Felsefe Tarihi Cilt 3: Ortaçağ Felsefesi ve Modern Felsefe

481 Pages·5.752 MB·Turkish

by  Georg Wilhelm Friedrich Hegel

TARİHİ
FELSEFE
ORTAÇFAEGL SEVFEEM SOİD EFRENL SEFE
c i 1 t 3
H GE E L
ÇEVİ:RD İOGABNA RIKŞI LINÇ
narR
cEnE

FELSEFE
• •
TARiHi
3. CİLT
ORTAÇAQ FELSEFESİ VE MODERN FELSEFE
GEORG WILHELM FRIEDRICH HEGEL
ÇEVİREN: DOGAN BARI$ KILINÇ
KiTAP miTöRU: ERSiN VEDAT ELGÜR
NotaBene Yayınları
FELSEFE TARİHİ
3. Cilt -Ortaçağ Felsefesi ve Modern Felsefe
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
© 1896 by Kegan Paul, Trench, Trubner & CO., LTD
Eser ilk defa 1896 yılında Londra'da
"Lectures on The History of Philosophy, Volume ili" ismiyle
Kegan Paul, Trench, Trubner & CO., LTD tarafından basılmıştır.
Çeviren: Doğan Barış Kılınç
Kitap Editörü: Ersin Vedat Elgür
Kapak Tasarımı: Can Kaya
Mizanpaj: Ulaş Akyol
Usta Ofset I Nurten Güven Sertifika No: 47612
Maltepe Mahallesi, Davutpaşa Cad. No:83.2.382 Zeytinburnu I İstanbul
1. Baskı
Mart 2021
İstanbul
ISBN : 978-605-260-292-8
www.notabene.com.tr • [email protected]
facebook: @NotaBeneYayinlari • twiıter: @NotaBeneY • instagram: @notabene.yayinlari
© Renas Yayıncılık Matbaacılık Filmcilik Reklam Yazılım Donanım Bilişim San. ve Tic. Ltd. Şti.
Rasimpaşa malı. Duatepe sok. 59/B, Yeldeğirmeni, Kadıköy I istanbul
Tel: [phone] GSM: 53368051 59 Sertifika No: 18074
FELSEFE
• •
TARiHi
3. CİLT
ORTAÇAO FELSEFESİ VE MODERN FELSEFE
GEORG WILHELM FRIEDRICH HEGEL
ÇEVİREN: OOGAN BARI$ KILINÇ
KİTAP miTöRÜ: ERSİN VEDAT ELGÜR
61
Felsefe Tarihi 3. Cilt
-
5. Fonnel Diyalektik 97
a. Toledo Başpiskoposu Julian 98
b. Paschasius Radbertus 99
6. Mistikler 101
a. John Charlier 101
b. Raymond Sebond 102
c. Roger Bacon 102
d. Raymundus Lullus 102
C. Skolastiklerin Genel Duruş Noktası 104
III. Bilimlerin Yeniden Canlanışı 115
A. Antiklerin İncelenmesi 116
1. Pomponazzi 117
2. Bessarion, Ficino, Pico 118
3. Gassendi, Lipsius, Reuchlin, Helmont 119
4. Cicerocu Popüler Felsefe 120
B. Felsefe içindeki Kimi Girişimler 121
1. Cardano 122
2. Campanella 124
3. Bruno 124
4. Vanini 138
5. Petrus Ramus 143
C. Reform 146
ÜÇIJNCÜ·KıSIM
MODERN FELSEFE 153
Giriş 155
1. İlk İfadesi İtibarıyla Modern Felsefe 167
A. Bacon 167
B. Jakob Böhme 181
l
Felsefe Tarihi 3. Cilt 1
-
il. Düşünen Anlak Dönemi 205
1 . Anlak Metafiziği 207
A. Birinci Bölüm 207
1. Descartes 207
2. Spinoza 233
3. Malebranche 264
B. İkinci Bölüm 268
1. Locke 268
2. Hugo Grotius 283
3. Thomas Hobbes 284
4. Cudworth, Clarke, Wollaston 287
5. Puffendorf 289
6. Newton 290
C. Üçüncü Bölüm 292
1. Leibniz 292
2. Wolff 310
3. Almanya'nın Popüler Felsefesi 316
2. Geçiş Dönemi 320
A. İdealizm ve Kuşkuculuk 321
1. Berkeley 322
2. Hume 326
B. İskoç Felsefesi 331
1. Thomas Reid 332
2. James Beattie 333
3. James Oswald 333
4. Dugald Stewart 334
i
s Felsefe Tarihi -3. Cilt
C. Fransız Felsefesi 335
1. Olumsuz Yön 341
2. Olumlu Yön 344
a. Systeme de la Nature 345
b. Robinet 346
3. Somut Evrensel Birlik İdeası 349
a. Duyum ve Düşünce Karşıtlığı 350
b. Montesquieu 351
c. Helvetius 351
d. Rousseau 351
D. Alman Aydınlanması 353
III. Yakın Dönem Alman Felsefesi 359
A. Jacobi 360
B. Kant 370
C. Fichte 414
1. Fichte'nin Felsefesinin İlk İlkeleri 416
2. Fichte'nin Yeniden Oluşturulmuş Formu
İçindeki Sistemi 436
3. Fichte'nin Önemli Takipçileri 437
a. Friedrich von Schlegel 437
b. Schleiermacher 438
c. Novalis 440
d. Fries, Bouterweck, Krug 440
D. Sch.elling 441
E. En Son Sonuç 467
ÖNSÖZ
Ersin Vedat Elgfir
"... ama arı ideanın kendini dışsal idea olarak belirlemek için
sonraki kararı kendi için yalnızca dolaylılığı koyar ki, ondan Kavram
dışsallıktan kendi içine çekilmiş özgür varoluş olarak yükselir" *
Bundan beş sene önce, şimdi nihayetine eren bu büyük çabanın mi­
marı Doğan Barış Kılınç "yapar mıyız" dediğinde "yaparsın" demiştim,
"ben de izlerim". Nitekim öyle oldu, hercümerç bir zamanın akışında
kavramların Almancasından Yunanca ve Latincesine, cümlelerin man­
tıksal tutarlılığından sözcüklerin başka çevirilerdeki kullanılışlarına
kadar sistematikleştirilmiş bir çalışma rutini haline gelen üç ciltlik bu
eseri Türkçeleştirme serüveni kendi başına bir mesaiye dönüştü. Söz
konusu bu mesai bitecek gibi de gözükmüyor, keza Hegel'in Felsefe
Tarihi zengin içeriği, bu içeriği işleyişi ve felsefe tarihinde kendisine
olan ilginin bit( e) meyecek olması nedeniyle her bir yeni baskıda ekle­
necek, değiştirilecek ve belki de yorumlarla, dipnotlarla genişleyecek
dinamik ve yaşayan bir eser. Bu nedenle de hem dikkatli bir fikr-i taki­
bi gerektiriyor hem de dağarcığımıza girecek her yeni kuramsal dene­
yimde yepyeni karşılaşmalara imkan veren bitimsiz bir uzamı yeniden
katetmeyi zorunlu kılıyor. Umarız ki bu takip bizim işimiz olmaktan
çıkar ve dostlarımızın, öğrencilerimizin her yeni çabasında yeniden ve
yeni yerlerde köklenir, başka yerlerde kök salmış olan düşüncelerden
kendine tohum devşirir, çünkü Düşüncenin başarısı temellük etmekten
çok kamuya açık kılınmada göverir.
Hegel'in Felsefe Tarihi'nin ilk iki cildinde, Çin ve Hint coğraf­
yasından başlayan düşüncenin hareketini Yeni Platoncular'a kadar
takip etmiştik, Üçüncü Cilt ise Hristiyanlık ilkesinden başlayarak
bizi Hegel'in kendine kadar sürüklüyor. Açımını içindeki felsefeye
ait 2500 yıllık bu tinsel formlar dizgesi, "Tinlerin bu uzun korteji"
aslında "tinlerin, asla çokluk olmayan tek krallığının" spekülatif bir
* Hegel, G. W. F., Mantık Bilimi (Büyük Mantık), Çev. Aziz Yardımlı, lstanbul, 2008, s.643
1
10 Felsefe Tarihi 3. Cilt
-
tarihidir; Sonlu Özbilincin kendini Sonsuzda sınamasının, giderek
dışsallaştırdığı bu sonsuzu yine kendine mal etmesinin sayısız dene­
mesinden oluşur ve giderek içkinleşen Sonsuz sadece özbilincin bil­
gilenme sürecini değil aynı zamanda mutlakın, kendisinden yoksun
olduğu realiteye kavuşmasını da imler. Bu yanıyla sonlu özbilincin
dışarı yönlü her hareketi bir o kadar da içeri çekilmedir ki sonsuzu bü­
yütme sonlunun ilişkisel bütünlüğünde derinleşme ve genişlemedir. O
halde düşüncenin tarihinde formda her yetkinleşme ve eksiksizi eşme
öyle ki kendinde şeyin bir yitimi ve maddenin formla ilişkisinin gide­
rek düşünceye açık hale gelmesi, nihayetinde özdeşlikleridir. Hegel'in
hemen sonrasında materyalizm ve idealizmin 'klasik karşıtlıklarına'
pirim vermeyen ve önüne 'tarihsel' ekini almak zorunda kalan her po­
litikleşmiş kuram bu mirasın ardılı, Düşüncenin arzusunun yeni bir
bilinçlilik formudur; keza kuram alanında politikanın sahnesi, mistik­
leştirilmiş ve gizemlileştirilmiş şeyler arasındaki ilişkileri tarihsel bir
başat uğrağın gölgesinde erişilebilirliğe açık kılmakla kurulur. Belki
de denebilir ki politika, estetik, inanma ve felsefenin ardından özbi­
lincin ilerleyen açınımının eksik halkasıdır. Üçüncü cildi düşünce ve
şeyler arasındaki açının giderek daraltılmasıyla ilgisinde bu minvalde
okumanın verimli olacağını düşünüyorum.
Hristiyanlığın İlkesinden Moderne
İkili Hareket: Sonsuzun yitimi, Sonsuzun temellükü
"//kesini sonsuzluğa abartılmış Sonluluk ve tikel öznellik olarak ta­
nıdığımız imparatorluk ... Roma Dünyası edimsellik ile kopuş nok­
tasına geldi; yalnızca Tinde içsel olarak erişilebilecek bir doyum
için ortak özlemi öne çıkardı ve daha yüksek bir tinsel dünya için
zemini hazırladı. Roma Dünyası ona hizmette tanrıları ve sevinçli
yaşamı ezen ve insan yüreğini tüm tikellikten arındıran yazgıydı " *
Fatum baki olarak kalacak ve fakat tikelliğin doğallığı ve Özün
nesnelliği olumsuzlanarak Tinin kendini evinde hissettiği daha yük­
sek bir soyutlamanın dışsallığında yeniden koyutlanacaktır; Zaman
dolduğunda tanrı oğlunu gönderdi ve oğulun gelişini tikel öznelliği
tümellik olarak kurma arzusunun Özde nesnelleşmiş tüm görünüşüne
* Hegel, G. W. F. Tarih Felsefesi, Çev. Aziz Yardımlı, İstanbul, 2010, s. 235