Gökçeada ve bozcaada'dan 01.01.2009-31.12.2013 tarihlerinde 112 ambulansları ile sevk edilen

244 Pages·2015·6.41 MB·Turkish

by  Cüneyt Çalışkan

T.C.
HACETTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ
HALK SAĞLIĞI ENSTĠTÜSÜ

GÖKÇEADA ve BOZCAADA’DAN 01.01.2009-31.12.2013
TARĠHLERĠNDE 112 AMBULANSLARI ile SEVK
EDĠLEN HASTALARIN AMBULANS HASTA KAYIT
FORMLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ

ArĢ. Gör. Cüneyt ÇALIġKAN

Afetlerde Sağlık Yönetimi Programı
YÜKSEK LĠSANS TEZĠ

ANKARA
2015

T.C.
HACETTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ
HALK SAĞLIĞI ENSTĠTÜSÜ

GÖKÇEADA ve BOZCAADA’DAN 01.01.2009-31.12.2013
TARĠHLERĠNDE 112 AMBULANSLARI ile SEVK
EDĠLEN HASTALARIN AMBULANS HASTA KAYIT
FORMLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ

ArĢ. Gör. Cüneyt ÇALIġKAN

Afetlerde Sağlık Yönetimi Programı
YÜKSEK LĠSANS TEZĠ

TEZ DANIġMANI
Prof. Dr. Kerim Hakan ALTINTAġ

ANKARA
2015
iii
iv

TEġEKKÜR
AraĢtırmanın baĢlangıcından son aĢamaya getirilene kadar katkılarını esirgemeyen
danıĢmanım Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı
BaĢkanı Prof. Dr. Kerim Hakan ALTINTAġ‟a teĢekkür ederim.
AraĢtırmanın yapılması için gerekli izni veren dönemin Çanakkale Ġl Sağlık Müdürü
Dr. Namık Kemal KUBAT‟a, iznin alınması hususunda gerekli yardımı gösteren
dönemin Çanakkale Ġl Sağlık Müdür Yardımcısı Dr. Nihat TAġDOĞAN ve Acil Tıp
Teknisyeni Ġsmail KÖSE‟ye teĢekkür ederim.
AraĢtırma sırasında verilerin toplanmasında yardımcı olan Çanakkale Ġl Sağlık
Müdür Yardımcısı Dr. Mehmet ġerafettin SÖNMEZLER‟e, dönemin Acil ve
Afetlerde Sağlık Hizmetleri ġube Müdürü Dr. ġükrü KABAġ‟a, Tıbbi Teknolog Sevi
SEZER‟e, HemĢire Azime UYGUN ve HemĢire Dürdane DEMĠRTAġ‟a, Acil Tıp
Teknisyeni Mücahit GEZER‟e, Sağlık Memuru Bekir SARIKAYA, Sağlık Memuru
Ekrem YILMAZ ve Sağlık Memuru Mustafa YURTSEVEN‟e teĢekkür ederim.
AraĢtırmanın istatistiksel analizleri bölümünde değerli katkılarını sunan Hacettepe
Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD Öğretim Üyesi Prof. Dr. Banu ÇAKIR‟a
ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Programları ve
Öğretim AD Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Tugay TUTKUN‟a teĢekkür ederim.
AraĢtırmam esnasında değerli desteklerinden dolayı iĢ arkadaĢlarım ArĢ. Gör.
Hüseyin KOÇAK ve ArĢ. Gör. Ömer YAVUZ‟a teĢekkür ederim.
Yüksek lisans eğitimim boyunca maddi ve manevi desteklerini her an hissettiğim
sevgili annem Zeynep ÇALIġKAN ve babam Ramazan ÇALIġKAN‟a sonsuz
teĢekkür ederim.
v

ÖZET

ÇalıĢkan C. Gökçeada ve Bozcaada’dan 01.01.2009-31.12.2013 Tarihlerinde 112
Ambulansları Ġle Sevk Edilen Hastaların Ambulans Hasta Kayıt Formlarının
Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü Afetlerde
Sağlık Yönetimi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2015. Bu tanımlayıcı-
kesitsel çalıĢma, Çanakkale Acil Sağlık Hizmetlerinin 2009 yılından 2013 yılına
kadar Bozcaada ve Gökçeada üzerinden sevk ettiği vakaların ambulans hasta kayıt
formlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıĢtır. AraĢtırmanın evrenini,
01.01.2009 ile 31.12.2013 tarihleri arasında Bozcaada ve Gökçeada üzerinden sevk
edilen vakaların ambulans hasta kayıt formlarının tamamı oluĢturmaktadır.
AraĢtırmada 1.144 form incelenmiĢtir. AraĢtırma kapsamında incelenen formlarda
adalardan sevk edilen vakaların %62,7‟si erkek, %18,6‟sı 20-29 yaĢ, sevklerin yaĢ
ortalaması 46,9 (S=24,363, min-maks. 0-95 yaĢ) ve ortancası 46 yaĢtır. Sevklerin
%28,1‟i 2012 yılında, %39,5‟i yaz mevsiminde, %16,6‟sı temmuz ayında, %17,9‟u
pazartesi günü, %37,1‟i 12:00-17:59 saatleri arasında, %61,5‟i Gökçeada üzerinden
gerçekleĢtirilmiĢtir. Sevklerin %64,1‟i medikal nedenle ve %83,9‟u 112 acil çağrı
sistemi üzerinden telefon aracılığı ile aktif edilmiĢtir. Sevklerin tansiyon, nabız ve
solunum ortalamaları genellikle normal değerler aralığında ve Glaskow Koma
Skalası ortalaması 14,6 bulunmuĢtur. Sevklerin %33,5‟i travma öntanılıdır. Sevklerin
%66,7‟si hastaneler arası nakil ve %80,3‟ü Devlet Hastanesine nakil edilmiĢtir. Tıbbi
tesisler arası sevk iĢlemi sürecinde en fazla %54,8‟ ile üç ambulanslı sevk iĢlemi
yapılmıĢtır. Adalardan ambulans araçları türlerine göre vaka sevkleri sırasıyla en
fazla %44,7 ile kara ambulans (feribot aracılığıyla), %29,7 ile deniz ambulans ve
%25,6 ile hava ambulans aracılığıyla yapılmıĢtır. Hava ambulansın diğer ambulans
türlerini ters yönlü etkilemesi, hava ambulans nakil yolunun diğer yollara göre ve
kara ambulansının 18:00-05:59 saatleri arasında daha fazla kullanımı istatistiksel
olarak anlamlıdır (p<0,001).
Anahtar Kelimeler: 112 Ambulans Servisi, Adalardan Tıbbi Nakil, Deniz Ambulansı,
Hava Ambulansı, Kara Ambulansı.
vi

ABSTRACT

ÇalıĢkan C. Evaluation of Ambulance Patient Record Forms of the Patients
Transferred by 112 Ambulances from Gökçeada and Bozcaada from 01/01/2009
to 31/12/2013 Hacettepe University, Institute of Public Health, Program of
Health Management in Disasters, Master’s Thesis, Ankara, 2015. This
descriptive-cross-sectional study aims to evaluate the ambulance patient record forms
of the cases transferred from Bozcaada and Gökçeada by Çanakkale Emergency
Health Services between 2009 and 2013. The universe of the study is composed of
all of the ambulance patient record forms of the cases transferred from Bozcaada and
Gökçeada from 01/01/2009 – 31/12/2013. A total of analysed 1.144 forms were
analysed. In regard to the cases transferred from the islands, 62.7% of them were
male; 18.6% of them were aged between 20 and 29; the average age of the transfers
was 46.9 (S=24,363, min-max. 0-95 age) and the median age was 46. 28.1% of the
forms examined in the study were recorded in 2012; 39.5% of them were recorded in
summer season; 16.6% were in the month of July; 17.9% were on Monday; 37.1%
were between 12.00-17.59 hours, and 61.5% were recorded during the transfers from
Gökçeada. 64.1% of the transfers were activated for medical reasons and 83.9% of
them were activated with telephone through 112 emergency call system. The blood
pressure, pulse and respiration averages of the transferred patients were generally in
the range of normal values and the Glasgow coma scale average was 14.6. Moreover,
33.5% of the transfers were pre-diagnosed as trauma. Furthermore, 66.7% of them
were inter-hospital transfers and 80.3% of them were transferred to State Hospital. In
the process of transfer between medical facilities, 54.8% utilized a maximum of three
ambulances. During these transfers from islands, in terms of the types of ambulance
vehicles, ground ambulance (through ferry) was the most frequently used by 44.7%;
sea ambulance was the second one by 29.7% and air ambulance was the third
frequently used by 25.6%. It was found statistically significant that the air ambulance
affected the other types of ambulances adversely and that the transfer route of air
ambulance was used more than others and the ground ambulance was used more
between 18.00-05.59 (p<0,001).
Keywords: 112 Ambulance Service, Air Ambulance, Ground Ambulance, Medical
Transport for Islands, Sea Ambulance.
vii

ĠÇĠNDEKĠLER
Sayfa
ONAY SAYFASI iii
TEġEKKÜR iv
ÖZET v
ABSTRACT vi
ĠÇĠNDEKĠLER vii
SĠMGELER VE KISALTMALAR DĠZĠNĠ x
ġEKĠLLER DĠZĠNĠ xii
TABLOLAR DĠZĠNĠ xiv
1.GĠRĠġ ve AMAÇLAR 1
1.1. GiriĢ 1
1.2. Amaçlar 3
1.2.1. Yakın Amaçlar 3
1.2.2. Uzak Amaçlar 3
2. GENEL BĠLGĠLER 4
2.1. Acil Sağlık Hizmetleri 4
2.1.1. Kavram 4
2.1.2. Dünyada Acil Sağlık Hizmetlerinin GeliĢimi 5
2.1.3. Dünyada Acil Sağlık Hizmetlerinin Sunum Yöntemleri 7
2.1.4. Türkiye‟de Acil Sağlık Hizmetleri 8
2.2. Türkiye‟de Sağlık Hizmetlerinin TeĢkilat Yapısı 11
2.2.1. Sağlık Bakanlığı 11
2.2.2. Acil Sağlık Hizmetleri 13
2.2.3. Ġlgili Mevzuat 18
viii

2.3. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri 22
2.3.1. Ġl Ambulans Servisi BaĢhekimliği 22
2.3.2. 112 Komuta Kontrol Merkezi 23
2.3.3. 112 Ġstasyonları 28
2.3.4. 112 Acil Sağlık Hizmetlerinin Hizmet AkıĢı 34
2.3.5. Hastaneler Arası Hasta Transferleri 46
2.3.6. Sunulan Hizmet ile ilgili Bildirimlerin Yapılması 51
2.3.7. Ambulans Süreleri 55
2.3.8. Ambulans Hizmetinin Performansını Etkileyen Gecikme Nedenleri 59
2.3.9. 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde ÇalıĢan Personeller 64
2.3.10. Hasta Naklinde Kullanılan Ambulans Araçlar 70
3. GEREÇ ve YÖNTEM 91
3.1. AraĢtırmanın Yeri 91
3.1.1. Çanakkale 112 Acil Sağlık Hizmetleri 91
3.2. AraĢtırmanın Evreni 100
3.3. AraĢtırmanın Tipi 100
3.4. AraĢtırmanın DeğiĢkenleri 100
3.5. AraĢtırmada Kullanılan Tanım ve Kriterler 102
3.6. AraĢtırmanın Yöntemi 105
3.7. AraĢtırmada Kullanılan Araç ve Gereçler 106
3.8. AraĢtırmanın Ön Denemesi 106
3.9. AraĢtırmanın Ġnsan Gücü 106
ix

3.10. AraĢtırmanın Verileri ve Analizleri 106
3.11. AraĢtırmanın Ġdari ve Etik Kurul Ġzinleri 107
3.12. AraĢtırmanın Takvimi 107
3.13. AraĢtırmanın Bütçesi 109
3.14. AraĢtırmanın Kısıtlılıkları 109
4. BULGULAR 111
4.1. Ambulans Hizmetiyle Ġlgili Bulgular 114
4.2. Ambulans Süreleriyle Ġlgili Bulgular 130
4.3. Ambulansın yanıt Verdiği Vakalar Ġle Ġlgili Bulgular 150
4.4. Ambulansın Yanıt Verdiği Hasta/Yaralıların Nakil Yolları 178
4.5. Ambulans Hizmetiyle Ġlgili Bazı Önemlilik Testleri 182
5. TARTIġMA 187
6. SONUÇ 204
7. ÖNERĠLER 206
KAYNAKLAR 207
EKLER
Ek-1: Sağlık Tesisleri Arası Vaka Nakil Talep Formu Örneği (Ek-9 formu)
Ek-2: 112 Ġl Ambulans Servisi Hasta Kayıt Formu Örneği
Ek-3: Kullanılan 112 Ġl Ambulans Servisi Hasta Kayıt Formu Örneği
Ek-4: Etik Kurul Ġzin Yazısı
Ek-5: Çanakkale Ġl Sağlık Müdürlüğü Kurum Ġzin Yazısı