Table Of ContentÇOCUKLARIN ÇĠZDĠĞĠ HAYVAN RESĠMLERĠNDEN AĠLE
ĠLĠġKĠLERĠNĠN ĠNCELENMESĠ
EXAMINATION OF FAMILY RELATIONS BASED ON
CHILDREN’S ANIMAL DRAWINGS
Selin ġANSAL
Hacettepe Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim – Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin
Ġlköğretim Anabilim Dalı, Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı Ġçin Öngördüğü
Yüksek Lisans Tezi
olarak hazırlanmıĢtır.
2014
Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü‟ne,
Selin ġANSAL‟ın hazırladığı “Çocukların Çizdiği Hayvan Resimlerinden Aile
ĠliĢkilerinin Ġncelenmesi” baĢlıklı bu çalıĢma jürimiz tarafından Ġlköğretim Anabilim
Dalı, Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı’nda Yüksek Lisans Tezi olarak kabul
edilmiĢtir.
Başkan Prof. Dr. Mübeccel GÖNEN
Üye (Danışman) Prof. Dr. Berrin AKMAN
Üye Doç. Dr. Ayda BÜYÜKġAHĠN SUNAL
Üye Yrd. Doç. Dr. Arif YILMAZ
Üye Yrd. Doç. Dr. Necdet TAġKIN
ONAY
Bu tez Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği‟nin
ilgili maddeleri uyarınca yukarıdaki jüri üyeleri tarafından …../…./……. tarihinde
uygun görülmüĢ ve Enstitü Yönetim Kurulunca …../…./……. tarihinde kabul
edilmiĢtir.
Prof. Dr. Berrin AKMAN
Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürü
ii
ÇOCUKLARIN ÇĠZDĠĞĠ HAYVAN RESĠMLERĠNDEN AĠLE ĠLĠġKĠLERĠNĠN
ĠNCELENMESĠ
Selin ġANSAL
ÖZ
Bu araĢtırmada 4-5-6 yaĢındaki çocukların çizdikleri resimlerden aile iliĢkilerinin
incelenmesi ve çocukların resimlerinin çeĢitli değiĢkenlere (yaĢ, cinsiyet, okul türü
vb.) göre değerlendirilmesi amaçlanmıĢtır.
ÇalıĢma grubunu Ankara ilinde, 2011-2012 ve 2012-2013 eğitim öğretim yılı
içerisinde resmî ve özel okulların okul öncesi sınıflarına ve ilköğretim birinci sınıfa
devam eden 4-5-6 yaĢındaki 316 çocuk oluĢturmaktadır.
Yapılan çalıĢmada çocukların yaptıkları resimlerin cinsiyete, yaĢa, okul türüne,
eğitim durumuna, ebeveynlerin mesleğine, ailedeki birey ve çocuk sayısına,
ebeveynlerle olan iliĢkilerine göre farklılık gösterip göstermediğine bakılmıĢtır.
Verilerin toplanması sürecinde ailelerden araĢtırmacı tarafından hazırlanan Aile
Bilgi Formu‟nu doldurmaları, çocuklardan ise ailelerini hayvan ailesi olarak
çizmeleri istenmiĢtir.
Verilerin analizinde SPSS 21,0 kullanılmıĢ, çizilen hayvanların çeĢitli değiĢkenlere
(yaĢ, okul türü, cinsiyet vb.) göre farklılaĢıp farklılaĢmadığına bakmak için ki-kare
analizinden faydalanılmıĢtır.
AraĢtırma sonucunda çocukların çizdikleri aile resimlerinde ki-kare analizine göre;
cinsiyet, okul türü, yaĢ grubu ve ebeveynlerin eğitim durumlarına göre en çok
çizilen hayvanlarda anlamlı bir farklılık bulunurken, ebeveynlerin mesleğine,
ailedeki birey ve çocuk sayısına ve ebeveynlerle iliĢkilere göre anlamlı bir farklılık
bulunmamıĢtır.
Anahtar Sözcükler: Hayvan aileleri, çocuk resimleri, aile durumları
DanıĢman: Prof. Dr. Berrin AKMAN, Hacettepe Üniversitesi, Ġlköğretim Anabilim
Dalı, Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
iii
EXAMINATION OF FAMILY RELATIONS BASED ON CHILDREN’S ANIMAL
DRAWINGS
Selin ġANSAL
ABSTRACT
In this study discovering the family relations of 4-5-6 year old children based on
their drawings and evaluating the drawings of children according to some variables
(age, sex, school type and etc.) has been aimed.
The study group consists of a number of 316 4-5-6 year old children attending
public and private preschool and primary school first grade in 2011-2012 and
2012-2013 academic year in the city of Ankara.
Whether the children‟s drawings show difference according to sex, age, school
type, parents‟ educational status and occupation, the number of members and
children in the family, relations with the parents were investigated in the study.
During data gathering process families were requested to fill in the form “Family
Data Form” prepared by the researcher whereas children were asked to draw their
families as animal families.
In data analysis SPSS 21,0 package program has been used and chi square
analysis has been used in order to investigate whether the animals drawn have
been differed according to some variables (age, school type, sex and etc.)
At the end of the study it has been found that according to chi square analysis;
there has been a meaningful difference in the most drawn animals according to
sex, school type, age group and parents‟ educational status whereas a meaningful
difference has not been found according to parents‟ occupation, number of
members and children in the family and relations with the parents.
Keywords: Animal families, children‟s drawings, family situations
Advisor: Prof. Dr. Berrin AKMAN, Hacettepe University, Department of
Elementary Education, Division of Preschool Education
iv
ETĠK BEYANNAMESĠ
Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, tez yazım kurallarına uygun
olarak hazırladığım bu tez çalıĢmasında,
tez içindeki bütün bilgi ve belgeleri akademik kurallar çerçevesinde elde
ettiğimi,
görsel, iĢitsel ve yazılı tüm bilgi ve sonuçları bilimsel ahlak kurallarına
uygun olarak sunduğumu,
baĢkalarının eserlerinden yararlanılması durumunda ilgili eserlere bilimsel
normlara uygun olarak atıfta bulunduğumu,
atıfta bulunduğum eserlerin tümünü kaynak olarak gösterdiğimi,
kullanılan verilerde herhangi bir tahrifat yapmadığımı,
ve bu tezin herhangi bir bölümünü bu üniversitede veya baĢka bir
üniversitede baĢka bir tez çalıĢması olarak sunmadığımı
beyan ederim.
Ġmza
Selin ġANSAL
v
TEġEKKÜR
ÇalıĢmamın baĢından sonuna kadar, planlanması, uygulanması ve
değerlendirilmesi aĢamalarında bana yol gösteren, bilgilerini, görüĢlerini benimle
paylaĢan, sabrını ve desteğini hiçbir zaman esirgemeyen çok değerli hocam ve
danıĢmanım Prof. Dr. Berrin Akman‟a,
ÇalıĢmam boyunca ilgisini ve desteğini hep hissettiğim, beni yönlendiren, evinin
kapılarını açan Doç. Dr. Ayda BüyükĢahin Sunal‟a,
Uygulama aĢamasında bana olanak sağlayan ve yardımcı olan resmî ve özel
anaokulu ve ilköğretim okullarının yönetici ve öğretmenlerine,
AraĢtırmamın istatistiksel analizlerinde bana yardımcı olan, yol gösteren ArĢ. Gör.
Dr. Bilge Gök‟e,
Tez sürecimde bana hep inanan, beni yüreklendiren, gece gündüz demeden bana
yardımcı olan, güç veren Umut Çetin Sağdıçoğlu‟na ve bu süreçte varlıklarıyla ve
sevgileriyle her zaman yanımda olan, maddi manevi her konuda beni destekleyen
canım aileme teĢekkür ederim.
vi
ĠÇĠNDEKĠLER
ÖZ ………………………………………………………..…………………….... iii
ABSTRACT ……………………………………………………………..….……… iv
TEġEKKÜR ………………………………………………..………..……..……… vi
ĠÇĠNDEKĠLER ………………………………………………….………………..… vii
TABLOLAR DĠZĠNĠ ……………………………………………….………….….… ix
KISALTMALAR DĠZĠNĠ …….…………………….………….….......................... xiii
1.GĠRĠġ ………………………………………………………………..………......... 1
1.1. Problem Durumu ……………………………………………….…...……… 1
1.2. AraĢtırmanın Amacı ve Önemi …………………………………..….….… 3
1.3. Problem Cümlesi …………………………………………………..….…… 5
1.3.1. Alt Problemler …………………………………………………..…...... 5
1.4. Sayıltılar ...…………………………………………………………….......... 5
1.5. Sınırlılıklar ……………………………………………………………......... 5
1.6. Tanımlar ………………………………………………………………......... 6
1.6.1. Okul Öncesi Eğitim ………………………………………..……….…. 6
1.6.2. Projektif Resim Testi ………………………………………..……....... 6
1.7. AraĢtırmanın Kuramsal Temeli ………………………………….….….… 6
1.7.1. Çocuk ve Aile …………………………………………………..……... 6
1.7.2. Çocuk Resimlerine Olan Ġlgi ve Çocuk Resimlerinin Önemi ...…... 14
1.7.3. Çocuk ve Hayvan Arasındaki ĠliĢki …………………………..………. 19
2. ĠLGĠLĠ ARAġTIRMALAR …………………………………………….............. 22
3. YÖNTEM ..…………………………………………………………….……….. 27
3.1. AraĢtırmanın Yöntemi …………………………………………………….. 27
3.2. ÇalıĢma Grubu .......………………………………………………....…….. 27
3.2.1. Çocukların Demografik Özelliklere Göre Dağılımı ………...........…..2 8
3.2.2. Ailelerin Demografik Özellikleri ……………………………..…...…. 29
3.3. Veri Toplama Araçları ……………………………………………………. 34
3.3.1. Geçerlik ………………………………………………………..……….. 39
3.3.2. Güvenirlik ………………………………………………………….….. 42
3.4. Verilerin Toplama Süreci ....................................................................... 42
3.5. Verilerin Analizi ………………………………………………................….4 3
4. BULGULAR VE TARTIġMA ……………………………………...………... 45
4.1. Ailedeki ĠliĢkiler ……………………………………………………….……. 45
4.2. Çizilen Hayvanlar …………………………………………….…………… 49
4.3. Cinsiyete Göre Çizilen Hayvanlar …………………………….…………. 63
4.4. Okul Türü ve Cinsiyete Göre Çizilen Hayvanlar ……………….………. 68
4.5. YaĢ Grubuna Göre Çizilen Hayvanlar …….………………....………….. 73
4.6. Ebeveynlerin Durumuna Göre Çizilen Hayvanlar ….………………….. 78
4.7. Ebeveynlerin Eğitim Durumuna Göre Çizilen Hayvanlar ……….…….. 82
4.8. Ebeveynlerin Mesleklerine Göre Çizilen Hayvanlar ………….….…….. 92
4.9. Ailedeki Birey Sayısına Göre Çizilen Hayvanlar ………….…............... 105
4.10. Ailedeki Çocuk Sayısına Göre Çizilen Hayvanlar ……………............ 110
4.11. Ailedeki ĠliĢkilere Göre Çizilen Hayvanlar …………………………...... 114
vii
4.12. Çizim Sırası ……………………………………………………….……... 119
4.13. Çizilen Hayvanların Benzerliği …………………………………..……... 121
4.14. Çizilen Hayvanın Çocuğa Ne Ġfade Ettiği …………………………..… 122
4.15. En Sevdiği Hayvan ……………………………………………………... 127
4.16. En Sevdiği Renk …………………………………………………………. 131
4.17. Almanya ve Türkiye‟de Çocukların Hayvanlara Dair
Verdikleri Cevaplar ..…………………………………………..…………. 134
5. SONUÇ VE ÖNERĠLER ……………………………………….………….... 145
5.1. Sonuçlar …………………………………………………….…………..…. 145
5.2. Öneriler ………………………………………………………………..…… 146
5.2.1. AraĢtırmacılara Yönelik Öneriler ……………………………………. 146
5.2.2. Öğretmenlere Yönelik Öneriler …………………………………….. 147
5.2.3. Ailelere Yönelik Öneriler …………………………………………..… 148
KAYNAKÇA ………………………………………………………………………. 149
EKLER DĠZĠNĠ …………………………………………………………………… 158
EK-1: Aile Bilgi Formu ………………………………………………….….....……
EK-2: Uzman GörüĢ Formu – 1 …………………………………….….….…..…
EK-3: Uzman GörüĢ Formu – 2 ………............................................................
EK-4: Uzman GörüĢ Formu – 3 …………………………………………….........
EK-5: Uzman GörüĢ Formu – 4 …………………………………………….........
EK-6: Uzman GörüĢ Formu – 5 …………………………………………….........
EK-7: Resim Örneği – 1 ……………………………………………….…..............
EK-8: Resim Örneği – 2 …………………………………………………...............
EK-9: Resim Örneği – 3 ….…………………………………………….….............
EK-10: Resim Örneği – 4 ………………………………………….......….............
EK-11: Resim Örneği – 5 ……………………………………………….…............
EK-12: Resim Örneği – 6 …………………………………………………….........
EK-13: Etik Kurul Onay Bildirimi ………………………………………...........….
EK-14: Orijinallik Raporu ..................................................................................
ÖZGEÇMĠġ ……………………………………………………………………… 193
viii
TABLOLAR DĠZĠNĠ
Tablo 3.2.1.1.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların YaĢ ve Cinsiyetlerine
Göre Dağılımları ……………………………................................. 28
Tablo 3.2.1.2.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Okul Türüne Göre
Dağılımları ……………………….……………………………….…. 28
Tablo 3.2.2.1.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Annelerinin YaĢlarının
Dağılımı ...................................................................................... 29
Tablo 3.2.2.2.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Annelerinin Eğitim
Durumlarına Göre Dağılımı …………….…………………………. 29
Tablo 3.2.2.3.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Annelerinin
Mesleklerine Göre Dağılımı …………........……………………….. 30
Tablo 3.2.2.4.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Babalarını YaĢlarının
Dağılımı ……………….………………………………..…............... 30
Tablo 3.2.2.5.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Babalarının Eğitim
Durumlarına Göre Dağılımı ........................................................ 31
Tablo 3.2.2.6.: ÇalıĢma Grubuna Alınan Çocukların Babalarının
Mesleklerine Göre Dağılımı ……….…………….......................... 31
Tablo 3.2.2.7.: Ailedeki Birey Sayısının Dağılımı ………………...…………...… 32
Tablo 3.2.2.8.: Ailedeki Çocuk Sayısının Dağılımı ........................................... 33
Tablo 3.2.2.9.: ÇalıĢma Grubunu OluĢturan Çocukların Kaçıncı Çocuk
Olduğu ………………………………………………………..…..…. 33
Tablo 3.2.2.10.: Ailede Birlikte YaĢama Durumuna Göre Dağılım …..……….. 34
Tablo 4.1.1.: Aile Ġçinde Çocukla En Çok Ġlgilenen KiĢilerin Dağılımı .............. 45
Tablo 4.1.2.: Çocuğun Sorunlarını Kiminle PaylaĢtığının Dağılımı ........…….. 45
Tablo 4.1.3.: Çocuk Ġle Ġlgili Alınacak Kararlarda Kimin Sözünün Geçtiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 46
Tablo 4.1.4.: Anneyle ĠliĢkinin Dağılımı ........……………………………….….... 47
Tablo 4.1.5.: Babayla ĠliĢkinin Dağılımı ............................................................ 47
Tablo 4.1.6.: KardeĢle ĠliĢkinin Dağılımı ........................................................... 48
Tablo 4.1.7.: Akrabalarla ĠliĢkinin Dağılımı ....................................................... 49
Tablo 4.2.1.: Annenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı …....……….. 49
Tablo 4.2.2.: Babanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı .................... 51
Tablo 4.2.3.: Kendisinin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ................. 52
Tablo 4.2.4.: KardeĢin (Kendisinden Küçük) Hangi Hayvan Olarak
Çizildiğinin Dağılımı ........................................................................ 53
Tablo 4.2.5.: Ġkinci KardeĢin (Kendisinden Küçük) Hangi Hayvan
Olarak Çizildiğinin Dağılımı ….........………..………………….……... 54
ix
Tablo 4.2.6.: Ablanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ..................... 54
Tablo 4.2.7.: Ġkinci Ablanın Hangi Olarak Çizildiğinin Dağılımı …...…………… 55
Tablo 4.2.8.: Üçüncü Ablanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı .....… 55
Tablo 4.2.9.: Ağabeyin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı .................. 56
Tablo 4.2.10.: Ġkinci Ağabeyin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ...... 56
Tablo 4.2.11.: Üçüncü Ağabeyin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ... 57
Tablo 4.2.12.: Dedenin (Babanın Babası) Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ........................................................................................ 57
Tablo 4.2.13.: Babaannenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ......... 58
Tablo 4.2.14.: Dedenin (Annenin Babası) Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ........................................................................................ 59
Tablo 4.2.15.: Anneannenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ……... 59
Tablo 4.2.16.: Dayının Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ....…………. 60
Tablo 4.2.17.: Teyzenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ….……….. 61
Tablo 4.2.18.: Halanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı ...........……. 61
Tablo 4.2.19.: Bakıcının Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin Dağılımı …...…….. 62
Tablo 4.3.1.: Cinsiyete Göre Annenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 63
Tablo 4.3.2.: Cinsiyete Göre Babanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 65
Tablo 4.3.3.: Cinsiyete Göre Kendisinin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 66
Tablo 4.4.1.: Okul Türü ve Cinsiyete Göre Annenin Hangi Hayvan
Olarak Çizildiğinin Dağılımı ........................................................... 68
Tablo 4.4.2.: Okul Türü ve Cinsiyete Göre Babanın Hangi Hayvan
Olarak Çizildiğinin Dağılımı …...........……………………………….. 69
Tablo 4.4.3.: Okul Türü ve Cinsiyete Göre Kendisini Hangi Hayvan
Olarak Çizdiğinin Dağılımı ....………………………………………… 71
Tablo 4.5.1.: YaĢ Grubuna Göre Annenin Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 73
Tablo 4.5.2.: YaĢ Grubuna Göre Babanın Hangi Hayvan Olarak Çizildiğinin
Dağılımı ......................................................................................... 74
Tablo 4.5.3.: YaĢ Grubuna Göre Kendilerinin Hangi Hayvan Olarak
Çizildiğinin Dağılımı ...................................................................... 75
Tablo 4.6.1.: Babanın Durumuna Göre Annenin Hangi Hayvan Olarak
Çizildiğinin Dağılımı ....................................................................... 78
Tablo 4.6.2.: Babanın Durumuna Göre Babanın Hangi Hayvan
Olarak Çizildiğinin Dağılımı .......................................................... 79
x
Description:Selin ġANSAL‟ın hazırladığı “Çocukların Çizdiği Hayvan Resimlerinden Aile. ĠliĢkilerinin Ġncelenmesi” baĢlıklı bu çalıĢma jürimiz tarafından
