Table Of Content•
FELSEFE DERSLER!
SIMONE WEIL
Çeviren
Beyza Akatürk
2Z
PiNHAN
felsefe
PİNHAN YAYINCILIK
Litros Yolu, Fatih San. Sitesi No: 12/214-215
Topkapı/Zeytinbumu İstanbul
Tel: (0212) 259 27 60 Faks: (0212) 565 16 74
www.pinhanyayincilik.com
info(a>pinhanyayincilik.com
Sertifika No: 40676
Kaynak metin:
LEÇONS DE PHILOSOPHIE
(Roanne 1933-1934] Transcrites et presentees par Anne Reynaud-Guerithault.
Paris: Union Generale d'Editions, 1959, 308 pp. Collection: 10/18.
Felsefe Dersleri
SimoneWeil
©Pinhan Yayıncılık, 2020
Türkçe çeviri ©Beyza Akatürk 2020
Birinci Basım: Ocak 2020
Genel Yayın Yönetmeni: Mahmut Sever
Çeviri Editörü: Adem Beyaz
Kapak Tasarımı: Mahmut Sever
Dizgi: Özlem Sümbül
Teknik Hazırlık, Baskı ve Cilt:
Yaylaak Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti.
Litros Yolu Fatih San. Sitesi No: 12/197-203
Topkapı-İstanbul Tel: (0212) 567 80 03
Sertifika No: 44865
Pinhan Yayıncılık: 210 Felsefe Dizisi: 55
ISBN: 978-605-7768-11-7
Bu kitabın tüm yayın hakları saklıdır. Tanıtım amacıykl.aı,y nw. ..ı.ı.k· 111'1""1 ·�
tıyla yapılacak kısa alıntılar dışında gerek metnin);,l' rl•k giirsıııııJ.•...l· 1111\•'1·1'1 11
yınC"vindl·n izin alınmadan herhangib ir yoll.ı ço�.ıltyı.l1ı\ı·ı1.1ı1s1ıı 1,,.,. . 111111.ı
dağıtılması 5846 Sayılı Fikir ve San.ıt Esı.•rlı•ri K.ınıııııhııl.'ı.ı1ı1ı.. 1ıııı1ıu1ı· .1 ıı �ııı
dır ve h.ısk.ı hiplermi.ındidin V l' m.ııwhv.iıl l...ırı\ıİı�ıııuı1· 1111.•ı1�1 ı:ı·I
diğii\·i n su..-ıılu�ıhıı n
FelseDfeer sleri
Simone Weil
Çeviri: Beyza Akatürk
İçindekiler
1
Materyalist Bakış Açısı + 9
Psikolojide Yöntem -Refleksler -İçgüdü -Hareketlerde Bedenin
Rolü -Duygularda Bedenin Rolü - Düşüncede Bedenin Önemi -
Duyular ve Duyumlar -Hareket Hissi- Duyular ve Zaman
Algı+ 27
Muhayyilenin Algıdaki Rolü -Hafızanın Algıdaki Rolü
Zihinsel Görünümlü İşlemlerin İncelenmesi + 36
Genel İdealar - Soyutlama -Karşılaştırma -Fikir Çağrışımları -
Bilimsel Muhakeme -Çağrışım Teorisinin Eleştirisi
Dil+ 42
Dil Çeşitleri - Şartlı Refleksler Oluşturmada Bir Araç Olarak Dil -
Kendi Gerçekliği Olan Dil -İdare Edilebilir Bir Şey Olarak Dil -
Dünyayı Kavrayacak Bir Araç Olarak Dil - Dünyayı Kavramanın
İki Yolu -Toplumun Dil Vasıtasıyla Birey Üzerindeki Etkisi- Kötü
Kullanılan Dil
Muhakeme + 53
Tasım -Matematiksel Muhakeme -Doğa Bilimleri
Zihnin Peşinde + 61
2
Zihnin Keşfinden Sonra + 65
Zihnin Özellikleri -Sorunun Genel Önemi -Freud ve Bilinçaltı -
Bilinç Dereceleri- Bilinçdışı - Bilinçaltı -Ahlaki Önem (Tercih)
Kişilik+ 73
Şu Anda Var Olan Benlik- Zamanda Var Olan Benlik
Yargı+ 75
Mantıkçıların Yaptıkları Ayrımlar - Sorunun Önemi- Farklı Yargı
Teorileri
Muhakeme + 79
Analitik ve Sentetik -Hipotezlerle Muhakeme- Analojiyle
Muhakeme -Tümdengelim- Uzay ve Zaman- Nedensellik-
Bilginin Değeri- Düzen- Matematiksel Buluş -Deneylere Hazırlık
Olarak Tümdengelim -Tümdengelimin Önemi -Tümdengelimin
Uygulanması -Tümdengelimde Eksik Olan Nedir? -Doğrulama -
Tümevarım -Analoji Yoluyla Muhakeme -Deneysel Bilimler
Hakkında İki Anlayış- Farklı Teorilerin İncelenmesi ve Farklı
Deneysel Bilimler Hakkında Görüşler
3
Siyaset ve Toplumsal Teori + 101
Sosyoloji: Nasıl Düşünülmeli?+ 101
Büyük Sosyologlar
Tarihte Toplumsal Baskı+ 104
İlkel Toplumlar- Mısır' da Kölelik - Yunanistan ve Roma'da Kölelik
-Derebeylik- Baskıya Dair Teorik Problem
Ekonomik Yaşam ve İşleyiş Şekli + 111
Tarih ve Bilim- Toplumsal Evrimin Tarihsel Kavrayışı- Auguste
Comte'un Görüşleri - Kari Marx'ın Görüşleri -Mülkiyet - Para
Nasıl Faiz Getirebilir? - Ekonomik Güç-Kolektif Çalışma ve
Yöntem - Büyük Sanayi ve Firma - Bürokrasi - Bireyin Çaresizliği
Günümüzdeki Durum+ 119
İşçiler, İş Piyasasındaki "Eşya" dan İbarettir- Büyük İşletmelerde
"Eşya" Olarak İşçiler- Geçici Çareler - Baskı: "İnsan Hakları"
Ayaklar Altında - Devlete Karşı Görevler
Farklı Devlet Görüşleri+ 121
Machiavelli (Hükümdar) - Rousseau -Marx ve Lenin -
Aydınlanmış Despotism- Cumhuriyet- Demokratik Devlet -
Tamamen Kooperatif Devlet -Monarşi -Faşist Devlet -Rusya -
Devlete Karşı Doğru Pratik Tutum
Uluslararası İlişkiler (Devletin Dış Politikası) + 129
Diplomasi - Sömürgeleştirme
Sonuç: Bireyin Toplumla Olan İlişkileri + 130
4
Etik ve Estetik • 133
Vicdan Dışında Bir Şey Üzerine Kurulu Ahlak + 133
Çıkara Dayalı Ahlak - İçgüdüye Dayalı Ahlak - Sosyolojik Ahlaklar
- Teolojik Ahlak: Tanrı (ya da Tanrılar)
Ahlakın Gerçek Temelleri t 139
Kant ve Kesin Buyruk
Rasyonel Ahlakçılar+ 140
Sokrates -Platon - Kinik Ahlak - Stoacılar - Descartes - Rousseau -
Kant
Estetik Duygunun Psikolojisi+ 149
Beden ve Duygunun Rolü - Zihin ve Anlayış -Neyin Güzel
Olduğu Konusunda Zihin ve Bedenin Uyumu - Sonuç: Sanatın
Ahlaki Değeri
5
Çeşitli Konular + 155
Kendini Bilmek Hakikat Sevgisi -Fedakarlık -Felsefe ve Metafizik
- Bilginin Göreceliği -Hata - Zaman - Sezgi ve Tümdengelim -
İçgözlem, İstemli Eylemleri ve İstemsiz Eylemleri Ayırt Etmemize
Yardımcı Olur mu? - Dikkat -İrade ve Duyguların Hayatı -
Duyguların Yaşamında Düşüncenin Rolü - Edebi Yaratımda ve
Bilimsel Düşüncede Hayal Gücü - Cesaret - İntihar -Adalet ve
Hayırseverlik - Soyut Fikirler -Bacan: "İnsanlar Yalnızca Doğaya
İtaat Eederek Ona Hükmeder" - Platon: Devlet
1
Materyalist Bakış Açısı
"İçimizdeki değersiz şeylerin kendi seviye/erim bulmalarına imkan
vermeliyiz ki, asil ve güzel olan ne varsa yükselebilsin"
Simone Weil, Yerçekimi ve İnayet.
Psikolojide Yöntem
l. Düşüncenin başka insanlarda kendini nasıl gösterdiğinin in
celenmesi. (Nesnel psikoloji). Eylemler: Refleks (Dışarıdan ba
kıldığında her şey refleks seviyesindedir), gelenek, alışkanlık
lar, gönüllü eylemler.
Il. Kendini inceleme (içgözlem)
A. Içgözlem, diğer psikolojik durumlarla bağdaşmayan
belirli bir psikolojik durumdur.
1. Dünya hakkında düşünmeyle (astronomi, fizik) ve ku
ramsal düşünceyle (matematiksel muhakeme).
2. Eylemle, en azından istemli eylemlerle, çünkü bazı is
temsiz eylemler kendini gözlemlemeyi dışlamaz. Fakat dikkat
isteyen tüm eylemler (spor, sanat, iş) içgözlem ile bağdaşmaz.
Örneğin, Cornellie'in kahramanlarının istemli eylemleri, iç
gözlem ile bağdaşmaz; eğer Rodrigue, babasına hakaret edil
diğini öğrendikten sonraki ruh halini inceleyebilmiş olsaydı,
orada umutsuzluk dışında hiçbir şey göremezdi ve hiçbir şey
yapmamış olurdu.
3. Çok güçlü bir duygu ile.
Örnekler: Racine'in Phaedra adlı oyunundaki ilk görüşte
aşk, korku, aşırı neşe, öfke vs.
Özetlemek gerekirse, düşünce, eylem, duygu kişinin ken
dini incelemesini dışlar. Ne zaman ki kişi, hayatta bir şeye ak
tif biçimde dahil olur ya da şiddetle acı çeker, o zaman kendi
hakkında düşünemez.
9
Sonuç: Kendini gözlemlemek neredeyse imkansız olduğu
için, içgözlemden genel sonuçlar çıkarılamaz. İçgözlemin in
san düşüncesinde özellikle pasif olanı fark ettirmesi normal
dir (Hemi Amiel gibi). Kişinin kendini izlemesi ile kişi deği
şir; ve bizde en büyük değeri olan şeyin rol oynamasını önle
diğimiz için bu değişim kötüye gider.
B. İçgözlemi ayırt ettik, şimdi onu kendi içinde inceleye
lim.
O halde içgözlemin nesnesi yalnızca şiddetli duygular dı
şındaki ruh halleri olabilir.
Bir deney bize içgözlemin sınırlarını oldukça zorladığını
ve o an uygulanan içgözlemin kendi nesnesini yok ettiğini
gösterecektir: Bir başka deyişle, eğer kişi mevcut anda kendi
ni gözlemlemeye çalışırsa kendini gözlemleyen bir durumdan
başka bir şey bulunmaz. O halde içgözlem sadece geçmiş zi
hin durumlarında işe yarayabilir, ve bu geçerliliğini nesnel
bakımdan ortadan kaldırır, çünkü kişi geçmiş yaşamındaki
belirli bir anda bulunan zihin durumu hususunda yanılabilir.
(Örneğin, biri birine büyük bir sevgi duyduğunda, sahip ol
duğu ilk izlenimin tam tersi olduğunu unutabilir.) Geçmiş
duygular eyleme dönüştürülmemişse artık var olmazlar.
Içgözlem nesnesi kaybolur.
Psikolojide kullanılan iki yöntemi inceledikten sonra şunu
görüyoruz:
1. Başkalarını incelersek, eylemlerinin niteliğini belirleye
miyoruz;
2. Biri kendi düşüncesini kendine yöneltmek isterse yal-
nızca kendi düşüncesini görür.
Bu soruna bir çözümümüz var mı?
Filozoflar buna birçok çözüm buldu. İnceleyelim:
l. Davranış psikolojisi ya da "davranışçılık" (John B. Wat
son): Her şey basit bir refleks seviyesine indirgenir. Bu cevap
aşağı yukarı şu şekildedir: Ruhu keşfedemeyiz, çünkü ruh di
ye bir şey yok.
2. Sezgi psikolojisi (Hemi Bergson): Eğer kendi ruh halle
rimizi bir düşünce nesnesi haline getiremiyorsak, orada bir
hiçlik olduğuna dair bir izlenime kapılırsak, bunun nedeni
zekanın yetersiz bir araç olmasıdır. Kişinin sezgilerine gü-
10
