evlilik uyumu ilişkisinde aile içi iletişimin rolü

135 Pages·2015·2.42 MB·Turkish

T.C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
HALKLA İLİŞKİLER ve TANITIM ANA BİLİM DALI
HALKLA İLİŞKİLER BİLİM DALI

EVLİLİK UYUMU İLİŞKİSİNDE AİLE İÇİ İLETİŞİMİN
ROLÜ: KONYA ÖRNEĞİ

Şule KARADAĞ

DOKTORA TEZİ

Danışman
Prof. Dr. Abdullah KOÇAK

Konya-2015

ÖNSÖZ/TEŞEKKÜR
Aile, toplumların, iletişim ise insanlığın temel yapıtaşlarıdır. Nasıl aile olmadan
toplumların varlık nedeni ortadan kalkıyorsa, iletişim olmadan da birey olmak
anlamsızlaşmaktadır. Bu iki olgunun birleşiminde ise sağlıklı ya da sağlıksız aile kavramı
ortaya çıkmaktadır. Günümüz toplumlarında aile olgusu giderek değerini kaybetmekte,
dejenerasyon, aile içi şiddet, boşanmalar gittikçe artmaktadır. Birçok araştırmaya göre;
bunun başlıca sebeplerinden biri de iletişimde sağlanan başarısızlıktır. Birey olarak
toplumda başarılı olmak için iletişim becerilerinin çok önemli olduğu söylenir,
dolayısıyla bu becerileri ilk olarak toplumun yapıtaşı olan ailede kullanabilmeliyiz ki
sosyal hayata yansımalarını başarı olarak addedebilelim. Unutmamak gerekir ki toplumda
ortaya çıkan kaosların sebebi iletişimsizliktendir.
Araştırmasını yaptığım bu çalışma aile içi iletişimin bireylerin evlilik uyumunu ne
kadar etkilediğini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma boyunca hem
literatür aşamasında, hem de anket ve veri analizi sırasında iletişimin hayatımızda ne denli
önemli olduğunu bir kez daha keşfetme şansı yakaladım. Bu araştırmada benden desteğini
esirgemeyen ve her daim benim yanımda olan birçok kişinin de emeğini barındırmaktadır.
Başta doktora programım boyunca danışmanlığımı yürüten ve bana yön gösteren sayın
hocam Prof. Dr. Abdullah KOÇAK’a teşekkürü borç biliyorum.
Bu konu ile ilgili çalışmam noktasında bana fikir veren, tüm lisansüstü eğitimim
boyunca sürekli olarak beni motive eden ve her anlamda bana destek sağlayan sevgili
ablam Prof. Dr. Emel EGE’ye olan teşekkürlerimi kelimelerle ifade etmek çok zor, onun
yeri ve emeği bu çalışmanın her satırında gizlidir.
Aynı zamanda araştırmamı okuyarak ve yanlışlarımı düzelterek bana destek olan
Sayın Yrd. Doç. Dr. Ayhan ULUDAĞ’a, veri analizlerinin gerçekleştirilmesinde destek
olan çok değerli bir hocama, ‘Bitir artık şu doktorayı’ diyerek beni motive etmeye çalışan
değerli hocalarıma (Yrd. Doç. Dr. Kamile ALTUNTUĞ, Doç Dr. Sevgi ŞENER, Doç.
Dr. Emine GEÇGİL) anketlerimin doldurulmasında yardımcı olan tüm arkadaşlarıma ve
anketlerime açık yüreklilikle cevap veren katılımcılara, son olarak ise farklı şehirlerde
olsak bile beni desteklediklerini her zaman gönlümde hissettiğim çok sevdiğim aileme
teşekkür ederim.
iii
T. C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü

Adı Soyadı Şule KARADAĞ
Numarası 104121011001
Ana Bilim / Bilim Dalı Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı/ Halkla İlişkiler Bilim Dalı
n
ni Programı Tezli Yüksek Lisans Doktora
i
c
n
e Tez Danışmanı Prof. Dr. Abdullah KOÇAK
r
ğ
Ö
Tezin Adı Evlilik Uyumu İlişkisinde Aile İçi İletişimin Rolü: Konya Örneği

ÖZET
Aile toplumu önemli ölçüde etki eden bireyin sahip olduğu ilk gruptur. Bu nedenle
aile ile ilgili araştırmalar son dönemde daha da önem kazanmıştır. Özellikle iletişimin
çiftler arasındaki uyumu ve dolayısıyla ailenin diğer fertlerini ne ölçüde etkilediği
araştırmalarda ön plana çıkarılması gereken bir konudur. Bu araştırmanın amacı evlilik
uyumu ilişkisinde aile içi iletişimin rolünün incelenmesidir.
Araştırma çiftler arası ve aile içi iletişimin evlilik uyumunu ne denli etkilediğini
ortaya koyabilmek ve ileriye dönük çiftler arasında sağlıklı iletişim kurmayı arttırabilecek
çalışmalara önayak olabilmek amacıyla Konya merkezinde ikamet eden 827 kişi üzerinde
tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Yapılan anket ve evlilik uyum ölçeği uygulaması
sonucunda EUÖ puan ortalaması 43,99 olarak tespit edilmiş, katılımcıların %56,0’ı
uyumlu, %44,0’ının evliliklerinde uyumsuz olduğu görülmüştür. Bununla birlikte eşler
arasında iletişimin (sorun paylaşma, üzüntü/sıkıntı paylaşma, ev işi paylaşma, tartışma
sıklığı, tartışma sonucu ayrı kalma, tartışma sonrası sorun çözme, cinsel sorun paylaşma,
birbirine vakit ayırma, eşlerin duygu düşünceleri ile ilgilenme) evlilik uyumunun önemli
ölçüde etkilediği tespit edilmiştir. Aynı şekilde çocuklar ile ebeveynler arasındaki
iletişimin de (ebeveynlerin çocukla vakit geçirme, gün sonu değerlendirme, psikolojik
iv
değişiklikleri fark etme, ebeveynlerin sözlü ve fiziksel şiddet uygulama durumu, çocuğun
problem paylaşma ve televizyon başında vakit geçirme) evlilik uyumunun etkilediği
saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aile içi İletişim, iletişim, evlilik uyumu.
v
T. C.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü

Adı Soyadı Şule KARADAĞ
Numarası 104121011001
Ana Bilim / Bilim Dalı Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı/ Halkla İlişkiler Bilim Dalı
n
ni Programı Tezli Yüksek Lisans Doktora
i
c
n
e Tez Danışmanı Prof. Dr. Abdullah KOÇAK
r
ğ
Ö
Tezin İngilizce Adı TKhoen yRao le of İnter Family Communication in Marital Adjustment: Case of

SUMMARY
Family is the first group an individual owns that affects the shape of the
community. Therefore, researches on the family are extremely important. Especially the
harmony of communication between couples is a matter, and thus to what extent it
influences other members of the family should be at the forefront of a research. The aim
of this study is to examine the role of communication within the family in relation to
marital adjustment.
This is a descriptive research performed on 827 people residing in the center of
Konya. The mean marital adjustment scale (MAS) score was identified as 43.99 as a
result of the survey and marital adjustment scale application, and 56.0% of respondents
were compatible with their marriage, 44.0% were found to be incompatible. However, it
was determined that communication between spouses (problem sharing, sadness / distress
sharing, sharing household chores, discussion frequency, remaining separate after
discussion, solving problems after discussion, sharing sexual problems, devoting some
time for each other, dealing with emotions and thoughts of the spouses) significantly
affected the marital adjustment. Similarly, the communication between parents and
children ( parents' spending time with children, end of day assessment, recognizing
psychological changes, verbal and physical violence status of the parents, the child's
vi
problem sharing and spending time in front of television) was also detrmined to affect
marital adjustment.
In conclusion, the research has shown that the communication between couples
and within family is related with marital adjustment. It has been concluded that it would
be helpful to carry out studies and researches to improve communication skills at the
centers working with the families and marriage counseling centers.

Keywords: Inter-family Communication, Communication, Marital Adjustment.

vii
İÇİNDEKİLER
TEZ KABUL FORMU .................................................................................................... İ
BİLİMSEL ETİK SAYFASI......................................................................................... İİ
ÖZET ............................................................................................................................. İİİ
ÖNSÖZ .......................................................................................................................... İV
SUMMARY .............................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ.
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................... Vİİİ
ŞEKİLLER LİSTESİ ................................................................................................... Xİ
TABLOLAR LİSTESİ ............................................................................................... Xİİ

BİRİNCİ BÖLÜM
AİLE VE AİLE İÇİ İLETİŞİM
1.1. Aile Nedir? ........................................................................................................... 1
1.2. Aile Türleri .......................................................................................................... 2
1.3. Ailenin İşlevleri ................................................................................................... 4
1.4. İletişim Nedir? ..................................................................................................... 7
1.5. İletişim Öğeleri .................................................................................................... 9
1.6. İletişimin Boyutları ........................................................................................... 12
1.6.1. Kişi İçi İletişim ............................................................................................ 13
1.6.2. Kişilerarası İletişim ...................................................................................... 13
1.6.3. Grup iletişimi ............................................................................................... 23
1.6.4. Örgüt İçi İletişim .......................................................................................... 23
1.6.5. Kitle İletişim ................................................................................................ 23
1.7. İletişim Becerileri .............................................................................................. 25
1.8. İletişimi Engelleyen Faktörler ......................................................................... 29
1.9. İletişim ve Çatışma ............................................................................................ 30
viii
1.10. Aile İçi İletişim .................................................................................................. 32
1.11. Aile İçi İletişimin Unsurları ............................................................................. 42
1.12. Aile İçi İletişim Engelleri .................................................................................. 44
İKİNCİ BÖLÜM
EVLİLİK VE EVLİLİK UYUMU
2.1. Evlilik ve Evlilik Çeşitleri ................................................................................. 45
2.2. Evlilikte Çatışma ............................................................................................... 49
2.3. Evlilik Uyumu ve Evlilik Uyumunu Etkileyen Nedenler ................................ 50
2.4.Evlilik Uyumu ile İlgili Yapılan Çalışmalar ..................................................... 56
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
EVLİLİK UYUMU İLİŞKİSİNDE AİLE İÇİ İLETİŞİMİN ROLÜ: KONYA
ÖRNEĞİ BULGULARI
3.1. Metodoloji .......................................................................................................... 59
3.1.1. Araştırmanın Amacı ve Tipi ........................................................................ 61
3.1.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklem Seçimi ................................................... 61
3.1.3. Araştırma Etik Kuralları .............................................................................. 61
3.1.4. Araştırmada kullanılan Veri Toplama Tekniği ve Araçlar .......................... 62
3.1.4.1. Anket Formu ............................................................................................. 62
3.1.4.2. Evlilik Uyum Ölçeği ................................................................................. 62
3.1.5. Araştırmada Kullanılan İstatistik Teknikleri ............................................... 64
3.1.6. Araştırmanın Sınırlılıkları ............................................................................ 64
3.1.7. Araştırma Soruları ......................................................................................... 64
3.2. Bulgular ............................................................................................................. 65
3.2.1. Ankete Katılan Bireylerin Sosyo-Demografik Özellikleri .......................... 65
3.2.2 Ankete Katılan Bireylerin Evlilik Süresi, Evlenme Yaşları, Aile Tipi, Gelir
Düzeyi, Evlenme Şekli, Çocuk Sahibi Olma Durumu ve Yaşadıkları İlçe
Özellikleri .................................................................................................... 67
ix