De Hikajat Malém Dagang. Atjèhsch Heldendicht, Tekst en Toelichting

128 Pages·16.408 MB·Austronesian

by  Cowan H.K.J.

sSSESs^^SSe mm
BIBLIOTHEEK KITLV
0101 7456
oMo 90? &3\

DE "HIKAJAT
MALEM DAGANG"
ATJEHSCH HELDENDICHT,
TEKST EN TOELICHTING
DOOR
H. K. J. COWAN
UITGEGEVEN DOOR HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR
DE TAAL-, LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERL.-INDIE
1937
BIBLIOTHEEK KITLV
0043 4033
DE "HIKAJAT MALEM DAGANG"

DE "HIKAJAT
MALEM DAGANG'
ATJEHSCH HELDENDICHT,
TEKST EN TOELICHTING
DOOR
H. K. J. COWAN
'"K^D-ENVOtf^
UITGEGEVEN DOOR HET KONINKLIJK INSTITUUT VOOR
DE TAAL-, LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERL.-INDIE

INLEIDING.
De „Hikajat Malem Dagang" behoort met de „Hikajat Potjoet
Moehamat" tot de fraaiste en oudste producten der Atjehsche litte-
ratuur; het is een „hikajat", d.w.z. een werk, opgesteld in het Atjeh
sche metrum, de ,,sandja"\ Het woord ,,hikajat" immers heeft zijn
oorspronkelijke Arabische beteekenis in het Atjehsch verloren en
duidt daar alle werken aan, opgesteld in verzen, onverschillig welke
onderwerpen zij behandelen (zie Snouck Hurgronje, The Achehnese,
II, pag. 77). I
Welk der beide evengenoenxle werken als het oudste moet worden
aangemerkt, is niet volstrekt zeker, al komt die qualificatie waar-
schijnlijk aan de Malem Dagang toe. De gebeurtenissen in dit epos
spelen zich af tijdens den grooten Sultan Iskandar Moeda, die re-
geercle in de jaren 1607—1636, terwijl in de Hikajat Potjoet Moe
hamat de daden van den vorst van dien naam, broeder van den toen-
maligen Sultan Ala'edin Djohan Sjah (1736—1760) worden be-
zongen. Dit laatste gedicht nu is, blijkens enkele persoonlijke opmer-
kingen van den schrijver, in het midden van de 18e eeuw geschreven.
Al is, te oordeelen naar het legendarisch karakter, dat den Malem
Dagang eigen is, dit werk waarschijnlijk eenigen tijd na de daar
behandelde gebeurtenissen opgesteld, het heeft niettemin alles voor
het — althans voorloopig — voor het oudste te houden (Snouck
Hurgronje, ibid. pag. 88). Ik meen het dan ook veilig te mogcn
stellen op niet veel later dan eind 17e eeuw.
Gelijk gezegd is de Malem Dagang een dichtwerk met een histori-
sche kern, behandelende een expeditie van Sultan Iskandar Moeda
tegen het Maleische schiereiland. Het is een historisch vaststaand
feit, dat Iskandar Moeda verscheidene expedities tegen Malaka heeft
uitgezonden, en wij willen thans nagaan, of, en zoo ja, in hoeverre
de gegevens van het gedicht ons in staat stellen door vergelijking met
die der geschiedenis vast te stellen, met welke expeditie wij hier te
doen hebben.
In het kort is de loop van het verhaal de volgende:
Een zekere Radja Raden, een enkele maal betiteld als „Radja
Meulaka" (het rijm vereischt daar ,,a"), komt met zijn vrouw, eene