Dünya Tarihi

952 Pages·2002·36.553 MB·Turkish

by  Willian H. McNeill

William H. McNeill
DÜNYA
TARİHİ
Çeviren: Alaeddin
Şenel
D
IMGE
ki tabevi
William H. McNeill, l917'de doğdu. Tüm kariyerini Chicago Üniver~itesi'nde
tamamlamış, uzun yıllar Tarih Bölümü'nün başkanlığını yapmıştır. 1971-1981
yıllan arasında, Journal of Modem History'nin editörlüğünü yürütmüştür. Bugün
(200l'de) aynı üniversitede emeritus (emekli) profesör olarak hizmet vermekte
dir. McNeil!, l963'te yayımlanan The Rise of the Wı:st adlı yapıtıyla "Amerikan
Ulusal Kitap Ödülü"nü kazanmıştır.
MeNelli'in Eserleri:
The Greek Dilemma (194 7)
History Handbook (1949)
America, Britain and Russia (1953)
Past and Future (1954)
The Rise of the West (1963)
Europe's Steppe Frontier 1500-1800 (1964)
The Contemporary World (1967)
A World History (1967)
Readingsin World History, lO cilt (1968-1973) Başeditörü
The Shape of World History (1974)
Venice: The Hinge ofEurope 1081-1797 (1974)
Plagues and People (1976)
The Human Condition: A Historical Ecological View (1980)
Pursuit of Power: Technology, Anned Force and Society since 1000 A.D.
(1982)
The Great Frontier: Freedam and Hierarchy in Modem Times (1983)
Mythistory and Other Essays (1986)
Polytechnicity and National Unity in World History (1986)
History ofWestern Civilization (1986)
A History of Human Community: Prehistory to Present (1987)
Population and Politics (1990)
Age of Gunpowder Empires 1450-1800 (1990)
The Global Condition (1992)
Keeping Together in Time Dance and Drill in Human History (1995)
Contemporary World: Nineteen Fourten to Present
Alii.eddin Şenel, l94l'de Kütahya'da zanaatçı-işçi bir ailenin çocuğu olarak doğ­
du. tık ve orta öğretimini bu kentte, esnaf dayılannın yanında çıraklık yaparak
·tamamladı. AÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni burslu öğrenci konumuyla l963'te bi
tirdi. l964'te bu fakültede asistan kaldı. l968'de doktorasım verip l980'de do
çent oldu. l983'te istifa edip l99l'e kadaryaşamını çevirileriyle kazandı. l99l'de
SBF'ye dönüp 2001 sonunda emekli oldu. Düşünce tarihi ve insanlık tarihiyle il
gili dersler verip çeviriler yapmış olan Şenel'in, bilimsel yapıtlan yanı sıra iki
ütopya denemesi bulunmaktadır.
William H. McNeil!
A World History
ISBN 975-533-068-2
© 1967, 1971, 1979 Oxford University Press
© imge Kitabevi Yayınlan, 1989
Tüm haklan saklıdır.
Yayıncı izni olmadan, kısmen de olsa
fotokopi, film vb. elektronik ve mekanik
yöntemlerle çogalnlamaz.
1. Baskı: 1985 (Kayııak Yayınlan)
2. Baskı: 1989 (Ve rso-imge Kitabevi ortak yayını)
3. Baskı: 1994
4. Baskı: 1998
5. Baskı: Eylül2001
6. Baskı: Kasım 2002
Yayın Yönetmeni
ŞebnemÇileı-Turan
Sorumlu Yazı işleri Müdürü
Hasan Tahsin Benli
Düzelti
Alaattin Topçu
Kapak
Nurafer Kars
Kapak Resmi
Gudmundun Gudmundsson Ferr6'nun "Fırça Darbesi"
adlı tablosundan alınmıştır.
Baskı ve Cilt
Pelin Ofset (312) 418 70 93194
imge Kitabevi
Yayıncılık Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Konur Sok. No: 3 Kızılay 06650 Ankara
Tel: [phone] ll • Faks: (312) 425 29 87
internet: www.imge.com.tr • E-Posta: [email protected]
imge Dagıtım
Ankara istanbul
Konur Sokak No: 43/A Kızılay Mühürdar Cad. No: 80 Kadıköy
Tel: [phone] 28 65 Tel: [phone]
Faks: (312) 4 25 65 32 Faks: (216) 418 26 10 /
William H. McNeill
~
Dünya Tarihi
Çeviren
. Alaeddin Şenel
6. Baskı
r.
IMGE
ki tabevi
Yapıtın 1. baskısı 1967, 2. baskısı 1971, 3. baskısı kÜçük ekleme ve
düzeltmelerle 1985'te yayımlanan İngilizce orijinalinin (William H.
McNeil!, A World History, New York-Londra-Toronio, Oxford Üniver
sitesi Basımevi, 574 s.) 2. baskısından, Alaeddin Şenel tarafından
Türkçeye· çevrildi. Türkçe çevirinin 1. baskısı 1985'te Kaynak Yayınla­
n, 2. baskısı (tıpkıbasımı) 1989'da Verso ve İmge ortak yayını olarak,
3. baskısı ise çevirinin redaksiyondan geçirilmesinin ardından İmge
Kitabevi Yayınlan tarafından Ağustos 1994 tarihinde yayımlandı. Eli
nizdeki 6. baskı, A Worlçl History'nin 1985 yılında yayımlanan orijinal
3. baskısında yazann yaptığı küçük düzeltmeler Türkçe çeviriye akta
nlarak ve yazann 1994 World History Conference'ında s'Unduğu "The
Changing Shape of World History" (Dünya Tarihinin Değişen Biçimi).
başlıklı yazısının çevirisi eklenerek gerçekleştirilrniş dördüncü Türkçe
baskının tıpkıbasımıdır.
• · Kaynakça notu:
William H.' McNeill, Dünya Tarihi, çev. Alaeddin Şenel,
Ankara, 2001, İmge Kitabevi Yayınlan, 950 sayfa.
İçindekiler
~
ÖNSÖZ ...................................................................................................... l3
BIRINCI KESIM
ILK BÜYÜK DÜNYA UYGARLıKLARININ l.Ö. 500'E KADAR
ORTAYA ÇIKIŞLARI VE BIÇIMLENIŞLERl... ...................................... l7
BIRINCI BÖLÜM
BAŞLANGIÇ .......................................................................................... 25
Ilk Insanlar ............................................................................................ 26
Çevresel Etkiler ................................ :. ................................................... 28
Tarımın Getirdiği Değişiklikler ............................................................. 32
Ilk Uygarlık ........................................................................................... 34
Sümer Buluşları ..................................................................................... 37
Din. ..... , .................................................................................................. 38
Yazı. ....................................................................................................... 40
Sulama ................................................................................................... 42
Askeri Güç ve Monarşi .......................................................................... 43
IKINCI BÖLÜM
UYGARLIG IN YA YILIŞININ t.ö. 17 00'E KADARK11LK EVRESL.. ........ 4 7
Çobanlik. ............................................................................................... 48
Saban ..................................................................................................... 5l
Mısır Uygarlığı···········································:··········,······························· 53
6 Dünya Tarihi
Eski Krallık. ........................................................................................... 55
Orta Krallık ............................................................................................ 59
Indüs Uygarlığı ...................................................................................... 60
l.ö. 2500-1700 Arasında Mezopotamya Uygarlığı. ............................. 63
Uygarlığın Yağmuda Sulanan Topraklara Geçişi ......... , ........................ 67
Deniz Uygarlığı ..................................................................................... 72
Doğu Asya, Kuzey Amerika ve Güney Amerika .. : ................................. 76
ÜÇÜNCÜBÖLÜM
l.Ö. 1700-500 ARASINDA ORTADOCU'DA KOZMOPOLlTLlK ....... 81
Savaş Arabalı Savaş Tekniği .................................................................. 82
Üç Ortadoğu Imparatorluğu .................................................................. 86
Demir Çağı ............................................................................................ 88
Demirin Etkileri .................................................................................... 90
Süv:ari Devrimi ...................................................................................... 93
Pers Imparatorluğu ............................................................................... 97
Imparatorluk Teknikleri ....................................................................... 98
Alfabetik Yazı ...................................................................................... 102
Tektanncılığın Doğuşu ....................................................................... 105
Yahudiliğin Ilk Evreleri ....................................................................... 108
Zerdüşt Dini ........................................................................................ 116
DÖRDÜNCÜBÖLÜM
HINT UYGARLICININ l.Ö. 500'E KADAR BIÇ1MLEN1Şt.. .............. ll9
Uygarlığın Ganj Bölgesine Geçişi.. ...................................................... 121
Kast ............................................................. .-....................................... 123
Aşkın Din ............................................................................................ 135
Vedalar ve Br alımanalar ........................ ·. ............................................. 136
Upanishadlar ve Gizemcilik ................................................................ 137
Ja inizm ve Budizm. .......................................................................... .-... 141
BEŞINCI BÖLÜM
YUNAN UYGARU<TININ l.Ö. 500'E KADAR BlÇ1MLENlŞ1 ............. 145
Mykene Vikingleri ............................................................................... 146
Kent Devleti ........................................................................................ 147
Kolonilerio Kurulması ve Ticaret ........................................................ 149
Falanksın Etkileri ................................................................................ 151
Yunan Kültüründe Polis'in Egemenliği.. ............................................. 155
Polis'in Sınırlılıklan ................................ 0 ............................................ 160
Içindekiler 7
ALTINCI BÖLOM
ÇlN UYGARLIGININ l.Ö. 500'E KADAR BlÇlMLENlŞl ................... 163
Şang Hanedanı ..................................................................................... l66
Çou Hanedanı ...................................................................................... l68
Konfüçyüs ve Taoizm .......................................................................... l72
YEDINCI BÖLÜM
BARBAR DÜNYADA l.Ö. l700'DEN l.Ö. 500'E KADAR
ORTAYA ÇlKAN DEGlŞlKLlKLER .................................................... 179
Akdeniz Dünyası ................................................................................ ,180
Bozkırların Batısı ................................................................................. l8l
Bozkırlann Doğusu ............................................................................. 185
Özet ..................................................................................................... l87
BIRINci KESIMLE ILGILI KAYNAKÇA DENEMES1 .................... :. ...... 189
lKlNCl KESlM
l.Ö. 500-l.S. 1500 UYGARLIKLAR ARASI DENGE DÖNEMl... ....... l99
SEKIZINCI BÖLOM
YUNAN UYGARLIGININ l.Ö. 500 -336 ARASINDA
GELIŞIP SERPILIŞI ............................................................................. 207
Atina Deniz Savaşlannın Etkileri ........................................................ ~ll
Klasik Çağ ........................................................................................... 213
Tiyatro .................... :. ........................................................................... 214
Felsefe ................................................................................................. 217
Bilim, Hatiplik, Tarih .......................................................................... 223
Mimarlık ve Heykelcilik ...................................................................... 226
Peloponnesos Savaşı'ndan Sonraki Toplumsal Değişme ..................... 227
DOKUZUNCU BÖLOM
HELENISTtK UYGARLIG IN l.Ö. 500-200 ARASINDA YA YILIŞI ....... 231
Makedonyalılann Fetihleri .................................................................. 232
Yunan Göçü .................................................................................... :. .. 234
Dinsel Değişiklikler ............................................................................. 236 .
Helenistik Bilimler ve Sanatlar ............................................................ 238
Roma'nın Yükselişi. ............................................................................. 241
Cumhuriyetin Çöküşü ........................................................................ 245
Roma imparatorluğu lçinde Helenizm ................................................ 247
Hıristiyanlık ........................................................................................ 249
8 ' Dünya Tari hi
ONUNC U BÖLÜM
LÖ. SOO-LS. 200 ARASINDA ASYA .................................................. 255
Hindistan'ın Maurya Imparatorluğu ................................................... 256
Çin'in Birleştirilmesi ........................................................................... 258
Orta Asya'daki Devletler.. ..................................................... , .............. 261
Savaş ve TicaretYöntemlerinde Değişiklikler ..................................... 262
Sanatta Gelişmeler ............................. 265
00 ...... OOooooo oooooooo, 0000 000 .. oo. 000 00 ..... OOoO
Yeni Kozmopolit Dinler ............ 268
00 ............................................ 00 ..........
. Salgın Hastalıklar ve Imparatorluklar ...................... 288
00 00 .. 00 .. 00 .... 00 ...... 00.
ONBIRINCI BÖLÜM
Hİi-H UYGARLIGININ LS. 200-600 ARASINDA
GELIŞMESI VE YAYILIŞI ........ 291
oo ... oo .....................................................
Gupta İmparatorluğu .......................................................................... 293
Sanskrit Öğreti .................................................................................... 296
Sanskritçe Edebiyat .............................................................................. 299
Gupta Sanatı ........................................................................................ 301
Hint Uygarlığının Doğu ya Yayılması. .................................................. 303
Uzakdoğu'da Budist Misyonerler ........................................................ 305
Batı Üzerindeki Hint Etkisi ................................................................. 308
ONIKINCI BÖLÜM
LS. 200 -600 ARASINDA BARBAR İSTİLALARI
VE UYGAR TOPLUMLARIN TEPKIS1.. .............................................. 3ll
Hunlar ve Batı Bozkırlan ..................................................................... 3l3
Doğunun Bozkır Topluluklan ...................................................... :. ..... 315
Roma İmparatorluğu'nun Zayıflaması. ................................................ 316
Çin'de ve İran'da Barbariara Karşı Tepkiler ........................................ 319
Sasani Imparatorluğu .......................................................................... 322
Sasani Dini .......................................................................................... 3 24
Bizans Imparatorluğu ........ , .................................................................. 326
Sapma ve Ortodoksluk ..... : .................................................................. 328
üNÜÇÜNCÜBÖLÜM
ISLAMIN YÜKSELlŞI .......................................................................... 333
Muhammed'in Yaşamı ......................................................................... 334
Arap Fetihleri ve Emeviler .................................................................. 337
Müslümanlarm Kitabı ve Şeriat.. ......................................................... 341
Arap Saray Yaşamı ve Kültürü ............, ................................................ 344
Abbasi Imparatorluğu .. : .................................................................... ,.347
Içindekiler 9
ONDÖRDÜNCÜBÖLÜM
,t.s. 600-1000 ARASINDA ÇİN, HİNDİSTAN VE AVRUPA .............. 349
Çin ................................................... ,. .................................................. 354
Hindistan ............................................................................................. 356
Avrupa ................................................................................................. 360
Feodalizmin Başlangıçlan ................................................................... 365
Bilgi Alanında Gerileme ...................................................................... 370
Özet ..................................................................................................... 37l
ONBEŞINCI BÖLÜM
1000 -1500 YILLARI ARASINDA TÜRK VE MOCOL
FETIHLERİNİN ETK1LER1 .............................................. : .................. 373
Türklerin Uygar Toplurnlara Sızması.. ................................................ 374
Moğol Fetihleri .................................................................................... 377
Osmanlı İmparatorluğu ................................................................ ·: ..... 3 78
Islam Dünyasında Sufilik Akımı ......................................................... 380
Güzel Sanatlar ..................................................................................... 384
Hindistan'da ve Hinduizmde Ortaya Çıkan Değişiklikler ................... 386
Ortodoks Huistiyanlık Dünyası .......................................................... 388
Çin'de Geleneğin Zaferi. ...................................................................... 393
· ONALTINCI BÖLÜM
1000-1500 YILLARI ARASINDA ORTAÇAC AVRUPASI
VE ORTAÇAC JAPONYASI ................................................................ 399
Ortaçağ Avrupası.. ............................................................................... 400
Avrupa'nın Ekonomik Alanda Yerleşip Güçlenmesi.. ......................... 404
Siyasal Yerleşme .................................................................................. 406
Kültürel Yerle~nıe ................................................................................ 411
Japonya ................................................................................................ 418
ONYEDINCI BÖLüM
1500 YILINA KADAR UYGAR DÜNYANIN KIYILARINDAKl
TOPLULUKLAR .................................................................................. 4 23
Güneydoğu Asya ve Güney Pasifik ..................................................... 4 24
Salıraaltı Afrikası ................................................................................. 4 26
Amerika Kıtaları .................................................................................. 4 38
IKINCI KESIMLE ILGILI KAYNAKÇA DENEMESI... ............................ 445