- woordezorg.Vanuithaarfunctiealstoezichthouder
biedgebracht.Metdezeontwikkelingennamde moetdeinspectienaarde(potentie¨le)patie¨ntof
minimaalinvasievechirurgiegrotestappen.Zeker clie¨ntkunnenaangevenofeenbepaaldebehande-
ophetgebiedvandelaparoscopie.Delaparoscopi- lingindezorgverantwoordgebeurt.Zijhanteert
scheingreepwasnietlangerhetdomeinvanvooral daarbijdevereistenennormenzoalsdieinhet
degynaecologenmaarwerdsneldoorchirurgen zorgveldgelden.Dezevindenbijvoorkeurhun
enlaterookdeurologeninhetarsenaalvanopera- basisinlandelijkerichtlijnen.Zoookvoordeen-
tiesopgenomen.Ookanderevakgebiedenkonden doscopischechirurgie.
voorhunendoscopischeactiviteitenvandezetech- Deendoscopischechirurgieiscomplex,nietal-
nischeontwikkelingenprofiteren.Datissnel leendoordetechnologie,maarookdoordeandere
gegaan,zosneldatmenzichafkanvragen: vereistevaardigheden,andereeisenvoorfunctie-
quovadis? controle,onderhoud,reinigingensterilisatie,aan-
Watbetekenendezeontwikkelingen,hoegaat vullendescholingbijgebruikersenmedewerkers,
dat,watisereigenlijkvoornodig,kaniedereendat, endooranderklinischinzichtvoordeinterpretatie
kanhetinelkziekenhuis,ishetgeschiktvoorelk vanpostoperatieveklachten,kortomeenvormvan
specialismeenelkespecialist,kandatopelkeope- opererendienietonderschatmagworden.Hetin-
ratiekamerenkanhetoveralgereinigdengesterili- spectierapportvannovember2007,‘Risico’smini-
seerdworden,inderdaadquovadis? maalinvasievechirurgieonderschat’,getuigtdaar-
Kijkeniseenmooiebezigheidalshetbeeldzich vanluidenduidelijk.
daartoeschikt,maarwordtpasfascinerendalskij- DeinspanningendiedeNederlandseVereniging
kenzienwordt.Doordeontwikkelingeninde voordeEndoscopischeChirurgie(NVEC)zichge-
techniekkankijkenviadekijkerprachtigebeelden troostomdemaatregelenophetgebiedvandela-
opleveren.Misschienishetweleenbeetjeteverge- paroscopischechirurgie,zoalsdiegenoemdstaanin
lijkenmetdeontdekkingvandemicroscoop.Van hetgenoemdeinspectierapport,landelijkteeffec-
Leeuwenhoekontdekteeennieuwewerelddoorhet tueren,isnietalleenlovenswaardigmaarookeen
kijkendooreenbuis(metlenzen).Hijkeeknaareen stimulerendeonderbouwingvoordevereistekwali-
microwereldmeteigendimensies.Hijkondatge- teit.
leidelijkeenplaatsgeven,hetleiddetotzien.Hij Dithandboek,datviaTNOendeNVECtotstand
heeftlerenzienennahemveleanderen.Demicro- isgekomen,biedtbelangrijkepraktischeinformatie
scoopisnueenonmisbaar,vollediggeı¨ntegreerd overdeveleaspectenvandeendoscopischechirur-
deelvanhethandelenindezorg. gie.Hetbiedtalsnaslagwerkkenniseninzichtinde
Isdeendoscopischechirurgiehiermeevergelijk- voorwaardenvoorhetverantwoordtoepassenvan