Armenian violence and massacre in the Caucasus and Anatolia Based on Archives Kafkasya ve ...

245 Pages·2012·0.99 MB·English

T. C.
BAŞBAKANLIK
DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı
Yayın Nu: 24

ARŞİV BELGELERİNE GÖRE
KAFKASLAR’DA VE ANADOLU’DA
ER MEN İ MEZÂ Lİ Mİ
I I
1 9 1 9

ARMENIAN VIOLENCE AND MASSACRE
IN THE CAUCASUS AND ANATOLIA
BASED ON ARCHIVES

ANKARA–1995
Proje Yöneticisi
İsmet BİNARK
Devlet Arşivleri Genel Müdürü

Proje Sorumluları
Necati AKTAŞ Necati GÜLTEPE
Devlet Arşivleri Devlet Arşivleri
Genel Müdür Yardımcısı Genel Müdür Yardımcısı

İsmet DEMİR
Osmanlı Arşivi Daire Başkanı

Hazırlayanlar

Hacı Osman YILDIRIM Mücahit DEMİREL
Uğurhan DEMİRBAŞ Gülşen ERGUN
Ahmet ALTINTAŞ Ali KAYA
Vahdettin ATİK Recep KARACAKAYA
Kadir AYTAR Nuran KOLTUK
Murat CEBECİOĞLU Bülent KULÜP
Ali COŞKUN Muhammed SAFİ
Oğuz ÇAKIL Mustafa SERİN
Temur ÇALKIN Habibe TOPALOĞLU
Ali Osman ÇINAR Osman USLU

Metin Kontrol ve Tashih
Mustafa KARAZEYBEK Abdullah SİVRİDAĞ
Ahmet ÖZKILINÇ Murat YÜZBAŞIOĞLU

İngilizce Tercüme
M. Fethi ATAY

Bilgisayar Dizgi
Reyhan ÖNTAŞ

Sayfa Düzenleme
Yakup YILDIRIM
ISBN 975-19-1169-9 (Tk.)
ISBN 975-19-1207-5 (2.c.)

K I S A L T M A L A R
M. Muharrem
ARŞİV BELGELERİNE GÖRE
KAFKASLAR’DA VE ANADOLU’DA
ER MEN İ MEZÂ Lİ Mİ
I I
1 9 1 9

ARMENIAN VIOLENCE AND MASSACRE
IN THE CAUCASUS AND ANATOLIA
BASED ON ARCHIVES

S. Safer
Ra. Rebiülevvel
R. Rebiülâhir
Ca. Cemâziyelevvel
C. Cemâziyelâhir
B. Recep
Ş. Şaban
N. Ramazan
L. Şevval
Za. Zilkade
Z. Zilhicce
b. bin, ibn
bkz. bakınız
BOA. Başbakanlık Osmanlı Arşivi
d. dosya
HR. HMŞ. İŞO. Hâriciye Hukuk Müşâvirliği
İstişâre Odası
HR. SYS. HU. Hâriciye Siyasî Harb-i Umûmî
HR. SYS. MÜ. Hâriciye Siyasî Mütareke
k. karye
kr. karton
ks. kasaba
kz. kaza
m. mahalle
n. nahiye
nr. numara
s. sayfa
sn. sancak

İ Ç İ N D E K İ L E R

KISALTMALAR.............................................................................................................................................V
İÇİNDEKİLER..............................................................................................................................................VII

I. BÖLÜM
BELGELERİN ÖZET VE TRANSKRİPSİYONU

1- Ermenilerin Müslümanlara Yaptığı Mezâlim Hususunda İngiliz
Generalinin Dikkatinin Çekilmesi............................................................................ 3
Drawing the attention of the English General on the atrocities
perpetrated by the Armenians against Muslims................................................... 3
2- Ermenilerin Soykırımına Karşı Osmanlı Devleti'nden
Yardım İstenildiği.......................................................................................................... 4
Ottoman State called for help against Armenian massacre................................. 5
3- Ermenilerin Kilis Havalisinde Yaptıkları Mezâlim................................................. 8
Atrocities perpetrated by Armenians in the neighborhood of Kilis................... 9
4- Adana ve Havalisinde Fransız Birliklerinde Müstahdem
Ermenilerin Yaptığı Mezâlim.................................................................................... 11
Atrocities committed by the Armenians serving in the French Units in
Adana and its neighborhood...................................................................................... 11
5- Zor Telgraf Müdürünün Ermeniler Tarafından Öldürülmesi............................... 13
Murder of the post office director of Zor by Armenians....................................... 13
6- Karaurgan, Sarıkamış, Kars ve Oltu'da Yapılan Mezâlim..................................... 14
Cruelties committed in the cities of Kars, Sarıkamış and the towns of
Oltu and Karaurgan...................................................................................................... 14
7- Ermenilerin Erzurum Civarında Yaptıkları Mezâlim ve
Alınması Gereken Önlemler....................................................................................... 15
Cruelties inflicted on Muslims in the neighborhood of Erzurum and what
necessary measures should be taken to fight it out............................................. 16
8- Nahcıvan ve Havalisinde Ermenilerin Yaptığı Mezâlim....................................... 18
Atrocities committed by Armenians in Nahcıvan and its neighborhood.......... 19
9- Ermenilerin Kars, Kağızman ve Nahcıvan'da Müslümanlara Yaptıkları
Mezâlim............................................................................................................................. 21
Cruelties inflicted by Armenians on Muslims in Kars,
Kağızman and Nahcıvan.............................................................................................. 21
10- Batum, Ardahan ve Kars Havalisinde Ermeni, Rum ve
Gürcü Mezâlimi.............................................................................................................. 22
Cruelties inflicted by Armenians, Greeks and Georgians in Batum, Kars
and Ardahan and its neighborhood.......................................................................... 23
11- Ermenilerin Kars Civarındaki Müslümanlara Soykırım Uyguladıkları;
Zulüm, Katliam ve Yağmalama Yaptıkları............................................................ 26
In the neighborhood of Kars Muslims had been massacred, inflicted
cruelties, oppressed and their homes pillaged by Armenians......................... 26
12- Trabzon, Kars ve Nahcıvan'da Yapılan Mezâlim..................................................... 28
Atrocities perpetrated in Trabzon, Kars and Nahcıvan......................................... 28
13- Ermenilerin Kağızman, Mescidli ve Karakurt'ta Yaptıkları Soykırımın
İngiliz Mümessiline Bildirildiği................................................................................ 31
Information of the British representative Ravlinson of the massacres
perpetrated by Armenians in Kağızman, Mescidli and Karakurt.................. 31
14- Karakurt ve Kars'ta Ermeni Taarruz ve Tecavüzleri............................................... 33
Attacks and raids executed by Armenians in Kars and Karakurt....................... 33
15- Ermenilerin Nahcıvan ve Havalisindeki Müslümanları
Katletmekte Olduğu...................................................................................................... 34
Armenians are killing Muslims in Nahcıvan and its neighborhood................... 34
16- Ermenilerin Kağızman, Karakurt, Sarıkamış ve Akçakale Civarında
Yaptıkları Soykırım....................................................................................................... 36
Massacre perpetrated by Armenians in the neighborhood of Kağızman,
Karakurt, Sarıkamış and Akçakale........................................................................... 36
17- Hudud Haricindeki Müslümanların Fecî Şekilde Mezâlim Gördükleri............ 38
Tragic aggression against Muslims living outside the border............................ 39
18- Ermenilerin Müslüman Köylerini Basarak Katliam Yaptıkları........................... 41
Massacre perpetrated by Armenians raiding Muslim villages............................ 41
19- Ermenilerin Müslüman Köylerine Hücum Ettikleri ve Yeni
Saldırı Hazırlıklarında Bulundukları....................................................................... 44
Armenians are attacking Muslim villages and are preparing
new raids........................................................................................................................... 45
20- Ermenilerin Nahcıvan ve Şarur Havalisinde Müslümanların Tamamını
Yoketmeyi Kararlaştırdıkları...................................................................................... 45
Massacre of Muslim population by Armenians in Nahcıvan and the
neighborhood of Şarur................................................................................................. 46
21- Ermenilerin Göçetmekde Olan Müslüman Ahaliyi Soydukları........................... 49
Armenians robbed emigrating Muslim population.................................................. 49
22- Ermenilerin Hudut Dışındaki Müslümanlara Yaptıkları Mezâlim..................... 51
Oppression against Muslims perpetrated on the further side of the
frontier............................................................................................................................... 51
23- Ermenilerin Kars ve Civarında Müslümanlara Yaptıkları Mezâlim.................. 57
Atrocities perpetrated by Armenians against Muslims
in Kars and its vicinity................................................................................................. 57
24- Ermeni Milislerinin Iğdır'ın On İki Köyüne Taarruz Ettikleri............................. 60
Attacks of ten villages in Iğdır by Armenian Militia............................................... 60
25- Ermeni Mezâliminden Kaçan Berugi ve Zilan Aşiretlerinin
Van'da İskân Edilecekleri............................................................................................ 62
Settlement in Van of the Berugi and Zilan tribes who fled Armenian
atrocities........................................................................................................................... 62
26- Ermenilerin Türk Köylerine Saldırılarda Bulundukları......................................... 64
Attacks of Turkish villages by Armenians................................................................... 64
27- Sınır Civarındaki Müslüman Ahalinin Ermenilerden
Gördüğü Mezâlim......................................................................................................... 66
Atrocities committed by Armenians against Muslim population living
next to the frontiers....................................................................................................... 66
28- Ermenilerin Türk Köylerini İşgal ve Yağma Ettikleri............................................ 68
Occupation and looting by the Armenians of a Turkish village.......................... 68
29- Ermenilerin Hudut Dışındaki Köyleri Basarak Binlerce
Müslümana Soykırım Uyguladıkları........................................................................ 70
Armenians raided on the villages beyond the frontier and massacred
thousands of Muslims................................................................................................... 70
30- Nahcıvan Havalisinde Ermenilerce Müslümanlara Yapılan
Taarruz ve Tecavüzler.................................................................................................. 72
Aggressions and attacks against Muslims in the neighborhood of
Nahcıvan........................................................................................................................... 72
31- Elviye-i Selâse'de Ermeni Mezâliminin Durdurulması İçin
Kaleme Alınan Feryadnâme....................................................................................... 75
A letter of complaint (cry for succor) to stop Armenian oppression in the
three Sanjaks of Kars, Ardahan and Batum.......................................................... 75
32- Kars Civarındaki Ermeni Mezâlimi ve Oltu'da Ermeni Saldırılarına Karşı
Alınacak Tedbirler......................................................................................................... 77
Armenian oppressions in the vicinity of Kars and the measures to be
taken to stop the Armenian attacks in Oltu............................................................ 77
33- İngilizlerin de Oltu'dan Bayezid'e Kadar Olan Sahada Ermenilerin
Mezâlim Yaptıklarını İtiraf Ettikleri........................................................................ 79
Acknowledgment by the British that Armenians had committed atrocities
in the area extending from Oltu to Bayezit............................................................ 79
34- Ermenilerin Kağızman Eski Mutasarrıfı Arslan Bey'i Ailesiyle
Birlikte Hunharca Katlettikleri.................................................................................. 80
The bloody assassination of the former governor of Kağızman Arslan
Bey and his family by the Armenians....................................................................... 80
35- Ermenilerin Akla Hayale Sığmayan İşkencelerle Öldürdüğü
Müslümanlar.................................................................................................................... 83
Murder after unimaginable tortures committed by Armenians against
Muslims............................................................................................................................. 83
36- Rusların ve Ermenilerin Ric‘atinde Ermenilerin Yaptıkları Mezâlim............... 87
Massacre perpetrated by retreating Russian and Armenian forces................... 87
37- Sarıkamış Ric‘atinde Ermeniler Tarafından Soykırıma Uğrayan Köylerin
İhtiyar Heyetlerinin İfadeleri...................................................................................... 108
Testimonies of the councillors of villages whose population were
massacred by the retreating Armenians................................................................. 108
38- Ermeni Çetelerinin Yaptığı Soykırım.......................................................................... 123
Massacre perpetrated by the Armenian bandits....................................................... 123
İNDEKS............................................................................................................................................ 219

II. BÖLÜM
BELGELERİN FOTOKOPİLERİ............................................................................................... 245
– 1 –

I. BÖLÜM

BELGELERİN
ÖZET VE TRANSKRİPSİYONU
ERMENİLERİN MÜSLÜMANLARA YAPTIĞI MEZÂLİM HUSUSUNDA
İNGİLİZ GENERALİNİN DİKKATİNİN ÇEKİLMESİ
Iğdır'ın tahliyesi üzerine geriye dönen Ermenilerin Müslüman halka
yaptıkları mezâlim hakkında İngiliz generalinin dikkatinin çekildiği ve
generalin bu hususta icab edenlere gerekli tebligatın yapılacağını
belirttiğine dair.
Drawing the attention of the English General on the
atrocities perpetrated by the Armenians against Muslims
Upon drawing the attention of the English general officer on the
fact that after the evacuation of Iğdır by the Ottoman forces the returning
Armenians have begun to oppress Muslim people the General officer
stated in his response that necessary notifications will be made to persons
responsible for the matter.
6 R. 1337 (9. I. 1919)

Bâb-ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
İdâre-i Umûmiyye-i Dâhiliyye Müdîriyeti
Umûmî: 16163
Husûsî: 13
Müsta‘cel
Hâriciye Nezâret-i Celîlesine
Devletlü efendim hazretleri,
Iğdır'ın tahliyesi üzerine avdet eden Ermenilerin vahşiyâne harekât ve
mezâlime başladıkları ve ez-ân cümle oradaki ahâlî-i İslâmiyyeden genç olanları
toplayarak bir semt-i mechûle sevketmekte ve bu ahâlînin hânelerindeki me’kûlâta
â’id kâffe levâzımı cebren alarak sâhiblerini dûçâr-ı sefâlet ve perîşânî eylemekde
oldukları ve Iğdır'da kalan â’ile ve çocukların âh u enîn içinde bulundukları
Bayezid'e ilticâ eden ba‘zı kesân tarafından çekilen telgrafnâmede beyân ve tahlîsleri
istid‘â olunduğu ve keyfiyetin mutasarrıflıkdan istîzâh ve Dokuzuncu Ordu
Kumandanlığı'na iş‘âr edildiği ve alınacak cevâbın başkaca bildirileceği Erzurum
Vilâyet-i aliyyesinden alınan telgrafnâmede izbâr kılınmış olmağla ol bâbda emr ü
fermân hazret-i men-lehü'l-emrindir.
Fî 1 Rebî‘ü'l-âhir sene [1]337 ve
Fî 4 Kânûn-ı Sânî sene [1]335 Dâhiliye Nâzırı Nâmına
İmza

Bâb-ı Âlî
Hâriciye Nezâreti
Kalem-i Mahsûs
Umûmî Numarası: 13059
Husûsî Numarası: 26
Târîh: Fî 9 Kânûn-ı Sânî [1]335/ [1]919