ETĠK BAĞLAMDA ALBERT CAMUS'NÜN BAġKALDIRI FELSEFESĠ

173 Pages·2014·1.68 MB·Turkish

T.C.
ADNAN MENDERES ÜNĠVERSĠTESĠ
SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ
FELSEFE ANABĠLĠM DALI
FEL-YL-2014-0004

ETĠK BAĞLAMDA ALBERT CAMUS’NÜN
BAġKALDIRI FELSEFESĠ

HAZIRLAYAN
Burcu AKBULUT

TEZ DANIġMANI
Doç. Dr. Yavuz KILIÇ

AYDIN-2014
T.C.
ADNAN MENDERES ÜNĠVERSĠTESĠ
SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ
FELSEFE ANABĠLĠM DALI
FEL-YL-2014-0004

ETĠK BAĞLAMDA ALBERT CAMUS’NÜN
BAġKALDIRI FELSEFESĠ

HAZIRLAYAN
Burcu AKBULUT

TEZ DANIġMANI
Doç. Dr. Yavuz KILIÇ

AYDIN-2014

Bu tezde görsel, iĢitsel ve yazılı biçimde sunulan tüm bilgi ve sonuçların akademik ve
etik kurallara uyularak tarafımdan elde edildiğini, tez içinde yer alan ancak bu
çalıĢmaya özgü olmayan tüm sonuç ve bilgileri tezde kaynak göstererek belirttiğimi
beyan ederim.

Adı Soyadı : Burcu AKBULUT

Ġmza :
i
ADI SOYADI: Burcu AKBULUT
BAġLIK: Etik Bağlamda Albert Camus‟nün BaĢkaldırı Felsefesi

ÖZET

Bu tezde Albert Camus‟nün baĢkaldırı felsefesi etik bağlamda incelenmeye
çalıĢılmaktadır. Camus‟de baĢkaldırının, dünyanın anlamsızlığıyla mücadele eden insan
için tek ahlaki kurtuluĢ yolu olduğunu göstermek, tezin ana amaçlarından biridir. Tezin
bir diğer amacı da Camus‟nün varoluĢçu gelenek içindeki özgün konumunu ortaya
koymaktır.
Bu amaçla, birinci bölümde, genel olarak varoluĢçuluğun temel özellikleri,
kökenleri, Hıristiyan ve ateist varoluĢçular arasındaki farklar, ortak özellikler, bu akımın
önde gelen isimlerinin etik bağlamdaki görüĢleri ele alınmaya çalıĢılmıĢtır.
Ġkinci bölümde, Camus felsefesinde baĢkaldırının otaya çıkıĢ nedeni olarak
gösterilen uyumsuzluk pek çok boyutuyla analiz edilmiĢtir. Camus‟nün düĢüncesinde
söz konusu edilen uyumsuzluğun insanla dünya arasındaki iliĢkide ortaya çıktığı
gösterilirken, bunun kaçınılmaz bir durum olduğu, dolayısıyla bu durumda nasıl
yaĢanacağının yolu gösterilmeye çalıĢılmıĢtır.
Üçüncü bölümde, uyumsuzluğun sonuçlarından biri olan baĢkaldırı ele alınmıĢ;
baĢkaldırıyla bağdaĢmayacak bir kavram olarak intihar incelenmiĢ; bu sürecin
uğraklarından biri olan nicelik ahlakı ele alınmıĢtır. Nihayetinde metafizik ve tarihsel
olmak üzere iki biçimde karĢımıza çıkan baĢkaldırı kavramının etik bağlamı
gösterilmeye çalıĢılmıĢtır.
Dördüncü ve son bölümde ise Camus‟nün baĢkaldırı felsefesi ile diğer varoluĢçu
filozofların görüĢleri kimi bakımlardan -tanrı, uyumsuz, baĢkaldırı, vb.-
karĢılaĢtırılmıĢtır. Bu karĢılaĢtırma bize Camus‟nün varoluĢçu düĢüncedeki ya da
varoluĢ felsefelerindeki yerini göstermektedir.
Bu tezde Camus‟nün baĢkaldırı felsefesinin temelinde baĢkalarını da hesaba
katan, “biz” diyebilen etik bir görüĢ olduğu; yaĢamın yaĢamaya değer olan bir yanı
olduğu, hatta yaĢamın kendisinin bir değer olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. Açgözlülüğün
ve bencilliğin egemen olduğu bir dünyada, bu sonuç bizlere „bencil olmadan da
yaĢanabilir‟in olanağını göstermektedir.
ii

ANAHTAR SÖZCÜKLER: BaĢkaldırı, Uyumsuz(luk), YabancılaĢma, Kaygı,
Bulantı, Yalnızlık, VaroluĢ, Hiçlik, Ölüm, Ġntihar, Ateizm
iii
NAME-SURNAME: Burcu AKBULUT
TITLE: Revolt Philosophy of Albert Camus in the Context of Ethics

ABSTRACT

In this thesis, Albert Camus‟ philosophy of rebellion will be studied in the
context of ethics. The main goal of the thesis, is to show that rebellion for Camus, is the
only moral way of salvation for people who struggle with meaninglessness of the world.
Another goal of the thesis is to put forward Camus‟ originality within the existentialist
tradition.
For that purpose, in the first chapter, in general, the fundamental characteristics
and roots of existentialism, differences and common characteristics between Christian
and atheistic existentialists; have been discussed, in the context of ethics as well as the
ideas of the leading names of the existential philosophy.
In the second chapter, the absurdity has been analyzed, leading people to revolt,
in the philosophy of Camus in every respect. We also try to show the absurdity of
Camus that appeared in the relationship between humans and the world and yet this
phenomen is inevitable. Therefore this condition shows us how one lives in this case.
In the third chapter, the rebellion has been studied as one of the consequences of
the absurdity and examined the suicide as a concept to be incongruous with the
rebellion; and also looked into quantitative morality; and then the metaphysical and
historical dimensions of rebellion in the context of ethics have been spelled out.
In the fourth and final chapter, philosophy of Camus and other existentialist
philosophers have been compared –with each other in terms of god, absurdity, rebellion,
etc-. And this comparison shows us the right place of Camus in the existentialist thought
and existentialist philosophies.
In this thesis, it has been emphasized that the origin of Camus' philosophy of
rebellion is based on an an ethical view which can say "us"; and it is concluded that the
life is worth living and the life itself is a value. This conclusion also show us that it‟s
possible even to live “unselfishly” in a world dominated by greed and selfishness.
iv
KEYWORDS: Rebellion, absurd(ity), alienation, anxiety, nausea, solitude,
existence, nothingness, suicide, death, atheism
v
ÖNSÖZ

“Etik Bağlamda Albert Camus‟nün BaĢkaldırı Felsefesi” baĢlığını taĢıyan bu
çalıĢmada Camus‟de baĢkaldırı, etik temelinde ele alınacak ve bu çerçeve dahilinde
Camus‟nün varoluĢçu gelenek içindeki özgün konumu gösterilmeye çalıĢılacaktır.
Camus‟nün felsefesinde –baĢka bir bağlamda- baĢkaldırının iki anlamı olduğunu
söyleyebiliriz. Birincisi, varoluĢçu felsefe içerisinde anılan Camus felsefesi,
varoluĢçuluğun ana özelliklerinden biri olan özcü ve nesnel felsefeye bir baĢkaldırı
niteliğini taĢıdığı için baĢkaldırı felsefesi olarak anılır. Ġkincisi, anlam kaybı yaĢanılan
modern çağda yabancılaĢan öznenin, dünyanın rasyonel bir açıklamasının
yapılamadığını fark ettikten sonra içinde bulunduğu uyumsuzlukla baĢa çıkmak için
baĢkaldırı yolunu seçmesi, Camus felsefesini bir baĢkaldırı felsefesi niteliğine
büründürür. BaĢka bir deyiĢle, Camus‟nün felsefesi hem varoluĢçu eksende
değerlendirildiğinde hem de içeriği açısından ele alındığında, baĢkaldırı felsefesi olarak
nitelendirilmeyi hak eder. Camus‟nün baĢkaldırı felsefesinin temel kavramlarından biri
“uyumsuz”dur. Bu nedenle Camus‟nün baĢkaldırı felsefesini ayrıntılı olarak ele
alacağımız üçüncü bölümümüze geçmeden önce, ikinci bölümde “uyumsuz”un analizi
yapılacaktır.
“Uyumsuz” Türkçe kaynaklarda “saçma” olarak da çevrilir. Camus‟nün dilinde,
yani Fransızca‟da sözcük absurde‟dür. Bu nedenle Türkçe‟de karĢımıza “absurd” olarak
çıktığı da olur. “Saçma”nın absurde kelimesini tam olarak karĢılamadığını
düĢündüğümüz için bu tezde absurde‟ün Türkçe karĢılığı olarak “uyumsuz” tercih
edilmiĢtir. YaĢadığı anlam kaybı sonucunda dünyaya ve kendine yabancılaĢan insan,
kendini uyumsuz bir atmosfer içinde bulur. Bunu fark eden insanın önünde duran iki yol
vardır: birincisi intihar etmek, ikincisi yaĢamak. Camus için intihar fiziki ve felsefî
olmak üzere iki türlüdür. Fiziki intihar, insanın bedenini yok etmesi, yani bu dünyadan
bedensel olarak sıvıĢmasıdır. Felsefi intihar ise uyumsuzluk karĢısında insanın bir anlam
arayıĢına girip aĢkın ideallere bağlanarak umut etmesidir. Her iki yol da dünya ve
insanın karĢılaĢmasından doğan uyumsuzluk karĢısında sessiz bir boyun eğiĢi içerdiği
için Camus tarafından kabul edilemez. Camus‟ye göre, uyumsuzluğun bilincine varan
insan için tek kurtuluĢ yolu baĢkaldırıdır. Özneyi yani insanı, böylesine ahlaki bir
eyleme teĢvik eden Camus felsefesi, bu özelliğinden dolayı etik bir temele
vi
dayanmaktadır ve Camus‟nun varoluĢçu gelenek içindeki özgün konumu budur. Bu
tezin ortaya koymaya çalıĢtığı ana düĢünce bu eksen çerçevesinde ilerleyecektir.
Bu çalıĢma boyunca bana verdiği destekten ve değerli yardımlarından ötürü
danıĢmanım Doç. Dr. Yavuz Kılıç‟a, beni her zaman yüreklendiren eĢim DurmuĢ
Akbulut‟a, çalıĢmalarım için bana vakit yaratan manevi ablam Zülfiye Oruç‟a, nadir
kitaplara ulaĢmam korusunda desteğini eksik etmeyen Ege Deniz Kitabevine teĢekkürü
bir borç bilirim.
Burcu AKBULUT
ĠZMĠR
2014