Table Of ContentGLOSSARIUM
TOMUS II.
SIGLJE BENEDICTINORUM :
Praeponitur vocabulis de novo additis.
Prseponitur explicationibus quibus aut apertius Cangii sententia explanatur, aut emendatur'opinio.
[ ] Includuntur quse in ipsum textum Cangii inserta sunt.
SIGL.E EDITIONIS DIDOTIAN^E :
* Additamenta CARPENTERII separatim posita.
®] Additamenta CARPENTERII Cangiano textui inserta.
* * Voces novas quse in hac editione accesserunt.
»] Additamenta Editoris suis locis inserta.
lis quse sunt Adelungii subjectum ADEL.
SIGL^E NOSTR^E EDITIONIS :
j|c Additamenta Editoris suis locis inserta.
lis quse sunt Diefenbachi subjectum DIEF.
G L O S S A R I UM
MEDIAE ET INFIM^ LATINITATIS
CONDITUM A CAROLO DU FRESNE
DOMINO DU CANGE
AUCTUM
A MONACHIS ORDINIS S. BENEDICTI
CUM SUPPLEMENTS INTEGRIS
D. P. C A R P E N T E R II
ADELUNGII, ALIORUM, SUISQUE
DICES SIT
G. A. L. H E N S C H EL
SEQUUNTUR
GLOSSARIUM GALLICUM, TABULA, INDICES AUCTORUM ET RERUM, DISSERTATIONS
EDITIO NOVA aucta pluribus verbis aliormn scriptorum
A
Leopold FAVRE
Membre de la Societe de 1'Histoire de France et correspondant de la Societe des Antiquaires de France.
TOMUS SECUNDUS
NIORT
L. FAVRE, IMPRIMEUR-EDITEJUR
TOUS DROITS RESERVES
±883
GLOSSARIUM
AD SCRIPTORES
c
c
GAB GAB
C. littera numeralis, quse centum de- T CAABLUS, a Gallico Cable, vel Cha- Rosa de Viterbo, Elucid. torn. 1. pag.
notat: unde versus : ble, Funis, rudens. Chartular. S. Van- 219 : Cabaes homo qui intraverit in illo
dregesili torn. 1. pag. 998: Concesserint... termino, causa male faciendi pectet z
Non plus quam centum C. littera ferlur habere. descarkagium sexag inta doliorum suorum modios.
Qui apud Ugutionem sic legitur: vel aliorum suis instrumentis scilicet * CABAGIUM, Census, quern homines
Caablis etwindasio tantum.Vide Cabulus. de corpore seu de capite quotannis debe-
Non plus quam centum C. constat habere conexum.
T CAAGIUM. Vide Caya. bant domino praestare ; nisi idem sit
Eidem literse si recta linea superadda- CAANUS. Vide Cham post Caganus. quod Pastus et Procuratio. quse in prees-
tur, centum millia signiflcat. CABA. Vide Cava. tationem pecuniariam ssepius commu-
» De C littera in diplomatum anti- * CABACETUS, CABAGIUS, Fiscina, cor- tabatur; cui interpretationi favet Charta
quorum fronte posita vide Heumannum bis, Gall. Cabas. Lit. remiss, ann. 1396. senesc. Tolos. ann. 1323. in Reg.62. Ghar-
de re diplomat, inde a Carolo M. cap. in Reg. 150. Chartoph. reg. ch. 231: Dictus toph. reg. ch. 252 : Item in Cabagio seu
1. 112. supplicans reperiit in domo sua unum Ca- corrogio dictorum locorum de Assoali et
C in superscriptione cantilenas, ut clto bacetum, in quo erant certi racemi mus- deBartis xj. libras, xviij. den. Turon.
vel celeriter dicatur, certificat. Notkerus cati. Arest. parlam. Paris, ann. 1310. in Nee repugnant omnino Libert, villae de
Balbulus de Notis musicis. Reg. Olim fol. 161 : Cum signiflcatum Florent. ann. 1358. torn. 8. Ordinat. reg.
S3S~ C. interdum mutatur in G. et vi- fuisset... quod Petrus de Clarompnte mi- Franc, pag. 87. art. 3 : Quod omnes habi-
cissim: Gambutta, pro Cambutta; Ca- les,... positis Cabaciis plenis lapidibus ad tatores dictss villse sint liberi, quicti et
bella pro Gabella. Ssepissime in K. Ca- pedes et manus Fizse domicellss, earn pen- immunes a quibuscumque subsidio, im-
lendas. vel Kalendae, Carolus vel Karolus dentem sic tenuerit, absque causa ratio- posicione, gabella, redwencia, Cabagio,
perinde legitur. Haud raro in QU. Sic nabili. Acta MSS. Inquisit. Carcass, exactione nobis impendendis.'LibeTt. civit.
ab Incolendo dicitur Inquilinus, Relinco ann. 1308. fol. 34. r°. : Ipsi portaverunt in Agen. ann. 1369. in Reg. 198. ch. 545:
Ero Relinquo, apud Felibianum Hist, quodam Cabacio fructus, videlicet ficus, Concedimusquoddicticives... sint quitti...
andion. pag. x. Sed nulla frequentior melatas. etc. Vide infra Cabassio. a solucione cujuscumque leudse, maletoltse,
commutatio est quam cum littera T. « CAB'ACUS, Eadem notione. Leudse foragii, Cabagii, doni, mutui, decimse,etc.
Portio, Porcio, Nuncius, Nuntius, etc. aut major. Carcass. MSS.: Item pro saumata Occurrit praeterea in Lit. ann. 1369. torn.
cum littera S. Boicellus, Boissellus, vel de Cabacis, unum Cabacum. Ubi versio 5. earumd. Ordinat. pag. 388. art. 2. et
Boisellus, dulciori pronuntiatione: pro Gallica ann. 1544: D'une saumade de ca- apud La Faille torn. 1. Annal. Tolos.
quo fere scribitur C. caudatum. [** Ma- bas, un cabas. pag. 98. Vide Capitale 5. et Conredium.
rinius in Papyris Diplomat, pag. 249. b. *» CABADURA, Vide Capitale 4. * CABALARIUS. [Gall, courrier : « Pre-
et 270. b. scribit in antiquissimis chartis «* CABAES, Quilibet, quivis. Chart. cepit quidam Cabalarius. Pape in conti-
C et B vix distingui.] Sancii I. reg. Lusit. ann. 1196. ap. S. nue dicti oratoris Turci existens, quern
II 1
CAB CAB CAB
sequebantur familie cardinalium.(Dia?. minori. Et pag 331. col. 2 : Juxta valorem domicelli quondam cum suisjuribus, quod
Burchard. I. 481, an. 1492. »)] et aestimationem bonorum suorum descrip- dicta uxor... habebat in loco et termina-
« CABALATICUS, f. Moletrina, qusc a tam in libro pesagii et in libra Cabalium. libus de Blumaco.
caballo seu equo versatur; vel Hcrtus * GABALGATA. Vide infra in Caballus. :»5 CAVALARIA, Eadem notione. Libert.
olitorius, aut Ager ubi crescunl cabal- \ CABALIS MANSU?, Vide Caput Mansi. Petoe-assis. ann. 1341. in Reg. 74. Char-
casci. Vide mox Cabalc&scut. Charta * CABALLA, pro Gabella, Tributum, tqph. reg. ch. 647: Item quod habitatoresr
ann. 1186. apud Murator. in Antiq. Es- vectigal quodvis. Annal. Genuens. ad dictss villas... possint emere, et donationes
tens. pag. 288: Et iUrum offerimus et ann. 1383. apud Murator. torn 17. Script. recipere, vel ad feudum seu in emphi-
largimur decimam folius curiee et distric- Ital. col. 1121: Vox a cancello ex parte teosim terras et possessiones quascum-
tus Cavallili,.... tarn d& terris quam de duds prodiit, ut.... penitus deponerentur que;.... nisi tamen res essent francales,
aquis.... molendinis,pistrinis,Cabalaticis, collectiones seu Caballse et coltse. Vide seu de Cavalaria, vel militares.
drculariis, atque de rebus omnibus, de Cabella 1. * CAVALHARIUM, CAVALHERIUM, Pari
quibus ar>tiqui dare decimam consue- CABALLACUM, CAVALLATICUM, Prses- signiflcatu. Charta ann. 1389. in Reg.
verunt. ; tatio avense pro caballis. Tabularium 138. Chartoph. reg. ch. 288: Acquisivit
* CABALCASCUS, f. Cucurbita, fructus Prioratus de Domina in Delphinatu : capitulum Narbonense a Petro Conilhi
species, nostris Calebasse. Chron. Do- Ad Natale Domini alterum receptum de omnia jura sibi competentia in et super
mi^, de Gravina apud Murator. torn. 12. quatuor membris de carne, et de tribus quodam Cavalherio, sito in termino de
"Script. Ital. col. 653 » Ecce pervenerunt denariis pro vino, et de tribus panibus, et Laurano Item ab executoribus testa-
>dd nos quidam intimi nostri amid.... de- sextarium ordei pro Cavallatico, et oblias menti domini cardinalis Narbonensis duo
ferentes secum nostro amore panem, et de duobus membris, etc. Ibid. fql. 107: Cavalharia parva.
vinum et Cabalcascos nostro cibo. Et pro porco duos solidos et dimidium, et ••'f CAVALLERINUM, Eadem acceptione,
f CABALCATA. Vide in Caballus. 4. sextarios avenas de Caballaco, et unum in Martyrol. MS. eccl. SS. Steph. et Se-
CABALE, Capitale, capitalis summa, carlallum de fabis, et duas focacias, etc. bast. Narbon. : Anno nativitatis Domini
Cabal, Tolosanis, ut est apud Goudeli- Ita. fol. 108. 109. 110. 113. 114. etc. Fol. 1385. fuit ordinatum, quod attentis tantis
num, [qui Cabal potissimum interpre- 129: Willelmus Boscar 10. den. et 1. cartal beneficiisper dominum Petrum de Indicia
tatur bona et facultates mercatoris, ut de civa de Cavalazzo, et taschiam. Supra: cardinalem Narbonensem et olim archie-
sunt merces, aliaque id generis nego- Ista cabannaria debet 4. sestarios de piscopum factis,... et prascipue de quodam
tiatorena spectantia.] Cabal vel Cabau, avena de Cavalazo. [Vide Chevallagium.] optima Cavallerino, sito in castro S. Mar-
in Consuetudine Burdegalensi art. 49. t CABALLADA. Vide post Caballus. celli prope Narbonam, etc.
50. 56. et Baionensi tit. 3. art. 21. 22. 23. 1. GABALLARIA, Prsedium servitio mi- * CAVALLAiRivuM/simili sensu. Pact,
Statutum Comitis Tolosani ann. 1197. in litari obnoxium, apud Marcam in Hist. inter archiep. et vicecom. Narbon. ann.
debitores, apud Catellum in Hist. Tolo- Beneharn. lib. 6. cap. 24. § 10. Cavareria 1232. ex Bibl. reg. cot. 2: Item petebat
sana pag. 227 : Constitutio tails fuit: si Vasconibus; Cavalhairiou, Carcassonen- dom. Aimericus sibi restitui quoddam
aliquis respondent suo creditori, se non sibus: aliis, Chevalerie; Latinis infe- Cavallairivum, quod fuit Berengarii de
habere aliquid, quod ei possit solvere, rioris sevi Militia; KXyjpo? t-inrixo?, in ve- Moniano, et est in terminio grangise de
quod vicarius si clamorem inde habuerit. teri Inscriptione apud Seldenum ad Terrallo; quod dictum Cavallairivum et
eum in castello 8. diebus teneat; et si ad Marmora Arundeliana pag. 156. et in grangia dicebat teneri et debere teneri ab
octavam diem creditor potest probare, libro de Titulis hqnorariis pag. 839. Sa- eodem domino Aimerico.
quod debitor aliquid ei possit persolvere, bellicus lib. 9. Hist. Venet. decad. 1. CAVALLERIA. Apud Aragones Ricis
quod debitor ei persolvat. Si vero creditor pag. 248. de Greta insula : Prsedia quse- hominibus jus antiquum erat in omni-
hoc probare non potuit, vel noluerit, si dam in insula esse constat, quse, equestris bus civitatibus atque oppidis maxima
debitor ei non satisfecerit, vel cum eo non Militise nomine emeritis traduntur: insu- vectigalia pro Militibus alendis assi-
convenit, quod debitor tradatur creditori, lani Caballarias vacant. Assisia? Hiero- gnari, quaa stipendiarise portipnes voca-
ut habeat et teneat eum in sua potestate, solymitanae MSS. cap. 167. ubi de hse- bantur Honores et Cavallerise. Portia
et quod teneat eum in ferris, absque ullo rede agitur, qui anno a3tatis decimo unius Militis, apud Lucam Tudensem
alio malo, quod ei non facial, scilicet pro quinto feudum tenere potest: Et se il in Chronico sera 880. [Charta Jacob!
Cabale, et non admittat eum, ire extra n'est Chevalier, quant il fait la preuve de Infantis Aragonise ann. 1256. laudata
suam domum, et non teneatur ei dare ad son age, se il fait que sages, il dira au torn. 5. SS. Junii pag. 651. qua con-
comedendum nisi panem et aquam, nisi seignor, quant il aura son age prove, firmat et jurat qmnia privilegia, fran-
voluerit, etc. Ubi Cabale, non semel infra Sire, donnez-moy un respit reinable de quitates, Cayallerias, donationes et conces-
occurrit. [Consuetud. Brageriaci art. moi faire Chevalier pour faire vous le ser- siones, habitatoribus Majoricarum datas
114: Item si quis tradat alicui bovem, vice, que je vous dois de mon fie; et le et factas ab illustrissimo domino Jacobo
vaccam, roncinum, jumentum, aut alia seignor li doit doner le respit de 40. jours. RegeArragonum.] Usatici Barcinonenses
quascumque animalia ad nutriendum, et Cap. 145: Par I'assise ou usage de cestui MSS. editi a Raimundo Berengarii et
sibi retineat super dictis animalibus cer- royaume, fie qui ne doit servir que d'une Adelmodi Comit. Barcin. cap. 4 : Miles
tum pretium sive Cabale ad medium lucri Chevalerie, ne se part mie entre serors. vero si Cavallariam dimittit, dum earn
sive damni venturi, si lucrum aut dam- Et cap. 147 : Quant fie eschet aplusiours tenere possit, nullo modo judicetur,
num pro temppre appareat, id lucrum seurs, qui doivent service de plusiours nee emendetur sicut Miles. Cavallariam
quod excedet dictum pretium, sive Cabal, Chevaliers, le fie par I'assise, ou I'usage satis dimittit, qui cavallum et arma non
seu damnum, si emerserit, inter se com- de cestui royaume de Hierusalem doit habet, nee fevum de Milite tenet, et in
muniter dividetur. Ibid. art. 117 : Item... estre parte entre elles, en tel maniere, que hostes et cavalcadas non vadtt, nee ad
si post denunciationem prsedictam dicta si elles sont deus, et il y a deux Cheva- placitos et curias sicut Miles, nisi senec-
animalia moriantur, ut supra, dictus nu- liers, chascune doit avoir I'une des Che- tus eum detinuerit. lidem Usatici cap.
tritor non tenetur de morte ipsorum valiers, et la maint nee des seurs qui ont 18 : Omnes homines debent firmare di-
animalium, sed duntaxat restituere do- part fait la partisan, et les aisnees choi- rectum senioribus suis, ubicunque seniores
mino prsedicto medietatem sui Cabal. Si sissent, etc. eorum eis mandaverint in suo : ad Pales-
autem moriantur ob culpam ipsius nutri- * Feudum quod nemo, preeter mili- tatem quoque vicecomites et comites sui
toris... dictus nutritor domino animalium tem, possidere potest. Feudum cavalo- per unumquodque castrum cum honore
restituere tenebitur totum Cabal. [** Gall. rum,,in Lit. ann. 1369. torn. 5. Ordinat. suo per 100. uncias auri Valentias ; Miles
Cheptel.] Charta ann. 758. in tradit. Ful- reg. Franc, pag. 284. Honor cavallay- vero per 10. per unamquamque Cavalle-
dens. jium. 14 : Sicut inter nos compla- ragius, in Tabul. S. Viet. Massil. Che- riam terrse, per castrum cum adempra-
cuit atque convenit ut inter argento et valiere, in Charta ann. 1383. apud Brussel mento ejus per alias 10. per fevos minores
Caballis libras duas, et tertiam dimidiam. torn. 2. de Usu feud. pag. 757: Item sur secundum eorum valorem: per homina-
etc.] Vide Capitale 4. [Et Investitura ad la Chevaliere, que tient monsieur Regnault ticum namque, per mediam Cavalleriam
lin. Per guazonem, andelaginem, etc.] de Duille, chacun an xxx. sols Tournois. terras de hoc quod ad fidem pertinebit.
ps Vide Raynouard. Glossar Roman, | CAVALHEIRIUM, Eadem notione.Vitalis Episcopus Oscensis apud Hie-
voce Cabal, 61. vol. 1. pag. 325.] * Hinc Transactio inter abbatem et monachos ron. Blancam in Comment. Rer. Ara-
* CABALIUM LIBER, In quo uniuscu- Crassenses ann. 1351. ex libro viridi fol. gon. pag. 730 : Ille Ricus homo, qui habet
jusque facultates summatim descriptae 53 : Conventus habet. tenet et possidet 40. Cavallerias, potest sibi retinere 4. etc.
sunt. Charta ann. 1476. inter Probat. botum, fortiam, redditus et proventus Infra: Casus autem amissionis honorum
torn. 3. Hist. Nem. pag. 330. col. 1: Mer- agraijrales cum medietate decimse et pri- et Cavalleriarum sunt hi, etc.
catores autem intelliguntur de elections mwise. et cum jurisdictione alta et bassa In foris Aragonensib. : Cavallerias te-
prsedicta, qui habent et habebunt in Ca- in loco et terminalibus S. Martini de Cur- nentes a dom. Rege tenentur servire do-
bali, in domo communi in libra Cabalium tibus... et etiam totum illud Cavalhei- mino Regi ubique, salvo in mari, etc.
dictee civitatis, centum libras Turon. pro rium, quod fuit uxoris Guillermi Pilifortis Quadruplex autem olim fuit Cavalle-
GAB GAB GAB
riarum species : quasdam enim Caval- undecim vegetes cum quinque Caballatis 46. lib. 9. epist. 38. lib. 10. epist. 30.
lerias dehonor vocabant, alias Cavallerias vini et una de aceto ; item tres tini, etc. [Novam Gall. Christ. Instrum. torn. 2.
de Mesnada ; cavallerias acostumbradas Vide supra Cabalcascus. col. 442. Mirseum torn. 2. pag. 806. col. 2.
dar comode honor nonnullas; postremas * CABALLATIO, CABALLEBIUS. Vide etc.][*•* Equos militares saspe ita dicunt,
vero, cavallerias acostumbradas darcomo infra in Caballus. ut Hincmar. Remens. annal. ad ann.
de mesnada. Eadem namque qfflcia, di- CABALLATRIUM, nude in Gloss. Ara- 868. ap. Pertz. vol. Scriptor. 1. pag. 472.
versa adjuncta ratione, disparibus ordi- bico-Lat. videtur esse atrium, in quo lin. 43. Charta ann. 1339. ap. Lappenb.
nibus tribuebantur. exercentur caballi. seu equi, nisi legen- Docum. Orig. Hanseat. pag. 360. Plura
CAVALERIAS DE HONOR, Stipendia ilia dum sit Caballarium, equile, quomodo vide in Indie, general. Polypt. Irminon.]
nominabant, quibus Rici homines Mili- •xagaXXapcov, usurpat Codinus de Offic. CABALLUS DOMITUS, in Lege Longob.
tes suos, vel Militum filios, Infanciones 1 CABALLERITIA. Vide in Caballus. lib. 2. tit. 21. | 6. 7. 25. [« Rothar. 254.
vocatos,. afflciebant : eis enim dari po- CABALLI, Aves nocturnse. hss ululse di- 256.] et in Charta Romualdi Ducis Bene-
terant, vel debebant, dabanturque vel cuntur. Papias. Vide Cauanna. ventani in Chr. S. Sophise pag. 607.
in pecunia, vel in fructibus, aut vacuis 1 CABALLICARE, CABALLICATIO. Vide [Caballos centum inter Domitos et do-
possessionibus, ut cuique Rico homini Caballus. mandos, apud Marten, torn. 1. Anecd.
liberum erat ; ab eo autem quod vecti- CABALLINUM, Stercus caballi, seu fi- col. 801. Caballus, scutum, lancea, in
galia Ricorum hominum Honores sunt mus caballinus, uti nuncupatur a Mar- clientelse signum quotannis regi data,
vocata, et ipsa etiam alimentaria Mili- cello Empir. cap. 8. et 10. pag. 65. 85.86. memorantur in duabus Chartis anni
tum ac Infancionum stipendia, quia in [** fimum caballinum Plinio 30, 13, 38.] 1437. pro ecclesia Magdeburgensi, apud
iisdem illis honoribus decernebantur, vel quodvis stercus, y.6Tipo; : unde Ca- Eccardum in Probat. Hist. Marchionum
Cavallerias de Honor vocari consueve- ballini cognomen inditum Constantino Orientalium col. 136. et 138.] p* Charta
runt. Qui autem tenent Cavellerias hono- Copronymo, quod equini stercoris odore Ludov. Pii ann. 825. pro Ecclesia Brive-
ris, tenentur servire dom. Regi tempore et tactu delectaretur. Anastasius ad Sy- tensi apud Baluzium in Capit. vol. 2.
guerrss per tres menses in anno, in nodum VIII. CP : Stercoralis nominis pag. 1426 : Ad partem regis annuatim
eundo, stando, et redeundo, in Observ. prsesulatum ideo appellat has, quos nomi- caballum unum cum scuto et lancea prse-
Foror. Aragon. navit, quia cum essent Constantini Impe- sentassent et in postmodum ab omni exac-
CAVALLERI^E DE MESNADA, prioribus ratoris, qui dicebatur Caballinus, tempore, tions vel de functione publica aut privata
erant dignitate inferiores. Ita autem CPoleos Prsesules, hseresi ejus favorem immunes et liberi essent. Adde chart,
appellabant singulas eas stipendiaries pessime commodabant. Idem Anastasius ann. 856. ap. Schoepflin. in Alsat. Di-
portiones, quas Reges de Regalis patri- in Hist. Eccl. : Magicis maleficiis et plom. num. 105. vol. 1. pag. 85. Aliam
monii subsidies, domesticis suis ac pa- luxuriis... et Caballims stercoribus atque ann. 858. ibid. num. 108. pag. 88. Charta
latinis hominibus impertiebant. Sed de lotio delectatus. Theophanes, y.a6a)A;a; Carol. Simpl. ibid. num. 129. pag. 103:
Mesnadariis agitur suo loco. xoupoc;. Theosterictus in S. Niceta He- Omni anno ob hoc ei dentur inde duo Ga-
CAVALLERLE AGOSTUMBRADAS dar gumeno n. 29. de eodem ^Copronymo : balli, sive duo camisilia bona, aut etiam
como de Honor, et como de Mesnada, ita Too-oOtrov 6i e^otipEV T Suawota Trj quatuor carre vini.]
dictse, quod interdum quae unius gene- <7ia? ufTwoTXTOC, w? xa Ta CABALLUS MEDIANUS, in Tradit. Fuld.
ris erant, ad alteram traducerentur : TCOV aXoywv ^ptecrOa'., xa\ Tot? cruv autw IO'JTO lib. 1. cap. 149. et in Le.ee Alaman. cap.
verbi gratia cum Cavaleria de Honor Re- uoistv •jro(pa"^sXclJ£a'6at, ou? sBepaiisuev, v.y.v 80. | 2. medii pretii. [™ Germ, olim
bat Cavaleria de Mesnada, vel e diverso, ToiJToy 9^o^povo'j[A£vo!;, Tat; S'jffwSsac? asc Meid, Maide. Vide Frisch. Lexic. v.
id est, mutabilis aut immutabilis. Nam •/oa'povrac. Alii sic dictum censent, quia, Meide. ADEL.]
Cavallerige. de honor perpetuae erant, alise dum baptizaretur, lavacrum stercore in- CABALLUS SPADATUS, in Lege Salica
ad libitum a Rege, a quo nude pende- quinaverat, quod Grasci ejus asvi xaSaXrva tit. 40. 13. castratus.
bant, conferebantur. Vide Foros Ara- vocabant. Vide Gloss. Meursii, [et Gloss. CABALLUS AGRESTIS. Vide Equifer.
gon. lib. 7. tit. de Cavalleriis. mediae Grsecit. col. 528. c.] * CABALLUS MAGNUS, idem qui Dex-
CAVALLARIA occurrit etiam in Charta * CABALLUM, idem quod Cabale, Ca- trarius, Major et cataphractus, quo po-
Caroli C. Imp. ann. 37. pro Monasterio pitale, capitalis summa. Lit. Phil. Pule. tissimum utebantur in prseliis. Vita
S. Bertini, quse est prima Chartularii ann. 1313 : Merces eorum, et panni mar- Eduardi II. reg. Angl. pag. 119: Dextra-
ejusdem Monasterii [*-* Guerardo 57. chati occasions et prsetextu marches pree- rii et Magni Caballi ipsius Petri, vel ve-
pag. 124.] : His rebus adjecimus ad vic- dictse deconstiterunt de Caballo seu de rms dominiregis morabantur.
tum Fratrum villam nomine Hegebort capitali, etc. Hinc * CABALLUS MALETUS, Gall. Cheyal
[** Liegesborth] cum ornni integritate :;;: CABALMENT, Hisp. Cabalmente, In- malet, nunc mallier, Equus vectorius,
sua. ut olim fuit, exceptis Cavallariis tri- tegre, perfecte. Tract, pacis ann. 1162. maletse seu sarcinae deferendaa addictus.
bus. Vide Militia, et Michaelem del Mo- inter Probat. torn. 2. Hist. Occit. col. Lit. remiss, ann. 1394. in Reg. 146. Char-
lino in Repertorio Fororum Aragon. in 584 : Tamdiu teneas et possideas tu vel toph. reg. ch. 208 : Lesquelx avoient tin
voce Cavallaria. tui, et redditus tuos facias, ita quod in cheval malet, que demenoit un appelle
1 CAVALLERIA, Ars equestris. Ars de sort em non computentur, donee totum Souschier, et aussi avoient un autre che-
Cavalleria recensetur in Catalogo Ope- damnum in duplum, et injuria Cabal- val malet yceulx paroissiens de Nyevil,
rum B. Raymundi Lulli, torn. 5. Junii ment sit restilutum et restauratum. que Guillaume Giraut demenoit pour eulx
pag. 699. 1. CABALLUS. Isidorus, et ex eo Pa- esbatre.
* 2. GABALLARIA, CABELLARIA, Men- pias, et Ugutio : Caballus, dictus, quod =::: CABALLUS PADI, perperampro Spa-
sura agraria ; an ab Hispanico Caballon, ungula terram cavet. Ebrardus in Gree- datus, in Testam. Bertichr. episc. Ceno-
porca, striga ? an a Caballus, quantum cismo cap. 9 : man. torn. 1. Jun. pag. 725. col.l : Do-
scilicet equus uno die arare potest ? net eis Caballos padi duos, et poledros
Dipl. Frid. I. imper. ann. 1162. apud Quod pede tellurera solet ipse cavare, Caballus. congregales duos, etc. Vide Poledrus.
Murator. torn. 4. Antiq. Ital. med. seyi Gloss. Lat. MS. Regium, et Isidori : Ca- CAVALLUS, apud Nicolaum I. PP. in
col. 253 : Item concedimus et damus eis ballus. Cabo, equus. Cabo, Caballus, soni- Resp. ad Consulta Bulgarorum cap, 40.
in feudum Syracusanam civitatem, cum pes, equus. Vide Cabo 1. Vox nota Ju- Agobardum in lib. de Dispens. cap. 28.
pertinentiis suis omnibus, et ducentas venali Sat. 11. et aliis Scriptoribus. et lib. Contra judicium Dei cap. 2. [in
quinquaginta Cabellarias terrsz in voile Sunt tamen qui non quosvis equos sic Concil. Legion, ann. 1012. can. xi.j etc.
Nothi ad Caballariam illius terrse ; et si appellasse Latinos volunt, sed viliores, CABALLORTJM PASTUS, SAGINATIONES.
forte ibi deerit, in terra comitis Simonis, cujusmodi sunt qui pistrinis, agricul- Vide Pastus.
quod defuerit, compleatur. tural, et vecturis mercium inserviunt. CABALLARII, Equites. Gloss. Lat.
1 CABALLARII, CABALLATIO, etc. Vide Jo. de Janua, Caballus, vilis equus. Hesy- Graec. : Caballarius, y.i\r^, I-K-KI-J^. GlOSS.
Caballus. ChiuS : "xa6a>,),oc. IpyaT-/]; "TTOO;. [*•* Vide Basil. : Kx§aAXc£p:oc, C'^LTTTIO;, o sv TiirTrtp xa-
* CABALLARIUS. Vide infra in Caballus. Furnal. apud Forcellinum in h. v. et Or,pLevoc, xaoxXXoc yap 6 J'TTTCOC. [GlOSSar.
* CABALLATA, Vas vinarium, f. Uter, Glossar. med. Graecit. col. 525. et 526. ra- Isid. : Caballarius, Alaris, hoc est, Eques
quod formam cabalcasci referat ; de dice KapaU-/)?.] S. Hieron. Epist. ad He- qui in ala militat, juxta quod ait A7ege-
onere quippe equi intelligi posse, ut su- liodor. : Statimque cernamus sagittas tius 11. 1 : Equitum alii Alares dicuntur,
pra in voce Caballus, nequaquam opi- pilis, tiaras galeis, Caballos equis cedere. quod a similitudine alarum ab utraque
nor, in Charta ann. 1263. apud Murator. Gregorius Turon. lib. 6. Hist. cap. 11 : parte protegant. Equites in castris sole-
torn. 2. Antiq. Ital. med. aavi col. 475 : Ipsumque super miserabilem imponentes bant alas occupare.] Monachus Egolis-
Resignaverunt roccam Fumonis nomine Caballum, etc. Vide Casaubonum in mensis in Carolo M. cap. 18 : Erantque
et vice ipsius dornini, cui ipsa rocca ab Persium pag. 7. Promiscue tamen Scrip- in ipso 12. Caballarii, qui per 12. fenes-
Apostolica sede ad custodiendum fuerat tores recentioris setatis pro quovis equo tras completis horis exibant. Hincmarus
commissa, cu-m rebus inferiusadnotatis,... usurpant. Vide Gregor. M. lib. 8. epist. Opusc. 5 : Per villas, in quibus non so-
4 GAB CAB GAB
lum homines Caballarii, sed etiam ipsi d court,... et les quatre seront touzjours 1391. in Reg. 142. Chartoph. reg. ch.189 :
Cocciones rapinas faciunt. [Parvum Char- a court pour faire I'office de I'escuierie, Trois Chevalees de ble, qui valoit pour
tular. S. Victoris Massil. fol. 19 : Dona- et les autres quatre seront pour aler hors lors environ vint solz. Aliae ann. 1446. in
mus S. Victori... mansurn de Casteneto, porter lettres, et leurs chevaus a I'es- Reg. 176. ch. 490 : Le suppliant emporta
quern accepimus in emendam pro Gaus- cuierie. a quatre foiz quatre Chevalees de ble ou
simo nostro Caballario qui fuit occisus. ut CAVALLERIUS, Miles Cavallero, Hispa- environ, qui estoient dedens icellui mo-
Monachi orent pro anima ejus. Tabular. nis. Occurrit apud Diago lib. 2. de Co- lin. Vide supra Caballata suo ordine.
S. Florentii : Hamo Caballarius de Li- mitib. Barcin. cap. 162. CABALLIGARE, CAVALLICARE, Caballo
vriaco multas querelas adversus Monachos * CABALLARIUS, Miles. Charta ann. vehi, equitare, Italis, Cavalcare. Lex
de Livriaco habebat. Tabular. S. Vincen- 1123. ex Bibl. reg. cot. 17 : Et si vindere Salica tit. 25 : Si quis caballum sine
tii Cenoman : Cui contulerat unum etiam vel inpignorare volueritis, cum nostro con- permissu domini sui ascendent, et eum
Caballarium cum omni beneficio suo in silio faciatis, cui volueritis, prseter ad Ca- Caballicaverit. Edit. Heroldi habet Ca-
villa quse vocatur Arduin, etc. Actum re- ballarios et clerlcos. Hinc Chevalereux, ballaverit. Monachus Sangall. lib. 1.
gnante Roberto Rege. Breviarium villa- Vir egregii animi, prout militem decet. cap. 22 : Per campum istum Caballicans.
rum S. Audomari ex MS. Folquini in Le Roman de Robert le Viable, MS. : Usurpant Edictum Rotharis tit. 105. § 17.
Tabulario ejusd. loci: Hlodeger Caballa- Lex Langob. lib. 1. tit. 23. | 1. [-» Ro-
rius habet mansum dominicatum, etc. De sa plaie iert si dolereux, thar. 345. et 348.] Lex Aleman. tit. 71.
[S«im Aildiad en Forna gmse.m ePlo lyibpitd. emSi thlieegnusn. tuarp.]. QChuiel zd eq u1i' atnaguot iessset C shee pvlaalienrte ufoxr,t. Amnila. sLtausi.t pinra nCdo. nlqibn.e 3 P. PH.i sHt.a icmapo. 4in. VHiota-
Guerard. post Irminon. pag. 396. sqq. * CABALLARIUS, CAVALLARIUS, Nun- S. Vulmari Abbat. cap. 13. etc. Graeci
cap. 15.13. 1. 5. 16. 18. Editori est Qui cius, tabellarius, Ital. Cavallaro, Gall. recentiores xagaXXixeus-.v dicunt. Vide
cum equo militat vel famulatur. Conf. Courier. Epist. card, de Malatestis ann. Gloss. Meursii, Fabroti ad Cedrenum,
eundem in Prolegom. ad Chartul. S. Pe- 1410. apud Marten, torn. 7. Ampl. Col- [et mediae Graecitatis.] [** Chart, ann.
tri Carnotens. § 26. Polyptych. Mauro- lect, col. 1168: Die Mercurii horatardis- 816. ap. Neugart. Cod. Diplom. Ale-
monaster. ap. Schoefl. Alsat. Diplom. sima appulit Franchus Caballarius ma- mann. num. 187. vol. 1. pag. 158 : Si
num. 249. vol. 1. pag. 197 : Mansa 7. et gniftcenti&vestrae,... etmihibreve vestrum mihi contigerit ad palatium, vel ad Ita-
dimidium, que cum caballis serviunt. detulit. Annal. Placent. ad ann. 1444. liam pergere, tune semel mihi hominem
Confer mox Caballicare Arare et Cabal- apud Murator. torn. 20. Script. Ital. col. Cavallicantem ad serviendum et unum
leritia.] Vide Otton. Frfising. lib. 1. de 887 : D. Franciscus Anguissola rediit cavallum bene onustum provideant.]
Gest. Frederici cap. 24. Concilium Nar- cum copia literarum ducalium, quas dixit 1 CABALLICARE, pro Arare, quia Ca-
bonense anni 1054. cap. 20. [Ekkehar- fuisse consignatas tabellario sive Ca- ballis aratur. MS. Codex Folquini ex
dum Abb. apud Marten, torn. 5. Am- vallario. Archivo S. Audomari in Breviario villa-
pliss. Collect, col. 524.] et V. 01. Jac. * CAVALERII, inter Vicarii ministros rum ad hanc Ecclesiam pertinentium :
Petitum post Poenitentiale Theodori recensentur, in Stat. Montis-reg. pag. 3: Isli unaquaque hebdomada faciunt duos
pag. 389. KagaUapioi Theophani in He- Statutum est, quod dom. vicarius teneatur, dies, si non Caballicant. Et infra : Ca-
raclio, Theophylacto Simocattae lib. 5. et postea usque ad finem sui offtcii vel ballicat de terra censali bun. 12.
cap. 13. auctori Vitae S. Nili pag. 56. etc. regiminis, semper tenere duos milites so- [** Fragment. Polypt. Sithicus. post
Praesertim vero ita dicti Graecis nuperis cios, qui vulgariter appellantur Cavalerii. Irminonem pag. 398. cap. 7.13. 20.J
Milites, seu equestri dignitate donati, CABALLATOR, Eques, in Glossis Ara- 1 CABALLICARE SUPER ALIQUEM, in
quos Chevaliers appellamus. Ita Anna bico-Lat. Cavalcatore, Italis. eum incurrere, ei bellum inferre. Sta-
Comnena in Alexiade pag. 411. Pachy- * CAVALLARIA, Cseremonia militis tuta Suavii S. Seyeri in Capite Vasco-
mer. lib. 1. cap. 30. 31. lib. 4. cap. 31. inaugurandi. Testam. ann. 1230. apud niae Abb. ann. circiter 1100. inter Anecd.
lib. 12. cap. 11. et Cantacuzenus lib. 1. Cenc. inter Cens. eccl. Rom. : Item volo Marten, torn. 1. col. 279 : Item statutum
cap. 42. lib. 3. cap. 27. [Vide Gloss, me- quod expensse ad Cavallariam Monaldi fuit, quod si Abbas, vel sui, injuriam passi
diae Grsecitatis.] fratris mei, quando fiet miles, communi- fuerint ab aliquo, et injuriator judicio
* Equites nostris Chevaucheurs. Ville- ter fiant, tam de bonis meis. quam de bo- stare noluerit, et Abbas propter injuriam
hard. cap. 135 : En vint bien avant cinq nis ejusdem Monaldi. sibi illatam Caballicare super eum volue-
cens mil mars d'argent, et bien dix mil * CAVALLERIA^ Equitatus. Academ. rit, vel contra eum exercitum movere,
Chevaucheures, que unes que autres. Cruse. Cavalleria, milizia a cavallo. Stat. burgenses(S. Severi) de prsecepto Abbatis,
Hinc Chevaucheurs nuncupati sortilegi, Montis-reg. pag. 17 : Ordinatum est pro super injuriantes ipsum sequantur: et
quod scopis seu baculo equitantes ad utilitate et decore reipublicse prsesentis ci- si quis sine licentia Abbatis a Cavallica-
diabolicum conventum se se transvehi vitatis, quod nulla persona, quse non sit tione abfuerit, sex solidos Abbati per-
somniabant. Lit. remiss, ann. 1478. in de nobili genere... et quod ita constet pu- solvat.
Reg. 206. Chartoph. reg. ch. 72 : Sorcier blice et palam per publicam vocem et fa- * CAVALGARE, vox Italica, Equitare,
et Chevaucheur de balay. Vide Scobaces. mam, possit esse in officio Cavalleriss et equo insidere, nostris olim Chevaler.
* CAVAILLERII, Eadem notione, in ad illud admitti. Chron. Jac. Malvec. apud Murator. torn.
Charta ann. 1351. ex Reg. N. Chartoph. 1 CABALLARIUM FERETRUM, Species 14. Script. Ital. col. 925 : Postera ergo
reg. ch. 26 : Item gobeletum unum, cum lecticse seu rhedaa caballis yectae. Fere- die Cavalcans antistes cum sacerdotibus,
tribus pedibus, ymaginatum de uno gallo trum ejus Caballarium, quo infirmus vehi ceterique cives, qui in civitate remanse-
sursum et tribus Cavailleriis, cum una solebat, in Actis SS. April, torn. 3. pag. rant. omnes communi consilio Griffum et
vinea. Ubi Reg. 80. ch. 503. habet, Ca- 780. Cum ad prssdicandum populo prop- nonnullos alias a carceribus eripiunt.
vaillieriis, Chevalerot, eodem sensu, in ter debilitatem corporis in Feretro Cabal- [** Henric. VII. Imper. chart, ann.
Invent. MS. jocal. Eduardi I. reg. Angl. lario duarum rotarum duceretur, ibid. 1312. ap. Murator. Antiq. Ital. vol. 4. col.
ann. 1297 -.Item un pot ki desus le cou- Eag. 782. Agitur de S. Erconwaldo Episc. 625. c : Et cavalcandum, et predandum
vercle a un Chevalerot. qndin. dictam civitatem Cremone, Virgulam
T CABALLERIUS, in Charta anni 1008. * CABALLARIUM FERETRUM, Lectica post Cavalcandum ejecit Pertz. vol. Leg.
ex Archivo S. Victoris Massil.: Donamus equis imposita, ut interpretantur docti 2. pag. 525. lin. 54.] Lit. remiss, ann.
unum mansum Caballerii in villa, etc. Editores ad S. Geolfrid. torn. 7. Sept. 1404. in Reg. 158. Chartoph. reg. ch.
Occurrit rursus in Actis SS. Benedict, pag. 136. col. 1 : Cum ad hoc per infirmi- 355: Lequel Robin dist a Jehan de Logie
saec. 6. part. 1. pag. 312. tatem deveniret, ut equitare non valens, qu'il avoit fait prendre sa jument, et I'a-
CABALLARII interdum, qui Caballos feretro Caballario veheretur, etc. voit fait Chevaler par ses gens. Sed et
habent, ut est in Capitul. Caroli C. tit. CABALLATIO, Munus alendi equos pu- Chevaler nostri dixerunt, Equum one-
31. | 26. [;» Edict. Pistens. ann. 864b.licos, vel pecunia, quse ad id praesta- rare, equo vehere. Lit. remiss, ann.
Pertz. pag. 488.], et cum Comitibus suis batur, idem forte, quod fodrum sequio- 1478. in Reg. 205. ch. 35: Le suppliant
in hostem pergere, et debitos paraveredos ribus saeculis dictum, in leg. 14. Cod. de aperceut... aupres de S. Mor des foussez
prasstare tenebantur. Adde Capitul. ann. Erogat. mil. annon. (12,38.) Vide Cujac. des oultardes, esquelles il se adressa pour
807. cap. 6. [** Capitul. Aquens. Pertzio et Jacobum Gothofred. ad hanc legem. y tirer,... il dessella son cheval pour Che-
pag. 149.] | CABALLATA, Quantum caballus valer lesdites oultardes,.. et lui Chevalant
CABALLARIUS, qui equos curat, Agaso. ferre solet. Charta anni 1234. Bibl. Se- lesdites oultardes, etc. Chavaler vero, pro
Gloss, vetus. : Caballarius, tuiroxofjio;. busianae pag. 51 : Ego Rodulphus de Supinum cadere, more equorum, quod
* Chevaucheur, Offlcium in stabulo Thoria pro remedio animaemeae... concessi vulgariter dicitur, Tomber les quatre fers
regio. Ordinat. hospit. reg. ann. 1317. unam Caballatam vini puri, in vinea mea en I'air, in aliis Lit. ann. 1404. ex Reg.
ex Reg. Cam. Comput. Paris, sign. Croix de Mouvant, domui de Valone annuatim 158. ch. 383. bis : Laquelle femme print
fol. 78. v°. : Escuierie. Item vallez d'esta- persolvendam. deux pierres et les getta contre icellui
bles et Chevaucheurs viij. qui mangeront ;;:= Nostris Chevalee. Lit. remiss, ann. suppliant, tant qu'elle I'en attaigny de
GAB GAB CAB
I'une parmi la teste si grant cop, qu'elle liis, seu collectis, et aliis oneribus publi- dicitur Strata, exercitum, Cavaltheiam,
fist Chavaler. Aliud sonat Entrechevau- cis. Charta Guigonis Comitis forensis talliam, altam justitiam, etc.
chier, Equi scilicet pedibus calcare, in ann. 1224. torn. 1. Maceriarum Insulae ;"! Ubi legendum videtur Cavalcheia.
Lit. remiss, ann. 1375. ex Eeg. 106. ch. Barbarse pag. 136 : Omnem talliam sive T CAVANGADA. Charta fundationis Ab-
387 : Icellui Defraine retourna la tesle de toutam, exercitum sive Cavalcatam. batias S. Mariae apud Santonas inter
son cheval vers ledit Hennequin,veuillant Statuta Forojul. ann. 1235. ex archive Instrum. torn. 2. novae Gall. Christ, col.
le Entrechevauchier. S. Victoris Massil. : Statuimus ut baro- 480 : Nos in eo ibi arbergamentum, aut
CABALLICATA , Incursio, Cavalcata, nes et milites et homines faciant domino exercitum, qusestam, procurationem ali-
Italis. Luithprandus lib. 4. cap. 14. Comiti Cavalcatas sub hac forma, videli- quam, aut Cavangadam vi aut terrore
p* pertz. vol. Script. 3. pag. 314.]: Cum- cet ut milites et homines per quadraginta aliquo ulterius (noh) habeamus.
que eodem pervenisset, et Caballicatas, ut dies expensis propriis in comitatu Pro- 1 CAVALLATicuii, Eadem significa-
vulgo aiunt, circumcirca dirigeret. vincids.... contra eos qui dominum Comi- tione. Charta anni 1235. ex parvo Char-
Interdum pro equitatipne, seu, ut tem offenderent. . . . pro sex focis unus tulario S. Victoris Massil. : Petebat
aiunt, Exercitu sumitur, id est, obliga- pedes. . . . Si dominus Comes obsidere Abbas S. Victoris.... ut nobilis vir W. de
tione, qua vassallus in exercitum cum vellet aliquod castrum. . . . vel faceret Turriis cessaret a Cavallatico. et a quis-
domino superiore pergere tenetur.Char- ei inimicus bellum campale, etc. Vide tis, et talliis. Et infra : Dicimus quod W.
ta Jpannis Regis Angl. in Monastico Hostis. de Turriis disistal et girpiscat domino
Anglicano torn. 2. pag. 1006 : Aut ques- | CAVALCATA, Pompa equestris, Ital.Abbati. . . . Cavallaticurn, et quistas. et
tum, aut procurationem, aut Cabalcatam. Cavalcata, Hisp. Cavalgada, Gall. Caval- toutas, et omnes alias exactiones.
aut exercitum. . . . exigere prsesumat. cade. Processus de B. Jacobo Bitectensi, 5"; CABALGATA, CAVALGADA, Equitum
| CABALCATA. Epistola Frederici IIto.rn. 3. April, pag. 532: Ipseque ascen- manus, Ital. Cavalcata. Testam. Raim.
Imp. ann. 1244. in Dissert. Hist, de Co- dent in solarium r/uoddam, ut videret Trencav. ann. 1154. inter Probat. torn.
mitatu Comacli pag. 119 : Volumus etiam Cavalcatam. Vide Vitam B. Oldegarii, 2. Hist. Occit. col. 550 : Et mala quse ego
declarari jura nostra in Marchia et Du- torn. 1. Martii, pag. 490. fed cum mea Cavalgada in Rossilono
catu... videlicet de exercitu, Cabalcata et 1 CALVAGATA. Charta Philippi Franc. domibus Templi et domibus Hospita-
parlamento, mercato et procuratione, quse Regis ann. 1331. pro Monachis Bonas- lis, et infractiones quas ego in eadem
nos tanquam advocati, patroni et defen- yallis in Chartulario ejusd. loci: Necnon terra ecclesiis cum eadem Cabalgata, etc.
sores Ecclesise habere debemus. Et infra: in possessione et saisina habendi assiem ••'f CAVALGADA PACIS, Militum convo-
Super declaratione facienda super jure et Calvacatam, tallias et subventiones ab catio seu conventus, ut paci jurandae
quod habemus in terra Ecclesiee, petivi- hominibus Bonsevallis. Arrestum Parlam. intersint. Pact, inter archiep. et vice-
mus expresse apponi de exercitu, parla- 11. Maii ann. 1331. pro iisdem Mona- corn. Narbon. ann. 1232. ex Bibl. reg.
mento, Cabalcata, fodro et procuratione. chis : Ad solvendum Comiti Carnotensi cot. 2: Ad qusestionem prseconizationis
[** Pertz. vol. Leg. 2. pag. 350. 352. 518.] centum libras Turon. . . . et ad prsestan- sic respondet (vicecomes) quod archiepis-
Vide Hostis sub finem. dum eidem Calvacatam pro guerra. copus iste nullo tempore quasi possedit,
CABALLICATIO, Eadem notione. Ta- —^ CALVAGHIA, Eadem notione, Gall. nee antecessor suus, nisi parvo tempore,
bula fundationis S. Severi in Vascpnia : Chevauchee. Charta Aelidis Ducissse et tune non jure archiepiscopi, sed legali
Nee in hostem, nee in Caballicationem Britan. ann. 1213 : Homines dicti Prioris et paciarii, eo casu cutn propter Cavalga-
esse ducturos. [Charta Ricardi Regis ibunt in exercitu meo et Calvachia mea das pads necesse erat prxconisari.
Anglise, qua ejusdem S. Severi privile- cum aliis hominibus meis de Lamballia, * C AVAL ARIA, C AVAL LAEIA. Equitum
gia conflrmat ann. 1190. apud Marten, etc. incursio, Ital. Cavalcata. Stat. Vercel.
torn. 1. Anecdot. col. 637 : Concessi etiam 1 CALVAGARIA. Charta Andrese de Cal- lib. 1. pag. 18. v° : Si equus mortuus vel
eidem monasterio, ut nullus Archiepisco- viniaco pro hominibus S. Karterii apud mangagnatus esset pro sua Cavalaria vel
pus, nee Episcopus, nee ego ipse Thomasserium Consuetud.Biturig. pag. aliena, etc. Et lib. 3. pag. 59. r°: Quod
prsesumat immissiones aliquas fa- 90 : Immunes erunt talleis, charreis, fal- nullo tempore dicti offidales eligantur,
cere, nee in hostem, nee in Caballicatio- cationibus, fenacionibus et omnimodis nee Cavallaria possit imponi modo aliquo
nem ducere tmliles, vel pedites, etc.] De- bienniis, salvis mihi exercitibus et Calva- vel ingenio, nisi de voluntate credentise
cretum Synodale de Trevia Dei post gariis meis, in quibus me sequentur per coadunatse in palatio communis,... aliter
Concilium Islebonense ann. 1080 : C&te- tres dies tantum. nullo modo Cavallaria possit poni. Pluries
rum in hac pace nullus, nisi Rex aut T CAATALGATUS, Eadem significatione. ibidem.
Comes hujus patrise Caballicationes aut Litterse Regis Angl. ann. 1324. apud Ry- * CAVALEATA, Eadem notione. Stat.
hostilitatem faciat : et quicunque in mer. torn. 4. pag. 76 : Pr&fatus Rex Forojul. ann. 1233. ex Tabul. S. Viet.
Caballicatione aut hostilitate Regis fuerit, (Franciae) exigit, et a nobis auferre cona- Massil.: Statuimus quod si quis miles
etc. tur ; videlicet immediatam jurisdictionem equum perdiderit in Cavaleatis, pretium
CABALLERITIA. Polyptychus S. Remi- dicti loci S. Sacerdotis. . . . in quo ressor- sit mille solidorum Raymundensium.
gii Remensis : Hrobertus ingenuus tenet tum, Cavalcatum et omnem superiorita- ^CALVACATUS, Simili significatu.Stat.
mansum ingenuilem 1. qui habet censum tem nos et progenitores nostri habuimus. Montis-reg. pag. 46: Item statutum est
similiter, facit pro eo Caballeritia. Id j CAVALGATUS, Expeditio militaris, quod aliquis non possit habere aliquos
est, pro eo tenetur ire in exercitum, seu incursio. Charta Regis Angl. ann. 1353. clientes de eundo ad exercitum vel Calva-
in aciem domini, [yel saltern operam apud Rymer. torn. 5. pag. 773: Inhiben- catum, nisi super hoc fuerit spedaliter
caballi prsestare.] Vide Hostis. tes ne Cavalcatus aliquos super gentes ordinatum per consilium civitalis Montis-
CABALLADA, Opera caballi. Tabular. ipsius Caroli, vel in terris sibi subjectis, reg alis.
Celsiniacense : Unum sextar. de civada, faciant, vel prisones aut redemptiones ••'l CABALLATIO, Equitatio, Gall. Che-
et 2. sext. vini, et 6. den. pro earns, el capiant, aut alia dampna vel mala aliqua vauchee. Charta Ludov. VI. reg. Franc,
Caballadam, ei corregium. eis, vel eorum alicui, inferant, duranti- ann. 1115. in Tabul. S. Petri Carnot. :
1 CAVALAGIUM, Eadem notione. Ins- bus treugis supradtctis. Nullus regies potestatis minister aliquam
trum. ann. 1294. Hist. Dalphin. torn. 2. 1 CAVALGADA, Idem quod Cavalcata justitiam clamare prsesumat, nee cor-
pag. 74 : Talliis, toltis, queestis, adempris, seu Caballicata. Charta Raymtmdi Co- veiam, nee ire in nostram Caballationem,
vintenis, cavalcatis, stabilitis, mero et mitis Tolosani ann. 1189. apud Acher. neque in hostem, etc.
mixto imperio, et omnimoda jurisdictione, torn. 8. Spicil. pag. 204: Salvo tamen al- * CALVAUGHIA , Pari intellectu, in
operibus, manu operibus, cretifodinis, bergo et Cavalgada. et omne hominium, Charta ann. 1214. ex Chartul. Lingon.
lapidicinis, argenti fodinis, auri fodinis. quod Gardanenses nobis facere debent, fol. 68. r° : Nee in aliquam Calvauchiam
Cavallagiis, coroatis, fogagiis, etc. etc. Responsum Concilii Vaurensis ad ibunt, nisi de assensu nostro.
1 CALVACADA. Charta Oddonis Episc. Petrum Regem Arragonum inter Hisp. :;:= CHEVALGHEIA, Eadem acceptione.
Vapincensis ann. 1271. inter Instrum. torn. 3. pag. 481 : Ut ilia jura quse. habe- Charta ann. 1223: Et in expensis ejus
torn. 1. novse Gall. Chr. col. 88: Et prse- bat in castris aliorum h-Kreticorum....sive teneor ire, si voluerit, in exercitum et
f
dictis faciet dictus dominus episcopus alberga, sivequista, sive Cavalgada eidem Chevalcheiam suam.
Calvacadam prsedicto domino regi et suis, Integra remanerent. :;:: CAVALGARIA , Servitium militare
prsemissa sibi denuntiatione ante per tres T CAVALTHEIA, Eadem notione.Charta cum equo. Charta Ludov. VI. reg. Franc.
septirnanas. anni 1194. inter Instrum. torn. 3. novae ann. 1122. in Reg. 62. Chartoph. reg. ch.
f CAVALGATA. Statuta Ludovici Regis Gall. Chr. col. 80: Philippus quondam 200 : Preedpimus ut tarn ipse quam hseres
Franc, ann. 1154. apud Marten, torn. 1. Flandrise Comes... concessit Deo et eccle- ipsius sit liber ab omni servitio. et
Anecd. col. 438 : Sed et siplures emptores sise nostrse Atrebatensi in manu nostra, per nomen ab omni expeditione et Caval-
(praepositurarum, baillivarum, etc.) fue- quidquid habebat Atrebati in districtu caria.
rint, unus tamen jurisdictionem exerceat, nostro, sibi tamen de assensii nostro reti- * CAVALGATA, Eadem notione. Pact,
et imrnunitate gaudeat in Cavalcatis, tal- nuit in vita sua, in parte districti quse inter Carol, comit. Prov. et capit. S.
6 GAB GAB GAB
Salvat. Aquens. aim. 1292. ex schedis Prsedictus notarius per se non possit ex- nostros del Crozes et de Tescone. Vide
Pr. de Mazaugues: Dicebant.... homines cusare nisi unam Cavalariciam, et potes- supra Cabana et Cabanaria.
dicti burgi teneri ad Cavalcatas persona- tas sive rector teneatur quod non permit- CABANESIUS. Vide Capanna.
les faciendas ipsi domino regi, prout ho- tat ipsum notarium excusare unam Ca- 1 CABANNALITIUS TERMINUS, Meta
mines civitatis Aquensis jam dicto do- valariciam. Nisi ibi sermo sit de equi- caoannarias. Chartularium Aptense fol.
mino regi prsefatas Cavalcatas facere tatione cum magistratu intra fines illius 118: Dono in ipsis Terminis Cabannalitiis
tenentur. jurisdictionis. de fundis possessionis, etc.
* CHEVALCATA, Eodem sensu. Charta ;;:= CAVALLICATURA, Equitatio. Charta CABANNARIA, jEdes rustica, Capanna,
Odonis episc. Tull. ann. 1221: Prseterea ann. 770. apud Murator. torn. 6. Antiq. vel Cabanna, vel praedium rusticum.
idem comes Wademontis illos homines Ital. med. aevi col. 209: Et hie Luca Vetus precaria apud V. Cl. Dion. Sal-
ad ipsas Chevalcatas nullatenus transdu- propter chrisma nos mitlebant ad tollen- vaingum: Deprecatus est Monachos unam
cet, qui tringinta et quinque annos exces- dum ab episcopo, et Cavallicaturam cum Cabannariam. Hoc est, in precariam sibi
serint, etc. ipsis presbiteris faciebamus. dari postulavit Tabularium Prioratus de
;;:= CAVALGA , Eadem acceptione, in * CAVALGATIVUS, Caballinus, equinus, Domina in Delphinatu fol. 17. 18: Dedit
Cone. Avenion. ann. 1326. cap. 33. apud Ital. Cavallino. Charta ann. 1193. apud pro anima sua unam Cabannariam super
Labb. torn. 11. Concil. col. 1736: Item Murator. torn. 4. Antiq. Ital. med. aevi castrum Auriacense, quam tenet Petrus
quod dicti seculares hospitalia usibus col. 449 : De torsello Cavalcativo duos Cabannellus. Dedit etiam totum alodum
pauperum deputata, occasione Cavalga- solidos Ferrarienses vel Bononienses, et suum, quem habebat in Savoia, prseter
rum, talliarum, quaestarum, vel aliarum de soma totidem. unam Cabannariam, etc. Infra : Videlicet^
illicitarum exactionum, quocumque no- * CAVALAGIUM, CAVALLAGIUM, Prses- Cabannariam unam, sitam in loco, qui
mine appellentur, nee onerare nee moles- tatio ex avena pro equis aratoriis, quo- dicitur, etc. Rursum : Ministraliam autem
tare prassumant. modo Bovagium pro bobus. Charta ann. hujus Cabannariss dedit quidam villicus,
« CAVALGATA, Pari significatu. Sent, 1256. in Reg. S. Ludov. ex Chartoph. etc. Occurrit ibi non semel. [Guerpitio
ann. 1275. torn. 3. Ordinat. reg. Franc, reg. fol. 5. v° : Pro asinaria et jumentis, decimaetom. 1. Hist. Dalphin. pag. 130:
pag. 60. art. 1 : Quod dicta Maria et dic- xxiij. sol. De fromagino, Cavalagio, v. sol. Petrus Gorga et ejus uxor guerpive-
tus Artusus vir suus ejus nomine, hssredes Cavallagium, in Instr. proces. ann. 1564. runt Deo et B. Marise et S. Vincentio et
seu successores dictse- Marias habeant exer- ex schedis Pr. de Mazaugues. Episcopo Hugoni... decimam, quam ipsi
citum et Cavalgatam in dicto castro Le- * CHAVALLAGIUM , Eadem notione. habebant in Cabannaria, quam tenent de
movicensi et forisbariis. Calvaguette, eo- Charta Joan, dalph. Vienn. ann. 1316. Aimone vetulo.] Videtur deducta vox a
dem sensu, in Reg. Cam. Comput. Pa- in Reg. 154. Chartoph. reg. ch.219: Item Cannabi; ut fuerit ager in quo cannabis
ris, sign. Bel fol. 154. r°: Reserve a lui et unum sextarium avense et duos solidos pro seritur; indeque praediis acsedibus rus-
a ses successeurs la Calvaguette, ressort, Chavallagio, quod percipimus. Vide hanc ticis nomen manserit. Tabular. S.
punissement de heresies, etc. vocem suo ordine. Mauri ad Ligerim: Pour eux amaiser,
* CALVATA, Eadem notione, in Pla- 1 CAMPANELLA DE CAVALCARE, Qua pour maisonner, pour faire curtils et
cito ann. 918. inter Probat. torn. 2. Hist. Sopulus convocatur ad Cavalcatam. Chenevieres, et autres cultivemens. Vide
Occit. col. 57 : Unde servicius debet exire hron. Farm. ann. 1295: Dominus po- Cavannaria.
circa et quarta Calvata, sicut alii Spanii testas sonari fecit Campanellam de Ca- CHABANARIA. Charta Hugonis Epis-
debent facere de illorum aprisione. valcare, et convocavit duo millia de copi Gratianopolitani ann. 1094. in Ta-
* CHEVAGHEYA, in Charta S. Ludov. populo. bulario ejusdem ecclesise fol. 19: Ven-
ann. 1243. ex Beg. 30. Chartoph. reg. ch. ** 2. CABALLUS. Vide CacabusS. didit mihi unam Chabanariam, quas est
118: Castrum de Mareis et redditus, quos ICABALMUT. Vide Capilmut. Misereu, pro 170. solidis, etc. Fol. 24 : Et
habemus in eo, cum omnibus feodis et CABANA. Vide Capanna. accepimus de omnibus vineis decimam,
Chevacheya totius terras prasdictse penes * CABANA, Academ. Hisp. in Diction. quse sunt subtus viam in omnibus locis,
nos retinemus. Cabana, Caula aut mandra ad minus excepto de condaminis Episcopi, vel de
* CHEVALCHEIA, Eodem intellectu. ducentorum capitum, Latinis Grex vel Chabanaria, quse fuit Petri Aldiard, sci-
Charta ann. 1224. ex Chartul. Campan. stabulum, locus ubi armenta nutriuntur, licet de terris ac vineis, in quibus nee in
fol. 350. col. 2 : Assignavi domino Jacobo praedium rusticum. Charta ann. 1273. condaminis, nee in Chabanaria prsedicta
quidquid habebam.... in gistis, in Cheval- ex Tabul. Cantogil. : Habeat prior deci- non accipimus, etc. Fol. 25 : Decima vero
cheiis, excepta Chevalcheia hominum villas mam Bladorum, lanarum, agnorum et de aquis, de pullis, de aliis omnibus car-
Monasterii-cellss. Alia Phil. abb. Resbac. caseorum Cabanarum omnium, etc. Alia nibus, de chanavis, de omnibus annonis
ann. 1306. in Reg. 56. Chartoph. reg, ch. ann. 1294. in Tabul. Gellon.: Quodque sive de omnibus rebus, quss decimari def-
571: Reddimus immunem ab omni prssfati abbatis gentibus duodecim dena- bentur, medietas est Episcopi, medietas
'exercitu, Chevalcheia, custodia et vigilia rios pro quolibet grege seu, Cabana, a duo- est Canonicorum, scilicet de ecclesia S.
villas, turris et gabiolse. decimo vicenario prsefati bestiarii ad Imerii, de ecclesia de Buieu, de ecclesia
* CHEVALISIA, in Charta Agnetis co- quindecim solvent. Vide Cabannaria et S. Martini, sive deparochiis illarumprss-
mit. Nivern. ann. 1191. inter Probat. Capanna. dictarum Ecclesiarum, excepto de conda-
Hist. Autiss. pag. 33. col. 1: Omnes illos * CABANACUM, Stabulum equqrum, minis Episcopi, sive Chabanaria, quse fuit
qui quinque operatoria et cellarium sse- Gall. Ecurie, Cabanne quibusdam in lo- Petri Aldiard, scilicet de terris ac vineis,
pedictas domus conduxerint, ab exercitu cis. Acta MSS. Inquisit. Carcass, ann. etc. Fol. 31: Excepto de condaminis,
emt uCsh.evalisia, et excubatione quittavi- 1q3u0a8d. afmo l.n o3c9te. r..°..: tGraudilildeiltm suisb i fmrautelur ms sueuus qdeu asC thuanbea nhaarbieab aPme,t reit dAed lviainreda. , qFuosle. f4u1it:
* CHEVAUGHAIA. Simili signiflcatione. mulam, quod animal duceret ad Nantelmus de Jerra habuit 3. Chabana-
Libert, villas Ande'loti ann. 1269. torn. 8. Cabanacum, et quod ligaret eum et daret rias pro Episcopo Hugone G-ratianopoli-
Ordinat.reg. Franc, pag. 126. art. 9 : Ho- ad comedendum ei. Lit. remiss, ann. tano, qui reddit unaquaque 13. sextarios
mines dictas villse in exercitum nostrum 1462. in Reg. 198. Chartoph. reg. ch. 332 : de civata, et 12. ' denarios et 1. gallinam,
etrt uCmh eibvuaunct.haiam praspositi nostri et nos- lUanneg ueasitgaeb led ud ep acihse Cvaaublaxn, naep. Upebllie dee pcaorm lie- eFto 1l.. p4u9lz: inAunmte, emt eo pceornaf,e sestu sm aensut -oippsearma.
® CHEVAUCHEIA, in Charta ann. 1223. tatu Asteraci. Chabanariam esse ahtiquum feudum Cel-
ex Chartul. Campan. fol. 190 : Homines larise, etc. Fol. 53: Et omnes Chabanaria
de Congi episcopi cum eo debent ire in | CABANARIA, ut mox Cabannaria.prsedictae. debent opera et manuum ope-
exercitum et in Chevaucheias suas. Charta ann. circiter 1030. ex Archive ram, et coroatam, sicut alia terra Episcopi
* CHEVAUCHIA, Eodem sensu. Lit. ann. S. Victoris Massil. : Dono etiam locellum vel Comitis. Fol. 60: Medietatem decimae
1235. torn. 7. Ordinat. reg. Franc, pag. aptum officinis monasterialibus....... et milii et panitii, sive leguminis et cha-
466: Retinemus Chevauchias nostras unam Cabanariam, quam excolit Rai- navi, gurpisco et dono, etc. Fol. 75 : Ex-
et exercitus nostros. L'ost et la Chevau- naldus. cepto Chabanariam, in qua est domus
chie, in Lit. ann. 1264. torn. 5. earumd. * CABANARIDS, Qui gregibus alendis, mea, quam pater meus dedit B. Lau-
Ordinat. pag. 391. At vero pro Locus, in vel praedio rustico, Cabana dicto, prse- rento decimam de praedicta Chabanaria.
quo congregantur vel ad quern dirigun- fectus est. Charta Austorgii abb. Mon- Fol. f76: Excepto unam Chabanariam,
tur equites, accipi videtur hsec vox, in tis-albani ann. 1303. ex Tabul. ejusd. sive tenuram, quas est S. Laurentii Monas-
Lit. ann. 1231. ibid. torn. 4. pag. 222. monast. : Elemosinarius solvat quoli- terii. Tabularium Eleemosynse S. Pauli
art. 7 : Quod cum usque ad Chevauchiam bet anno decimam vini. quam quon- Viennensis : Dono sanctss Viennensi
venerint, non poterunt ibi ultra quinde- dam elemosinarii dicti monasterii, ratione Eleemosynse. de alodo meo unum campum
cim dies retineri. dictas eleemosinariss, consueverunt perci- rotundum, et duas sextariatas terras juxta
5"s CAVALAEICIA, Caballi opera, ut opi- pere in decimariis sive terntoriis, quse eundem campum, et duas cavenarias, et
nor. Stat. Vercel. lib. 3. pag. 59. r°: respondent seu levantur per Cabanarios alterum campum, etc. Alibi: Unam Cha-
