Table Of ContentMEMOIRS OF THE MUSEUM OF ANTHROPOLOGY
UNIVERSITY OF MICHIGAN
NUMBER 19
Early Neolithic Settlement.
and Society at Olszanica
by
Sarunas Milisauskas
ANN ARBOR
1986
© 1986 The Regents of the University of Michigan
The Museum of Anthropology All
Rights Reserved
Printed in the
United States of America
ISBN 978-0-915703-03-6 (paper)
ISBN 978-1-951538-07-1 (ebook)
To James Bennett Griffin,
who not only encouraged me to specialize
in European prehistory, but also provided
me with the opportunity to begin my archaeological
research on the Neolithic sites.
Olszanica is pronounced ol-sha-nit'-sa.
Contents
List of figures ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ix
List of tables ..... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . xiii
List of plates .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . xvii
Acknowledgments. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . xix
Chapter 1. Introdnction.......................................................................... 1
Objectives. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
History of Olszanica excavations . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
Linear Pottery culture .......................................................................... 2
Chapter 2. Location and Site Description . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
Geographical location and environment . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
Linear Pottery culture site of Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
Data recording strategy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Chapter 3. Ceramics and Miscellaneons Clay Artifacts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Coarse ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Ornamentation of coarse ceramics. .. . . ...... .. .... . .. . .. . .. .. .. . .. .. . .... . . . . . .. .. .. . . . ... . .... 14
Temper of coarse ceramics ................................... ,. ... . .. ... .... . .. .... . . . ... . .... 18
Shape of coarse ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Fine ceramics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Temper of fine ceramics ...................................... , ........................ , .. . ... . 20
Shape of fine ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Ornamentation of fine ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Lip form.................................................................................... 23
Miscellaneous artifacts of clay. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Spindle whorls and drilled sherds. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Clay artifacts of unknown function. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Chapter 4. Chronology.......................................................................... 31
Quantitative studies of Linear Pottery ceramics .................................................... 32
Chronology of pits at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Five Phases of the Linear Pottery Ceramics at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Phase 01 Linear Pottery ceramics at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Phase 011 Linear Pottery ceramics at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Phase 0111 Linear Pottery ceramics at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Phase OIV Linear Pottery ceramics at Olszanica .... ,. . .. . .. . . ... . . . . . . .. .. . .. .. .. .... .. .... . .. .. 35
Phase OV Linear Pottery ceramics at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Coarse ceramics with incised lines . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Nonlocal ceramic styles at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Analysis of stylistic attributes. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Width of incised lines. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Number of incised lines. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Distance below the lip ...................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
Distance between incised lines. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Length of lens-shaped stroke. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Number of incised lines cut by a lens-shaped stroke. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Punctate at end of incised line . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
v
Chronology of different excavation units at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Absolute chronology. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
Regional chronology. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
Chapter 5. Pits........ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Elongated pits ..... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Elongated pits in unit Cl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
Small pits . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Large pits . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Construction pits. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
North-south pits .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
East-west pits. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
Interior pits ................................................................................... 57
Oven pits and pits with a layer of burnt soil and/or charcoal ........................................ 59
Chapter 6. Longhouses.......................................................................... 67
Chapter 7. Flint Artifacts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Striking platforms. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Flakes and blades . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Measurement of flint artifacts ................................................................... 85
Cores.............. .............. ............................................................. 85
Cores with single striking platform . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Cores with double striking platforms. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Disc cores. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Flint tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
Retouched flakes. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
Retouched blades. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
Endscrapers and macroendscrapers . . . ... . .. . . ... . .. . . .. ... .. . . ... . . . . . . .. . . .. . . ... . . .. . . ... . ... 101
Sidescrapers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Truncated pieces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
Sickle blades. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
Burins ........... .............. .......... ................................................... 126
Boring tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
Hammerstones/pestIes . . . . .. . . . . . . . . . .. . .. . . . .. . .. . . .. . .. .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. .. ... .. . . . .. 134
Projectile points. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
Multiple function tools. . . . .. .. . . . . . . .... .. . . ... ..... ... . . . . . .. .. . . ... . ... .. .. . . . .. . . .. . .. . . . .. 136
Miscellaneous flint tools ...................................................................... 137
Flint axes ................................................................................... 137
Discussion of flint artifacts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
Cutting edge/mass ratio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
Flint tools from the plow zone. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
Flint tools from Olszanica 1951 .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
Flint tool frequencies during the five phases . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Comparison to other Linear Pottery sites. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Importance of sample size. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
Comparison of Linear Pottery sites in Poland. . ... .. .. .... ... . . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . ... . .. . ... 142
Comparison of Linear Pottery sites in western Europe. .... .... . . . ... . ... . . .. . . ... .. . . . . .. .. .. .... 143
Chapter 8. Obsidian Artifacts and Polished Stone Tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
Obsidian artifacts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
Polished stone tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
vi
Miscellaneous stone artifacts. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Stone with grooves. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Circular stones. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Grinders and pestles. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Chapter 9. Subsistence and Land Utilization.. .. . . . . . . . . . . . . . .. . .. . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .. . . . 157
Subsistence. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
Floral and faunal remains. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
Land utilization. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
Chapter 10. Trade.............................................................................. 165
Chipped stone and polished stone material. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
Flint material at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
Flint exchange system. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
Obsidian exchange. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
Chapter 11. Spatial Analysis. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. . . . . . . .. . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . . . . . . 175
Distribution of plain blades in unit D3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
Distribution of ceramics in unit D3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Quantitative analysis. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Horizontal distribution of obsidian artifacts and polished stone tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
Chapter 12. Sociopolitical Organization. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
Chapter 13. Population and Settlement Organization. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
Site population. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
Regional settlement organization and population . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
Chapter 14. Conclusion.......................................................................... 223
Bibliography. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
Appendices. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
AI. Frequencies of ceramics in pits. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
Bl. Completely excavated pits: summary metrical data. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237
CI. Size and depth of postmolds of longhouse 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
C2. Size and depth of postmolds of longhouse 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
C3. Size and depth of postmolds of longhouse 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
C4. Size and depth of postmolds of longhouse 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
D1. Frequencies of flint tools, flakes, blades, cores and hammerstones/pestles in pits at Olszanica .,. . . . 243
D2. Frequency of flint tools in pits at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
D3. Attributes of endscrapers. .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .. . . . 249
E1. Frequencies of obsidian artifacts in pits at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258
Fl. Frequencies of polished stone tools in pits at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259
F2. Petrological analysis of polished stone tools by Marek Doktor .................................. 259
F3. Petrological analysis of polished stone tools by E. Piekarska. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260
F4. Mineral composition of polished stone tools . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260
F5. Mineral composition of polished stone tools. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260
G1. Archaeobotanical data from Olszanica analyzed by Richard I. Ford. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
G2. Plant remains recovered through flotation technique at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
G3. Plant remains identified through analysis of imprints in daub by Maria Lityriska . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
G4. Plant remains identified through analysis of imprints in ceramics by Maria Lityriska. . . . . . . . . . . . . . . 264
HI. Frequencies of artifacts in 4 x 4 m quadrats in the northern section of unit D3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
H2. Frequencies of artifacts in 4 X 4 m quadrats in the southern section of unit D3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266
vii
List of Figures
1. Distribution of Linear Pottery culture sites in Europe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2. Location of Olszanica .................................................................... 6
3. Location of the Olszanica site. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4. Grid system at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
5. Plan showing the location of excavation units at Olszanica ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
6. Distribution showing the thickness of Linear Pottery ceramics ................................. 13
7. Distribution showing the diameter of Linear Pottery ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
8. Applied ornamentation types of Linear Pottery ceramics from Olszanica ..... . .. .... .... .. ...... 15
9. Linear Pottery knobs and lug from Olszanica..... .... .. .... ..... ..... .... .. . . .... .... . ...... 16
10. Linear Pottery knobs from Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
11. Diameter of round knobs ................................................................. 18
12. Method of measuring the wall angle of rim sherds...... . ... ...... .... . ..... . . ..... .. .. ....... 19
13. Wall angle of coarse rims. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
14. Linear Pottery coarse bowl from pit 15-68-Bl at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
15. Linear Pottery coarse vessels from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
16. Linear Pottery coarse vessels from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
17. Linear Pottery bases from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
18. Wall angle of music note rims... . . . .. ..... . .. ....... .... .. .... . ... . ..... . . ..... .... . ...... 23
19 . Wall angle of Zeliezovce rims. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
20. Linear Pottery bottles from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
21. Music note vessels from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
2?,. Linear Pottery bases from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
23. Zeliezovce ceramics from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
24. Zeliezovce vessels from Olszanica .......................................................... 28
25. Zeliezovce vessels from Olszanica .......................................................... 29
26. Zeliezovce bases from Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
27. Distribution of music note and Zeliezovce ceramics in pits at Olszanica ......................... 32
28. Measurements on ceramics.. ... ....... ... .... .. .... . ...... .. ... ... .. .. .. . . .... .... . ... ... . 37
29. Radiocarbon dates from Olszanica ......................................................... 43
30. Location of the Linear Pottery sites used in the analysis of chronology. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
31. Diagram showing the percent represented by one music note/ZeIiezovce rim sherd at Krzeslawice
III ..................................................................................... 45
32. Sequence of Linear Pottery sites on the basis of music note ceramics. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
33. Sequence of Linear Pottery sites and excavation units at Olszanica on the basis of music note
ceramics ........... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
34. Bar graph of the width of the incised lines of the plain incised rim sherds ..... . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
35. Bar graph of the width of the incised lines of the plain incised rim sherds with early motif included. 47
36. Bar graph of music note rim sherds with bar motif. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
37. Elongated pit 11-73-D3 at Olszanica ....................................................... 51
38. Elongated pit 20-68-Bl at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
39. Elongated pit 1O-73-D3 at Olszanica ....................................................... 53
40. Construction pit 47-68-Bl at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
41. Construction pit 52-68-Bl at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
42. Construction pit 51-68-Bl at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
43. Rectangular interior pit 48-68-Bl at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
44. North-south pit 2-73-D3 at Olszanica. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
45. East-west pit 8-69-Dl at Olszanica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
ix