Evrimci Politeizm Devrimci Monoteizm: Erken Kültürlerde Yüce Varlık Fikrine Etnolojik Ve Fenomenolojik Yaklaşımlar

425 Pages·2013·4.37 MB·Turkish

by  Mustafa Alıcı

• • • •
EVRiPMOCLii TEiZM
• • •
DEVRiMMOCNiO TEiZM
ERKKEÜNLT ÜRYLÜEVCRAEDR FELİ IKKR İNE
ETNOVLFEOE JNİOKM EVNAOKLLOAJŞİIKM LAR

R A G BE T Y A Y I LN A RI
EVRİMCPİO LİTEİ-DZEMV RİMMCOİN OTEİZM
ErkeKnü ltürlYeürcdeVe a rlFıkikr inEet noloVjeiF ke nomenolYoajkilka şımlar
Yazar
Doç.D r.M ustafAaL ICI
İstan20b1u3l ,
ISB:N 978-605-5378-68-4
KültvüerTu rizmB akanlSıeğrıt ifNiok:la 7 032
Yayınevi Editörü
HasanL ütfRia mazanoğlu
SayfDaü zeni
HarunH arrani
KapakT asarı·m ı
AbdüsselFaemr şatoğlu
Bask-ıC ilt
SteApj ans
GöztepMea hallBeossin Caa ddesi
No.1B1a ğcı/lİa SrT ANBUL
Tel[phone]F ax0.2 124 468 82 4
RAGBETY AYINLARI
ÇatalçeSşoıknN.eo :4 6Y üceHra nK at3: D air1e0:
CAGALOG-İLSUT ANBUL
Telef0o2n1:52 2 88 51 9F aks0:2 1522 88 52 0
www.ragbetyayinlari.com
EVRİMPCOİL İTE-DİEZVMR İMMOCNİO TEİZM
ErkKeünl tüYrülcVeear rdFleiı kkrE itnneo vleoF jeinko menYoalkoljaişkı mlar
Yazar
DoçD.r .M ustafaA LICI
A
'�
RAGBET
MustafAaL ICI;
1988y ılıEnrdzai nicmaaHnma tLiips 'ednsein1,99 3y ılıMnadram a­
raÜ niverİsliatheFiaskyiüae,lts t i'mnedzeunonl d"uK.ai btM-uık advdees
KuraKner'iıIm ş ığİısnldaHamır -istDiiyyaanl aodğdluoı"k att oerizçii n
19961-997y ılalraarsıı PnapdaalD ıikln eraDriaysaıKl oongis lNio,s tra
Aetate boulrasr(iaİykte aRrloiym aa)'b dual un1d99u5.2- 01y0ı lalraar­ı
sınRdiazÜ eni versİiltaehFsiakiyü aeltstn id'eD inTlaerriö hğir eütyiems i
oalragkö rev 2y0a1-p002t1ıy.2ı lalraarsııE nzrdian cÜaninv ersİiltae­si
hiyFaaktü ltDeeskiay na rdıomlcaırhsaiıkz meettDt oik.t toerza"i M,ü s­
lümaHnır-istiyan aDdiıy2ya0lla0vo 5eğ2 u01"1y ıllabraısnı2dl0ad0 ı8.
yılıDnodçaeo nltaA nl 'ııcnnı" DinTlareirh iBnaitÖnın lcıü laedrelisı"e ri
200v8e2 011y ıllayraıynındmdal2ı a.0 1y2ı lyıanzıınün çda ays üreyle
YÖKb urisluİe t adlaya ak'a deçmailkı şmsaülradrüıHrnadılü ed.ni nle­
rariailsşık vielm eorn otepioztlmei,ik zomn ulaçraılnıdşam adleavraımn a
etmeokltaeAn l ıcı, ÜEnirvzeirnsicilataneh Fsiaiykl aütteF selis,ev feDe i n
BiliBmölleürBmia şkvaenD ıi nTlareiröh ğier tiümy eoslia rgaökry eavp ­
makt.aA dlııercvıvl,eiü çç ocbuakb aoslıuA pra pçİan,g ivleiİ ztcael yanca
bilmeikrt.e d
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 13
.......................... ...........................................................
GİRİYŞÜC EV ARLIK MOVNE OTEİMZOMR FOLOJİSİ..
17
..........
1.A ntYiukn adnaA' l egoEruihzemm,e rvieMz omn iz..m. .....1.9. .....
.. .... ..
a.X enaphavneo nTehse agAelneegso'.rd.ie.z .m.. ..............2...1... ...
. . . .
b.E mpedovceHl eerso doAtluesg'ot.ar. i.z.m.. .................2. .3..
.... . ... ... .
c.S toOak uluYnüdcaVe a rOllıakr "aLko go..s..".. ..............2.4. ..
. . . . . . ...
d.EuhemveeEr uuhse me.r.i..z..m.. .............................2.5. ..
. . . . . . ... . . .. . . . .
e.S okratMeosn'i(tzDema imo.n..i...o.n.). .....................2...5.. . ......
. . . . . .. .
fP.al todnaD' e miorvgeAo rsi dsatM o'o ni.z.m. ..................2.8. ....
. ... . ... . .
IIH.e lenistDiökn eRmoiSmniadv İeil lKaü hl tleSreinyklree. t..i..z2.m9
... .
a.V ardraSo' e nkr.e.t.i.z.m. ........................................3.1. .
. . .. ... .... . . ... . . .. .
b.C icedraSo' e nkre.t.i..z..m.. ........................................3..5.. .......
. .. . . . . . .
c.C elsSuesn,ev cePa ol tinSues'ntkar e.t.i...z..m.. ...................3 .6.
. . .. . . . .
d.HelenistiYakh uDdAöiln eegmSodereni kkr e..t..i.z.m.i. ..3. 7.. .........
. .. .
11O1r. taçTaağrdiaMh osneolt eYiüzkmsien.l ...i..ş.i... ............3.8. ...
. . . .. . . . . .
a.KiBlaibsael aPraıg'Tananın nr ılSaernıkyrleat ik. .P.o..l..e3..m8..i . ğ.i.
. .
b.M üslümaİnnlsaarnıDlniı nğlıenr vie N (iMhiialllPee)ol l em..i..ğ4 i1.
. ..
IVR.e fovreRm ö nesDaönnse mleMroinnodtee izm-DPiaygaalnoiğzum44
a.MachiaPvaeglalniMi'ozdnmeo- teDiizyma .l.o.ğ..u... .......4.5. .........
. .. .
b.BodiPna'gdaenM ioznmo-teDiizyma l.o...ğ..u.. ............4.6. ..
. . ... . .... . . . .
c.H erbePratg'atneMi oznmo-teDiizyma l.o..ğ.u. ... ..4 7
.. ...... ..... . ....... ... .
d.VosHsuieuvtseG , r otdiaPu asg'a n-iMzomn oteDiizyma l.o.ğ.5u.0 . ..
.
V.AydınlÖanncmevase Ai y dınlÇaanğmıa'" nDdoaüğ süatV arl.ık5"1
.....
a.Fo netnedlelE eu'h emerGiezrDmiöe nş ü ...................5.4. .
.. . . . .... ... . ... .
b.D eB rosvseBe asn ideeİr lM'ko note.i...z.m.. .................5...6
. . .. . ... . . . . .
c.B ergiEevrr'iiAmnnc iim i.z.m..i... ...............................5.7. .....
. . . . ... . . . . . .
d.V ico'Ydahau dHiı-risGteilyeanDneı ğşiıG nedlai İşlMekon n ote.i5z8m
e.T homaPsa ivneeB enjaFmriann klDionğD'aidl.ne . ......6.1. ..............
f.VolvteRa oiurses eDaouğ'Dadila.n . .............6.2. ................................
g.D avHiudm dea'D oğDail.n . ................6.3. ........................................
laİ.n sanİllDıkiğ nıin POollaint OeriztmaÇiyınak. ı.ş.ı. ...6.5. .............
2bİ.n sanTlaırğiıMhnos neolt eGiizrmmeve eYs ein iPdoelni teizme
Sapması 69
.........................................................................................
3c.İnsDainAnln ılğaıynı şSıonnGd ealkiiOş lmaer Daeki z.m. ..7.2
. ..... .
VIS.e mbolist ÇRaoğm'"adRnaut (hiG ke ist)",v e"" HMiust"l7 a6.k .". ....
VIIM.o deDrönn emEdrek Keünl türYlüecrVeda erkÇliaı lkı şm.a.8l 2a rı
.. .
a.ArUyzamna nlaYrüıcVnead raÇl aılkı şm.a.l.a.r.ı. ....8.5. .....................
b.A meriYkeralDnii nleri Uzmanlarında .Yü8c9e Varlık Çalışmaları
.......
c.S amHia lkUlzamraın laYrüıcVnead raÇl aılkı şma.l...a..r.ı 90
..... . . . . .....
d.P gimeK ültüUrzlmearnil aYrüıcVnead ral ık Ç.a.l.ı.ş.m.9a.3l. a.r.ı. ......
e.G eneElt noUlzomjain laYrüıcVnead raÇl aılkı ş.m.a.l.a.r.ı9. 4. ............
fD.i nTlaerri hçiYlüecVreai rnÇldaıelk ı şm.al.ar.ı. ...100
....................... ....
BİRİNBCÖİL ÜM
ERKENK ÜLTÜRLERYDÜCEE V ARLIK FİEKTRNİONLEO JİK
Y1 AKALŞIMLAR
107
.........................................................................
1.E vriAmnctir opPoelnocjeir eYsüicnVeda ernlE ıdkw:aB r.Td y loYrü'cuen
1
VarlDıoğğarG ue liRşuehnç u(lAunki mTiesom.r).:i . s.i.......1.0.9. ..................
l.TylYoayrı'lumEnav crıiM meir kAelzaeAn n tropolojisi1n1i1n Anahatları
..
ilR.u hlİanraan çYtüacVnea rlUızğaanA anni miEzvmriinSm acfih a1l2a1r ı
a.AnimİilzSkma ifnhD aosğıa;d Vaakril ıRkulhaİarn daan ç 121
...............
la.DMiinniinm um OTlaanrAıanmkiı m i..zm . 122
................................
2bR.u haVnair lıİkllgFaierlllisa e. f..e. .. .........123
....... ... ................ . ....... .
3cF.a rKküllıt ürRluehİrlldagÖe iğ lrie t.i.ler. .. 125
....................... ...........
4dR.u hlaBreıdne nAdyernı lavbeiG lemrDeiös nie bilmes1i2 7
............
SeR.u h-R u'yÖeztd eşleşmes..i . 128
.............. .. ...................................
6fR.u hB-edeBne nzeşme.si.. .... . .... .1 28
......... ........ .. . .... ............ . ..........
7gR.u hun SŞeesvkielM ia,d dBio yuİtlİuel gKiüllitA ünrlealy 1ı2ş9l ar.
8hH.a yvaBni,tv keBi a zOıb jelReurhilnaİ rnıann.aç. .1 31
... .. ..............
b.A nimiİzkmiiSnnac fih ÖalsüıSm;o nrHaasyıa Rtuthİa n an.ç.l.a.r.ı 133
laR.u hG öç.ü. ......................1.3.5. .....................................................
2b.RuBheudne nYdeen iDdierni. l.i.ş.i... ........1.3.7. ..............................
3c.RuGheulne Hcaeyka İtllgFaia lail iy(eRtulhİeukrnii Ön lcüimv üe
RuhuMne kan.ı.). ....................1.3.8. ...................................................
c.A nimiÜzmçiünnS caüf hCaasnıvl;eCı a nsOıbzj elerde Bireysel Ruh
İnan.c.ı. .........................1.4.0 ................................................................
laH.o rtlaİknlaan.rm.aa. .................1.4.1. ...........................................
2b.CinlenvmeeC iİnnnBaeontzc uık l.u.k.l.a.r.ı. ....1.4.2. ......................
3cF.e tiİşniazvnmec T ıav şe K ütükTlaeprıenK müal. t.ü. ...1.4.3. ..........
4dİ.m geP,utv eH ayvanTlaaprmKaaü l.t.ü. ........1.4.9. ......................
d.A nimiDzömridnü Snacfüh Paoslıi;t eTiezmKmeailrn a ktevries tikleri
BaşlPıoclai İtleai.hs.lt.a .r. ................1.5.6. ...............................................
laP.o litSeoimzumYtiön n üG;ö rülİeblialh.il.ra. r.... ...1.5.8. ................
iaG.ö kİ l.a.h. .....................1.5.9. ......................................................
iiYbağ.m uİrl .a.h. ...................1.6.0. ..................................................
iiŞiicm.ş İelk.a .h. ...................1.6.1. ..................................................
ivRdü.z gİalr.a .h. ...................1.6.2. ..................................................
veY.e İrl .a.h. .....................1.6.3. .......................................................
viSfu.i l.a.h. .....................1.6.4. ........................................................
viiDge.nİ ilz.a .h. ...................1.6.5. ...................................................
viiAitgeİ.şl . a.h. ....................1.6.5. ....................................................
ixGiü.n eİşl. a.h. ....................1.6.8. ...................................................
xıA.yİ l.a.h. ......................1.7.3. ........................................................
2b.PoliStoeyiYuzötmn iüGn;ö rüleİmleaz.h .l.a.r. .......................... 175
ia.Tİalra.ıh.mı. ....................1.7.5. .....................................................
iiSba.v İalş.a .h.ı. ...................1.7.6. ...................................................
iiÖcl.ü İml a.h.ı... ...................1.7.6. ...................................................
ivİdl.a Aht.ia. ......................1.7.7. .....................................................
veİ.y iKlöitkü-İllüa.kh. ı... ...............1.7 .8. ..........................................
e.A nimizminS aBfehşPaiosnlıci;it eizmdenY üScaVefa lralşıakn Tek
İnancı 179
...............................................................................................
Değerle.n.d.i.r.m.e. ...................1.8.4. ...........................................................
2.E vriAmnctir opAoçlıosjıYinü dcaVena rlRıokb:eR ratn ulMaprhe tt'in
DoğaüGsütç(ü M ana/TTaebour)i si.. 186
.......................................................
l.MairnPe stitk'oAlnotjriokp olojisinin Anaha1t8l7a rı
..................................
ilE.r kKeünl türNloerrmdaelV üasrtlAüın ki:m idzemÖn'n ceSkaif hada
İşleDyoeğna üstü 190
.................................................................................
11D1o.ğ aüGsütçOü l arYaükcV ea rlKıağrıank tBeoryiusttliakr 1ı9 4
.............
a.D oğaüstüP oGzüBicotüyinuf Ot lua rMaakn a'Knaırna kteristik
Özellikleri 195
.................................... ......................................................
b.D oğaüGsütcüüN ne gaBtoiyfuO tlua rTaakb u'nun Karakteristik
Özellikleri 200
..........................................................................................
Değerlendirme . 203
...................................................... .................................
3.E tnPos-ikolPoejnicneirneY süicned eVnAa nrdlrıLekaw:n gE'vrienn sel
Bab(aA ll-FTaetohreirs)i 205
.........................................................................
1.E vrseenBla b(aA ll-FaFktirhieSnrae)h Yierpl Kia bilelerin Etnolojik
Özellikleri 206
............................................................................................
ilE.t nolBoiDjrui rkuO ml arİalkk elYlüecVread reFl iıkkr Oilnuişnu2 m1u3
11İ1l.k elElverrednBesakebila 'nın KÖazrealkltiekrliesrtii2 k1 8
.....................
a.T evke E şsYiüzcV ea rlık 218
.............................................. ..................
b.B abacYaüncV ea rlık 219
.............................. .......................................
c. ŞHeeyri nı cYYıaüspcıVe a rlık 220
.......................................................
d.A hlVaaka Ezd iYcüicV ea rlık. 221
........................................................
e.K urbKaanb eutlm eyYeücneV arlık 223
...............................................
fR.u hv eyHaa yaOlleatrİ anka nılmayVaanr lYıükc e 224
........................
gA şkYıünc Vea rlık . 226
.............................................. ............................
h.E zeElbie-Ydüic Vea rlık 227
................................................................
iÖ.l ümsYüüzcV ea rl.ık . . 227
.. ....................... ........................ ..................
iVİ lkYeülcVe a rİlnıakn cBıonzıunlS müar e(cDie jenerasy2o2n8)
.............
V. İlkEevlr enBsaebFlai güirlYüea huTdain r(ıYhsavıeA )r asıEntdnaoklio jik
Mukayese 236
............................................................................................
Değerlendirme. . 239
................................................................... ...................
�K·a toTleiokl Poejnicseir eYsüicnVeda ernlP ıaktW:ei rl hSeclhmm idİtl'ki n
Monote(iUzrmm onothTeeiosrmiussi). 242
...................................................
I.UrmonothTeeioslmTouejsmi'ekul nl eri 245
.............................................
a.R omKaa toKliilki sKeastiSk'aınğ el aMyiasny oTneemre ller2 45
..........
b.U rmonothTeeiosrmiussAi zniTdzhoe mkais Eçtık iler 248
......... ...........
c.U rmonotheismus'un TKeimtealUblr--e ıRr eiMv:ue kl.aa2dt5di2eo sn
.
ilU.r monotheiEstmnuoslT'oeujmnie klU lreK-ruil:t. u.r. .....2.5.5. .............
a.AsyaB'adşalnaK yaavni mGlöeçrü. .............2.6.0. ..............................
b.K ülütrÇ evreAlnelra(iyK ıuuşlrı-t kr.e.i.s.e.). ......2.6.1. ..........................
laİ.l kKüelltÇ üerv re(lYeiryiTe ocpelka yOıkcuımlYaaaz rm-a
Bilmey.e.n.l.e.r. ..................2.6.1. ........................................................
2bB.i riKnülctiÇüler v r(eYsiiy Üerceetki vceOi kluemrYa az-ma
Bilmey.e.n.l.e.r.). .................2.6.2. .......................................................
3cİ.k iKnüclüitrleÇ le vr(eR esYiazmıK suıl lanvaeÜn çlüanürc K)ül ütrel
Çev(rAel fab.e.c.i.l.e.r.). ..............2.6.2. ................................................
11U1r. monotheiMsimtuosl'oujni kU rT-eMmie.tl.ol.le.or.ji.i:.2 .6.4. ...........
iV.O kumYaaz maB ilmeKyaebni leYlüecVread rel ığıÇnı kOı2rş6tı5a ya
a.İ lYküeclVe a rlMıeğkıan.n .ı. ..............2.6.7. ......................................
b.İ lYküeclVe a rlŞıeğk.ıl.ni. ...............2.6.8. .........................................
laS.o yFuotr .m. ....................2.6.8. .................................................
2bS.o muFto r.m. ....................2.6.9. .................................................
V. OkumYaa zmBai lmeKyaebni leYlüecVread rel Kıağrıank teristik
Özellikleri 270
.........................................................................................
a.İ lYküeclVe a rlİısğiımn.l .e.r.i..... ..........2.7.0. .....................................
laB.a b.a. .......................2.7.0. .........................................................
2bY.ar at.ı.c.ı. ....................2.7.1. ......................................................
3cY.u karYıaşdaay .a.n. .................2.7.1. ...........................................
b.İ lYküeclVe a rlSıığfıan.t .l.a.r.ı. ...........2.7.3. ......................................
·
laT.e Okl u(şEuvş eiB enzeOrlimnaiyn.ı .ş.ı.). .....2.7.4. ....................
2bE.z e-lEib eOdliu .ş.u. ................2.7.5. ..........................................
3cS.o nsİulzSi amh iObliu. ş.u. .............2.7.5. ....................................
4dİ.y vieC ömeorltu .ş.u. ................2.7.6. .........................................
5eH.e Şre yKea dOilru .ş.u. ...............2.7.7. .......................................
6fY.ar atOılcuı.ş .u. ...................2.7.7. ................................................
7gY.ü cVea rlAıhğlıVanerk i Ocliu .ş.u. ..........2.7.8. ...........................
aaA.h laKkuir aKlolyaurOc luu .ş.u. ...........2.7.9. ............................
bbY.ü cVea rlMıüğkıanfv aeCt e zVae rOilcuivş euÖ teDküniy ada
YargılOalyuı.şc.uı. ..................2.8.0. ...............................................
8h.TİülmaF hiüigr leÜrsüitnnd eAkşik Vıanr Ollıuk.ş .u. ...2.8.2. .........