Engelse woordenschat op het voortgezet speciaal onderwijs aan leerlingen met een ...

105 Pages·2014·0.88 MB·Dutch

Engelse woordenschat op het voortgezet speciaal 
onderwijs aan leerlingen met een 
taalontwikkelingsstoornis 
Hoe kan woordenschatonderwijs voor het Engels effectief worden aangeboden 
aan leerlingen met TOS in het voortgezet speciaal onderwijs? 

Sariska Algoe ‐ 3248429 

Masterscriptie Taalwetenschappen: Taal, Mens en Maatschappij 
September 2014

Masterscriptie

Engelse woordenschat op het voortgezet speciaal onderwijs 
aan leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis 
Hoe kan woordenschatonderwijs voor het Engels effectief worden aangeboden 
aan leerlingen met TOS in het voortgezet speciaal onderwijs? 

door 
Sariska Algoe 

Faculteit Geesteswetenschappen 
Universiteit Utrecht 

Begeleider:  
dr. Connie Fortgens (Koninklijke Auris Groep) 
Tweede begeleider en tweede lezer:  
prof. dr. Frank Wijnen (Universiteit Utrecht) 

September 2014 

3

“Ik kan nog wel goed Engels, dus 
ik kan het in elk geval verstaan. Het is 
alleen, in het Engels praten kan ik niet echt 
heel goed. Dan moet ik soms wel eens 
denken van: ‘hoe moe ik dat dan zeggen,’ 
dan heb ik alleen goedkope woorden. 

Leerling met TOS over het Engels, Spraaksaam 2011.  

'The real intrinsic difficulty of learning a foreign language 
 lies in that of having to master its vocabulary'  
(Sweet 1964 [1899]: 64). 

5

Op deze plaats wil ik het Auris College Rotterdam bedanken voor de ervaringen die ik op doe als 
docente Engels op een cluster 2‐school. Daarnaast wil ik mijn leerlingen bedanken dat zij mij hebben 
laten inzien dat het leren van een tweede taal alles behalve vanzelfsprekend is en dat meer aandacht 
voor vreemde talenonderwijs aan leerlingen met TOS een noodzaak is. Mijn dank gaat uit naar dr. 
Connie Fortgens en prof. dr. Frank Wijnen voor hun begeleiding en feedback en hun geduld met mij 
en mijn alsmaar veranderende planning. Zeker niet op de laatste plaats wil ik mijn familie en 
vrienden bedanken voor hun motiverende, aanmoedigende woorden en mental support. In het 
bijzonder  dank  ik  Koos  'mijn  steun  en  toeverlaat'  voor  zijn  geduld,  supportiveness  en  hulp.

7

Samenvatting 
Woordenschatonderwijs is voornamelijk gericht op de moedertaal en op leerlingen in het regulier 
(basis)onderwijs. Ook is er aandacht voor woordenschatonderwijs voor moderne vreemde talen in 
het voortgezet onderwijs. Er is echter weinig aandacht voor woordenschatonderwijs voor moderne 
talen in het voortgezet speciaal onderwijs. De moderne vreemde taal Engels wordt aangeboden in 
het voortgezet speciaal onderwijs aan leerlingen met TOS, zonder dat er een duidelijke richtlijn is. 
Docenten weten niet welk effect TOS heeft op het leren van een vreemde taal en waar rekening mee 
gehouden  moet  worden  bij  het  geven  van  Engelse  woordenschatonderwijs.  Tijdens  dit 
literatuuronderzoek  is  onderzocht  welke  methoden  en  aanpakken,  gericht  op  het  voortgezet 
onderwijs, mogelijk met vrucht ingezet kunnen worden voor woordenschatonderwijs voor het Engels 
in het voortgezet speciaal onderwijs, met name aan leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis 
(TOS). Dit literatuuronderzoek is terug te vinden in de theoretische verantwoording. Op basis van 
literatuur over (i) moedertaalonderwijs aan leerlingen met TOS, (ii) onderzoek over vreemde talen 
woordenschatonderwijs aan reguliere leerlingen en (iii) onderzoek over woordenschatverwerving bij 
kinderen met TOS, ervaringen uit de praktijk en de onderzochte methoden en aanpakken, zijn 
aanbevelingen geformuleerd. Deze aanbevelingen zijn ondergebracht in de Richtlijn. 
De aanpak, Met Woorden in de Weer (MWidW) sluit aan bij de aanbevelingen die op basis van 
bovenstaande gegevens zijn geformuleerd. Uit onderzoek blijkt de MWidW‐ aanpak te werken bij 
leerlingen binnen basisscholen en zorglocaties van Auris.  Als advies wordt meegegeven MWidW te 
toetsen voor gebruik voor Engelse woordenschatlessen aan leerlingen met TOS binnen de VSO 
scholen van Auris. Hiervoor is praktijkonderzoek echter noodzakelijk.  

9