CBS Analiz Fonksiyonları

30 Pages·2010·1.19 MB·Turkish

06.04.2010
İçerik
CBS Analiz  1 .Giriş
2 .Mekansal veri yönetimi
FFoonnkkssiiyyoonnllaarrıı 3 .Öznitelik verisi yönetimi
4 .Mekan ve öznitelik verisinin bütünleşik analizi
5 .Veri bütünleştirme
6 .Çıktı şekillendirme
Doç. Dr. H. Şebnem Düzgün
ODTÜ Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri
ODTÜ Maden Müh. Böl.
1.Giriş 1.Giriş
• CBS tarafından sağlanan cevaplar
CBS veri tabanı gerçek dünya objelerinin ve 
özelliklerinin benzeştirildiği bir ortamdır
• Model  
–Denenebilir ve daha hızlı veya yavaş değiştirilebilir
–Alternatifler değiştirilebilir
• Problem   Çözümlenmesi gerekenler
(istekleri ve hedefleri)
• İyi cevaplar   iyi sorulara verilir
1
06.04.2010
1.Giriş 1.Giriş
CBS tarafından sağlanan cevaplar • Soru sınıfları
Faydalı cevaplara ulaşılması için doğru soruların sorulması 
• Mevcut veri nelerdir?
şarttır
•• VVeerrii bbiirr ddeesseennee ssaahhiipp mmii??
(belli yerlerde belli özellikler görünüyor mu?)
• Soru sınıfları
• Fonksiyon sınıfları • Farklı dönemler veya durumlar için durumun tahmini
• Cevap sınıfları (ileride aynı yerde durum ne olabilir?)
Sınıfların arasındaki sınırlar kesin değildir
1.Giriş 1.Giriş
• Fonksiyon sınıfları • Cevap kategorileri
• Yüklemeve geri erişim • Mevcut verinin sunumu
•• ŞŞaarrttllıı ssoorrgguu •• VVeerriiddee yyeennii ddeesseennlleerriinn bbuulluunnmmaassıı
• Modelleme • Yeni bilgilerin tahmini
(değişik zaman veya yerde veri nasıl olabilir)
(aynı veriden farklı fonksiyonların kullanımıyla farklı 
sonuçların elde edilmesi)
2
06.04.2010
1.Giriş 1.Giriş
• Kullanılacak CBS fonksiyon stratejisi elde edilmesi  Coğrafi verinin analiz amaçlı yönetimi
amaçlanan cevaba göre belirlenecektir
• CBS yi kullanma başarısını belirleyen etmenler –Veri tipi
–Analiz çeşidi
–Sistem
–Veri giriş metodduna bbağğllıddır.
–Mevcut veri
–Amaçlanan bilgiye erişim
Klasik veri  kağıt pafta haritalar
–Mevcut fonksiyonların birlikte kullanılması
(Girdi veya çıktıyı oluşturabilir)
• Üretilen bilginin kalitesi düzeyi,sistemli bir analiz 
CBS kullanılan donanım ve yazılıma göre herşey farklı 
yaklaşımının akıllıca kullanılmasına bağlıdır.
olabilir...
1.Giriş 1.Giriş
Mekansal verinin analiz amaçlı organizasyonu Veri tabakaları
• Mantıksal olarak ilişkili coğrafi nesneler ve bunlara ait 
–Veri tabakaları öznitelik verileri
–TTabbakkalların kkısımllara ayırıllması • KKullllanım kkollayllığğı
• Farklı veri türleri farklı tabakalarda
–Nokta, çizgi, alan
–Hücresel, vektör
• Tabakaların yönetimi
(Yazılım tarafından sağlanan bir fonksiyon)
3
06.04.2010
1.Giriş 1.Giriş
Parsel Alan ve Çizgi (sahip ismi, alan, adres, )
Topoğrafya Alan (yükselti) Akarsular Çizgi (Adı, uzunluğu, derecesi, ) Cadde Çizgi (isim, tip, genişlik, )
Toprak Alan (tipi, alanı, derinliği, ) Kuyular Nokta (kuyu numarası., derinliği ) Arazi kullanımı alan (tip, ürün, alan, )
Arazi kullanımAlıan (tipi, ürün, alanı, ) Faylar Çizgi (Adı, Tipi, ) Topoğrafya alan (alan, yükseklik)
Jeoloji Alan (Alanı, tipi, derinliği, ) Eğim ve Bakı Alan (Eğimi, Bakı, alanı) Göller (Çevresel değerler)alan (isim, alan, derinlik, )
Göller Alan (Adı, alanı, Derinliği ) Yollar çizgi (adı, tipi, genişliği, ) Binalar alan (tip, alan, )
Havzalar Alan (Adı, alanı, ) Şehirler nokta (adı, tipi, ) Akarsular(Çevresel değ.)çizgi (isim, uzunluk, derece )
Altyapı tesisleri Çizgi ve nokta (tip, özellik )
Doğal kaynaklarla ilgili CBS uygulamasında Tipik bir kentsel CBS uygulamasında
kullanılması muhtemel veri tabakaları kullanılması muhtemel veri tabakaları
1.Giriş 1.Giriş
Tabakaların kısımlara ayırılması
Büyük tabakaların kısımlara ayrılması
• Kullanım kolaylığı
• Daha yüksek sistem performansı
•• KKuullllaannıımm ssıırraassıınnddaa vveerrii bbaannkkaassıınnddaakkii dduurraayyllııllııkk T1 T2 T3 T4
• Bölümlerin ilgili alanlardan oluşabilirliği T5 T6 T7 T8
• Kullanıcı etkileşimi
• Harita kütüphane yazılımı  T9 T10 T11 T12
(otomatik bölme ve yönetimi için özel yazılım) Tüm veri bir tabakada Kısımlar Kısımlara ayrılmış veri
4
06.04.2010
1.Giriş 1.Giriş
• CBS fonksiyonları 4 temel kategoriye ayrılabilir Temel CBS fonksiyon kategorileri
• Bu 4 kategori birbirinden kesin çizgilerle 
ayrılmamıştır • mekansal veri yönetimi ve analizi
• Fonkksiiyonlların kkullllanıllması • öznitelik veri yönetimi ve analizi
–Veri tipine (hücresel veya vektör), • mekansal ve öznitelik veri bütünleşik analizi
–Sahip olunan donanıma,
• Çıktı şekillendirme
–Kriterin performansına bağlıdır
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.1 Biçim dönüşümü • Mekansal verinin dönüşümü
2.2 Geometrik dönüşüm –Düzeltme
2.3 Harita projeksiyonları arasında dönüşüm –Düzenleme
–Doğruluk tayini
22.44 BBiirrlleeşşttiirrmmee ((CCoonnffllaattiioonn))
• Genellikle öznitelik verisi kullanılmadan
2.5 Kenar eşleme (Edge matching)
• Mozaikleme
2.6 Grafik nesne biçimleme (Editing) 
(Komşualandosyalarınıntoplulaştırılmasıylatekdosyanınoluşturulması)
2.7 Çizgi koordinat inceltmesi(Line coordinate  • Çizgikoordinatinceltmesi(Coordinatethinning)
thinning)
5
06.04.2010
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.1. Biçim Dönüşümü 2.2 Geometrik dönüşüm (registration)
• Giriş verisi, kullanılan sistemle uygun biçimde olmalı  • Haritalar gerçek yer koordinatlarıyla kodlanmalı
(veri yapısı ve dosya biçimi olarak) 
• Kullanılacak tüm mekansal veri ayynı şşekilde 
• Topoloji kurulmalı (Vektör veri için) kodlanmalı
• Kullanılacak verinin sistem için uygun biçimde  • Kodlama için iki yaklaşımdan söz edilebilir
olmaması durumunda dönüşüm yüksek maliyetli  –Göreli koordinatlarla harita kodlama
olabilir
(Ana, ikincil harita elastik tabaka dönüşümü)
–Mutlak koordinatlarla harita kodlama
(Herbir tabaka ayrı ayrı)
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.3 Harita projeksiyonları arasında dönüşüm 2.4 Birleştirme (Conflation)
• Matematiksel fonksiyonlarla 3Boy. 2Boy. Dönüşümü
Bir nesnenin farklı tabakalardaki sınırlarını birleştirilmesi 
• Dönüşümlerin, Projeksiyon koordinat sistemlerinin bir çok 
türünden bahsedebilirsiz • Bindirme(overlay) analizleri için çok önemlidir
• Alan, şekil, mesafe ve yöndeki bozulmaların dereceleriyle  • Bir tabakanın referans kabul edilmesiyle elle 
birbirlerinden ayrılırlar
yapılması mümkün
• Bir CBS projesinde kullanılan tüm veri tabakaları aynı 
koordinat sisteminde olmalı • Bilgisayar yardımıyla otomatik olarak yapılması da 
mümkün
• Nesneye ait sınırlar zaman içinde değişebilir(ör. göl)
6
06.04.2010
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.5 Kenar eşleme
Birden fazla harita paftasının birleştirilmesi sırasında oluşan 
nneessnnee ssıınnıırr hhaattaallaarrıınnıınn ddüüzzeellttiillmmeessii
Birleştirme
• Kesintisiz harita
• Bilgisayar yazılımıyla veya Elle uygulanması 
mümkün
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.6 Grafik nesne biçimleme
• Ekleme
• Silme
• CCoğğraffii poziisyon ddeğğiişttiime
• Düzeltme
–Küçük parça, kıymık düzeltmeleri
A Paftası BPaftası Kenar eşlemesi yapılmış • Bağzı yazılımlarla otomatik yapmak mümkün
(kesintisiz) • Gerçek nesnelerin korunması için dikkatli olunmalı
–Birleşmemiş çizgiler
–Taşmış çizgi objeleri
7
06.04.2010
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
Birleşmemiş nokta
Küçük hatalı alan objeleri
(kıymık) A
BB
C
D
A
B
Sayısallaştırma esnasında Kenar eşlemesi esnasında Nokta yakalamabu tip sorunların çözebilir
2. Mekansal veri yönetimi 2. Mekansal veri yönetimi
2.7 Çizgi koordinat inceltmesi
Taşmalar
Saklanan koordinat verisinin miktarının düşürülmesi
• Bilgi kaybedilmeden edinilebilir
• Uygulayıcının dikkatli olması gerekli
8
06.04.2010
2. Mekansal veri yönetimi 3. Öznitelik verisi yönetimi
Öznitelik verisi yönetim fonksiyonları
Çizgi (koordinat) azaltması –Birçok CBS fonksiyonu coğrafi veriye dokunmadan 
gerçekleştirilebilir
–Bazı Hücresel CBS’lerde coğrafi ve öznitelik verileri 
birliktedir
–Gelişmiş CBS’lerde, öznitelik verisi ayrı bir veri 
tabanı şeklindedir
önce sonra 3.1 öznitelik verisi düzenleme fonksiyonları
3.2 öznitelik verisi sorgulama fonksiyonları
3. Öznitelik verisi yönetimi 3. Öznitelik verisi yönetimi
3.1 öznitelik verisi düzenleme fonksiyonları 3.2 öznitelik verisi sorgulama fonksiyonları
Depolanan verinin yeniden edinilmesi
• Verinin denetlenmesi • Depolanan verinin yeniden edinilmesi
•• GGeerreekklliiyyssee ddüüzzeellttiillmmeessii
• Sorgulama
• Ekleme ve silme
• Raporlama
• Birçok sistem, ortak veri alanını (field) kullanan,
Mekansal veri kullanılmadığı için işlem hızlı bir 
İlişkili iki öznitelik veri  kaydının eşleştirilmesi için gerekli fonksiyonları 
sağlarlar (dosya eşleme, adres eşleme) şekilde gerçekleştirilebilir
9
06.04.2010
4. Mekan ve öznitelik verisinin 
3. Öznitelik verisi yönetimi
bütünleşik analizi
CBS mekansal veri ile öznitelik verisini 
1.ÖZANlİaTnELİK TAABlaLn O(hSaU) Stand 30 yaşından büyük ağaçların ilişkilendirir
ID157 30 Numa7rası bulunduğu alanların bulunması
158 20 8
159 50 3
160 180 1
161 30 5 iilliişşkkiisseell bbiirrlleeşşttiirrmmee
111666223 966000 244 Öznitelik Verisi Harita verisi
164 100 6
2.ÖZSNtaİTndELİK TABBasLkOınSU Yaş (yıl) RAPOR30 yaşından büyük Düz Dosya Nokta dosyası
Num12arası türSMleprarupclee 6300+ tbüarslokerırmnan alanlarıA(hlaan) İlişkiler Çizgi dosyası
345 HSSeppmrruuloccceek 624000+ CHMeeadmpallreock 11313000 Alan dosyası
67 CCeeddaarr 3300 Spruce 240 Topoloji
8 Maple 30
Tema
4. Mekan ve öznitelik verisinin  4. Mekan ve öznitelik verisinin 
bütünleşik analizi bütünleşik analizi
• CBS’nin gücü, mekansal veri ve öznitelik  4.1 Geri Erişim, sınıflama ve ölçüm fonksiyonları
verisinin birlikte işlemlenebilmesidir (bu fonksiyonlarda hem mekansal veriye hemde öznitelik verisine geri 
erişim sağlanır fakat sadece öznitelik verisi yeniden oluşturulur veya 
(bu CBS’nin CAD/CAM’den ayıran özelliğini oluşturur) değiştirilir)
•• BBuu ggrruubbaa ddaahhiill eeddiilleebbiilleecceekk bbiirrççookk  44.22 BBiinnddiirrmmee ffoonnkkssiiyyoonnllaarrıı
fonksiyondan söz edilebilir
4.3 Komşuluk fonksiyonları
• Bu analiz fonksiyonları 4 başlık altında 
4.4 Şebeke (bağlılık) (veya ağ) fonksiyonları
gruplanabilir
10