arsimi është arma më e fortë

60 Pages·2017·5.9 MB·Albanian

71
Nr. Çmimi: 50 den. Korrik 2015
0
1
7
6
7-
5
8
1
N:
S
S
I
RREEVVIISSTTËË EE MMIINNIISSTTRRIISSËË SSËË MMBBRROOJJTTJJEESS SSËË RREEPPUUBBLLIIKKËËSS SSËË MMAAQQEEDDOONNIISSËË
ARSIMI ËSHTË ARMA
MË E FORTË
SHËNIM SOLEMN I
JUBILEUT 20 VJET
AKADEMI USHTARAKE
ARM – NATO RAPORTIME ARMATIM HISTORI USHTARAKE LOJËRA DHE SIMULIME
KONTINGJENT I RI I ARM-SË NË KUADËR
TË MISIONIT “RESOLUTE SUPPORT“
epublika e Maqedonisë është e përkushtuar fuqimisht ndaj
stabilitetit dhe paqes globale. Ju jeni dëshmitar të palëkun-
dur për këtë dhe unë jam i bindur se detyrat që qëndro-
jnë para jush do ti realizoni me shumë përgjegjësi dhe në
mënyrë sa më profesionale”, i porositi ministri Jolevski trembëd-
hjetë pjesëtarët e Armatës së Republikës së Maqedonisë të cilët
nisen në rotacionin e dytë, si pjesë e kontingjentit nga Maqedonia
në kuadër të misionit “Resolute Support” në Afganistan.
„Paqëruajtësit janë të përgatitur psiqikisht dhe fizikisht për obligi-
met dhe përgjegjësitë të cilat i presin dhe kjo përbërje do t’u përgjig-
jet të gjitha detyrave dhe sikur deri më tani, në mënyrë dinjitoze do
të përfaqësojnë Armatën e Republikës së Maqedonisë dhe vendin
tonë”, theksoi shefi i SHP së ARM-së, gjeneral-nënkolonel Goranço
Koteski.
„Të gjithë pjesëtarët e kontingjentit do të bëjnë të gjitha përpjek-
jet për të vazhduar traditën e paqëruajtësve nga Maqedonia – do
të jenë të suksesshëm, profesional dhe tërësisht të përkushtuar
ndaj detyrave të dhëna”, tha gjatë koktelit të MM-së, komandanti i
kontingjentit.
Ministri Jolevski dhe gjenerali Koteski ishin të pranishëm edhe në
aeroportin “Aleksandar Veliki” me rastin e përcjelljes së rotacionit
të dytë të një pjese të kontingjentit nga Maqedonia në kuadër të
misionit “Resolute Support” në Afganistan, ku me këtë rast, ministri
i mbrojtjes Jolevski edhe një herë u dëshiroi mision të suksesshëm
dhe përfaqësim të denjë të Armatës dhe Republikës së Maqedo-
nisë. “Ndjehem shumë i kënaqur që jeni pjesë e kontingjentit turk,
gjë që paraqet edhe një dëshmi për miqësinë e ngushtë mes dy
vendeve. Me pjesëmarrjen në kuadër të misionit “Resolute Sup-
port”, ju nga njëra anë kontribuoni drejt paqes, sigurisë dhe lirisë
së Afganistanit, ndërsa nga ana tjetër avanconi
shkathtësitë dhe aftësitë të cilët do t’u bëjnë ofi-
cerë edhe më të mirë dhe më profesional të ARM-
së”, shtoi ministri Jolevski.
Me rastin e përcjelljes së kontingjentit, ambasadori i
Republikës së Turqisë në Republikën e Maqedonisë,
Omur Sholendil, heronjve të Armatës së Republikës
së Maqedonisë u dëshiroi fat dhe njëherit i poros-
iti se kontingjentin turk mund ta llogarisin edhe si
shtëpinë e tyre të dytë.
Kristina Ilievska
Përmbajtja:
MBUROJA
„VALLJA E QËNDRESËS“
Më 11 korrik Akademia Ushtarake e
Republikës së Maqedonisë shënoi
përvjetorin e saj të 20, si institucion i
vetëm i arsimit të lartë ushtarak në vendin
tonë. Në sallën solemne pranë Shtëpisë
së Armatës në Shkup u mblodhën shumë
personalitete të cilët me pjesëmarrjen e
tyre kontribuan në shënimin e kësaj ng-
jarjeje madhore, si për Akademinë Ushta-
rake ashtu edhe për ARM-në dhe Ministri-
në e Mbrojtjes, por edhe për Maqedoninë
Faqja e cila tashmë 20 vjet ka mundësinë që
4 INFO djemt dhe vajzat e saj ti shkollojë për të
MAQEDONIA KA QËLLIM TË
mbrojtur atë.
QARTË STRATEGJIK
Fjalimi i kryetarit të Republikës së
Maqedonisë dhe njëherit komandantit
Faqja NATO DHE SIGURIA NDËRKOMBËTARE supreme të forcave të armatosura të
Republikës së Maqedonisë ishte tejet im-
7
FAKTORËT QË NDIKOJNË NË ROLIN E NATO-S NDAJ presiv, patriotik dhe tejet motivues për të
POLITIKËS NDËRKOMBËTARE gjithë kadetët e tashëm dhe të ardhshëm
të cilët do të mësojnë se si ruhet dhe si
mbrohet liria e shtrenjtë dhe e çmuar.
Faqja VRASJET ME PARAMENDIM „Etja për lirinë e Maqedonisë është bartur
10 nga gjiri i nanës, ka qenë e motivuar me
ASPEKTET JURIDIKO-NDËRKOMBËTARE TË dëshmi për heronjtë, ka qenë e dëshmuar
PRAKTIKËS SË VRASJEVE ME PARAMENDIM me betimet e kryengritësve dhe partiza-
nëve dhe gjithnjë i është besuar fushbete-
jës. Mos harroni se e tërë dijenia që sot po
Faqja BRIGADA PËR PËRKRAHJE LOGJISTIKE e thithni nga Akademia Ushtarake është
32 Faqja marrë dhe fituar nga përvojat e vështira
ELEMENT I RËNDËSISHËM ORGANIZATIV I ARM-SË 16 të paraardhësve tanë. E kemi për obligim
që të mos harrojmë asnjëherë këtë sakri-
ficë, për të mos kaluar nëpër të njëjtat
„AFF EUROPE 2015“ gjëra që kanë kaluar ata. Ata kanë kaluar
Faqja
nëpër shumë robëri, ndarje dhe okupime,
37
KONFERENCA E ZJARRFIKËSVE përmes luftërave e betejave të përgjak-
KUNDËRAJROR shme dhe kryengritjeve të shumta. Kanë
jetuar sot për sot, me shumë vuajtje dhe
vetmohime në mënyrë që pasardhësit e
PERSONAT PËR MARRËDHËNIET ME
tyre të mos përjetojnë fatin e tyre”, ishin
Faqja PUBLIKUN NË KUADËR TË ARMATAVE
vetëm disa fjalë nga fjalimi i kryetarit të
40 Faqja
NDËRMJETËSUES ME PUBLIKUN DHE ME 24 vendit drejtuar kadetëve.
GAZETARINË CIVILE Ndërsa në momentin e fillimit të pro-
gramit solemn me rastin e jubileut, me
zërin e zurleve dhe jehonën e daulleve,
Faqja LUFTA NUK FITOHET ME NJË BETEJË njohëm zërin dhe ritmin e njërës ndër
44 valleve më të bukura maqedonase dhe
SHKATHTËSIA REALE OPERATIVE me këtë, fjalët e kryetarit sikur morën një
domethënie dhe simbolikë edhe më të
madhe. Kjo valle e njohur meshkujsh nga
thesari ynë i pasur folklorik, me pothuaj
Faqja SHARMI DISKRET I UNIFORMËS Faqja se secilin hap, tregon për të kaluarën e
54 36 hidhur, për dëshpërimin e madh dhe për
PËR DY ZONJUSHA TË REJA, PJESËTARE TË ARM-SË synimin e dëshirën e madhe për liri të po-
pullit, po edhe për elanin për të qëndruar,
për të ecur përpara, për të luftuar dhe për
MBUROJA - Viti VI, numri 71, Korrik 2015, del një herë në muaj
BOTUES – MINISTRIA E MBROJTJES SË REPUBLIKËS SË MAQEDONISË të mbijetuar me shekuj në këtë copë të
vogël toke të quajtur Maqedoni.
Në momentet solemne të shënimit të
BORDI BOTUES jubileut në Akademinë Ushtarake, val-
Dr. Zoran Jolevski (kryetar) lëtarët profesional nga shoqata “Tanec”,
Gjeneral-nënkolonel Naser Sejdini, kolonel Mirçe Gjorgovski, Dr. Zhanet Ristoska,
me çdo ngritje të këmbës, me çdo lëshim
kolonel Meri Rinxhova, Prof. Dr. Gjorgji Malkovski
për toke, sikurse dërgonin porosi të qarta
REDAKTOR PËRGJEGJËS e të fuqishme deri tek të gjithë të pranish-
Dr. Zhanet Ristoska
mit.
REDAKSIONI Në të vërtetë ne jemi një vend i vogël
Biljana Ivanova (redaktor teknik, artistiko-grafik), në Ballkan, por një vend me histori të
Kristina Ilievska (gazetar), Mitko Vasilevski (gazetar),
Asim Zaimi (redaktor gjuhësor), Aleksandar Atanasov (fotografi) bujshme, me një traditë kulturore e folk-
Bujar Zylfiqari (perkthimi në gjuhën shqipe) lorike, me luftëtar të fuqishëm e krenarë
ÇMIMI I NJË KOPJEJE ËSHTË 50 DENARË të cilët në të kaluarën, por edhe sot anë
SHTYP: „BRANKO GAPO“ SHPK SHKUP ABONIM VJETOR 600 DENARË e mbanë botës dëshmojnë se si duhet
ADRESA E REDAKSIONIT Llog. Bankare 05001001 1678720 luftuar, me dashuri të pafund të duhet
MINISTRIA E MBROJTJES – REVISTA „MBUROJA“ (Numri i referencës: 725939-10) atdheu dhe liria e shtrenjtë.
RTer.l e„fOornc:e 0 N2i k3o1lo2v8“ 217166, 1000 Shkup NТСu m10ri0 t0ak0s0a0t0iv0: 0460330099590271748 Dr. Zhanet Ristoska
www.morm.gov.mk; E-mail: [email protected]
3
INFO
MAQEDONIA KA QËLLIM TË QARTË STRATEGJIK
aqedonia ka një përcaktim dhe qëllim strategjik të jetë edhe me gjeneralin amerikan Xhejms Xhons dhe me Stiven
pjesë e Aleancës. Vlerat e Aleancës janë edhe vlerat Hedlin, këshilltarë për siguri kombëtare i presidentëve Barak
tona dhe për këtë shkak paqëruajtësit nga Maqedonia Obama dhe Xhorxh Bush, si dhe Dejmon Uillson, nënkryeta-
mbështesin përpjekjet e NATO-s për vendosjen sigurisë rin e Këshillit Atlantik të SHBA-së. Gjatë takimeve në fjanë,
dhe paqes në nivel global”, tha ministri i mbrojtjes së Maqe- ministri Jolevski theksoi nevojën e Republikës së Maqedonisë
donisë, Zoran Jolevski gjatë fjalës së tij në kuadër të Foru- për arritjen e qëllimit të dëshiruar, anëtarsimin në NATO. Me
mit Global “Vroclav 15” në Republikën e Polonisë. Duke folur anëtarsimin e Maqedonisë dhe të Malit të Zi, si dhe me lëvizjen
pranë panelit “Rruga drejt Europës”, ministri Jolevski shtoi se e proceseve në Bosnje e Hercegovinë, NATO do të ndikojë në
qytetarët e Republikës së Maqedonisë në vazhdimësi fuqi- avancimin dhe përforcimin e paqes dhe sigurisë në Europën
misht mbështesin procesin e integrimit në Aleancë, proces ky Juglindore, shtoi ministri. Njëherit, ministri theksoi edhe se
i cili ka mbështetjen edhe nga partitë politike në Maqedoni. NATO dhe Maqedonia ndajnë vlerat e njejta. Maqedonia përm-
“Maqedonia dhe vendet e rajonit gjatë samitit të ardhëshm bushi të gjitha kriteret që nga viti 2008 dhe tashmë sillet si de
që do të mbahet këtu në Poloni, duhet marrin ftesën e anëtar- facto pjesë e Aleancës. Shembull për këtë është pjesëmarrja
simit në mënyrë që të bëhen anëtare të barabarta të NATO-s. në misionet e shumta si “Liri për Irakun”, “ISAF” dhe “Reso-
Në këtë mënyrë, do të fuqizohet siguria dhe stabiliteti në rajo- lute Support”, si dhe mbështetja logjistike e misinot të KFOR-
nin e Europës Juglindore, një gjë shumë e rëndësishme, duke it. Bashkëbiseduesit shprehën tone mbështetëse sa i përket
pasur parasysh sfidat e reja gjeopolitike”, tha anëtarsimit të Maqedonisë në NATO, ndërsa
ministri. gjenerali Xhons, ish komandant i Komandës së
Në margjinat e këtij forumi të rëndësishëm, SHBA-së për Europë, u ndal edhe te profesion-
ministri Jolevski zhvilloi takim bilateral me alizmi i ushtarëve të Maqedonisë njëherit duke
homologun e tij polak, me ministrin e mbro- folur edhe për aftësitë dhe kapacitetet e tyre.
jtjes kombëtare polake, Tomash Shimonjak. Në kuadër të vizitës, ministri Jolevski zhvil-
Në këtë takim ministrat e vërtetuan bash- loi takim edhe me senatoren Xhean Shahen,
këpunimin e shkëlyeshëm dhe intenziv mes zëvendës kryetarin e Komitetit për Politike të
dy vendeve. “Takimet tona të shpeshta janë Jashtme të Senatit amerikan. Gjatë kësaj bi-
dëshmi se ekziston një komunikim i shkëlqyer sede u shkëmbyen mendime në lidhje me situ-
në fushën e mbrojtjes. Maqedonia dhe Polonia atën globale gjeopolitike, për krizën në Ukrai-
janë dy vende mike të cilat mbështesin njëra në, për kërcënimet ndaj paqes botërore të cilat
tjetërn në të gjitha fushat”, tha ministri maqe- vinë nga konfliktet në Siri dhe Irak, etj. Njëherit
donas gjatë takimit. Sa i përket integrimit në u biesdua edhe për situatën në rajonin tonë,
NATO, ministri Jolevski shpalosi argumentet për aspiratat integruese të Maqedonisë në
pse Republika e Maqedonisë duhet të jetë NATO dhe BE. Maqedonia dhe qytetarët e saj,
pjesë e Aleancës dhe njëherit u falenderua për të mbështetur edhe nga partitë politike, bënë
mbështetjen e Polonisë në këtë drejtim. të qartë dhe me dije se vendi i shtetit është
Ministri i mbrojtjes Zoran Jolevski më 13 qer- krahë për krahë me vendet e NATO-s në selinë
shor në kuadër të ditës së dytë të Forumit e NATO-s me miqtë dhe partnerët e saj.
Global në Vroclav të Polonisë zhvilloi takime
4
„IPA KAMPEKS 2015“
epublika e Maqedonisë kët rajonale ndaj situatave të
është kontribues aktive në jashtëzakonshme, është përgjig-
përpjekjet për përmirsimin ja e duhur sa i përket asaj se si
e sigurisë në rajon dhe më gjërë. duhet tejkaluar të gjitha sfidat
Si vend kandidat, tashmë kemi me të cilat ballafaqohemi gjatë
gjashtë rekomandime pozitive gjendjeve dhe fatkeqësive të tilla
për fillimin e bisedimeve paraqa- natyrore. Për këtë arsye, Repub-
sëse për anëtarsim në BE dhe lika e Maqedonisë në vazhdimësi
ANËTARËSIMI KOLEKTIV – në vazhdimësi kontribojmë në bën përpjekje për koordinim dhe
ELEMENTI I LUFTËS KUNDËR TERRORIZMIT RADIKAL kuadër të Politikës së Përbash- për zhvillimin e kapaciteteve dhe
kët të Jashtme dhe të Sigurisë aftësive të saj me qëllim të paran-
ë 5 dhe 6 qershor, ministri i mbrojtjes Zoran Jolevski mori së BE-së” – tha ministri Jolevski dalimit të gjendjeve të jashtëza-
pjesë në forumin e sigurisë „2BS – To be secure“ në Budvë në fjalën e tij hyrëse në hapjen konshme të të natyrës joushta-
të Malit të Zi. Në kuadër të forumit ministri Jolevski ishte e sotme të stërvitjes së katërt rake edhe në nivel rajonal – tha
pjesëmarës edhe në panelin kushtuar ristrikturimit të sistemit të ndërkombëtare “IPA KAMPEKS ministri Jolevski.
sigurisë me qëllim të ballafaqimit me sfidat bashkëkohore të sig-
2015” e cila u mbajt
urisë. Përveç ministrit Jolevski, për nevojën e reformave në kuadër
në Maqedoni. Min-
të strukturave të sigurisë, debatuan edhe ministrat e mbrojtjes së
istri Jolevski tha se
Republikës së Malit të Zi, znj. Milica Pejanoviq-Gjurishiq, krytari i Di-
rreziqet e sigurisë,
vizionit për Sfidat e Reja të Sigurisë në NATO, dr. Xhuliet Bërd si
jeta e qytetarëve,
dhe përfaqësuesi special i presidentit të SHBA-së për luftë kundër
të mirat materiale,
ISIS-it – gjenerali Xhon Alen. Ministri Jolevski rikujtoi se Republika e
nuk janë vetëm të
Maqedonisë është një partnere e dëshmuar e Aleancës me përvojë
natyrës ushtarake,
shumëvjeçare në misione dhe operacione në mbështetje të paqes
por të njejtat mund
si dhe partnere me një konsensus kombëtar dhe politik sa i përket
të vinë edhe si pa-
çështjes së integrimeve europiane. Në kontekst të reformave për
sojë e fatkeqësive
një ballafaqim më koherent ndaj terrorizmit radikal, ministri Jolevski
natyrore dhe fat-
potencoi se qasja ndaj ristrukturimit sisteveme të sigurisë në këtë
keqësive tjera dhe
kohë pasigurie duhet kooridnuar dhe të përfshijë të gjitha instru-
mund të mbartin
mentet e fuqisë kombëtare, jo vetëm ato ushtarake.
pasoja të rënda.
Në margjinat e forumit, ministri Jolevski zhvilloi takime bilaterale me Këto kërcënime nuk njohin kufij Stërvitja „IPA KAMPEKS 2015“ e
gjeneralin Xhon Alen, me presidentetn e Republikës së Kroacisë, mes shteteve. Në disa mbledhje cila u mbajt nga 17 deri në 19 qer-
Kolinda Grabar Kitareviq dhe me Hojt Ji, zëvendës ndihmës sekretar paraprake të ministrave të mbro- shor ka për qëllim të kontrollojë
shtetëror për Europë. jtjes të vendeve anëtare të Kartës dhe të avancojë procedurat ak-
„To Be Secure“ është forum vjetor që ka të bëjë me çështjet e sig- së Adriatikut, u pajtuam që të tuale për dhënien dhe pranimin e
urisë globale dhe euroatlantike, si dhe me sigurinë e vendeve të zhvillojmë kapacitete dhe aftësi ndihmës ndërkombëtare në rast
Europës Juglindore. Qëllimi i këtij forumi është që të kontribuojë të përbashkëta rajonale për bal- të fatkeqësive më të mëdha, me
ndaj mendimit kritik në lidhje me reformat në Europën Juglindore lafaqim me gjendejt e jashtëza- theks të vendosjes dhe menaxhi-
me qëllim të arritjes për të pasur një rajon më të sigurtë dhe më konshme të natyrës joushtarake. mit të një kampi për personat e
prosperues me një kapacitet më të lartë për të kontribuar në luftën Mësimet e mara dhe përvojat, zhvendosur brenda vendit në rast
ndaj sfidave globale. dëshmuan se përgjigja e përbash- të ndonjë tërrmeti katastrofal.
FORUM JOFORMAL
ër Republikën e Maqedonisë mirë në rrugën drejt anëtarsimit të
është tejet e rëndësishme plotë, tha ministri Jolevski. Në kon-
që një grup intelelktualësh tekst të mënyrave se si të arrihet
që kanë pasur pozita të larta në qëllimi, ministri theksoi se duhet të
shoqërinë amerikane dhe në atë në vazhdimësi duhet punuar për af-
europiane, njerëz që janë miq të rimin e miqve të Maqedonisë, miq
dëshmuar të vendit tonë, të ulen që do të jenë një zë i fuqishëm i ar-
në vendin e njejtë dhe të bisedo- syes se përse Maqedonia duhet të
jnë rreth strategjisë që në mënyrë jetë pjesë e Aleancës. Njëherit edhe
shtesë duhet të formulohet me qël- paqëruajtësit tanë janë ndër amba-
lim që të fitojmë vendin e merituar sadorët më të mirë – ata dëshmo-
në NATO”. Këtë e deklaroi ministri jnë se Maqedonia është një anëtare
i mbrojtjes së Republikës së Maqe- e përgjegjshme dhe një partnere e suesve amerikanë, personalitet me në të vërtetë e vlerësojnë punën
donisë, Zoran Jolevski në forumin bashkësisë ndërkombëtare në ndër- një përvojë të jashtëzakonshme sa i tuaj”, shtoi Kofi. Ai vlerësoi reformat
joformal dy ditor që u mbajt në timin e paqes, demokracisë dhe përket anëtarsimeve të mëparshme në fushën e mbrojtjes, sidomos në
Berovë, në të cilin morën pjesë ish stabilitetit në botë, tha ministri duke të në NATO. Ajo njëherit u shpreh fushën e edukimit dhe arsimimit,
ministrat e mbrojtjes, anëtarë të shtuar edhe se kjo paraqet edhe një se Maqedonia është një partnere e reforma të cilat edhe më tepër do
Kuvendit si dhe përfaqësues të lartë mundësi të mirë që paqëruajtësit fuqishme dhe se Aleanca duhet të ta afrojnë Republikën e Maqedonisë
të ting-teng bashkësisë së SHBA- tanë të trajnohen dhe të përsosen ndryshojë qëndrimin e saj. në NATO.
së. “Jemi duke shkëmbyer shumë në mënyrë shtesë gjë që do të ishte Luk Kofi nga fondacioni amerikan Forumi joformal në Berovë në një
mendime dhe një numër të madh në dobi edhe të ARM-së. “Jam këtu “Hertixh” theksoi se Maqedonia vend mblodhi intelektual dhe per-
idesh, theksoi ministri, ide të cilat për të mbështetur Maqedoninë. Ju duhet të vazhdojë rrugën e parti- sonalitete të shquara, mes të cilëve
do të na ndihmojnë në prezantimin i keni përmbushur të gjitha kushtet cipimit me anë të kontakteve in- edhe ish ministrin e mbrojtjes dhe
e argumenteve se pse Maqedo- dhe kriteret sa i përket planit ak- tensive me NATO-n. “Maqedonia anëtarin e Parlamentit të Mbretërisë
nia duhet të jetë pjesë e Aleancës. sional për anëtarsim dhe në këtë bartë benefit të jashtëzakonshëm së Bashkuar, Liam Foks, gjeneralin
Kjo është shumë e rëndësishme, mënyrë ne duhet t’u bëjmë trysni ndaj sigurisë globale, por e njejta amerikan Ben Frikli, etj, të cilët do
sidomos nëse kemi parasysh se aleatëve tanë që të bëjnë punën e nuk i gëzon benifitet nga anëtarsimi të bisedojnë në lidhje me integrimet
samiti vijues i Aleancës do të mba- duhur, gjegjësisht që ta pranojnë R. në NATO. U apekoj qytetarëve të euroatlantike të Maqedonisë, për
het verën e ardhshme në Poloni, e Maqedonisë si anëtare të barab- Maqedonisë të jenë të durueshëm. ndryshimet dhe sfidat gjeopolitike,
deri në atë kohë kur do të duhet të artë në NATO”, tha Seli Pejnter, Në qoftë se kemi një anëtar të NA- për rajonin e EJL-së dhe për pozitën
shfrytëzojmë të gjitha instrumentet analist dhe personalitet i shquar TO-s që nuk e vlerëson atë që bëni, e R. së Maqedonisë në të.
për të arritur një rezultat sa më të nga shoqata e tink-tenk përfaqë- ka edhe 27 vende tjera anëtare që
5
PJESËMARRJA E ZV. SHEFIT TË SHTABIT TË PËRGJITHSHËM TË ARM-SË NË KUADËR TË MBLEDHJES KONFERENCË QËNDRORE E
SË ZËVENDËS SHEFAVE TË SHTABEVE TË PËRGJITHSHME TË VENDEVE TË PROCESIT TË SEEDM-SË PLANIFIKIMIT
ga data 08.06. deri në
ëvendës shefi i Shtabit konkluduan se vendet e kanë
datën 12.06.2015 pranë
të Përgjithshëm të ARM- finalizuar dhe e kanë nënshk-
Qendrës për Trajnim (QT)
së, gjeneral-nënkolonel Naser ruar dokumentin për lokacionin
‘’Pepelishte’’ u mbajt Konferenca
Sejdini nga data 3-5 qershor e komandës së SEEBRIG-ut
Qëndrore e Planifikimit (KQP) për
mori pjesë në mbledhjen vje- si dhe tabelën vendeve kritike
ushtrimin „Shkëlqimi i Maqedo-
tore të zëvendës shefave të të rotacionit. Gjenerali Sejdini
nisë 11“ si pjesë e procesit të pl-
Shtatmadhërive në kuadër gjatë fjalimit të tij theksoi se
anifikimit për stërvitjen e rradhës
të procesit për bashkëpunim Republika e Maqedonisë është
e cila do të realizohet në pjesën e
mes ministrave të mbro- maksimalisht e përkushtuar në
parë të muajit tetor pranë poligo-
jtjes së vendeve të Europës kuadër të avancimit të bashkë-
nit ushtarak “Krivollak” dhe pranë
Juglindore (SEDM), e cila u mbajt në Tiranë të R. së punimit rajonal si dhe fuqizimit të mëtejmë të dialogut
qendrës së trajnimit “Pepelishte”.
Shqipërisë. Në këtë mbledhje nga vendet anëtare në rajon, duke shtuar se SEEBRIG paraqet njërin ndër
Për rëndësinë e aktivitetit në
dhe përfaqësuesve të organizatave ndërkombëtare, projektet më të rëndësishëm në kuadër të SEEDM-së
fjalë, flet edhe fakti që gjatë
u diskutua lidhur me çështjet e interesit të përbash- dhe për këtë arsye duhet vazhduar me zhvillimin e të
kësaj konferencë nga periudha
kët dhe bashkëpunimit ushtarako-civil në rajon, për njejtit. Republika e Maqedonisë ngelet e përkishtuar
08.05.2015 deri në 10.06.2015 u
rëndësinë e përpjekjeve për fuqizimin e efikasitetit të ndaj qëndrimeve të saj sa i përket pjesëmarrjes në
forcave paqëruajtëse multinacionale të Europës Jug- këtë brigadë dhe në operacionet e udhëhequra nga
lindore (SEEBRIG), si një instrument për kontribut aktiv NATO, BE-ja dhe OKB-ja. Gjenerali Sejdini, duke i pa-
ndaj sigurisë, bashkëpunimit dhe stabilitetit në kuadër sur parasysh sfidat bashkëkohore të sigurisë si dhe
të procesit të SEEDM-së, në lidhje me angazhimin e ndryshimet konstante në mjedisin e sigurisë, theksoi
SEEBRIG-ut në aktivitete të ndryshme, duke përfshirë së nevojitet një përshtatje e vazhdueshme ndaj këtij
këtu edhe trajnime dhe operacione si dhe konsoli- procesi, ndërsa përpunimi i udhësueseit st strategjik të
dimin dhe optimizimin e marrëdhënieve me oranizatat SEEDM-së si një bazament, paraqet një hap që do të
ndërkombëtare. Zëvendës shefat e Shtatmadhërive ofrojë një përgjigje në procesin e vendimarrjes.
realizua një vizitë këshilldhënese
PUNËTORI PËR BARAZI GJINORE ME KOMANDANTËT E BATALIONËVE TË ARM-SË
nga ana e vlerësusesve të NATO-
s, gjegjësisht nga Komanda e
ë 8 dhe 9 qershor në Shtëpinë e ARM-së në mbi seance planare. Punëtoria për barazi gjinore
Forcave Aleate të NATO-s në Na-
Shkup u mbajt punëtoria për barazi gjinore me është e para e këtij lloji në kuadër të Armatës së Re-
poli (Allied Joint Force Command
komandatët e batalioneve të ARM-së. Punëtoria publikës së Maqedonisë dhe e njejta do të kalojë në
Naples), si dhe një vizitë nga ana
e cila u mbajt nën organizimin e Shtabit të Përgjith- një praktikë të rregullt gjatë edukimit të personelit
e përfaqësuesve nga Komanda
shëm të ARM-së do të shtjellojë temën e implemen- civil dhe ushtarak në ARM.
e Bashkuar Operative. Me këtë
timit të Rezolutës 1325 të Këshillit të Sigurimit të
rast, vizitorëve nga ana e drej-
Kombeve të Bashkuara ku ka të bëjë me nevojën e
torit të stërvitjes dhe nga ana e
arritjes së barazisë gjinore nga planifikimi e deri te
liderëve të sindikatave iu prezan-
realizimi i të gjitha nivele të vendimarrjes, gjegjësisht
tua: Plani dhe skenari i stërvitjes,
nga niveli operativ deri te ai teknik. Në kuadër të kësaj
struktura dhe statusi i njësive,
punëtorie u diskutua edhe në lidhje me parandalimin
lista kryesore e ngjarjeve dhe in-
e dhunës seksuale në situata konfliktesh dhe për
cidenteve, specifikimi i sigurisë
jobarazinë gjinore si një kërcënim bashkëkohor i sig-
dhe brifingu, si dhe mundësitë e
urisë. Gjatë ditës së dytë të punëtorisë u përpunuan
trajnimit të cilat i ofron PU „Kriv-
ushtrime praktike të bazuara mbi skenarë real dhe
ollak“.
NGA AKTIVITETET E OORRM-SË
GARË SHTETËRORE nga Shkupi (vendi i 1 me 42 goditje); nënshkrimit të marrëveshjes u re-
Më 6 qershor në gjuetoren “Dollno Zoran Mirçevski nga Kërçova (vendi alziua në selinë e NAMRA-s, pranë
Orizari” u mbajt garë shtetërore i 2. me 40 goditje), ndërsа Jovan Akademisë Ushtarake në Tiranë, në
në qitje me revole 7,52 me numër Jovanovski nga Radovishi u rradhit praninë e anëtarve të komiteteve
rendor 1. Në këtë garë, në të cilën i treti. Në konkurrencën e femrave, ekzekutive të të dy organizatave.
morën pjesë 100 oficerë dhe nëno- rezultate të larta arritën: Elena Marrëveshja të cilën e nënshkruan
ficerë të rinj rezervë nga 19 njësi Bozhinovska nga Shkupi e cila për koloneli rezervë Toma Konduri dhe
komunale organizative (NJKO) të herë të parë gjuante me revole (35 prof. dr. Gjorgji Mallkovski, paraqet
OORRM-së, në mënyrë të barab- goditje), ndërsа Ollgica Mojsova Pe- marrëveshjen e parë të kësaj natyre
artë me kolegët meshkuj, garuan pellasheva nga Velesi dhe Valerija për bashkëpunim bilateral mes dy tor, në shenjë respekti dhe kujtimi
edhe 3 skuadra femrash – përfaqë- Vaneva nga Sveti Nikole (30 go- organizatave kombëtare në kuadër të përjetshëm, pranë varrezave të
suese të sekcioneve të oficerëve ditje). Skuadrave dhe garuesve indi- të Konfederatës Ndëralate të Ofi- Sveti Nedellës në Manastir, pranë
rezervë të femrave nga Shkupi, vidual më të mirë iu ndanë çmime cerëve Rezervë (CIOR) të NATO-s. vendbanimit të tij të përjetshëm,
Velesi dhe nga Sveti Nikolja. Pas të veçanta, ndërsa shoqërimi njëdi- Kjo marrëveshje bashkëpunimi për- në shtyllën 7 metërshe u vendos fl-
dhënies së raportit nga ana e tor përfundoi me një drekë të për- bëhet nga më shumë pika dhe ka të amuri shtetëror maqedonas. Para
kryetarit të Këshillit Ekzekutiv të bashkët në kazermën “Alekso Dem- bëjë me shumë çështje aktuale nga 150 qytetarëve të Manastirit të
NJKO-së së OORRM-së së Vele- nievski – Bauman” në Veles. angazhimi programor i OORRM-së pranishëm në këtë shënim, para
sit, lejtnantit rezervë, Boris Açev, dhe NAMRA-s, mes të cilave edhe: përfaqësuesve të vetëqeverisjes
fjalë rasti para garuesve mbajti BASHKËPUNIM NDËRKOM- shkëmbimi i informatave, publi- lokale, përfaqësuesve të ARM-së,
edhe kryetari i OORRM-së, prof. dr. BËTAR kime dhe programe të interesit të MPB-së dhe të OORRM-së nga
Gjorgji Mallkovski. Gara shtetërore Anëtarët e Këshillit Ekzekutiv të përbashkët, më pas pjesëmarrje Demir Hisari, Kërçova, Makedonski
u realizua me mbështetjen logjis- OORRM-së të kryesuar nga kryetari në gara të mëdha sportive ushta- Brodi, Prilepi si dhe nga organet e
tike të Komandës për Trajnim dhe prof. dr. Gjorgji Mallkovski zhvilluan rake në qitje, takime vjetore të ud- vetëqeverisjes lokale të Novacit,
Doktrina (KTD), ndërsa zëvendësi një vizitë treditore në kuadër të or- hëheqësive të dy organizatave, etj. fjalë rasti mbajti luftëtëari Milisav
i komandës, koloneli Ljubenço ganizatës së oficerëve rezervë të
Stevanovski, kryetari i këshillit
Petrovski ndoqi rrjedhojën e aktiv- Republikës së Shqipërisë (NAMRA). TRADITA LIRIDASHËSE ekzekutiv të NJKM-së së OORRM-
iteteve të garës. Si skuadra më të Qëllimi i kësaj vizite ishte nënshkri- Më 5 qershor në Manastir u shënua së së Manastirit, ndërsa flamurin
suksesshme u shpallën: Kërçovë- mi i një marrëveshjeje bashkëpunimi 14 vjetori i rënies së pjesëtarit të shtetëror në shtyllë e vendosi kry-
Makedonsi Brod (vend i 1.), Shkupi mes dy organizatave kombëtare në ARM-së Bllagojçe Siljanov, ush- etari i OORRM-së prof. dr. Gjorgji
(vendi i 2.) dhe Radovishi (vendi i 3.). funksion të trasimit të përmirsimit tarë i ARM-së i vrarë gjatë konflitit Mallkovski.
Në konkurencë individuale, më të të aktiviteteve të ndërsjella gjatë të vitit 2001 në fshatin Llavce në Zhivko Trajanovski
suksesshëm dolën: Zllatko Ilievski periudhës vijuese. Akti solemn i mallet e Sharrit. Në këtë përvje-
6
NATO DHE SIGURIA
NDËRKOMBËTARE
FAKTORËT QË NDIKOJNË NË ROLIN E NATO-S NDAJ
POLITIKËS NDËRKOMBËTARE
dhe pse duket që Aleanca tashmë e sigurisë dhe menaxhimit të krizës. Por, sa ZGJËRIMET DHE PARTNERITETET
ka tejkaluar çështjen më komplekse, do të ketë mundësi Aleanca që të krijojë një GLOBALE
gjegjësisht çështjen e nevojës reale të ambient të sigurisë kolektive nga kërcëni- Partneriteti për Paqe evaluon ne një element
ekzistimit të saj, megjithatë jemi dësh- met për të cilat jo të gjitha nga anëtaret e të NATO-s për rritjen e nivelit të ndërveprimit
mitarë se eksistimi i saj paraqitet si çështje saj janë dakrod se ekzistojnë dhe se zgjërimi para anëtarsimit përfundimtar në NATO.
që vazhdimisht pëson ndryshime. Duke e i saj në të vërtetë do të sjellë demokratizim Anëtare e Partneritetit për Paqe është
pasur parasysh ndryshimin e vazhueshëm ose do të mbretërojë një situatë rreziku që edhe Republika e Maqedonisë. Gjithashtu,
të mjedisit të sigurisë, në vazhdimësi lindin vendet të ndërpresin së investuari në ndër- përveç Partneritetit për Paqe, ekzistojnë
sfida të reja të sigurisë, e në këtë mënyrë timin e kapaciteteve të tyre demokratike, edhe partneritete tjera, mes të cilave edhe
edhe roli i Aleancës vazhdimisht pëson menjëherë pas anëtarsimit në Aleancë dhe partneritete me vende joeuropiane dhe part-
ndryshime gjithnjë duke krijuar partneritete në fund do të përcaktojnë se në ç’drejtim do neritete me miq atipik, si për shembull me
të reja dhe duke pranuar në rradhët e saj të orientohen partneritetet globale dhe të Rusinë.
anëtare të reja, duke bërë që marrëdhënia njejtat sa do të kenë mundësi të shëndrro- Evaluimi i NATO-s globalizimi i kërcënimeve,
e tyre të varet nga trendet e mjedisit të sig- hen duke u bazuar mbi ndikimet e vendeve si dhe nevoja nga një funksionim më të avan-
urisë, ndërsa miksi i përgjithshëm të ndikon tashmë anëtare të Aleancës. cuar gjatë krizës financiare, bënë që NATO
mbi rolin e NATO-s në kuadër të sigurisë
ndërkombëtare. Në mënyrë plotësuese,
rregullimi i brendshëm i Aleancës si dhe
rregullat e funksionimit të saj, në vazhdimësi
shfaqin dallime në punën dhe në obligimet
e anëtarsimit, por edhe në aspektin e kër-
cënimeve ndaj sigurisë dhe për këtë shkak
pritet që roli i NATO-s në kuadër të sigurisë
ndërkombëtare do të varet pikërisht nga
gjërat e lartëcekura.
Qëllimi i këtij shkrimi ka të bëjë me pasqy-
rimin e aktiviteteve të Aleancës, me rregulli-
min e saj të brendshëm dhe me trendet e saj
në mjedisin e sigurisë ndërkombëtare gjë që
ndikon mbi rolin e saj ndaj sigurisë ndërkom-
bëtare dhe nga gjërat që priten nga Aleanca
në të ardhmen.
NATYRA E AKTIVITETEVE TË ALEANCËS
Jo rastësisht faktorët e parë që ndikojnë mbi
rolin e NATO-s ndaj sigurisë ndërkombëtare
janë vënë ndikimet e natyrës së aktiviteteve
të Aleancës. Aktivitetet e Aleancës janë të
pasqyruara si formë e mbrojtjes kolektive,
7
në misionet dhe operacionet e saj të përfshijë nuk do të funksiononte në mënyrën e duhur.
edhe vende tjera si Japonia, Australia, Zelan- Sot jemi dëshmitar se zgjërimi me anëtarë
da e Re, Pakistani, etj. të rinj global, nuk është i rastësishëm, por in-
Njëzet e sa vjet pas rënies së murit të Ber- tenziteti i bashkëpunimit me partnerët është
linit si dhe shumë vite partneritet të disa nga në ritje dhe ky trend vazhdon edhe më tej.
vendet europiane, siç është edhe Republika e Esenca e statusit aktual “dyert e hapura”
Maqedonisë, ende nuk e kemi parë Europën vepër për diplomacitë europiane qëndron
të bashkuara nën hijen e një institucioni të në tekstin e Marrëveshjes Veriatlantike dhe
sigurisë. Sidoqoftë, gjatë kësaj kohe disa zëra vetëm një konsenzus për ndryshimin e saj do
të NATO-s janë duke promovuar idenë për të mundësonte pranimin e anëtarëve të rinj
anëtarsim global përkundër partneriteteve global. Ekzistojnë hulumtime të detajizuara
globale. të anëve pozitive dhe negative të një orga-
Idea për inkuadrimin global përfaqësohet nizate eventuale më globale të NATO-s, mes
edhe nga Ivo Dadler, përfaqësues aktual i të cilave edhe „NATO at 60 Going Globa“l.
SHBA-së në NATO. Dadler mbron idenë e Ajo që është më intersante ka të bëjë me
aleacës globale në llogari të partneriteteve pyetjen retorike: Përse NATO duhet të ngelë
globale, për faktin se është i mendimit që organizatë e hapur për pranimin e shteteve
zgjërimi i partneriteteve paraqet një formë europiane gjyësmdemokratike dhe gjysëm
më adekuate, për dallim nga krijimi i “at hock” të afta, shtete të cilat e ardhmja e tyre de-
koalicioneve, së pari për shkak të përfitimeve mokratike është e pavarur, përderisa të nje- ndaj sistemeve politike dhe ndaj zgjërimit të
nga bashkimi i resurseve të mbrojtjes dhe jtat shtete ngelin të mbyllura për shtetet demokracisë. Kjo pyetje dhe çështje lidhet
sigurisë dhe aftësive të përbashkëta, me tjera të fuqishme demokratike, si që është edhe me anëtarët europianë jodemokratik,
ato të anëtarëve të reja të kualifikuara dhe e rasti me Australinë. Qëndrimi i autorit rreth kundrejt partnerëve demokratik global.
dyta, për shkak të rritjes së nivelit të ndërve- kësaj çëshje është se kjo do të ndikojë edhe Gjatë shqyrtimit të këtij qëndrimi dalin shumë
primit e cila vjen si rezultat i planifikimit dhe më shumë ndaj ritjes ekonomike të Austral- shembuj, në veçanti një përgjigje adekuate na
trajnimeve të përbashkëta. Nga ana tjetër, isë dhe Azisë si dhe në avancimin e mar- sjell Riteri në punimin shkencor
Dadler është i mendimit së numri sa më i rëdhënieve ekonomike të disa anëtareve të «Përse zgjërimi nuk sjell edhe zgjërimin e
mad hi anëtarëve do të kishte të bëjë edhe NATO-s me vendet aziatike. demokracisë”. Gjithnjë sipas Riterit, vendet
me një legjimitet më të madh të NATO-s sa i Si përfundim për këtë pjesë mund të përmen- të cilat janë pjesë e NATO-s para fundit të
përket zbatimit dhe shtrirjes së operacioneve dim se pritet një trend i rritjes së niveilit të Luftës së Ftohtë, janë ftuar jo për faktin se
ndërkombëtare dhe do të kishte të bëjë me bashkëpunimit me partnerët global, por edhe ato vetë kanë dashur të bëhen demokraci
një fuqi më të madhe për zbatimin e vendi- debat më i shpeshtë lidhur me zgjërimin e të mirëfillta si (Spanja, Portugalia, Turqia dhe
meve nga ana e OKB-së. NATO-s me partnerë global demokratik. Greqia), për për shkak se këto vende kanë
Në pyetjen retorike, përse bashkëpunimi Parë nga aspekti i Republikës së Maqedo- pasur rëndësi tejet të madhe strategjike për
me partnerët global nuk është i njejtë me nisë, duket se “kutia e Pandorës” tashmë NATO-n kur kjo e fundit ka synuar zgjërimin
bashkëpunimin e anëtarëve, ai përgjigjet se është hapur, për arsye se aktualizimi i part- e sferës së ndikimit të saj, qoftë kjo edhe
kjo është rezultat i mungesës së një kornize nerëve global nga të cilët shumica janë shtete në llogari të një demokratizimi të dështuar
themelore gjegjësisht i mungesës së një plat- të fuqishme demokratike dhe ekonomike me të vendeve në fjalë. Argumenti dytë i Riterit
form për veprim të përbashkët, duke shtuar resurse të konsiderueshme të mbrojtjes dhe
njëherit edhe që mungon një skemë, qoftë sigurisë, nga njëra anë do të ulë interesin për
ajo për të shtrirë ushtrimet, ose për operacio- pranimin e vendeve më të vogla europiane,
net. Nga ana tjetër, një tregues për formën por nga ana tjetër, duke pasur parasysh se
kalimtare të përtneriteteve është edhe pro- çështja e emrit ende nuk e sheh fundin e
grami i Partneritetit për Paqe, program ky i cili saj në një afat të shkurtër kohor, kjo do të
paraqet njërin ndër elementet për anëtarsim. thoshte një vështirësi në arritjen e një kon-
Qëndrim diametralisht të kundërt sa u për- senzusi sa i përket ftesës për anëtarsim.
ket partneriteteve globale, gjatë periudhës
fillestare të idesë në fjalë, ka Jap de Hop She- A SHIHET ZGJËRIMI SI NJË RRUGË E
fer, ish sekretari i përgjithëshëm i NATO-s i cili SIGURTË DREJT DEMOKRATIZIMIT?
është i mendimit se fokusi duhet të ngelë në Pyetja e dytë retorike e cila parashtrohet
mjedisin euroatlantik në mënyrë që të ruhet edhe nga shumica e vendeve anëtare të
ndarja dhe shkëmbimi i vlerave dhe të shman- NATO-s është çështja e një fuqie reale të
get krijimi i një organizate më të madhe e cila zgjërimit të sjellë ndryshim të përhershëm
është argument ii vendeve të cilat në NATO
janë anëtarsuar pas përfundimit të Luftës
së Ftohtë (Polonia, Hungaria, Çekia), vende
këto të cilat edhe para se t’i qasen anëtar-
simit në NATO kanë punuar për fuqizimin e
demokracisë. Edhe pse autori e pranon se
përkushtimi ndaj anëtarsimit në NATO i avan-
con dhe i përshpejton proceset demokratike
si dhe përkushtimin e qeverive të vendeve
anëtare, autori jep një element të fundit, el-
ement ky tejet i rëndësishëm për t’u qasur
ndaj kësaj çështje, gjegjësisht ai mendon se
posa një vend të anëtarsohet në NATO, am-
bicia e atij vendi për një tranzicion demokratik
ndërpritet, për faktin se tashmë është arritur
qëllimi, vendi është në NATO, përderisa në
ndërkohë nuk ekiziston mekanizëm që vendit
në fjalë t’i hiqet anëtarsimi. Si shembull për
këtë është përmendur Turqia.
Dyshimi i tij ndaj zgjerimit dhe demokratizimit
qëndron edhe te autorë tjerë dhe përfaqë-
sues të NATO-s dhe të vendeve anëtare,
mes të cilëve edhe Seleste Ualander, e cila
shtron çështjen e mungesës së mekaniz-
8
mave brenda organizatës së NATO-s si dhe bëare.
të disa anëtareve të saj për shumë çështje, Në qoftë se përfundimi i ngjarjeve në Ukrainë
mes të cilave edhe për çështjen e demokra- do të kontribonte drejt ç’orientimit të theksit
tizimit. Raporti ndërmjet zgjërimit dhe de- ndaj mbrojtjes territoriale, interesi për anëtar-
mokratizimit tregon një jovazhdimësi dhe një simin e Republikës së Maqedonisë nuk do të
linje në rënie. Pritet që anëtaret të tregojnë ishte ndër interesat dhe ndër çështjet më të
gatishmëri dhe kujdes më të madh gjatë rëndësishme.
zgjërimeve vijuese.
Republika e Maqedonisë hapëron drejt rrugës VENDIMMARRJA KONSENSUALE
së demokratizimit, por duke pasur parasysh KUNDREJT INTERESAVE INDIVIDUAL
mosbesimin e anëtareve, në të ardhmen Vendimarrja konsensuale është e garantuar
mund të priten edhe imponime të kërkesave në tekstin bazik të Marrëveshjes Veriatlantike
dhe trysnive të reja. dhe qëndron si njëri ndër parimet themelore
të funksionimit të Aleancës. Gjithsesi se në
PERCEPCIONET RRETH KËRCËNIMEVE fillim arritja e konsenzusit në Aleancë me 12
TË SIGURISË anëtare ndoshta edhe ka qenë një lloj sfide,
Percepcionet rreth këcënimeve të sigurisë por as për së afërmi aq sa sfida që të mer-
paraqesin një titull por edhe një përgjigje ret një vendim i cili do t’i kënaqte interesat
marrëdhëniet mes Rusisë dhe Gjermanisë, si
dhe grupi apo kategoria e tretë përbëhet nga
vendet e Europës Qëndrore të cilat synojnë
kryesisht mbrojtjen e kufijve në aspektin e
sigurisë nga ndonjë kërcënim eventual nga
ana e Rusisë.
Argumenti i dytë qe ka të bëjë me rolin e rën-
duar të NATO-s në sigurinë ndërkombëtare,
vjen pas vendimeve të SHBA-së për të for-
muar “ad hock” koalicione në disa raste me
qëllim të mbrojtjes së interesave të tyre mo-
mentale, përkundër idesë së lobimit në mes
të aleatëve të cilët i mbështesin. Shumë au-
torë përkrahin një qëndrim të tillë, por konklu-
za përfundimtare shkon në atë drejtim se “ad
hock” koalicionet mund të jenë edhe alterna-
tive e vendimarrjeve konsenzuale, kur është
në pyetje roli i NATO-s ndaj sigurisë ndëkom-
bëtare, sidomos para nisjes dhe përfshirjes
në vete. Çfarë edhe të ishte planifikuar për e 28 vendeve anëtare. Ndaj kësaj, lidhet
shqyrtim, patjetër se e njejta humb rëndësi- edhe politika e dyerve të hapura të NATO-s si
në e saj, sidomos pas ngjarjeve në Ukrainë dhe debatet e lartëpërmendura në lidhje me
dhe aneksimit të Krimesë. Lista e qëndri- anëtarsimin global.
meve dhe e komploteve se në ç’drejtim do Konsenzusi në vetvete nuk do të mund të
të zhvillohen ngjarjet dhe se a do të sjellin quhej faktor i cili do të ndikonte mbi sigurinë
ndryshim po këto ngjarje, mbi strukturën e ndërkombëtare nëse vendet anëtare edhe
sistemit ndërkombëtar të sigurisë, është e përkundër shkëmbimit të vlerave demokra-
gjatë. Перцепции за безбедносните закани tike nuk do të kishin interesa të ndryshme
е наслов и одговор сам по себе. Jokon- të cilat rrjedhin parimisht nga pozita e tyre
testues ngel qëndrimi se ekziston mundësia gjeografike. Ky qëndrim vjen si shtojcë dhe
që ngjarjet në Ukrainë të pasqyrojnë situ- shtesë e pjesës paraardhëse në lidhje me
atën e njejtë si gjatë periudhës post Luftës perceptimet e ndryshme ndaj kërcënimeve të
së Ftohtë dhe bipolaritetit. Sidoqoftë, priten sigurisë, por me një shtesë të rëndësishme
ndryshime, e me këtë edhe ndryshime në in- se jo të gjitha vendet anëtare veprojnë si-
teresat e vendeve anëtare. pas kërcënieve të perceptuara, disa vende
në misione dhe operacione të reja.
Sipas Mihtës dhe veprës së tij “Kufijtë e Ale- anëtare veprojnë në parim të udhëhequra
Duke u nisur nga kjo, mund të konkludojmë
ancës”, përceptimet ndaj sigurisë në të shum- nga interesat e tyre ekonomike.
se roli i NATO-s ndaj sigurisë ndërkombëtare
tën e rasteve nuk janë të njejta për vendet Në raportin e “Starfor”, agjension intelegjen-
vjen duke u rënduar për shkak të parimit të
të cilat gjeografikisht kufizohen me vendet ce dhe analize nga viti 2010, në dispozicion
vendimarrjeve konsenzuale në mjedisin e sig-
anëtare të Aleancës, në raport me vendet falë „Ëikileaksit“, është bërë një ndarje e
urisë ndërkombëtare. Pritet që “ad hock” ko-
më të izoluara. Për këtë shkak, vendet e këtil- logjikshme i tre kategorive të anëtareve sipas
alicionet të jenë një alternativë e lobimit rreth
la bashkëpunojnë mes tyre dhe janë shumë pozitës dhe vendndodhjes gjeorgafike dhe
arrites së konsenzusit. Sa i përket Republikës
më të interesuara për nisma të caktuara ra- intersave të cilat mbretërojnë në agjendat e
së Maqedonisë, është e qartë se vendi është
jonale ose për përpjekje për bashkërendimin vendeve përkatëse. Kategorinë e parë e për-
peng i vendimarrjes me konsenzus dhe se e
e kapaciteteve, për zhvillimin e elementeve bëjnë SHBA-ja dhe partnerët e saj tradicional
ardhmja e saj edhe për një periudhë të gjatë
aktuale apo elementeve të reja për ruajtjen e atlantik si Holanda, Danimarka dhe Mbretëria
do të varet nga vendimi i përbashkët, për
paqes, e gjithashtu janë të interesuara edhe e Bashkuar, vende të cilat tradicionalisht kanë
fakti që edhe pse ekzistojnë shumë kom-
për kufijtë territorial të NATO-s. një qëndrim të dyshimtë ndaj Rusisë, por që
plote të ndryshimeve të rregullës së konsen-
Në një këndvështrim të këtillë, duke pasur njëkohësisht synojnë të përkushtuar ndaj një
zusit, realisht nga ana tjetër ekzistojnë edhe
parasysh historikun e marrëdhënieve të rikonstruimi postkonfliktuoz, luftën kundër
shumë shembuj për të tejkaluar konsenzusin
disa vendeve me Rusinë, si dhe historikun e terrorizmit dhe aktivitete të ngjajshme, kun-
në raport me përpjekjet e ndryshimit të Mar-
mospajtimeve në lidhje me intervenimet, si drejt mbrojtjes së fokusuar kolektive. Grupin
rëveshjes Veriatlantike. Përderisa Rusia dhe
për shembull mospajtimi mes SHBA-së dhe e dytë e përbëjnë anëtaret të cilat shtrihen
kërcënimi i saj janë në qendër të vëmendjes,
Gjermanisë për Irakun, priten ndryshime dhe në “zemër” të Europës, gjegjësisht Franca
interesi për Republikën e Maqedonisë do të
mospajtime të reja sa u përket qendrimeve dhe Gjermania dhe të njejtat kanë për qëllim
vazhdojë të ketë një trend në rënie.
të anëtareve ku do të favorizohej roli kompe- mos cënimin e marrëdhënieve të ndërsjella,
tent i NATO-s në kuadër të sigusië ndërkom- parimisht ato ekonomike dhe esencialisht
Mr. Darko Trajkovski
9
VRASJET ME PARAMENDIM
ASPEKTET JURIDIKO-NDËRKOMBËTARE TË PRAKTIKËS SË VRASJEVE ME PARAMENDIM
rasjet me paramendim paraqesin të së drejtës ndërkombëtare, e as që mund territorin e Pakistanit, në disa raste edhe
operacion specifik anti terrorist për të përputhet në ndonjë kornizë juridike. Ky pa pasur miratim nga ana e autoriteteve
neutralizim paraprak të një qëllimi term ka filluar të përdoret në vitin 2000, vendore. Pas sulmeve ndaj qendrës treg-
ose personi të caktuar të infiltruar në kur Izraeli publikoi polisën e tij të “targeted tare botërore, SHBA-të e shpeshtuan këtë
ndonjë aktivitet terrorist. Kjo do të thotë se killings” për ballafaqimin me terroristë të praktikë, duke realizuar aktivitete të tilla në
këta individ janë të ndjekur dhe të likuiduar caktuar nëpër territoret e okupuara palesti- disa vende në emër të luftës kundër terror-
gjatë përpjekjes për të realizuar një aktiv- neze. Ky term është përdorur edhe në raste izmit dhe kundër aktiviteteve të Al-Qaedës,
itet terrorist. Praktika e tyre, e zbatuar më tjera në Çeçeni, Jemen, Shri Lankë, Dubai. para se gjithash në Afganistan dhe në Irak,
shpesh shumë hapur ose në mënyrë implic- Një aksion i tillë publik ka të bëjë me opera- gjithnjë sipas parimit të njejtë – me përdori-
ite, përfshinë edhe veprim të territorit të cionin e zhvilluar në Jemen në nëntor të vitit min e fluturakeve pa pilot. Problem shtesë
ndonjë vendi tjetër, shpesh herë edhe pa 2002 nga ana e CIA-s, kur në një sulm nga është edhe ajo që këto fluturake edhe pse
pajtimin apo dijeninë e tyre – ndonjëherë një fluturake pa pilotë u likuiduan disa punë- me mijëra kilometra larg, drejtohen nga
edhe me forca të ndryshme prezente në tor operativ të “Al-Qaedas” nga të cilët njëri civil, agjentë të CIA-s në kuadër të asaj që
terren e ndonjëherë edhe përmes tele- shtetas amerikan. Ky operacion u realizua në SHBA quhet operacione sekrete (covert
kolandës dhe fluturakeve pa pilot. Pa pa- me miratimin e autoriteteve në Jemen. Më operations). Shumë shpesh SHBA-të kanë
sur parasysh se ky term përdoret shumë vonë, autoritetet amerikane do të vazhdo- intervenuar në këtë mënyrë në Pakistan,
shpesh, i njejti nuk është definuar në kuadër jnë me realizimin e operacioneve të tilla në jo gjithmonë me pajtim të autoriteteve të
Pakistanit, gjë që ka hapur një seri të re të
çështjeve juridike lidhur me këtë tematikë,
para se gjithash rreth suverenitetit dhe
agresivitetit. Kjo praktikë filloi të shpeshto-
het sidomos gjatë vitit 2001, kur SHBA-ja
shpallën luftë globale kundër terrorizmit,
ndërsa sulmet me fluturake pa pilotë vazh-
duan në Afganistan, Irak dhe Jemen.
Me ardhjen në pushtet të presidentit
Barack Obama në vitin 2008, në këtë drej-
tim nuk pati shumë ndryshime – përkundra-
zi, kjo praktikë u intensifikua edhe më tepër
(Guardian 2012). Kjo praktikë në mënyrë të
drejtpërdrejtë cënën të drejtën e të jetuarit,
por legaliteti i saj duhet vënë në shqyrtim,
para se gjithash në kontekst të drejtësisë
që është tejet e zbatueshme në një situatë
të caktuar. Siç e cekëm më lartë, operacio-
net anti terroriste mund të zhvillohen dhe
të realizohen në disa kontekste të ndry-
10