Eleştirel Düşünme ve Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi

258 Pages·2012·3.883 MB·Turkish

by  Gearld M. Nosich

EleştDiürşeüln me
veD isiplinlerarası
•
ELEŞTiREL
• • • •
DUŞUNME
•
REHBERi
LearntionT gh inTkh inTghsr ough
A GuidteoC ritiTchailn kinAgc rotshseC urriculum
GearM.lN do sich
ÇeviYrredn.:D rDB.oi çrA.sY eBlE K
Ankara
2012
EleştiDrüeşlü nmvee D isiplinlerarası
ELEŞTİDRÜEŞLÜM NER EHBERİ
Çeviren:
BirsAeYlB EK
LearntioTn hgi nTkh inTghsr ough
AG uidtoeC riticTahlin kAicnrgo tshsCe u rriculum
Fourth Editioıı
GearMl.Nd o isch
•
UpperSaddlRei vNeewr),e rseyColuml:ıus.Ohio
©
Buki tabTıünrki yed'e bkia syaıynıısan.tış , haklan Anı YayıncılSaınk TLtdi cŞ ti.a'inttier .
An�Kaunru luişziuannli ı nmakidtaabnıtü mnü ya daböl ümleri mekanik,
elekktr,fo ontoikomapnly etiykad a b aşykaöntemler le� �amaz, dağı�amaz
Copytigh2t0©0 b1y,P ea rsonE dcautioinne.,, 5 018oylsto o St.. Sle. B90osta0n,,MA 0211Ali6 .ıigh tsrese rved. Pıinitethnde U nited
StateosAf m eıThiisca. p ubliiscap tirootectedn byCopytigt and peımission shoulbed o btaniefrodm tlıe Pubiishpeıritoo a rn y
proihiterbde produsctitooraıgıie.anretvie val systenı. ortransmission in anfyo rmo rb ayn mye aıeiısectronic.. mechanical,
plıotnıx:g.reco poyrdiing. ioikewise.r Turkish editioncxıpyrtı ;ıt 201by1 Aıu PublishiAng.l ıii ghresetrved.
PearsEodnuca tiotanra fından yayuılaııan Gearld M. Nosidı ·ın � ıo 11ıD< Thing> Through
AG uitodC eıitical Thinking Across the CunicUum kblıının 4. Baskısından ten:üme edilmiştir.
YayıSenrticfikaı N o : 16003
ISBN :9 78-6-044534-84-8
KapaTkasa rımı :A nYıa ycıınl-Kıke zbKaInL IÇOCLU
Mizanpaj :A nYıa ycıınlKıekbz-aKnI LIÇOCLU
Baskı :S ökzesnOe fset
Tel :[phone]
AYBEKB,ri sel
EleştirelD üşünmveeD isipliruerarası
ELEŞTİDRÜEŞLÜ NRMEEH BERİ
AnYıa yın1cBaskı.l ı(k4. .B a skısıntdean:ini emdeli miştirA)n,ka ra(fürkiye
201.2 xxi2v3+2S ,1 f6x24mc
ISB9N7 8--4640354-84-8
DüşünEmleer,şe Dtilü şünElmeştiere,l D üşünRmeeh beıi
l.EleşDtiürşeülnN meed i2r.El? e,ş tiDrüeşlü nEmtkielyeiEy negne 3l.lB eiArrl, a nvdeDa i snidpElele iştiDreülş ünme
4T.e mevleG üçlKüa vranAırluaanınak, 5 .El eştireDlü şünSmtaen dartlan
AnYıa yncıılık
KızılıSromk1a.0k / A
Bakanl/ıA kNlKaArRA
Tel :O 3 124 258 15 0p bx
Faks:O 3 124 258 111
e-pasta:a nİ}tl.Yİndlik@anİ}tl.YİndÜkcxırntr
http/.j ww.waniyayincilikcomtr
• • •
iÇiNDEKiLER
BöLÜM-1
EleştDiürşeüln Nmeed i..r.?. ......:... .�.... ........ .........,... ....... ...1. ...................
. .. . . . . .......
:
BaızE leşDtüişrüenlTm aen ım.l.a..r...ı..... ..... ..�.... ......... .................;.... .... ........1.. .............
ElşetiDrüeşlü nmBeanzGiıözn e Ç arpÖazne lli.k.l.e;.r .i..... ..3. ......................
............
ElşetiDrüeşlü nYmanes ıdtıırc ı . . . . 3
..........................................................................
EleşDtüişrüenlSm tea ndaİrçtelr.ai..rr..ı . .....3
.... .................................................
EleşDtüişrüenlGm eçere kdçiir .. 3
............................................................................
ElşetiDrüeşlü nMmanet ıOkmllaııyG erek.tirir. . .4
...........................................
EleşDtüişrüenlm ÜeçnP airnç ası. . ...S
................................................................................
SoruSloarrmıa .. ... . 6
........................................................................................................
Çözümlke me 8
..................................................................................................................
Sonuçİlananrmaa k . . ..10
...................................................................................... ........
�elştiDrüeşlü nNmeDe e ğii?rl d . ...13
............................................................................ .....
EleşDtüişrüenlvm eNe e gatifli..k.... .. . 14
............... .................................................
ElşetiDrüeşlü nvmeDe u ygular . .. .15
......................................................................
�elştiDrüeşlü nyemY eöneElniegkl l.er .....18
........................................................... ......
HabKearny aklTaemreıl iDnüdynea nBıinRr e sminin
Oltuuşurlmsaı . . ... .. . 18
....................................................................................................
FilemrTl,e leviRzeykolvnae,Dm e rlgeBira zıBnidDraü yna
ResOmliu şturmak .. ... . 20
.............................................................................................
YaH eYpa H iDçü üşnce(sSiiVy aeBh e yDaüzş ünc"eBesi"iKz )a,r şı
OnlaDrü üşnceBsais,m akal.ıpçılık ...... .2 1
.............................................................
iii
Korkular 22
.......................................................................................................................
EleşDtüişrüeenlkm tVeanz geçBiarzEeığn i tiUmysgleualm ala2r2
.........
EleşDtüişrmüeenly Eit kilDeayhDeaen r vieYn a ygın Engell2e3r
.......................
Benmkeerzci.lik. . . . 23
.....................................................................................................
DüşünmGeenliinş Şiemikslelle ri .25
....................................................... ...............
ÖnceKkair arÖlncaerkK,ii şiDseenle yiml.er. 25
...............................................
EleşDtüişrüenlİm theia ycımNıeKz a dDaerr iirn?d 27
..............................................
PraKtairkVa err me Düzeyi.nde 27
.........................................................................
AnlamDlüızleıyki nde. . . 28
..........................................................................................
KavmrlaaDrü zeyin.de. . . 28
.........................................................................................
OlyalaDreır inleDmüeşsüinDnmeene e iym.i... . 30
.......................................................
BaşlaİrAkÖei-nlRA:e ç ıklam.ak 32
....................................................................................
AİÖ'-nREisnnk el.i-.ğ.- i. .......................................................3....5.... ......................... ..
EleşDtüişrüenlŞm aeb l.o..n...u. . .. 37
.. ......................................................................
BAZSIO NUAÇR.L .....-.·.-.···.·-.··..··.·.·.·.·.·.··..··...·...·...·...·... ............4 ..0.. ...................................
YazmFai ki·r·l·e·r·i···········-·-----·4-1· ··········
...........................................................
HkiayeAnnil. a..t.. ......-..-..·..-..-.·.-.-.·.·.· ········4 2
..·· ················································
BÖLÜ1M- Alrımşatlı.a.r................... ...... ..........................4.3. ............................
BöL-ÜM
il
MantıDkülşıü nmeBniilne şenleri 49
....................................................................
EleşDtüişrüenlm OeknlivanerY ıa ylar...ı . 49
................................................................
MantKıukr manBıinşl eenleri . ........... 50
......................... ....................................................
Ama(çH eedflAemra,aç rlİ,s teÇnıeknt, Nı yileaİtrşe,vl ) .5 2
.......................
KonuAyllaak Saolr(ıuP robBlaeışmkl",,No kta""K -A-S") 53
.......................
Varsmalya(ırG eçTmeioşr Viesriiy,la de aAn l ınNaend, i r
Aksiyomlar) 54
................................................................................................................
UyugalmalvaeSr o nuç(lSaornır GaedlaBenen d,e vlelF eary dal5a6r )
...
Blig(iV eKraniı,,Gt özlem.ler.) 57
.............................................................................
Kavarml(aFri kiOrrglaenriEizt emK ea,t ergio)l .er . 59
...................................
iv
SonuçlYaorrm,ul a(rÇa ırkıÇmö,üz mleVra,rı Klaarna rlar) 61
Bakış( eRAfçeırsKaıan ysn Paekr,s pektif) 62
......................_.... ....
Altern(aDtiiğİfehlrte irem rSa,çel elne,kS leeçreirm)l 64
.............--....
Bağl(aOmr tGaemç,m iş) --66
..................................................................................
BiGrö rselleştirme 67
....................................................................................................
MantıDkülüşın menÜiçEn kB lieşeni 68
..........................................................................
Sebepler 68
........................................................................................................................
İddia(lYararg ılar) 68
....................................................................................................
Hpiotezler 69
....................................................................................................................
YanılBtiıBrcli ıe şGeenr:ç eerk l 70
...........................................................................
BişleenilK eurllaMnanatnıD külşıü nmBeinKriı nsN maıs Aınlai lEzd i?l7 i1r
BlieşerniElnte rafDıonldaaş Amnaaikilz:nT e mSelüe rci 71
.......................
BlieşenÇlaelraılkşBe:mi Şre yin Mantığı 72
.......................................................
AynFıi kiOrldamedı ınğDıuzur mlarAınnai l iz 74
.............................................
ÖrnekE:vl enmeMnainntH ıağkınk dıDaü üşnemk 75
................................................
SüreGcüev enmek 80
................................................................................................................
BAZSIO NUAÇRL 81
...................................................................................................................
YazmFai kirleri 81
..........................................................................................................
HkiayneiAn lat 82
...........................................................................................................
BÖLÜ2M- Alıştırmalar 82
.....................................................................................................
BöLÜM
-III
BiArl anvdeaD isiplinde EleşNteidrierl? Düşünm9e0
.................................
EleşDtüişrüenlm Beönülimenlr vieT anımBliaArrl ıaU:ny agl uanmış
Şekilde 91
......................................................................................................................................
Byiolio,kSj osyio,klF oejlivs eeM füizkOallaa krD üşünmek 95
............................
AlanvıeynDa si iplMiannitnı ğı 97
......................................................................................
BiArl avne yDasi ipNleidn?i r 97
..................................................................................
BiArl anMıannt ıKğaıv ramı 98
.....................................................................................
BiArl anMıann tNıeğldıee rOnl u?ş ur 99
.............................................................. ....
v
YeriblimlMearnitnnıiğıınn ABniarl. i.z.i. ................1..0...0.. .................................
BiErd beiyDaetsr inint ı.Mğ.aı.n ..................................1...0..1.. .................................
DsiiplKieinlmienil neÖirğ ren.m.e. ..........................1...0...3... ................... ......................
BiDri sipKleilniiminey Dlleüeşr ünmNeek Dketmi.er.?. ...1.0.3. .................
TemveelG üçKlaüva rml.a.r. ...............................1..40.. .....................................................
TemveelG üçKlaüv mrlaaArnıl am..a..k.. .........................1..0..5.. ......................
MantıkBsaağll anGtöısltaerrİıimç nKea kv rHaamir tanlıanr ı
Kullan.ı.l..m..a..s..ı.. .....................................................1......80... ..................... ..............
BiBrü tOülnaa krD ersMienr keziSnodr.eu.k .i. ................1...01... ...................
KısBaiD re neSmoes:y olGoiijrDşie yres iMnekdreezB iiS rou ryla
DüşünİmçeTiken m veelG üçKlaüv mrlaarKıuanln lıl.m.a.s.ı1..1. 3. .........
DisipBlaikAnıçişı.n s. ı. .................................................................1......1....5..... .................. ..
BiDri sipEllienşdOteli arrDealük şm üenyKea rEşnıg e.l.l.e.r. ..1.1.8. ...................
GeçmHiiaşky e,lG eerçmMianşt .ı.k.. ......................................1.91. ......................
OkuAlllaak Şaelyı.l. .e..r.. ..........................................1...2...1.... .................................
DisipGülvienne.m .e.k. .........:... ......................... ................1....2.....2.... ........................... .......
AynFıi kiOrmldaed ıığzı.dn..a.. ..........................1.2.7. ...............................................
BAZSIO NULAÇ.R. ............................................................1...2...7... .................. .......................
YazmFai ki.r.l..e..r..i.. ........................................................1.....82... .......................... ...
HiakyeAnnil .a.t. ....................................................1....2..9.. .........................................
BÖLÜ3M- ıAşlmtaılr.a.r.. ..............................................................1....3....0... .......................
BöLÜM-IV
EleştDiürşeüln meSntiann dartları 137
..............................................................
Açıklık 138
....................................................................................................................................
Tartı.ş.m.a. ................................................................................1....3...9... ......................
EngelNleOetlr m:ka KnousuZnodOral aNne d?.i .r.............1..4..1.. .......... ....
NasDıalhN ae Otl un?. u.r..................................1...4...2... ..........................................
Doğru.l.u.k. ...........................................................................................1......4......3..... ...............
Tartı.ş.m.a. ......................................................................................1.. ..4....3.... ..............
vi
EngellDoeğrOr:mlu a tkav eN eyDionğ Orlud uğAulngmuıa lkata
ZoOrl an ?N edir 144
...........................................................-.·.-.·.·.·.--............
NasDıalh Dao ğHrua lGee l?i. n.ir ..1 45
. ..................................................................
��emA,al ka .. . . .. .146
.................................................................................................................
Tartışma. . . . 146
................................................................................................................
EngelNleeyÖrin:ne mOllid uğOudnaak lanNmeZa odrad ur.?1 47
...........
EnÖ nemŞleiyN ienO ludğuNnaals O ıdalkan?ı lır ..ı48
............................... ..
Yetielr.il.k. ........................ı.4.8. .................................................................................................
Tartışma. . .. ı49
................................................................................................................
EngelBlieŞrre :yH akkıYnedtae rMiantncıekD lüış ükneünZr or
OlaNne d?.i .r............................................ı...s...ı... ................. ................................
OlayHlaakrk ıYnedtaeO rllairN aaks ıl D?ü. ş.ü.n.ü.l.üı.rs.ı. .................
DerivneGl einki .ş.l.i.k. ..................ı.s.z. ................................................................................
Tartışma . ıS3
...................................................................................................................
EngelYleetrer:di aD reK ravieGn e şnD iüşünmNeedlEeen rgl ed?iırss
OlaylYaürzınenyiÖ int esNiansBeıa lk mDaalhıGa,e nBiişr
PereskptiN iafsKıalzn amalı? .. .ı S6
.........................................................................
Kesiinkl. ıs6
.................................................................................................................................
Tartı.ş.m.a. ....................................ı..s..7.. ................................................................
EngelKleesOril:nm taaZk oOrl aNne d?.i .r........ı.s.7. ................................
DahKaes iBni Hra lNea sGıell ?i n.i.r.. ıs8
.......................................................
EleşDtüişrüenlSm tea ndarAtnllaarmvıaeİnk sçı e lleştirmeıkS 8
......................
EkE leşDtüişrüenlSm tnead talr.arı . . ıs8
.........................................................................
EleşOtlimryaeaDln ü şünSmaten dtalr.a.r.ı. ..........ı.s.9. ..............................................
BlieşDeönn güEstür afDıenğldeear nmdeikr ı6ı
........................................................
BiPra rMçaatn ığDıenğ erilrmeienlsdiTneimnSe ülr eci..ı 6ı
.....................
EleşOtkiurmeal . . . . ı63
.............................................................................................................
OkumvaeÖ nemlliSikt andar.dı .. ı64
............................................................... ..
Bligİiiç nO kumak . . ı64
............................................................................................ .
KeyİiiçfnO kumak ... 164
....................................................................................... ....
StandaKrotnltLariros lt esi.. . 146
..........................................................................
Okmuav eD nileme . . 166
..........................................................................................
BAZSIO NÇULA.R. ......................................1..67.. ....................................................................
YazmFai ki.r.l.e.r.i.. ...........................................................1.....6....8... ........................ .
HiakyeAnnil .a.t.. ............................................... ..........1...69... ............................. .......
:
BÖÜLM4 -Alıştı.r.m.a.l..a..r... .................................................1...69... .................................
BöLÜM�V
HerŞ eyBii Arr ayGae tirmEelke:ş tDiürşeüln mSeo rularını
Cevaplamak _ . 174
.................................................. ....................................
BiDrsi iplEilnedşeDt üişrüenlm MeenkrienSz ü r.e..c..i.. ......1.7.5. .........................
MekreSzü reçDtaehFnaa l zasYıanpım .a.k. .................1..7..7.. ................................ ....
MekreSzü reçDtaehAnaz n ııY apm.a.k.. ...........................1..97.. ...................................
ResmNeeK adUayru yorsEulneuşzBt?ii Drrü eşlü Onlümr.a .k. ..1.8.0. ..............
EleşDtüişrüenlKm aer akÖtzeerll el..ri..ik. .....................1...8.2. ........................
ÖnemEllie şDtüişrüenlSm ouerl arDıüyşlüank .m .e......................1..8..3.. ...............
NalsB ıaşlaBniAırdr ı:Gm e rGidi erBeakş l.a.y.ı.n. ....1.8.3. ...........................
SoruHlakakrı nEdlae şOtliaarkrDe ül şün.m.e..k.. ..........1.8.5. .......................
SS:o uryBaa km.a.k. ...................................................................1..8..8.. ......................
B:l eBşienKluelrlaiakD n üaşrmüen.k. ,.. ........... ..............1..9..1.. ........................
SS:t antdlaaKrruıl la.n.m.a.k.. ................................................1..9..3. .......................
D:Ds iipBlaiknı mıDnüdşaünn .m.e..k... ....................................1..9..3. ................
EleşYtaizrmeBaliY: ra zYıa zarMkeernkS eüzr Keuclil a.n.m.a.k. 1.9.7. .............
EleşDtüişrüenlİm ş.ei. . ..................................................2..0.3. ..................................
BAZSIO UNÇLA.R. ............................................................................2...0...4... ....................... ..
YazmFai ki.r.l.e.r...i... ..........................................................2....0...5... .........................
HiakyneAin l.a.t. .......................................................................2....0....6.... ..................
BÖLÜ5M-A lıştı.r.m..a..l..a..r.. ...............................................2....0....6.... ......... ...................
YıldAılzılşıt ırCmeavlaap.rl.ıa.nr. ı. ...................................2....1.3... ................................ .
Her BöYlönüemlNeio kt vleaY raa rrlanKıalyanlnaa.k r. ......2.2.4. .........................
.
INDEKS 228
...................................................................................................................
viii
AZAR HAKKINDA
y
DrG.e raNlodsh i Bcuffalo ÜEnyviaelresti tveesN ienwOd rel eÜannvise rsi­
tesinpdreo fesörEdltüeirşr.de ülş ünmöeğnrient ilhmeeyrsö innüiaynll aek alı
250e'nfad zlual usveau ll uslaçraalrıaşssmıaa hyiapA tyirrıA.cB aDE ğitDiem­
partmanın"dYaü ksSeveki yDeülşiü nBmecee rileUrliunsÖialnlç ümpür"o je­
sindçea lışSmoınşo,mD ae vlÜenti versiEtleesşitDniüdrşeeü ln Mmeer kezi
YarıdmcDıi rteökrlüyğüürnüüt müBşr ivtKeio slho mbÜinyiav ersiatkeas­inde
demisyyeanplmiıkş tır.
Kişibsinerol ot l aakrb,a zieynyi a rgıullaarşabm aızşde enu laşaşmtaımrı.
IrakU'rşı enh rimnodteo siskülremtü ş, İsviçre'de çgaölçımşe­n bir işçi olarak
mışÇ,e kovsaylkaa'kdoam ünoitsotrt iatrea fıhnadpaastneı lbmiıSrşi ,c igley­a
misindeo lkaarCçaeakzk a ygiirt'mNeii nşle, h rianidlee yseilyklaeeçn m ıOşr,t a
Afri'kd aaM aassaaiv aşçıblearrarıyb yaelşaa mSıaşh,aç röal ünTdiemunbk tau 'y
seyaehtamti şKtaritirn.Ka a sırgamsüılntdoealc miuu şrv tea rtNıewk York
Buffalkoa'sdıar gaulzaarkydtaaaşn aa kmtıard.
ix