Table Of ContentP N-ro 255
ENSEO
jan. / 2013
Monata Beletra Revueto en Esperanto
Honorita de Premio Grabowski,1994
Fondita en 1990; Enretigita en 1997 la 24-a jaro http://www.elerno.cn/penseo/penlisto.htm
Leieladonna (Meksikio)
Anteo (Ĉinujo)
Mi ne havas bluajn okulojn...
aŭto trapasas tunelon virgan.
neĝan haŭton...
la ŝtonplena monto estas pli mola ol akvo.
sed brunan haŭton
infanoj nekonataj svarmas en la vilaĝeto,
kaj samkolorajn okulojn...
kie mi naskiĝis antaŭ kvindek jaroj.
sed ne gravas; kara mia,
la gekunuloj de la infaneco restas junaj kiel
ne gravas miaj okuloj;
miaj idoj;
ili estu kaf-koloraj
la tempo tie estas verda.
oni devas, eble;
knabineto sin ekĵetas kvazaŭ amatino
ke ĉiame trarigardis
sur mian bruston ardan pro impulso
la brunajn montojn
kaj ŝia kolo min sufokas.
serĉante vin...
mia edzino gapas al ni,
do; ne gravas por vi...
kun mieno tondre trafita.
la knabineto estas ja ŝia filino,
la koloro de miaj okuloj...
kiun sed ne mi naskigis.
ĉe sunsubiro mi fotas patrinojn
sed gravas por vi kio ili vidas:
kun sia bebo suĉanta mamojn.
Vi... kara mia...
matenruĝo kaj bovaro
sin trudas en la scenon varman.
Mi ne havas neĝan haŭton,
mia patrino dudek jarojn pli juna ol mi
mi estas brunhaŭta,
iras al mi, subtenante mian patron jam
sed vidu la koloron de mia animo,
centjaran.
ĝi ne estas tiel bruna...
kio misordigis la generaciojn?
la homaro nun naskiĝas malvirga kaj trompa.
Eble...
mi ne havas kristalan rideton...
sed...
mi ridetos pro kaj por vi...
Ni kuniĝos feliĉaj,
—1317—
2 n-ro 255 penseo
blanka kaj bruna haŭtoj,
bluaj kaj kafkoloraj okuloj, Eble teleron
nia kuna rideto forigos la solecon. de sup’ iu donacos
en ĉi vespero.
El pado dum nokto...
amato; mi alvenos en revoj, Lum’ de kandelo
mi amos vin, mi restos ĉe vi. ŝtelita en preĝejo,
karulo el mia koro; donos hel-eron.
amato suno; mi revas...
plenumi tiun sonĝon,
por atingi vin...
baldaŭ, en sonĝo,
dezirema kaj sopira...
Suprenrigardante,
Paŭlo Silas (Brazilo)
kuŝanta sur mia lito mi ridetas...
kaj imagas belan revon...
mense mi vidas viajn bluajn okulojn,
vian belan rideton,
vian blankan haŭton...
Judasa malnova manovro.
Kontraŭa militofront’ estas.
Perfidas per kis’ filozofo.
Denove la temp’ en mond’ eta.
La sinpendiginto per lang’ aŭ
Per filozofioj sufokaj.
Preleg’ 30-foje nun ankaŭ
Helena Tylipska (Italujo)
Sin trompas per tonoj allogaj.
Li ĵuras, ke konas neniun,
Se kokokriado lin trafas.
Bril’ de l’ abio Mi sonĝis. Vi apelaciu.
lumplenigas la ĉambron;
ja , for—glacio. Sed kulpon de Pilat’ ellavas
La sang’ propravole verŝita.
Senhejma la ul’ El ĉiuj, nenio laŭdinda.
streĉita pro malvarmo
vagas sen plezur’
La ĉifon-vesto
kovras magran figuron:
ĝin fest’ forestos.
—1318—
3 n-ro 255 penseo
pro doloro
Siv Burell (Svedio)
malvarma vento
blovestingas revojn
fariĝos por eterne
nokt’ malluma
Tago malaperas finbrulas suno
jaro foriras kaj kandelo
tasko estas finfarita ridetas vi
pliaj restas. belega estas vivo
Pensu pli longe ol por la tago
havu grandajn perspektivojn!
mi staris ĉe maro kaj pensis
Se ne sufiĉas la tempo ke ĝi estas viva estaĵo
pensu ke troviĝas multaj vivoj. ke ni ĉiuj venis el maro
ke nia ekzisto finiĝos
Petro Palivoda (Ukrainio)
sed maro ja estis kaj estos
senmorta simile al amo
mi nomon amatan
gravuris sursable
kaj tiel malperfektaj ne povis ĝin ondoj forlavi
ili ne scipovas ion fari kaj falis steleroj en maro
nur donaci ĝojon
ili bezonas milionojn da jaroj
por trapasi ŝtupojn de evolucio
penatingi pintojn de perfekto
trompi perfidi kaj murdi
al si similajn
do iĝi homoj
Dimitrije Janicic (Serbujo)
trovi tiujn unikajn vortojn
por ke ili bruligu fajron
al devojiĝintoj
kaj invitu ĉe tablon En proksimeco de Lukovska Banloko, sur krutaĵoj de
mortantajn pro malsato Kopaonik (Serbio) ekzistas fonto el kiu fluadas nur
kaj ĉiuj aliaj vortoj guto po guto de akvo, kiel larmoj. Sciencistoj racie
estas simple susuro klarigis ĉi tiujn okazaĵojn, sed popola legendo estas
de truhava tamburo pli bela – legendo pri eterna amo.
fajfeganta pro vento 1
*** Ho, junulino
belega estas vivo de nekonata deveno,
premiĝos koro el profundo de tempo,
—1319—
4 n-ro 255 penseo
el malhelo de jarcentoj, lavis vizaĝon per varmego
el perdita pasinteco, de sennombraj fontoj
junulino – mesaĝo, kiujn tero donis al ŝi,
monumento per akvo kiu likvigis neĝon,
por eterna amo klarigadis okulojn
TEMPO DE FABELOJ kuracadis ostojn.
Estis tempo de fabeloj, Estis la junulino
tempo de reĝoj, en tempo de fabeloj
niaj prapatrinoj bela kiel fabelo.
trikapaj drakoj 3
dum tero maturiĝas, DEZIRO
dum gigantoj Amo ne doniĝas
kurpelis feinojn kaj ne preniĝas,
kaj ili fuĝadis ĝi nur deziras
kriante realiĝi,
tra Kopaoniko. ĝi sufiĉas
Vivon akompanis al si sola.
magio kiel scienco,
Deziro, freneza deziro.
mirakloj estis
pli varma ol subtero varmega,
realo.
pli forta ol tempestoj aŭtunaj
kaj tempo de fabeloj
kaj ventegoj vintraj,
vereco.
pli freneza ol ludoj de kapreoloj,
2
pli bela ol montaraj aŭroroj,
JUNULINO MILICA
kreskadis,
Estis la junulino,
ŝvelis,
bela kiel ĝojo,
postuladis,
belega paŝtistino:
petadis,
haŭton bronzkoloran
rompantis.
donis al ŝi montara suno,
(daŭrigota)
lavis ŝin varmaj fontoj,
zorgis pri ŝi pura naturo
el tempo de fabeloj.
Junulino – timema kapreolo,
de harmonia paŝo,
arda rigardo,
Cezar (Germanujo)
okuloј nigraј,
kiuj aŭroron malfermas,
koron varmiĝas,
racion detruas,
kun voĉo kies beleco
derompis pepadon de birdoj,
Ekhurligu la sirenojn,
hurlon de bestaro,
knalu, kraku, kun furor'!
unuiĝinta kun naturo
Mi sopiras novajn scenojn.
inter abioj, en fagejoj,
Kristnaskarboj estu for!
—1320—
5 n-ro 255 penseo
Estu for la arbokliŝoj:
Arĝentstrioj, kugloj, lum'! ĉu vi nun audas
For la pingloj de l' tapiŝoj, pri la flugpaŝ-son'
for la piramid' kun fum'! kun printempa venteto
ho kajto,mia kajto
Finon al kviet', manĝemo!
La sobrec' - jen vera fest'! tra la ĉiela Kroatio
La botelojn for de l' hejmo - per forta magia
kristnaskfesto estas pest'. venas kuraĝo
ho, kajto mia kajto
Kaj neniam plu mi diru:
Venu, ho, Jesuĉjo, min. ho kajto,mia kajto
Mi prefere morten iru tra la montsupero
ol al buĉfest' kun inklin'. tra la marpentraĵo
Mi ne preĝu plu kun petoj flugu, flugu al Ĉinio
al la Sankta Virgulin'.
Ĉe l' eksplodoj de l' raketoj ho kajto,mia kajto
sentis mi - vent' turnis sin! ĉitie estas milda vento
kaj varma suno
Mi neniam plu ekrevu! flugu, flugu al Ĉinio
Malutilis la fervor'.
Mi ribelu kaj min levu: flugu, flugu al Ĉinio
Ek! La kristnaskarbon for! ho kajto, mia kajto
per mia junkoro
por via sukceso...
Yi Zhao (Ĉinujo)
Mo Yan (1955—)
al s-ro Josip Pleadin
Mia pliaĝa frato alportis per mulo hejmen
ho, kien vi flugas kajto
morna-mienan junan virinon, kies du brovoj
al kiu blanka nubo
preskaŭ linie kunligiĝis super ŝiaj peĉnigraj
al kiu mistera celo
okuloj. Li diris al mi: "Fraĉjo, la virino estas
ho kajto, mia kajto
nia komuna edzino. La bebo, kiun ŝi naskos,
estos nia komuna infano."
kie liber' senŝnura
Tiam mi aĝis nur 16 jarojn. Je ekvido de
senbrida flugorajto
virino, mia vizaĝo tuj ruĝiĝis pro hontemo.
por via valsbalanco
Mia frato iris kolekti brullignojn en la monto,
en puŝa ventoza pel'
—1321—
6 n-ro 255 penseo
lasante min kaj ŝin ambaŭ resti en la hejmo. Ŝi Ĉio, kio turniĝas sur ter',
ellernigis al mi kiel kuŝi kun ŝi en la lito, el 'Stas la robaj leĝer'.
kio mi sciiĝis, ke kuŝado kun virino estas la
plej bela afero en la mondo. Ekde tiam, mi Multaj per klopod',
konsideris ŝin kiel mian karulinon en la koro, Per kliniĝ, streb,' kolotord',
kaj diris al ŝi ĉion, kion mi volis diri. Mi vid' : jen l'misfortun'
serioze aŭskultis ĉion, kion ŝi diris al mi, kaj de vivo aĉ ! la resum'
neniam malŝatis ŝian babilemon, rigardante Vid' : l'tuta fier',
ŝiajn okulojn kaj karesante ŝiajn manojn. Poste, Militoj, funebroj kun.
mia frato estis mordemortigita de lupo, kaj ŝi La morto, la bel',
fariĝis mia propra virino. En la tria tago post Kantoj de somer',
la morto de la frato, mi volis kuŝi kun ŝi, ŝi La rev'.
diris, ke ni ne povas fari tion. Sed en la kvara
nokto, kiam la luno leviĝis, karesante mian Se foje ĝenitaj ili rifuzas
manon en mallumo, ŝi diris: "Ni faru tion.” Mi Rigardojn sur gambojn, knaboj frenezas
demandis ŝin: "Vi diris, ke ni ne povas fari Pro ĝi.
tion, ĉu ne?" Ŝi diris: "Hieraŭ ni ne povis, sed Tiam endas falig'
hodiaŭ ni povas." Virojn, ĉasbestojn, bier-
*Mo Yan: ĉina Nobel-premiito por literaturo 2012. - Ojn, soldatojn, ki-
elĉinigis - U ajn cervon, movan,
Trikolera fanfar'
Zhang Xuesong (Ĉinujo)
Ruĝvino kaj verdrabi',
Honoron de l'armil'
Vi estos vir' mia fil'.
Alain Souchon (1944—)
Ili, malfier',
Alt' sur ŝtuparet', aer',
Petega rigard', ne komprenanta pri l'tut',
Ili, serioz'
Pri l'vira malfort', scias ja
Ĉio kio turniĝas sur ter'
Retin' kaj pupil' 'Stas la robaj leĝer'. Retin' kaj pupil'
El l'knabaj okuloj 'stas bril' El l'knabaj okuloj 'stas bril'
Por insida lud' Por insida lud'
Vidi l'jupojn de sub, Vidi l'jupojn de sub,
Kaj l'viva plena, tut- Kaj l'viva plena, tut' – plena tut' -
Sorbita de ĉi afer', Sorbita de ĉi afer'
De l'insida lud': De l'insida lud'
Vidi l'jupojn de sub. Vidi l'jupojn de sub.
Ili, fier', La, la, la, la, la...
Alt' sur ŝtuparet', aer', esperantigis
Malestima rigard', lasas al l'vento far', Roland Platteau (Francio)
Ili, en dolĉ' 9-22/8/2012
Pri l'vira malfort', scias ja
—1322—
7 n-ro 255 penseo
murdas inside
kvazaŭ insekte
rodas difekte
ĉu estu l’ ide’
Vejdo (Ĉinujo)
pri la panace’?
*Pusaman (Budhista dancisto): ĉina fiksforma poemo
el du strofoj kun po 4 versoj de 7,7;5,5; / 5,5;5,5
silaboj kun para rimo
—laŭ ĉinesko Pusaman*
longe daŭras milito
kun paca hipokrito omaĝe al 30-jariĝo de GEA
de Afganio —laŭ ĉinesko Manjianghong*
nun ĝis Sirio por nia cel’
amikoj
suferis homoj en la foro
brulfalis domoj vi faris
ĉu tiu plago jam multege
ĉesu sen gago? da laboro
dum plenaj tridek jaroj
suferojn travivis jam marŝas kiel motoro
ni de tertremo, cunam’ antaŭen
erupta vulkan’ senlace kaj sen
kaj ŝtorm-uragan’ langvoro
okazis morto jen viaj
fuŝa malordo fervoro
ĉu alvenu pac’ obstino
sur ĉi tera spac’? esploro
spronas nin plue
homojn falĉas la malsat’ ja en ĥoro
beboj krias kiel rat’ konstrui verdan rondon
senhelpas viroj kun persistema koro
zumas suspiroj cele al
egala mondo
kia trista scen’ en gloro
nesavebla ĝen’
ĉu bonos veter’
frukt-donos la ter’?
ĉie epidemio
frenezas kun manio *Manjianghong: (Rivero Plenruĝa): ĉina fiksforma
vere senbride poemo el du strofoj kun po 11 versoj de 434, 344, 77,
—1323—
8 n-ro 255 penseo
353 / 33,33,54,77,353 silaboj respektive, laŭ de 1, 7, 35 silaboj, laŭ rimaranĝo a,a,xa (x=senrima)
rimaranĝo xxa,xxa,xa,xxa / xa,xa,xa,xa,xxa (x =
senrima)
Niuniu (Ĉinujo)
—laŭ ĉinesko Sopir-al-sudo*
mia sent’
glacie frida
miksiĝas kun ĉagreno
—laŭ ĉinesko Dekses-Silabo* tikla emo senbrida
vent’ varmo-avida
mordadas en ĉi moment’
paŝantojn la pluvo
kiel frid-serpent’ malsekigas min
de kapo ĝis piedoj
ĝi jame sen ajna sangvin’
ululas de histeri’ nur kun kor-ruin’
tra stratojn
falĉas kun mani’ tremetas
eĉ mia koro
frid’ en furioza vento
alportiĝas en rapid’ pro malvarma rigoro
pikadon pro vipa roro
obsedas sen brid’
dumnokte
dom’ malvarma fluo
skuiĝas kiel fantom’ penetras en medolon
knarsone kaj mordetas sen bruo
de blovanta gnom’ ĝis nokt-malfruo
jam rompiĝas
formortis ardanta am’ mia pensfadeno
solecas en ĉi frosta vetero
li jen sen balzam’ revoj mortas en sveno
cerb’ en malpleno
pens’ *Sopir-al-sudo: ĉina fiksforma poemo el kvin versoj
vagas en venta intens’ de 35,77,5 silaboj laŭ rimaranĝo xa,xa,a (x=senrima).
vanege
Sero (Ĉinujo)
pro rigora sens’
al
printempa sentimantal’
sopiras —laŭ ĉinesko Yexingchuan*
li kun kora pal’ ne venis la lasta tag’
*Dekses-Silabo: ĉina fiksforma poemo el kvar versoj finfine
—1324—
9 n-ro 255 penseo
pensoj en vag’ vidigis sian rondan, flekseblan, fortan nukon,
kvietiĝas kie ŝiaj malgrandaj lanugaj haroj flirtis,
senribele brunbruligitaj de la plena aero kaj la suno.
ĉu decas sava ag’? Benedikto, li vidis nur ŝian dorson; sed li
bone konis ŝian vizaĝon, kvankam tamen li
ne estos fatala plag’ neniam vere rimarkis ĝin.
al la mond’ Kaj subite, li sin diris: "Ha vere! tamen
tio ’stas blag’ kia bela knabino, la Martena." Li rigardis ŝin
vekiĝu vi iri, admirante subite ŝin, sentante sin ekkaptita
stultaj homoj de deziro. Li ne bezonis revidi ŝian vizaĝon,
el koŝmara imag’ ne!... Li konservis sian rigardon fiksata sur ŝia
talio, ripetante al si, kiel se li parolus: "Ha
vere! kia bela knabino."
La Martena dekstren turnis por eniri en
"la Martenejon", la farmobienon de sia patro,
Johano Marteno; kaj ŝi turnis sin posten
*Yexingchuan (Nokta ŝipvojaĝo): ĉina fiksforma ekrigardante malantaŭ ŝi. Ŝi ekvidis
poemo el du strofoj kun ses versoj de 7,34,446 silaboj, Benedikton, kiu ŝajnis al ŝi tute stranga. Ŝi
laŭ rimaranĝo a,xa,xxa (x = senrima) kriis: "Saluton, Benedikto". Li respondis:
"Saluton, la Martena, saluton, mastro
Maupassant (1850-1893)
Marteno", kaj li preterpasis.
Kiam li reeniris hejmen, la supo estis sur
la tablo. Li sidiĝis vidalvide al sia patrino,
flanke de la bienservisto kaj la braklaboristo,
dum la servistino iris eltiri la cidron.
Li manĝis kelkajn kulerojn da supo, kaj
forpuŝis sian teleron. La patrino demandis:
− Ĉu estas, ke vi estus malsaneta?
Tio okazis al li, iun dimanĉon, post la Li respondis:
meso. Li eliris de la preĝejo, kaj sekvis la − Ne, estas kiel iu kaĉo, kiun mi havus
kavan vojon, kiu rekondukis lin hejmen, kiam en la ventro, kaj kiu forigus la malsaton al mi.
li sin trovis malantaŭ la Martena, kiu revenis Li rigardis manĝi la aliajn, tranĉante de
hejmen. tempo al tempo pecon da pano, kiun li
La patro marŝis flanke de sia filino, per malrapide alportis al siaj lipoj, kaj longe maĉis.
grava paŝo de riĉa farmisto. Disdegnante la Li pensis pri la Martena: "Tamen, kia bela
kitelon, li surmetis specon de virjako el griza knabino." Kaj diri, ke li ne rimarkis tion ĝis
drapo, kaj li estis kapvestita per bulĉapelo kun nun, kaj tio alvenis al li tiel, neatendite, kaj
larĝaj randoj. tiom intensa, ke li ne plu manĝis.
Ŝi, kunpremita en korseto, kiun ŝi laĉis Li apenaŭ tuŝis la raguon. Lia patrino
nur unufoje ĉiusemajne, rekte piediris, kun la diris:
talio streĉita, la ŝultroj larĝaj, la koksoj elstaraj, − Nu! Benedikto, vi klopodu iomete;
anaspaŝadante iomete. estas de la ripo de safo, tio bonefikos al via
Kapvestita per florĉapelo konfekciita de sano. Kiam oni ne apetitas, necesas fari
ĉapelistino de Yvetot [Iveto], ŝi komplete strabadojn.
—1325—
10 n-ro 255 penseo
Li englutis ajnan pecon, kaj denove ekvidis ŝin etendante tolaĵojn sur ŝnuro, fiksita
forpuŝis sian teleron: ─ ne, konstateble, tio inter du pomarboj.
tute ne pasis. Estis varme; ŝi surmetadis nur mallongan
Posttagmeze, li iris promenadi sur la jupon, kaj ŝia nura ĉemizo bone desegnis la
terojn, kaj forpermesis la braklaboriston, arkecon de ŝiaj lumboj, kiam ŝi levis la
promesante deloki la bestojn dum li trapasos. brakojn por alkroĉi la tukojn.
La kamparo estis vaka, pro la ripoztago. Li restis kaŭriĝanta kontraŭ la fosaĵo
De loko al loko, en trifoliokampo, peze dum pli da unu horo, eĉ post kiam ŝi estis
kuŝantaj bovinoj, kun la ventro sterniĝanta, foririnta. Li revenis ankoraŭ pli obsedita ol
remaĉis sub la granda suno. Maljungitaj antaŭe.
plugiloj atendis ĉe la angulo de plugita kampo; Dum unu monato, li havis la spiriton
kaj la ŝpatitaj grundoj, pretaj por la semado, plenigitan de ŝi, li ektremis kiam oni nomis ŝin
disvolvis siajn larĝajn brunajn kvadratojn antaŭ li. Li ne plu manĝis, ĉiunokte ŝvitadoj
meze de flavaj terpecoj, kie putris la malebligis lin dormi.
mallongaj piedoj de la tritikoj kaj la avenoj Dimanĉe, dum la meso, li senĉese
falĉitaj de nelonge. rigardis al ŝi. Ŝi rimarkis tion, kaj ŝi ridetis al
Aŭtona vento, iom seka, balais la li, pro ke ŝi estis flatata esti tiel estimata.
ebenaĵon, anoncante malvarmetan vesperon Nu, iun vesperon, subite, en vojo li
post la sunsubiro. Benedikto sidiĝis sur renkontiĝis kun ŝi. Vidante lin alveni, ŝi haltis.
fosaĵon, demetis sian ĉapelon sur siajn Tiam li rekte piediris al ŝi, sufokata pro timo
genuojn, kiel se li bezonus konservi plenaere kaj emociego, sed ankaŭ rezoluta paroli al ŝi.
la kapon, kaj li laŭte prononcis, en la silento Balbutante, li ekparolis:
de la kamparo: "Por esti bela knabino, ŝi estas − Vi vidas, la Martena, tio ne plu povas
bela knabino." daŭrigi tiel.
Dum la vespero, en sia lito, li ankoraŭ Ŝi respondis, kiel ŝi spitis lin:
pensis pri tio, kaj ankaŭ vekiĝante la postan − Kio estas, tio kio ne plu povas daŭrigi,
tagon. Benedikto?
Li ne estis malgaja, li ne estis Li reparolis:
malkontenta; li ne scius diri tion, kion li havis. − Ke mi pensas pri vi, tiom kiom estas
Tio estis sento, kiu kaptis lin, io alkroĉita en horoj en la tago.
lia animo, ideo kiu ne foriris, kaj faris al lia Metante siajn pugnojn sur siajn koksojn,
koro specon de tiklado. Iafoje dika muŝo ŝi replikis:
troviĝas enfermita en ĉambro. Ni aŭdas ĝin − Ne estas mi, kiu trudas vin.
zumante flugi, kaj tiu bruo obsedas nin, incitas Li balbutis:
nin. Subite ĝi haltas; ni forgesis ĝin; sed subite − Ja, estas vi; mi havas plu nek
ĝi reflugas, devigante nin restarigi la kapon. dormadon, nek ripozon, nek malsaton, nek
Ni povas nek ekkapti ĝin, nek forpeli ĝin, nek ion.
mortigi ĝin, nek malebligi, ke ĝi moviĝu. Ŝi tre mallaŭte prononcis:
Apenaŭ sidinta, ĝi denove rezumas. − Tiam, kio necesas al vi por resanigi
Nu la memoro de la Martena agitiĝis en vin?
la spirito de Benedikto, kiel malliberigita Li restis skuata, kun la brakoj pendantaj,
muŝo. la okuloj rondaj, la buŝo malfermita.
Poste deziro revidi ŝin ekkaptis lin, kaj li Ŝi frapis lin per granda manbato sur la
plurfoje preterpasis antaŭ la Martenejo. Fine li stomakon, kaj forkuris.
—1326—
